Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự việt nam qua các thời kì

Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự việt nam qua các thời kì Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự việt nam qua các thời kì Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự việt nam qua các thời kì Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự việt nam qua các thời kì

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TỔ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH -

TIỂU LUẬN

HP1 ĐƯỜNG LỐI QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LỊCH SỬ NGHỆ THUÂT QUÂN SỰ VIỆT NAM

Sinh viên:

Mã số sinh viên:

Lớp GDQP&AN:

Lớp :

Đó là tư tưởng và nghệ thuật quân sự độc đáo, đặc sắc, thấm đẫm tính nhân văn - vănhóa Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nghệ thuật quân sự Việt Nam không ngừng phát triển,góp phần thiết thực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Dù những năm tháng chiến tranh đã qua đi nhưng qua việc tìm hiểu nghiên cứu, học tậpNghệ thuật Quân sự Việt Nam, ta sẽ thêm tự hào về truyền thống dựng nước, biết thêm vềquá trình giữ nước của dân tộc và cảm thấy biết ơn vì đang được sống trong thế hệ hòabình mà cha ông ta đã gây dựng nên Đồng thời còn giúp ta nhận thức rõ về trách nhiệmmỗi người chúng ta, nhất là thế hệ trẻ, giữ gìn, kế thừa và góp phần tích cực vào sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

NỘI DUNG

Đầu tiên chúng ta phải hiểu nghệ thuật quân sự là gì? Nghệ thuật quân sự chính là bộphận chủ yếu của khoa học quân sự, có thể hiểu rằng nó là hệ thống các quan điểm

về quân sự và các vấn đề liên quan đến chiến lược quân sự, chiến thuật quân sự, nghệthuật chiến dịch của một tổ chức hay tập đoàn quân

1.TRUYỀN THỐNG VÀ NGHỆ THUẬT ĐÁNH GIẶC CỦA ÔNG CHA TA

1.1 Đất nước Việt Nam trong những ngày đầu hình thành

Từ hàng nghìn năm trước đây, khi các Vua Hùng mở nước Văn Lang là lúc dân tộc ViệtNam bắt đầu thời kì dựng nước và giữ nước Nhà nước Văn Lang là nhà nước đầu tiêncủa nước ta, có lãnh thổ khá rộng và vị trí địa lí quan trọng, bao gồm vùng Bắc Bộ và BắcTrung Bộ ngày nay, nằm trên những đường giao thông quan trọng qua bán đảo ĐôngDương và vùng Đông Nam Á

Sau khi triều đại Hùng Vương suy yếu, Thục Phán- thủ lĩnh người Âu Việt đã đứng lênthống nhất hai bộ tộc Lạc Việt và Âu Việt, thành lập nước Âu Lạc, rời Đô về Cổ Loa naythuộc Hà Nội và kế thừa nhà nước Văn Lang trên mọi lĩnh vực

Do có vị trí địa lí thuận lợi, nước ta luôn bị các thế lực ngoại xâm lược nhòm ngó với âmmưu thôn tính mở rộng lãnh thổ của chúng là nguy cơ trực tiếp đe doạ vận mệnh đấtnước.Vì vậy, yêu cầu chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập đã sớm xuất hiện trong lịch

sử, ăn sâu vào trong tiềm thức của dân tộc ta Người Việt muốn tồn tại, bảo vệ cuộc sống

và nền văn hoá của mình chỉ có con đường duy nhất là cùng nhau tay chung tay đứng lênđánh giặc, giữ nước

1.2 Những yếu tố tác động đến việc hình thành nên nghệ thuật đánh giặc

- Địa lí :

Nước ta từ xưa đến nay đều có vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực Đông Nam á vàbiển Đông Ta có hệ thống giao thông đường bộ, đường biển, đường sông, đường không,bảo đảm giao lưu thuận lợi trong khu vực Châu Á và thế giới Như đã nói trên, đất nướcViệt Nam ta luôn có nhiều kẻ thù nhòm ngó, uy hiếp và tiến công xâm lược Để bảo vệ

đất nước, bảo vệ sự trường tồn của dân tộc, cha ông ta đã đoàn kết và phát huy tối đa ưuthế địa hình để lập thế trận đánh giặc.

- Kinh tế :

Kinh tế nước ta là tự cung, tự cấp, sản xuất nông nghiệp là chính Trong đó trồng trọt,chăn nuôi là chủ yếu, trình độ canh tác thấp Trong quá trình phát triển, tổ tiên ta đã đúckết ra tư tưởng dựng nước phải đi đôi với giữ nước và cùng nhau phối hợp chặt chẽ thựchiện nhiều kế sách như phú quốc, binh cường, ngụ binh ư nông Để nâng cao, ổn địnhđời sống của nhân dân ta tích cực phát triển sản xuất, chăn nuôi ,, đồng thời, phát huy nétsáng tạo trong lao động, tự chế tạo ra vũ khí dù còn nhiều thô sơ để chống giặc ngoạixâm, bảo vệ Tổ quốc

- Chính trị - văn hoá - xã hội :

Việt Nam có 54 dân tộc anh em, đồng bào cùng chung sống hoà thuận, đoàn kết Dân tộc

ta đã sớm xây dựng được nhà nước, xây dựng nền văn hóa mang đậm bản sắc Việt Nam,xác định chủ quyền lãnh thổ và lập ra tổ chức quân đội với mục đích đánh giặc Đất nướcbao gồm làng, xã, thôn, bản và có nhiều dân tộc cùng chung sống Mỗi dân tộc, làng, xã

có phong tục, tập quán riêng, tạo nên nét văn hoá dân tộc không thể trộn lẫn ở Việt Namnhư tinh thần yêu nước, đoàn kết, hiên ngang, bất khuất đấu tranh

2 NGHỆ THUẬT ĐÁNH GIẶC CỦA CHA ÔNG TA

Các cuộc khởi nghĩa chiến tranh nhân dân trong lịch sử dân tộc ta đều thể hiện tính chínhnghĩa để bảo vệ tổ quốc hoặc giải phóng dân tộc Từ xa xưa đến nay, dân tộc ta luôn bịnhững nước phong kiến và đế quốc lớn mạnh hơn nhiều lần đe dọa và sang xâm lược.Mưu toan vứt bỏ quyền làm chủ của đất nước, thủ tiêu nền độc lập và đồng hoá dân tộc

ta Làm tiêu tan tinh thần yêu nước tình cảm dân tộc, âm mưu cướp bóc mọi của cải vậtchất, chiếm đoạt những giá trị tinh thần của nhân dân

Dù có phải trải qua biết bao nhiêu thử thách, trở ngại trong quá trình dựng nước và giữnước nhưng với tinh thần độc lập, truyền thống đoàn kết và tài mưu lược kiệt xuất củacha ông Nhân dân ta đã vượt qua tất cả mọi chông gai, đánh bại mọi kẻ thù, bảo vệ vữngchắc nền độc lập của dân tộc

2.1 Về tư tưởng chỉ đạo tác chiến

Lịch sử đã khẳng định, tư tưởng quân sự của dân tộc ta là tư tưởng tiến công, hay là tưtưởng chiến lược tiến công Lựa chọn tư tưởng tiến công là thể hiện tinh thần quyết đánh

và quyết thắng quân xâm lược của cả dân tộc, tạo nên sự đoàn kết toàn dân, niềm tinchiến thắng và không chịu khuất phục kẻ thù cho dù chúng có mạnh và hung bạo đếnđâu

Giải phóng, bảo vệ đất nước là nhiệm vụ hàng đầu của các triều đại phong kiến khi chiếntranh nổ ra Do đó, nhờ những kinh nghiệm đúc kết từ các cuộc chiến đã qua, cha ông tabiết rằng nếu muốn giành thắng lợi thì phải luôn nắm vững tư tưởng tiến công Phải tiếncông mọi lúc, mọi nơi, từ cục bộ đến toàn bộ thì mới có thể quét sạch quân thù ra khỏi bờcõi Tư tưởng tiến công thể hiện rất rõ trong việc đánh giá đúng kẻ địch, chủ động đề ratriển khai các kế sách đánh và phòng, khẩn trương chuẩn bị lực lượng kháng chiến, tìmmọi biện pháp làm cho kẻ thù suy yếu Liên tục bồi dưỡng lực lượng tạo ra thế và thời cơ

có lợi để tiến hành phản công, tiến công

Sử sách ghi lại, thời nhà Lí đã chủ động đánh bại kẻ thù ở phía Nam (quân Chiêm Thành)

ra khỏi biên giới nước nhà, phá tan âm mưu cấu kết của nhà Tống với Chiêm Thành Haynhư trước nguy cơ xâm lược của nhà Tống, Lí Thường Kiệt đã chủ động tiến công trước

để đẩy kẻ thù vào thế bị động Ông đã tận dụng ưu điểm đặc trưng của địa hình, xây dựngtuyến phòng thủ sông Như Nguyệt rồi thực hiện trận quyết chiến chiến lược đồng thờitiến hành chặn và đánh địch từ xa để bảo vệ Thăng Long

2.2 Mưu kế đánh giặc

Nghệ thuật quân sự Việt Nam đặc sắc, độc đáo ở chỗ vận dụng linh hoạt “thế, lực, thời,mưu”, với nhiều cách đánh sáng tạo để giành thắng lợi với tổn thất ít nhất.

Sang thời đại Hồ Chí Minh tư tưởng đó được kế thừa và vận dụng sáng tạo bằng nhiềuhình thức phong phú, đa dạng mà thấy rõ nhất ở đây là công tác địch vận

Công tác này được thực hiện hết sức hiệu quả, có tác dụng như một “vũ khí” sắc bén, một

“sức mạnh mềm” không những kêu gọi được nhiều người lầm đường, lạc lối trở về vớidân tộc, với chính nghĩa, chống lại quân xâm lược mà còn giúp họ thấy rõ tính chất phinghĩa của kẻ xâm lược

Mưu là để lừa địch, đánh vào chỗ sơ hở, ít phòng bị, làm cho chúng trở nên bị động, lúngtúng đối phó ta Kế là để điều khiển địch theo ý của ta, giành quyền chủ động, buộcchúng phải đánh theo cách đánh của ta

Ông cha ta đã bày mưu, kế đánh giặc, biến cả nước thành một chiến trường âm hiểm, khólường để tiêu diệt địch Làm cho địch đi đến đâu cũng bị tập kích, phục kích, lực lượng bịtiêu hao, tiêu diệt cuối cùng là rơi vào trạng thái tiến thoái lưỡng nan

Kế sách đánh giặc của ông cha ta không chỉ sáng tạo, mà còn hết sức khôn khéo đó là biếttiến, biết thoái, biết công, biết thủ Bằng cách kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự vớibinh vận, ngoại giao, tạo thế mạnh cho ta rồi khi đó từ từ phá đi thế mạnh của giặc Ta cóthể nhận định rằng tiến công quân sự luôn giữ vai trò quyết định mọi cuộc chiến Không những giỏi trong bày mưu, lập kế để đánh thắng giặc trên chiến trường, mà LêLợi, Nguyễn Trãi còn biết cách đánh vào lòng người

Khi thắng lợi ta luôn ứng xử mang đậm tính nhân văn giữa con người với con ngườinhằm xóa bỏ thù hận, mau chóng nối lại tình hữu nghị giữa hai quốc gia, dân tộc

Ta có thể nhận thấy rõ được điều đó điển hình là sau khi đánh tan đạo quân viện binh doLiễu Thăng chỉ huy và buộc Vương Thông phải đầu hàng vô điều kiện Nhưng các ông

vẫn cấp thuyền, ngựa và lương thảo cho hàng binh nhà Minh về nước trong danh dự, dậptắt chiến tranh.

Đây cũng là nét tiêu biểu nhất thể hiện sự đậm đà bản sắc văn hóa giữ nước Việt Nam Vàxuất phát từ đạo lý thương người như thể thương thân của nước ta, trong các cuộc chiếntranh nói chung, các trận đánh nói riêng, nghệ thuật quân sự Việt Nam vừa thể hiện quyếttâm giành thắng lợi, vừa cố gắng hạn chế thấp nhất tổn thất cho cả hai bên

Tóm lại: Đây là nét đẹp truyền thống, bản sắc văn hóa quân sự của dân tộc, được các thế

hệ duy trì thực hiện và phát triển

3 NGHỆ THUẬT CHIẾN TRANH NHÂN DÂN

3.1 Toàn dân đánh giặc

Kinh nghiệm của nhiều thế kỷ đấu tranh đã làm cho tổ tiên ta nhận thức một cách sâu sắcrằng để sống còn và phát triển Muốn thoát khỏi cuộc sống trâu ngựa cho cả nước Dântộc ta không có con đường nào khác ngoài tự lực, tự cường, vùng lên cầm vũ khí đấutranh một mất một còn với kẻ thù xâm lược Hễ kẻ thù đụng đến nước ta, thì " cả vua lẫntôi đều đồng lòng, cả nước chung sức, trăm họ là binh", hay như “ giặc đến nhà đàn bàcũng đánh” để giữ vững quê hương, bảo vệ xã tắc

Dù có hàng nghìn năm trôi đi nhưng tinh thần ấy vẫn luôn được giữ vững và phát triển,sống mãi trong tim biết bao thế hệ, trở thành một nét truyền thống đặc sắc ở nhân dânViệt Nam ta

Đường lối, tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt sự nghiệp giải phóng dân tộc của Đảng ta cũngnhư thế nhưng được vận dụng một cách sáng tạo hơn Đảng ta đã huy động và tổ chứctoàn dân tham gia kháng chiến hay còn gọi là tiến hành chiến tranh nhân dân, toàn dân,toàn diện tạo nên sức mạnh tổng hợp để đánh đổ từng bộ phận quân địch, giành thắng lợitừng bước, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn

Ngoài ra để giành thắng lợi, nghệ thuật quân sự Việt Nam đã kết hợp chặt chẽ giữa thế vàlực, kết hợp đấu tranh vũ trang và phi vũ trang.

Tóm lại: Với lực lượng vũ trang cả nước, lực lượng vũ trang các địa phương kết hợp vớisức mạnh của toàn dân, toàn quân đã đưa nghệ thuật đánh giặc phát huy đến cao độ đểdiệt giặc Toàn dân đánh giặc, cả nước đánh giặc là nét truyền thống độc đáo trong nghệthuật đánh giặc của tổ tiên ta Với truyền thống đó dân tộc ta đã đánh thắng nhiều kẻ thùxâm lược

3.2 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh

Nước ta đất không rộng, người không đông phải luôn chống lại các thế lực xâm lược tolớn Vì vậy dân tộc ta đã sáng tạo nên nghệ thuật mà tổ tiên ta gọi là lấy ít địch nhiều Khi dân tộc ta luôn phải chống lại các đội quân xâm lược có quân số, vũ khí, trang bị lớnhơn nhiều lần thì nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy yếu chống mạnh ấy chính là sản phẩmcủa lấy thế thắng lực Quy luật của chiến tranh thì luôn luôn không đổi là mạnh thắng,yếu thua, nhưng trong thực tiễn chống giặc ngoại xâm, cha ông ta đã sớm xác định đúng

về sức mạnh trong chiến tranh Đó là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố, chứ khôngthuần tuý là về quân số, vũ khí của mỗi bên tham chiến

Trong nhiều cuộc chiến, quân dân ta đã đánh địch cả ở mặt trước lẫn sau lưng, đánh địchtại chỗ Không những tiêu diệt sinh lực địch mà còn làm tan rã quân địch về tư tưởng và

tổ chức Ta không những đánh tập trung một nơi mà còn đánh phân tán, riêng lẻ, dùngnhiều cách đánh Dùng nhiều đòn đánh oanh liệt làm gẫy xương sống, nát xương sườncủa địch Tổ tiên ta luôn coi trọng việc dùng lực lượng quân sự một cách hợp lý nhằm đạthiệu quả cao Ta không chỉ giành thắng lợi quân sự quyết định mà còn tiến hành thựchiện nhiều biện pháp để củng cố những thắng lợi đó

Biểu hiện Thời Lý ta khoảng 10 vạn đánh bại 30 vạn quân Tống, Lí Thường Kiệt đã tậndụng được ưu thế địa hình và các yếu tố khác để tạo ra sức mạnh hơn địch và đánh thắngđịch Thời Trần ta khoảng 15 vạn đánh bại 60 vạn quân Nguyên Thời Nguyễn Trãi Lê

Lợi Chỉ khoảng 10 vạn đánh bại 80 vạn quân Minh sang xâm lược, vì Lê Lợi, NguyễnTrãi đã vận dụng cách đánh "tránh thế ban mai, đánh lúc chiều tà" và "vây thành để diệtviện" Thời Nguyễn Huệ ta khoảng 10 vạn đánh bại 29 vạn quân Thanh Hay cuộc khởinghĩa của Lam Sơn, lúc cao nhất quân số có chỉ có khoảng 10 vạn đánh với 80 vạn quânMinh sang xâm lược, nhưng đến cuối ta vẫn giành chiến thắng dù lực lượng chênh lệchgấp 8 lần bên ta.

Tóm lại: Nghệ thuật lấy nhỏ thắng lớn, ít địch nhiều, yếu chống mạnh trở thành nét đặcsắc của nghệ thuật đánh giặc không thể không nhắc đến của truyền thống Việt Nam ta 3.3 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao và binhvận

Chiến tranh là thước đo toàn diện của xã hội đồng thời cũng là sự thử thách đối với mỗiquốc gia trong tham chiến Vì vậy kết hợp chặt chẽ các mặt trận là cơ sở tạo thành sứcmạnh tổng hợp để giành thắng lợi Mỗi mặt trận đều có vị trí, tác dụng khác nhau, nhưngđều cùng hướng đến mục đích duy nhất là tạo ra sức mạnh để giành thắng lợi trong chiếntranh

- Mặt trận quân :

Mặt trận quyết liệt nhất, thực hiện tiêu diệt sinh lực, phá huỷ vũ khí địch và nó có ý nghĩaquyết định trực tiếp thắng lợi của chiến tranh Đồng thời còn là cơ sở quan trọng tạo đà,tạo thế cho các mặt trận khác phát triển

Ngoài ra còn mặt trận quân sự còn mang nhiệm vụ tuyên truyền cho tính chất chính nghĩachiến tranh tự vệ của chúng ta và lên án tính chất phi nghĩa của kẻ xâm lược Tổ tiên tabiết dựa vào yếu tố chính nghĩa, lòng yêu nước nồng nàn và sự chiến đấu anh dũng củaquân và dân ta để phát huy mọi thế mạnh của ta trong điều kiện ta chiến đấu trên đất nướcmình với mục tiêu đánh bại những đạo quân xâm lược từ xa đến

Ông cha ta đã sáng tạo ra nhiều cách đánh buộc địch phục tùng ý chí của ta, đánh theocách đánh có lợi cho ta, không cho chúng đánh theo cách đánh sở trường của chúng Việc

tổ chức và hình thành các phương thức tác chiến cũng được thực hiện như: Huy động và

tổ chức lực lượng, thực hiện các hình thức, thủ đoạn đánh giặc và giữ đất Tiêu hao sinhlực địch và tạo thế cho các mặt trận khác điển hình là mặt trận chính trị

- Mặt trận chính trị :

Đặt ra để nhằm cổ vũ tinh thần yêu nước của nhân dân, tạo sức mạnh đại đoàn kết dân tộc

và cũng là cơ sở để tạo ra sức mạnh quân sự

lý, có tình

- Mặt trận binh vận :

Chúng ta chủ yếu vận động làm tan rã đội ngũ của kẻ thù, góp phần hạn chế mức tổn thấtthấp nhất của nhân dân ta trong chiến tranh Ngoài ra ta còn chủ động kích thích tính chủquan kiêu ngạo của địch để tạo ra sơ hở, cơ hội cho mặt trận quân sư giành thắng lợiTóm lại: Nghệ thuật đánh giặc của ông cha ta bao gồm nhiều nội dung nhưng được tậptrung vào các nội dung cơ bản trên Bài học kinh nghiệm kết hợp đấu tranh quân sự,chính trị, ngoại giao, binh vận trong chiến tranh là một nét điển hình của nghệ thuật đánh

giặc của ông cha ta Bài học đó luôn được các thế hệ đi sau vận dụng và sáng tạo chonghệ thuật quân sự Việt Nam trở nên ngày càng đặc sắc hơn trong điều kiện ngày nay

4 NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM TỪ KHI CÓ ĐẢNG LÃNH ĐẠO

Vì được kế thừa những tinh hoa nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên nên nghệ thuật quân sựViệt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã giành nhiều thắng lợi đặc biệt là trong hai cuộckháng chiến chống Pháp, chống Mĩ

Nghệ thuật quân sự Việt Nam gồm ba bộ phận: chiến lược quân sự, nghệ thuật chiến dịch

và chiến thuật Ba bộ phận trên là một thể thống nhất có quan hệ chặt chẽ, thúc đẩy nhauphát triển,

Trong nghệ thuật Quân sự thì chiến lược quân sự là chủ đạo đóng vai trò quyết định chiphối còn nghệ thuật chiến dịch và chiến thuật trở thành phương tiện thực hiện nhữngnhiệm vụ do chiến lược vạch ra Nó luôn có tác động trở lại với chiến lược quân sự Trong chỉ đạo chiến tranh, nghệ thuật quân sự mang trong mình vị trí hết sức quan trọng

Nó có nhiệm vụ nghiên cứu các quy luật và xác định nguyên tắc, phương pháp tiến hànhcác hoạt động quân sự trong chiến tranh

Còn nghệ thuật quân sự của ta là điều kiện chiến tranh nhân dân của ta tạo ra và nó giúpphản ánh mối quan hệ khăng khít giữa đấu tranh vũ trang với các mặt đấu tranh phi vũtrang như chính trị, kinh tế, văn hoá , ngoại giao

Tóm lại: Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, nghệ thuật quân sự Việt Nam đã kế thừanét sáng tạo trong nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên và luôn được phát triển trong chiếntranh giải phóng và chiến tranh bảo vệ tổ quốc

4.1 Cơ sở hình thành nên nghệ thuật quân sự Việt Nam

- Truyền thống đánh giặc của cha ông ta :