Bài thu hoạch đề tài quan điểm của đảng về phòng chống tham nhũng lãng phí

Hiểu rõ nguy cơ đó, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đề ra những chủ trương, giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí như: Pháp lệnh phòng, chống tham nhũng, lãng

MỞ ĐẦU

Tham nhũng là tệ nạn gắn liền với sự vận hành của Nhà nước đã và đang xảy ra

ở khắp nơi trên thế giới và trong mọi thời đại Nó hiện hữu ở tất cả các quốc gia, không phân biệt chế độ chính trị, giàu nghèo, phát triển hay đang phát triển hoặc kém phát triển Tham nhũng nảy sinh, tồn tại và hoành hành do sự hư hỏng, biến chất không chỉ của những người có chức quyền mà còn của cả những người được giao thực hiện những công vụ bình thường đã làm biến dạng quyền hạn và công vụ được giao phó Nói cách khác, quyền hạn hay công vụ trao cho họ đáng lý ra phải được thực hiện vì lợi ích chung của cả xã hội thì lại bị lạm dụng vào mục đích trục lợi cho riêng cá nhân

Ngay từ khi Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo về bệnh tham ô, lãng phí, quan liêu Người coi đó là một thứ giặc độc ác ở trong lòng, là “kẻ thù của nhân dân” Thấm nhuẩn sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, pháp luật về vấn đề này, bên cạnh đó đã tham gia tích cực các diễn đàn quốc tế về phòng, chống tham nhũng Sau khi Luật phòng, chống tham nhũng có hiệu lực (01/6/2006) đã tác động đến nhận thức và hành động của các cấp các ngành trong việc đấu tranh chống tham nhũng và tạo ra bước chuyển biến khá tích cực, tuy nhiên có thể nói nạn tham nhũng vẫn chưa được đẩy lùi một cách cơ bản

Tình trạng tham nhũng, lãng phí ở nước ta đã và đang tác động tiêu cực tới nhiều mặt của đời sống xã hội, làm hạn chế tới thành quả của công cuộc đổi mới; nếu chúng ta không chủ động ngăn chặn, đẩy lùi thì chúng ta sẽ không những không hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thậm chí không giữ được độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia Hiểu rõ nguy cơ đó, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đề ra những chủ trương, giải pháp phòng, chống tham nhũng, lãng phí như: Pháp lệnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và các cơ chế, chính sách có liên quan; …

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi đã chọn đề tài: “Quan điểm của Đảng về phòng chống tham nhũng, lãng phí” để nghiên cứu và làm bài thu hoạch môn Đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam về các lĩnh vực đời sống

Chương I: Một số vấn đề chung về tham nhũng, lãng phí

1 Khái niệm về tham nhũng

Tham nhũng luôn là vấn đề nhức nhối đối với mọi xã hội, mọi nhà nước Không ít nhà nghiên cứu đã cho rằng, tham nhũng là “căn bệnh” tất yếu tồn tại và song hành cùng nhà nước; nhà nước còn tồn tại thì còn tham nhũng Tuy nhiên, hiện nay chưa có sự thống nhất định nghĩa về tham nhũng

Có quan điểm xem xét tham nhũng như là việc sử dụng hoặc chiếm đoạt trái phép của công, từ đó đi đến kết luận “người dân cũng tham nhũng” Quan điểm khác nhận định “tham nhũng là một hiện tượng xã hội, trong đó tổ chức, tập đoàn, cá nhân lợinghiệp, sơ hở dụng những ưu thế về chức vụ, cương vị, uy tín, nghề hoàn cảnh của mình hoặc người khác, lợi dụng những pháp luật để làm lợi bất chính” Cũng có quan điểm tiếp cận tham nhũng như là biểu hiện của “sai lệch xã hội” Theo đó, tham nhũng là một tệ nạn xã hội có thể nảy sinh không chỉ trong các cơ quan nhà nước mà

ở bất cứ tổ chức nào, đặc biệt là trong các thiết chế kinh tế Cùng với nhận định này, một số nhà khoa học định nghĩa: “Tham nhũng có nghĩa là lạm dụng chức vụ cho lợi ích riêng Chức vụ là một vị trí công tác dựa trên cơ sở niềm tin, mà từ đó một người được nhận một thẩm quyền hành động nhân danh một định chế nào đó” Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê chủ biên do Nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành, “tham nhũng” được định nghĩa là những hành vi lợi dụng quyền lực nhà nước nhũng nhiễu nhân dân

để lấy của

Từ đó, có thể hiểu tham nhũng là khái niệm được dùng để chỉ một nhóm các hành vi nguy hiểm cho xã hội của những người làm việc cho nhà nước thông qua quá trình thực hiện các chức năng của nhà nước nhằm mục đích vụ lợi Hiện nay, có hai cách phân loại hành vi tham nhũng: phân loại theo chủ thể của hành vi (Thực chất là phân loại theo lĩnh vực quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước) và phân loại dựa trên cơ sở mức độ nguy hiểm cho xã hội (bao gồm: ít nghiêm trọng, nghiên trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng) Việc phân loại hành vi tham nhũng nhằm

áp dụng các hình thức xử lý phù hợp với mỗi hành vi Qua đó, giúp Đảng, Nhà nước

đề ra phương hướng đấu tranh chống tham nhũng có trọng tâm, trọng điểm và đạt hiệu quả

2 Khái niệm về lãng phí

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, lãng phí là việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản, lao động, thời gian lao động và các nguồn tài nguyên không hiệu quả

Một hành vi được coi là lãng phí khi hành vi đó được thực hiện mà không đạt mục tiêu đã định hoặc vượt định mức đã đề ra trước đó

3 Tác hại của tham nhũng, lãng phí

Tham nhũng, lãng phí trước hết gây thất thoát vốn, tài sản của nhà nước, suy giảm sức mạnh kinh tế của nhà nước và của người dân, làm mất danh dự, uy tín, thể diện của quốc gia trước thế giới

Tham nhũng làm suy yếu sức mạnh hành chính của nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quá trình xây dựng chính sách, pháp luật, gây tác hại đối với tổ chức bộ máy cũng như làm suy giảm khả năng quản lý kinh tế, xã hội của nhà nước; gây ra tình trạng nguồn nhân lực kém chất lượng, thiếu hiệu quả

Tác hại nghiêm trọng nhất mà tham nhũng, lãng phí gây ra với nhà nước là làm suy giảm uy tín của nhà nước trước nhân dân, tạo ra mâu thuẫn giữa nhân dân với chính quyền Từ đó nhà nước mất dần vai trò thống trị cả về kinh tế và chính trị đối với xã hội Đây là tiền đề cho mất ổn định chính trị - xã hội, là nguy cơ sụp đổ thể chế

Chương II Quan điểm của Đảng về phòng chống tham nhũng, lãng phí

1 Quan điểm chỉ đạo

Với mục tiêu ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tạo bước chuyển biến rõ rệt để giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố lòng tin của nhân dân, xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đội ngũ cán

bộ, công chức kỷ cương, liêm chính Đảng đã ban hành nhiều đường lối, chủ trương thực hiện phòng, chống tham nhũng, lãng phí rất quyết liệt

Đảng lãnh đạo chặt chẽ công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và của toàn dân; thực hiện đồng bộ các biện pháp chính trị, tư tưởng, tổ chức hành chính, kinh tế, hình sự

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí phải phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế

-xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn -xã hội, củng cố hệ thống chính trị

và khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh

Vừa tích cực, chủ động phòng ngừa vừa kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, trong đó phòng ngừa là chính

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài; phải tiến hành kiên quyết, kiên trì, liên tục với những bước đi vững chắc, tích cực và có trọng tâm, trọng điểm Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, chú trọng tổng kết thực tiễn và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của nước ngoài

Trong phần phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, Văn kiện Đại hội XIII đã đưa ra nhiều chủ trương và giải pháp căn

cơ quyết liệt về phòng, chống tham nhũng: “Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng”(1) Đảng ta cũng có những bước phát triển mới

về phòng, chống tham nhũng, với nhiều biện pháp, như hoàn thiện pháp luật, chính sách, kê khai tài sản, kiên trì, kiên quyết và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, đặc biệt nhấn mạnh vấn đề phòng tham nhũng: “Khẩn trương xây dựng

cơ chế phòng ngừa, cơ chế răn đe để kiểm soát tham nhũng Thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí Tiếp tục thực hiện chặt chẽ

có hiệu quả về kê khai, kiểm soát, kê khai tài sản, thu nhập của đội ngũ cán bộ, công viên chức, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp”(2)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII cũng đề ra chủ trương về phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, các cơ quan báo chí, đài truyền hình, các doanh nghiệp và nhân dân tham gia vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng Đảng ta xem đấu tranh phòng, chống tham nhũng là sự nghiệp của toàn dân Quan điểm này được thể hiện rất rõ trong Văn kiện: “Nâng cao vai trò phát huy tính tích cực, chủ động và phối hợp của Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị xã hội, nhân dân, doanh nghiệp, báo chí trong phát hiện, đấu tranh phòng, chống tham nhũng”(3) Bên cạnh đó, có nhiều điểm mới về vấn đề động viên, khuyến khích, khen thưởng những tổ chức, cá nhân dám tố cáo hành vi tham nhũng, cơ chế bảo vệ những người tố cáo hành vi tham nhũng tránh sự trả thù hoặc trù dập, đồng thời chỉ ra một số biện pháp về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát để phòng, chống tham nhũng và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội “Có cơ chế khuyến khích

và bảo vệ người tố cáo hành vi tham nhũng, lãng phí Nâng cao hiệu quả công tác giám sát thanh tra, kiểm tra, làm tốt chức năng hỗ trợ thúc đẩy phát triển”(4) Trong

phòng chống tham nhũng phải kiên quyết, kiên trì và sử dụng tổng hợp nhiều phương thức, biện pháp mới mang lại hiệu quả “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí với quyết tâm chính trị cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn và hiệu quả hơn”

2 Giải pháp chủ yếu

Để thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng về phòng, chống tham nhũng

và đặc biệt là theo tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, cần thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như sau:

Thứ nhất, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, trong đó:

(1) Nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong phòng, chống tham nhũng Các cấp ủy,

tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thật sự coi công tác phòng, chống tham nhũng là một nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện

(2) Nâng cao vai trò, trách nhiệm, sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng, tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên Người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp phải cam kết về sự liêm khiết và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng Các cấp ủy quản lý chặt chẽ đảng viên, cán bộ; thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở, ngăn ngừa và phát hiện cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng

(3) Ủy ban Kiểm tra các cấp cần làm tốt công tác tham mưu giúp cấp ủy kiểm tra, giám sát trong các lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao, dễ xảy ra sai phạm Tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các ban cán sự đảng, các tổ chức đảng và đảng viên

ở các cơ quan nhà nước Tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang, Tập đoàn kinh

tế và Tổng công ty nhà nước, các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước Cơ quan kiểm tra của Đảng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có chức năng phòng, chống tham nhũng của Nhà nước để kiểm tra, giám sát, phát hiện, xử lý kịp thời và công khai kết quả xử lý tổ chức, cán bộ, đảng viên có vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng

Thứ hai, hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng

(1) Hoàn thiện Luật phòng, chống tham nhũng.

Cần tiếp tục sửa đổi để quy định một cách toàn diện, bao quát, nhất là quy định

cụ thể các biện pháp để bảo đảm thực hiện việc công khai, minh bạch đầy đủ, kịp thời các hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị để mọi người biết Cần quy định rõ các nguyên tắc, hình thức, nội dung, thời gian, trách nhiệm thực hiện công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, để từ đó hạn chế sự tham nhũng

Cần quy định các biện pháp hữu hiệu để quản lý, xác minh các tài sản, thu nhập của những người có chức vụ, quyền hạn; cần có các cơ quan, tổ chức chuyên trách quản lý, xác minh các bản kê khai tài sản, thu nhập xem có đúng không, có trung thực, chính xác không Đặc biệt, cần quy định một cơ chế hữu hiệu theo dõi sự biến động tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn và trách nhiệm giải trình, làm

rõ tài sản, thu nhập gia tăng không hợp lý, không rõ ràng

Hoàn thiện các quy định tố cáo và giải quyết tố cáo hành vi tham nhũng

(2) Hoàn thiện pháp luật hình sự

Hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp để tăng hiệu quả chế tài xử lý tham nhũng Thực chất, hình sự hóa hành vi này là đảo ngược trách nhiệm chứng minh; nghĩa là trách nhiệm chứng minh tài sản có bất minh hay không được chuyển từ các

cơ quan tố tụng sang người nắm giữ tài sản

Bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với tội phạm đưa hối lộ và xây dựng chế tài thích hợp với pháp nhân

Xây dựng và hoàn thiện pháp luật về kiện dân sự để thu hồi tài sản tham nhũng Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước để đấu tranh phòng, chống tham nhũng có hiệu quả

(1) Nâng cao nhận thức của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp về nguy cơ tham nhũng, quan liêu từ sự tha hóa quyền lực nhà nước và vai trò kiểm soát quyền lực nhà nước trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng

(2) Tiếp tục nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn để hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước nhằm phát huy cơ chế này trong phòng, chống tham nhũng ở nước ta hiện nay Trong đó, Đảng và Nhà nước cần tập trung vào hoàn thiện cơ cấu,

tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp

(3) Hoàn thiện cơ chế pháp lý kiểm soát quyền lực nhà nước giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp Bởi nếu quyền lực nhà nước được kiểm soát thì sẽ hạn chế được tham nhũng

Thứ tư, xây dựng cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng độc lập để điều tra, xử lý các hành vi tham nhũng

Cần thành lập một cơ quan phòng, chống tham nhũng chuyên trách do Tổng Bí thư hoặc Chủ tịch nước là người đứng đầu Ban hành cơ chế, tổ chức hoạt động để cơ quan này có quyền thanh tra, kiểm tra, giám sát vụ việc có dấu hiệu tham nhũng đối với tất cả các cơ quan, tổ chức, các cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương

Những người làm việc trong các cơ quan này phải có trình độ, năng lực chuyên môn nghiệp sâu trong nhiều lĩnh vực, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân; có bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng đối mặt với những khó khăn, thách thức và nguy hiểm trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng Nhà nước phải ban hành các quy định pháp luật riêng để cơ quan này thực hiện chức năng nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng nhanh chóng kịp thời, có hiệu quả

Thứ năm, xử lý kiên quyết, kịp thời, nghiêm minh và không có vùng cấm đối với các hành vi tham nhũng Đối với các vụ án tham nhũng cần xét xử nghiêm minh, kịp thời và công khai, với những mức hình phạt thích đáng đối với các hành vi và hậu quả đã gây ra Áp dụng các biện pháp trừng phạt một cách triệt để đối với các hành vi tham nhũng dù người đó là ai, giữ bất cứ cương vị gì cũng phải xử lý Trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng không có “vùng cấm”

Thứ sáu, đổi mới chế độ tiền lương và các chính sách đãi ngộ cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước Đây được xem là một phương án phòng, chống hữu hiệu đối với nạn tham nhũng, nhất là tệ nạn “tham nhũng vặt” Bởi một trong những nguyên nhân sâu xa của những hiện tượng tham nhũng, đó là chế độ tiền lương và các chế độ chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ, công chức còn bất hợp lý, chưa đáp ứng được những nhu cầu cơ bản thiết yếu

Thứ bảy, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và có chế

độ khen thưởng, bảo vệ đối với những cán bộ, công chức làm công tác phòng, chống tham nhũng Rèn luyện bản lĩnh chính trị, không khoan nhượng trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng Có chế độ khen thưởng xứng đáng, đề bạt kịp thời những cán bộ, công chức có thành tích trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng Đồng thời, cần sớm có cơ chế bảo vệ đối với những cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tham nhũng, cũng như gia đình họ

KẾT LUẬN

Như vậy, vai trò của cấp uỷ, của cán bộ quản lý và người đứng đầu các tổ chức, các cơ quan là rất quan trọng Cán bộ quản lý, nhất là người đứng đầu liêm khiết, gương mẫu chấp hành Điều lệ Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, không tơ hào hoặc phung phí của công thì cơ quan, tổ chức đó sẽ trong sạch, công tác có hiệu quả, nhân dân tin yêu Do đó, việc quản lý cán bộ, đánh giá đúng, sử dụng và bổ nhiệm đúng cán bộ có vai trò rất quan trọng trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí Kiên quyết không đề bạt, bổ nhiệm, giới thiệu tái cử những người mắc vào

tệ tham nhũng, lãng phí hoặc bao che, tiếp tay cho tham nhũng, lãng phí Thực hiện nghiêm quy định và xử lý trách nhiệm như miễn nhiệm, bãi nhiệm người đứng đầu các tổ chức để xảy ra tham nhũng, lãng phí nghiêm trọng

Cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí là một cuộc đấu tranh khó khăn, phức tạp, nhưng được toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đồng tình và quyết tâm thực hiện có hiệu quả Dưới dự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân nhất định sẽ giành được thắng lợi, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội