Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp, giải phóng con người vừa là sự kết hợp tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ thờiđại, vừa thể hiện tinh thần dân t
Trang 1A MỞ ĐẦU
I Lý do lựa chọn đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh- vị cha già của dân tộc- vị lãnh tụ thiên tài của cáchmạng Việt Nam Cả cuộc đời Người trăn trở, lo toan, hy sinh để giải phóng nướcnhà, mang ấm no hạnh phúc cho toàn nhân dân Việt Nam Đặc biệt, Người rất quantâm tới cán bộ, đảng viên, luôn có những lời chỉ dậy rất chí lý, sâu sắc, lo lắng chocông việc của nhà nước, của Đảng
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc cũng là giải phónggiai cấp, giải phóng con người chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống tư tưởng
Hồ Chí Minh Đây cũng là vấn đề cơ bản của đường lối cách mạng Việt Nam
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp, giải phóng con người vừa là sự kết hợp tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ thờiđại, vừa thể hiện tinh thần dân tộc, tự chủ sáng tạo của Người trong việc vận dụngnhững nguyên lý của Chủ nghĩa Mác- Lênin vào hoàn cảnh Việt Nam Chính vìvậy tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp,giải phóng con người được coi là bước phát triển mới của học thuyết Mác- Lênin
về cách mạng thuộc địa ở thời điểm các dân tộc bị dân tộc bị áp bức vùng lên đấutranh cho độc lập, tự chủ
Tác phẩm Đường Kách Mệnh là kết quả tập hợp của những bài giảng của Hồ
Chí Minh dùng trong các lớp huấn luyện của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên
ở Quảng Châu (Trung Quốc) vào những năm 1925-1927 , từ đó nó trở thành cuốn
“cẩm nang” cho cán bộ, đảng viên học tập, truyền bá lý luận chủ nghĩa Mác- Lêninvào phong trào yêu nước, phong trào công nhân Việt Nam Tác phẩm ra đời trongbối cảnh tình hình quốc tế và trong nước có nhiều sự kiện lớn, ảnh hưởng sâu sắcđến đời sống chính trị, xã hội trên phạm vi toàn thế giới nói chung và từng quốcgia nói riêng
Trang 2Dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống yêu nước, vì vậy tìm hiểu
tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc giúp ích rất nhiều cho quátrình học tập và tìm hiểu lịch sử dân tộc Vì vậy tôi chọn đề tài: “Quan điểm của
Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc trong tác phẩm Đường Kách Mệnh,
liên hệ thực tiễn trong cách mạng Việt Nam” nhằm hiểu thêm về cách mạng ViệtNam
II Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
1 Mục đích nghiên cứu
Phân tích làm rõ những luận điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh về các vấn đề:
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc, thực chất là vấn đề đấu tranh đểgiải phóng các dân tộc thuộc địa
- Những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giảiphóng dân tộc Đó là con đường cách mạng vô sản, đi từ cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa
2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở khoa học của việc vận dụng và phát triển học thuyết Lênin về cách mạng giải phóng dân tộc
Mác Nêu được những quan điểm sáng tạo của Hồ Chí inh về cách mạng giảiphóng dân tộc
- Làm rõ sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dântộc đối với công cuộc đổi mới hiện nay
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, tiến đến giảiphóng giai cấp, giải phóng con người trong hệ tư tưởng Hồ Chí Minh trong tác
phẩm “Đường Kách Mệnh”.
2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 3Đề tài chọn nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và cách mạng giảiphóng dân tộc để tiến hành nghiên cứu.
IV Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin
và tư tưởng Hồ Chí Minh; các phương pháp khoa học chủ yếu được vận dụng trongtiểu luận gồm: phương pháp trừu tượng, phương pháp logic, phương pháp phântích, phương pháp tổng hợp, lịch sử
V Kết cấu của tiểu luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
Trang 4B NỘI DUNG CHƯƠNG 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG TÁC PHẨM ĐƯỜNG KÁCH MỆNH
1.1 HOÀN CẢNH RA ĐỜI CỦA TÁC PHẨM ĐƯỜNG KÁCH MỆNH
1.1.1 Bối cảnh quốc tế
Cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản ở phương Tây đã chuyển sang giaiđoạn độc quyền, giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, tiến hành xâm lược, thôn tính cácdân tộc khác, biến các nước khác trở thành thuộc địa để vơ vét tài nguyên, bóc lộtnhân công; lúc này Phương Đông, trong đó có Việt Nam trở thành đối tượng trựctiếp xâm lược của các nước đế quốc Phương Tây Chiến tranh thế giới thứ nhất làđỉnh cao của tư tưởng xâm lược, thôn tính nhằm biến các nước thành thuộc địa củamình Chiến tranh thế giới lần thứ nhất là sự tranh giành thuộc địa của các thế lực
đế quốc, phơi bày bản chất hiếu chiến, xâm lược của chủ nghĩa đế quốc Sau chiếntranh thế giới lần thứ nhất, hầu hết các nước trên thế giới trở thành thuộc địa củacác nước đế quốc lớn như Mỹ, Anh, Pháp Để bù đắp cho những thua thiệt trongchiến tranh, các nước đế quốc bắt đầu tiến hành vơ vét bóc lột ở các thuộc địa, do
đó tạo ra sự căm phẩn và làn sóng đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa Đầuthế kỷ XX, ở Phương Đông bắt đầu có sự thức tỉnh, đầu tiên là Cách mạng ThángMười Nga năm 1905, đây là dấu hiệu thức tỉnh của giai cấp trên thế giới, hàngtrăm triệu người Phương Đông đã bắt đầu hướng tới ánh sáng của tự do độc lập vàcũng là dấu hiệu mới của tình hình thế gới Năm 1917, Cách mạng Tháng MườiNga thành công, đây là cuộc cách mạng vô sản nhưng có thể coi là cuộc cách mạnggiải phóng dân tộc Bởi vì trước đó, nước Nga là nhà tù của chủ nghĩa đế quốc Vìvậy, cách mạng Tháng Mười Nga có thể nói là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc
Trang 5Cách mạng Tháng Mười Nga thành công đã cổ vũ và là tấm gương cho các dân tộcđứng lên đấu tranh giành độc lập.
Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản lần thứ III thành lập Tại Đại hội II Quốc tếCộng sản III đã công bố “Sơ thảo luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địacủa Lênin”, Sơ thảo đã vạch ra phương hướng và chỉ rõ con đường để các dân tộc
bị áp bức đứng lên đấu tranh giành độc lập Sự kiện Cách mạng Tháng Mười Ngacũng như sự ra đời của Quốc tế Cộng sản III đã cổ vũ và từ đó hàng loạt đảng cộngsản trên thế giới được thành lập, tình hình đó có tác động rất lớn đối với cách mạngViệt Nam, trước hết tác động vào suy nghĩ của những người yêu nước đang đi tìmđường cứu nước, trong đó có Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh với tưchất thông minh và bản lĩnh chính trị rất nhạy bén trước những thay đổi của thờicuộc, do đó Người đã sớm nắm bắt được đặc điểm của thời cuộc và xu thế của thờiđại
1.1.2 Tình hình trong nước
Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, đến năm 1884 cơ bảnhoàn thành xâm lược nước ta bằng vũ trang, thực dân Pháp bắt đầu áp dụng cácchính sách cai trị và bóc lột ở Việt Nam
Từ năm 1898, công cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Phápđược tiến hành Đặc biệt từ sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cuộc khai thácthuộc địa lần thứ hai đã làm cho xã hội Việt Nam phân hóa Dưới tác động của cácchính sách cai trị và bóc lột của thực dân Pháp làm cho xã hội Việt Nam phân hóasâu sắc, dẫn tới sự ra đời của giai cấp mới, đó là giai cấp công nhân, một giai cấpsớm thể hiện bản chất cách mạng và có khả năng to lớn trong việc tập hợp, lôi kéolực lượng Ngay từ đầu, giai cấp công nhân đã thể hiện khả năng lãnh đạo cáchmạng, đây là một đặc điểm hết sức quan trọng
Phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầuthế kỷ XX nổ ra mạnh mẽ và có sự kế thừa truyền thống dân tộc, các phong trào
Trang 6yêu nước nổ ra liên tục nhưng tất cả đều nhanh chóng bị thực dân Pháp dập tắt Sựthất bại của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã cho thấy hệ
tư tưởng phong kiến không còn đáp ứng được yêu cầu của dân tộc Hệ tư tưởngphong kiến không thể là con đường đưa dân tộc thoát khỏi nô lệ Khi phong tràoCần Vương thất bại, phong trào yêu nước chuyển ngay sang dân chủ tư sản như:phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân hay Đông Kinh Nghĩa Thục… Đó lànhững phong trào yêu nước đi theo khuynh hướng dân chủ tư sản, nhưng phongtrào yêu nước đi theo khuynh hướng dân chủ tư sản cũng nhanh chóng bị thực dânPháp dập tắt Có thể nói, cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở Việt Nam vẫn trongtình trạng bế tắc về đường lối cứu nước Nhiều nhà yêu nước đã ra đi tìm đườngcứu nước, trong số đó có Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh Khi ra đi tìm đườngcứu nước, Bác Hồ đã nghiên cứu tất cả các tư tưởng, học thuyết Bác nói: “ Khổng
Tử có ưu điểm là tu dưỡng đạo đức cá nhân, Tôn giáo GiêSu có ưu điểm là lòngnhân ái cao cả, chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phép làm việc biện chứng, chủ nghĩaTôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách gần với nước ta Các vị đều có một điểmchung là mưu cầu cho xã hội, mưu lợi cho con người Nếu như các vị còn sống trênđời này thì có thể sẽ ngồi chung với nhau một bàn rất hoàn mỹ và tôi nguyện làmhọc trò nhỏ của các vị ấy” Bác Hồ nghiên cứu cả Khổng Tử, nghiên cứu cả Giê
Su, nghiên cứu cả Thích Ca, nghiên cứu cả Các Mác, nghiên cứu cả Tôn Dật Tiên,tất cả các vị đều mong muốn điều tốt đẹp cho con người, Người cũng tìm ra nhữngnhân tố hết sức tích cực, tiến bộ hợp lý trong các tư tưởng, các học thuyết, thếnhưng vẫn chưa đủ để khẳng định con đường cứu nước của dân tộc ta như thế nào?
Đến năm 1920, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lênin Khi nghiêncứu chủ nghĩa Mác – Lênin, Bác mới nhận thức đầy đủ và rút ra kết luận “Bây giờhọc thuyết nhiều, chủ nghĩa lắm, thế nhưng chỉ có chủ nghĩa Mác - Lênin là chânchính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất” và Người quyết định đi theo chủnghĩa Mác – Lênin, Người đã tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc là con đường
Trang 7cách mạng vô sản Từ đó Bác Hồ bắt đầu tìm cách truyền bá chủ nghĩa Mác –Lênin và con đường cứu nước vào trong nước để tổ chức vận động nhân dân đấutranh, chuẩn bị cho việc thành lập Đảng Đến tháng 6/1925, Bác Hồ đã lập ra tổchức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên hay còn gọi là Hội Việt Nam thanh niêncách mạng đồng chí hội, tập hợp những người yêu nước ra đi tìm đường cứu nướcđang ở Trung Quốc Người đã mở các lớp để huấn luyện cho hội viên của Hội ViệtNam cách mạng thanh niên Tài liệu huấn luyện hội viên của Hội Việt Nam cáchmạng thanh niên chính là tác phẩm Đường Kách Mệnh Tác phẩm Đường CáchMệnh là tập hợp những bài giảng của Bác Hồ cho hội viên Hội Việt Nam thanhniên cách mạng đồng chí hội.
1.2 VÀI NÉT VỀ TÁC PHẨM ĐƯỜNG KÁCH MỆNH
1.2.1 Tư tưởng cơ bản trong tác phẩm
Mục đích tác phẩm được tác giả chỉ rõ: “Muốn sống thì phải cách mệnh”
“Hơn hai mươi triệu đồng bào hấp hối trong vòng tử địa Phải kêu to, làm chóng đểcứu lấy giống nòi” Thà chết tự đo còn hơn sống nô lệ, quyết chiến đấu cho nềnđộc lập tự do của dân tộc là tinh thần của tác phẩm Có thể nói, “Không có gì quýhơn độc lập tự do” là quan điểm bao trùm toàn bộ tác phẩm
Tác phẩm cũng chỉ rõ kẻ thù nguy hiểm nhất của độc lập tự do và vạch conđường cụ thể để giành thắng lợi Tinh thần xuyên suốt toàn bộ tác phẩm là vì độclập tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân, phải giải phóng dân tộc, giảiphóng nhân dân ra khỏi ách áp bức bóc lột của chủ nghĩa đế quốc Kết hợp độc lậpdân tộc với chủ nghĩa xã hội là quan điểm tư tưởng chỉ đạo con đường cách mạngViệt Nam Giải phóng nhân dân phải gắn với sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản.Cách mạng giải phóng dân tộc phải theo quỹ đạo của cách mạng vô sản, kết hợpchủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa xã hội, lợi ích của dân tộc với lợi ích của giaicấp vô sản phải gắn bó với nhau Thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc đều phảigiải quyết trên cơ sở quan điểm cách mạng vô sản để đưa cách mạng giải phóng
Trang 8dân tộc tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa Cách mạng giải phóng dân tộc chuẩn
bị cho cách mạng xã hội chủ nghĩa Cách mạng xã hội chủ nghĩa chi phối cáchmạng giải phóng dân tộc Cách mạng phải triệt để, tích cực, chủ động và sáng tạo.Tác giả đưa dẫn chứng các cuộc cách mạng trên thế giới để đi đến khẳng địnhrằng, cách mạng Việt Nam phải giành thắng lợi triệt để: “Muốn cách mệnh thànhcông thì phải dân chúng (công nông) làm gốc, phải có Đảng vững bền, phải bềngan, phải hy sinh; phải thống nhất Nói tóm lại là phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư
và Lênin” Cách mạng phải độc lập và sáng tạo, tự lực, tự cường, không ỷ lại ngồichờ; phải tích cực tấn công, chủ động tiến công, quyết giành thắng lợi Biết tranhthủ sự giúp đỡ của cách mạng thế giới, nhưng cũng phải có đóng góp cho cáchmạng thế giới, cùng cách mạng thế giới đạp đổ chủ nghĩa đế quốc tư bản, xây dựngchủ nghĩa xã hội
Những tư tưởng cơ bản trên đã nâng giá trị của tác phẩm lên tầm cao
1.2.2 Nội dung của tác phẩm
Trang 9bó với tổ chức, với đoàn thể Đồng thời biết phát huy năng lực cá nhân “Tư cáchngười cách mệnh” khác hẳn với chủ nghĩa anh hùng cá nhân, đặt mình lên trên tổchức, đề cao cái tôi đạo đức của người đảng viên cộng sản được đề cập trong tácphẩm phù hợp với truyền thống đạo đức của dân tộc ta, đáp ứng yêu cầu của cáchmạng và cũng rất đúng với nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức củangười cách mạng.
“Tư cách người cách mệnh” đã dễ dàng chinh phục lòng người, tiếp thêmsức mạnh và định hướng phấn đấu cho tất cả những ai yêu nước, thương nòi, muốngiải phóng quê hương xứ sở ra khỏi mọi áp bức bóc lột, xây dựng đất nước theohướng dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh “Tư cách người cáchmệnh” có giá trị khoa học và giáo dục lớn đặt cơ sở cho đạo đức học ở Việt Nam
Trang 10Về dân tộc cách mệnh và giai cấp cách mệnh, tác giả đều lấy ví dụ ViệtNam Khi kết luận, tác giả cũng nói đến sự cần thiết phải tiến hành dân tộc cáchmệnh và giai cấp cách mệnh ở Việt Nam Cách mệnh Việt Nam phải tiến hành giảiphóng dân tộc để tiến lên giải phóng giai cấp Việt Nam phải làm cả dân tộc cáchmệnh và giai cấp cách mệnh
Tác giả phân tích kỹ Cách mạng tư sản Pháp 1789, Cách mạng tư sản Mỹ
1776, Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 và chỉ ra kinh nghiệm lịch sử của cáccuộc cách mạng này: “Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cáchmệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa và dân chủ kỳ thực trongthì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa Cách mệnh đã 4 lần rồi,
mà nay công nông Pháp hẵng còn mưu cách mệnh lần nữa mới hòng thoát khỏivòng áp bức Cách mệnh An Nam nên nhớ những điều ấy” “Trong thế giới bâygiờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành công, và thành công đến nơi, nghĩa là dânchúng được hưởng cái hạnh phúc, tự do, bình đẳng thật” Từ lịch sử và thực tiễn,tác giả đã định hướng cho các mạng Việt Nam là đi theo con đường Cách mạngtháng Mười Nga “theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”
Tác giả cũng xác định rõ bạn và thù của cách mệnh Việt Nam Đế quốc Pháp
đã chà đạp lên nền độc lập của dân tộc, đặt ách áp bức bóc lột đối với nhân dân ta
Do đó, đế quốc Pháp vừa là kẻ thù của dân tộc và cũng là kẻ thù của giai cấp Tácgiả phân biệt rạch ròi giữa đế quốc Pháp và nhân dân Pháp trước hết là công nôngPháp Từ đó, nêu mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng giải phóng dân tộc ViệtNam với giai cấp cách mệnh Pháp nói riêng và mối quan hệ giữa cách mạng giảiphóng dân tộc với cách mạng vô sản chính quốc nói chung Còn giai cấp phongkiến địa chủ, tác giả có phân loại: điền chủ nhỏ là bầu bạn cách mệnh công nông,những đại địa chủ thì chớ có cho họ vào hội của dân cày Việc xác định đúng,chính xác kẻ thù cơ bản là chủ nghĩa đế quốc Pháp có ý nghĩa to lớn trong việc xâydựng chiến lược và sách lược cách mạng, trong việc tập hợp lực lượng, phân hóa,
Trang 11cô lập cao độ kẻ thù, nhằm tăng sức mạnh cho cách mạng Đây là tầm tư duy củathiên tài rất biện chứng, cách mạng và khoa học vượt lên tầm tư duy đương thờicủa nhiều người cho rằng, đã địa chủ tất nhiên sẽ là kẻ thù của cách mạng, là đốitượng đứng về phía đế quốc
c)Về lực lượng cách mạng
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cũng chỉ rõ: Công nông là người chủ cách mệnh
“là vì công nông bị áp bức nặng hơn, là vì công nông là đông nhất cho nên sứcmạnh hơn hết, là vì công nông là tay không chân rồi, nếu thua thì chỉ mất một cáikiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên họ gan góc” “Học trò, nhà buônnhỏ, điền chủ nhỏ cũng bị tư bản áp bức, song không cực khổ bằng công nông; 3hạng ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh của công nông thôi”
Người đã căn cứ vào điều kiện cụ thể của đất nước, thái độ của các giai cấptrong xã hội, đối với cách mạng để vận dụng nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênincho phù hợp, không giáo điều, máy móc Vì vậy, lực lượng cách mạng vừa đông,vừa mạnh, nhưng vẫn đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân
d) Về đoàn kết quốc tế
Nguyễn Ái Quốc chỉ rõ rằng, cách mạng Việt Nam phải đoàn kết với các lựclượng cách mạng thế giới: “Chúng ta cách mệnh thì cũng phải liên lạc tất cả nhữngđảng cách mệnh trong thế giới để chống lại tư bản và đế quốc chủ nghĩa (như Đệtam quốc tế)” Người đưa ra những dẫn chứng cụ thể, đầy sức thuyết phục để xácđịnh lực lượng đồng minh quốc tế của cách mạng Việt Nam “An Nam muốn cáchmệnh thành công, thì tất phải nhờ Đệ tam quốc tế” Cách mạng Việt Nam cũngphải liên minh với cách mệnh Pháp và có thể thành công trước cách mệnh Pháp
“An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thìcông nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ” Hồ Chí Minh khẳng định: Cáchmạng Việt Nam là bộ phận của cách mạng thế giới Ai làm cách mệnh trên thế giới
Trang 12cũng đều là đồng chí của nhân dân Việt Nam Đã là đồng chí thì sung sướng cựckhổ phải có nhau
Như vậy, về đoàn kết quốc tế, Hồ Chí Minh nêu 3 vấn đề lớn:
- Cách mạng Việt Nam phải đứng hẳn về phía phong trào công nhân vàphong trào giải phóng dân tộc thế giới để đạp đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa trên thếgiới
- Xác định rõ quan hệ lợi ích dân tộc và cách mạng thế giới, giữa quyền lợi
và trách nhiệm, sự thống nhất của quan hệ này
- Xác định rõ quan hệ cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc là tácđộng qua lại Cách mạng thuộc địa không thụ động ngồi chờ cách mạng chínhquốc
Với những luận điểm trên, tác phẩm đã đặt nền tảng đúng đắn cho đường lốiquốc tế của đảng, và đặt cơ sở cho sự giúp đỡ của quốc tế trong thời kỳ thành lậpĐảng
đ)Về phương pháp cách mạng
Nguyễn Ái Quốc khẳng định rằng, phương pháp cách mạng giữ vai trò hếtsức quan trọng: “Sửa cái xã hội cũ đã mấy ngàn năm làm xã hội mới, ấy là rất khó.Nhưng biết cách làm, biết đồng tâm hiệp lực mà làm thì chắc làm được” Đó là:
- Phải làm cho dân giác ngộ
- Phải giảng giải lý luận và chủ nghĩa cho dân hiểu
- Phải hiểu phong trào thế giới, phải bày sách lược cho dân
- Phải đoàn kết toàn dân “Cách mệnh là việc chung cả dân chúng chứ khôngphải việc của một hai người” “Đàn bà, trẻ con cũng giúp làm việc cách mệnhđược nhiều Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại”
- Phải biết tổ chức dân chúng lại, tác giả nhấn mạnh vai trò của tổ chức: cáchmạng phải có tổ chức rất vững bền thì mới thành công Tác giả đưa ra cách tổ chức
Trang 13quần chúng như công hội, dân cày, hợp tác xã, thanh niên, phụ nữ, quốc tế cứu tếđỏ
- Phải giành chính quyền bằng bạo lực cách mạng của quần chúng, phải biếtchọn thời cơ
Tóm lại, tác phẩm đã nêu lên những quan điểm cơ bản về phương pháp cáchmạng Việt Nam trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tổng kếtkinh nghiệm cách mạng các nước Những quan điểm đó là cơ sở cho Đảng xâydựng phương pháp cách mạng của mình
e,Về Đảng Cộng sản
Đảng là điều kiện đầu tiên để đảm bảo cho sự thắng lợi của cách mệnh
“Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vữngthuyền mới chạy”
Để lãnh đạo cách mạng, Đảng phải theo chủ nghĩa Mác - Lênin “Đảng màkhông có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam.Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắcchắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin” Nguyễn Ái Quốc luôn có ý thứcxây dựng lập trường chính trị, bản chất giai cấp công nhân, tính cách mạng triệt đểcủa Đảng Những tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam của Người là nhữngphác thảo cho đường lối chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam Người phân tíchsâu sắc lịch sử cách mạng Nga để quán triệt bài học kinh nghiệm về xây dựngĐảng vô sản kiểu mới ở Việt Nam
Vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên được Người đề cập gần nhưxuyên suốt tác phẩm Toàn bộ tác phẩm đã thể hiện nội dung đó Bằng tư tưởngxây dựng Đảng Cộng sản ở Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã đáp ứng yêu cầu bứcbách của lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX, chuẩn bị những tiền đề cần thiết choviệc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Trang 141.3 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG TÁC PHẨM ĐƯỜNG KÁCH MỆNH
1.3.1 Con đường cách mạng giải phóng dân tộc
Thất bại của các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp ở cuối thế
kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chứng tỏ rằng, những con đường giải phóng dân tộc phongkiến hoặc tư tưởng tư sản là không đáp ứng được yêu cầu khách quan là giành độclập, tự do của dân tộc do lịch sử đặt ra Hồ Chí Minh rất khâm phục tinh thần cứunước của ông cha ta, nhưng Người không tán thành các con đường cứu nước ấy,
mà quyết tâm ra đi tìm một con đường cứu nước mới
Tháng 7-1920, khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn
đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I.Lênin, Người thấy “tin tưởng, sáng tỏ và
cảm động” Người khẳng định: “ Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là conđường giải phóng chúng ta” Người đã tìm thấy trong lý luận của V.I.Lênin mộtcon đường cứu nước mới: con đường cách mạng vô sản
Đầu năm 1923, trong Truyền đơn cổ động mua báo Người cùng khổ (Le paria), Người viết: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho
mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái,đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui,hòa bình, hạnh phúc ”
Như vậy, vượt qua sự hạn chế về tư tưởng của các sĩ phu và của cácnhà cách mạng có xu hướng tư sản đương thời, Hồ Chí Minh đã đến với học thuyếtcách mạng của chủ nghĩa Mác- Lênin và lựa chọn con đường cách mạng vô sản
Từ đó, Người quyết tâm đưa dân tộc Việt Nam đi theo con đường đó
Trong tác phẩm Đường Kách Mệnh, điều cốt yếu đầu tiên mà Nguyễn
Ái Quốc yêu cầu cách mệnh cần phải có, đó là đảng cách mệnh Người viết:
“Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng,ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản mọi nơi”
Trang 15Để khẳng định được điều này, ngay từ rất sớm, Nguyễn Ái Quốc đã
có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt: chính trị, tư tưởng, tổ chức, để cho ra đời mộtchính Đảng đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn cách mạng Việt Nam
Tháng 12-1920, tại Đại hội lần thứ 18 Đảng xã hội Pháp, Nguyễn ÁiQuốc đã bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế III, và là một trong những ngườitham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp Sự kiện này đã đánh dấu bước chuyểnbiến quyết định trong tư tưởng và lập trường chính trị của Người
Năm 1925, sau khi về Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc sáng lập HộiViệt Nam cách mạng Thanh niên trên cơ sở cải tổ Tâm Tâm Xã, với mục đích “đưathanh niên trong nước ra Quảng Châu, huấn luyện họ, rồi phái họ trở về tuyêntruyền và tổ chức khắp cả nước” Bằng những nỗ lực đầy quyết tâm của lãnh tụNguyễn Ái Quốc, chủ nghĩa Mác-Lênin đã được truyền bá và tạo nên những tácđộng mạnh mẽ vào phong trào cách mạng Việt Nam
Trước sự lớn mạnh của phong trào cách mạng Việt Nam, Nguyễn ÁiQuốc với những đồng sự đã khẩn trương chuẩn bị thành lập Đảng vô sản kiểu mới.Đảng đó có nhiệm vụ lãnh đạo toàn dân đánh đổ bọn để quốc chủ nghĩa Pháp vàbọn phong kiến giành lại độc lập cho dân tộc Rõ ràng, muốn cách mạng thànhcông phải có Đảng lãnh đạo Song nếu chỉ dừng lại ở đó không thì chưa đủ, màĐảng đó phải vững Đảng muốn vững, muốn mạnh phải có một lý luận soi đường
Lý luận đối với cách mệnh Đảng như trí khôn đối với người, bàn chỉ nam đối vớitàu Làm cách mạng mà không có lý luận soi đường như đi trong đêm tối màkhông có đuốc, phải mò mẫm rất khó Nguyễn Ái Quốc đã xây dựng được mộtđảng cách mạng tiên phong, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, gắn bó với nhân dân,với dân tộc, một lòng phụng sự nhân dân, được nhân dân, được dân tộc thừa nhận
là đội tiên phong của mình Đó chính là Đảng Cộng sản Việt Nam Để khẳng địnhvai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với cách mạng Việt Nam, Người
đã chỉ rõ: chỉ có Đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân, biết vận dụng
Trang 16sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của nước mình mới có thể đưacách mạng giải phóng dân tộc đi đến thắng lợi và cách mạng xã hội chủ nghĩathành công Thấm nhuần tư tưởng trên của Nguyễn Ái Quốc- qua tác phẩm ĐườngKách Mệnh- từ khi ra đời đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nêu cao vai tròtiên phong của mình, luôn thể hiện là một đảng của giai cấp công nhân, của nhândân lao động và của cả dân tộc Việt Nam, luôn kiên định giữ vững lập trường củagiai cấp vô sản, lấy lý luận Mác- Lênin làm nòng cốt Từ thực tiễn của các phongtrào đấu tranh cách mạng giai đoạn 1930-1945, giai đoạn 9 năm trường kỳ khángchiến chống Pháp và 21 năm chống Mỹ, thống nhất nước nhà, đặc biệt từ khi đổimới (1986) đến nay, chúng ta càng không thể phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng
Bằng sự phân tích sâu sắc trên cơ sở dữ liệu chính xác qua tác phẩmĐường Kách Mệnh, Nguyễn Ái Quốc đã chỉ ra con đường mà cách mạng ViệtNam phải theo đó là con đường cách mạng Tháng Mười, Người viết: “Cách mệnhNga dạy cho chúng ta rằng muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (côngnông) làm gốc, phải có đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phải thống nhất
Vấn đề cách mạng và con đường cách mạng là một trong những nộidung nổi bật về lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học được trình bày trong tác phẩmĐường Kách Mệnh, như sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình đấu tranh cách mạng kể từkhi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến nay Trong Đường Kách Mệnh, Nguyễn
Ái Quốc đã luận giải nội dung cơ bản của giai cấp, đấu tranh giai cấp, cách mạnggiải phóng dân tộc và cách mạng vô sản Người đi thẳng vào bản chất “cách
mệnh” Người nói: “Văn chương và hy vọng sách này là chỉ trong hai chữ “Cách mệnh! Cách mệnh!! Cách mệnh!!!” Theo Người, hiện tại còn nhiều quan điểm nhận thức không đúng về cách mệnh: “Lý luận và lịch sử cách mệnh có nhiều sách lắm Pháp nó sợ nên nó cấm chúng ta học, cấm chúng ta xem, cho nên đồng bào ta đối với hai chữ cách mệnh còn lờ mờ lắm” Nguyễn Ái Quốc đã lập luận chặt chẽ,
Trang 17luận giải một cách ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với trình độ nhận thức của
quần chúng nhân dân về “cách mệnh”.
Theo Người “Cách mệnh” là phá cái cũ đổi ra cái mới, phá cái xấu
đổi ra cái tốt Nguyễn Ái Quốc cũng luận giải và chỉ ra các loại hình cách mạng:
Tư bản cách mệnh - cách mạng tư sản (cách mạng Mỹ; cách mạng Pháp); dân tộccách mệnh - cách mạng giải phóng dân tộc (cách mạng Ý; Áo); giai cấp cách mệnh
- cách mạng vô sản (cách mạng Nga)
Người chỉ rõ nguyên nhân của cách mạng tư sản, cách mạng giảiphóng dân tộc, cách mạng vô sản, xét đến cũng là do áp bức, bóc lột của giai cấpthống trị, mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa, đòi hỏi phải giải quyết bằng cáchmạng xã hội Cách mạng không thể thực hiện con đường cải lương mà chủ yếubằng giải pháp là bằng cách mạng bạo lực Đánh giá đúng bản chất cực kỳ phảnđộng của bọn đế quốc và tay sai, Hồ Chí Minh cho rằng: “Trong cuộc đấu tranhgian khổ chống kẻ thù của giai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạngchống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền”.Quản triệt quan điểm sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, Hồ ChíMinh cho rằng bạo lực cách mạng cũng là bạo lực của quần chúng Hình thức củabạo lực cách mạng bao gồm cả đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, nhưngphải “tùy tình hình cụ thể mà quyết định những hình thức đấu tranh cách mạngthích hợp, sử dụng đúng và khéo kết hợp các hình thức đấu tranh vũ trang và đấutranh chính trị để giành thắng lợi cho cách mạng” Người cũng đã phê phán nhữngquan điểm và nhận thức sai trái Từ những vấn đề chung đó, Người đi sâu vàonhững vấn đề cấp thiết của cách mạng Việt Nam
Về mục tiêu của cách mạng Việt Nam, trước hết Người đã khảo sát các
cuộc cách mạng: cách mệnh Mỹ (1776); cách mệnh Pháp (1789); cách mệnh Nga,Nguyễn Ái Quốc khẳng định: Cách mạng Việt Nam phải theo Cách mạng Tháng
mười Nga năm 1917 “ Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành
Trang 18công, và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc, tự
do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốc Pháp khoe khoang bên An Nam Cách mệnh Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nước và các dân tộc bị áp bức các thuộc địa làm cách mệnh để đập đổ tất cả các đế quốc chủ nghĩa và tư bản trong thế giới” Cách
mạng Việt Nam không giống như cách mạng Mỹ (1776), cách mạng Pháp (1789),
mà phải đánh đổ giai cấp áp bức mình - thực dân xâm lược, phong kiến, tư sản
phản động Cách mệnh phải làm cho đến nơi - cách mệnh rồi thì quyền giao cho
dân chúng số nhiều chớ để trong tay một bọn ít người Để đi theo cách mạngTháng Mười, cần phải xây dựng được một Đảng kiên trung, lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nòng cốt Người chỉ ra vai trò của cách mạng Tháng Mười đối với cách
mạng nước ta: “Cách mệnh Nga dạy cho chúng ta muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (công nông) làm gốc, phải có đảng vững bền, phải bền gan, phải
hy sinh, phải thống nhất Nói tóm lại là phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”.
Như vậy, trong tác phẩm, Nguyễn Ái Quốc khẳng định: phươnghướng cơ bản của cách mạng Việt Nam là phải đánh đổ để quốc xâm lược, phongkiến phản động để giải quyết vấn đề dân tộc, dân chủ Người đã đặt ra cách mạngViệt Nam vào phạm trù, quỹ đạo của cách mạng vô sản nghĩa là làm cách mạngdân tộc dân chủ, tiến lên chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Kế thừa tư tưởngban đầu về phương hướng cơ bản của cách mạng Việt Nam mà tác phẩm đã trìnhbày, luận cương năm 1930 của Đảng xác định: con đường cách mạng Việt Nam làthực hiện cách mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng, giành độc lập dân tộc
và người cày có ruộng, bỏ qua chủ nghĩa tư bản tiến lên chủ nghĩa cộng sản Đó là
sự lựa chọn duy nhất đúng của cách mạng Việt Nam, bảo đảm cho cách mạng điđến thắng lợi là xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩacộng sản Đi lên chủ nghĩa xã hội trở thành mục tiêu nhất quán của Đảng và nhân
Trang 19dân ta trong hơn nửa thế kỷ qua Việc giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội là động lực to lớn cho việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp đấutranh giành độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đại hội Đạibiểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta đã khẳng định: Đảng và nhân dân ta quyết tâmxây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủnghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
Về lý do cách mạng bùng nổ, trên cơ sở giác ngộ lập trường, quan
điểm vô sản và với sự hiểu biết sâu sắc tình hình xã hội Việt Nam, Nguyễn ÁiQuốc đã nhận thức đúng đắn mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam kể từ khithực dân Pháp xâm lược Người đã chỉ rõ cho nhân dân Việt Nam thấy được kẻ thùcủa mình là thực dân Pháp và địa chủ phong kiến tay sai cần phải đánh đổ Đồngthời, Người đã cụ thể hóa vị trí, vai trò của các giai cấp, tầng lớp xã hội trong cuộccách mạng ở nước ta: Khi trước tư bản bị phong kiến áp bức cho nên nó cáchmệnh Bây giờ tư bản đi áp bức công- nông, cho nên công- nông là người làm chủcách mệnh còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ cũng bị tư bản áp bức, songkhông cực khổ bằng công- nông; ba hạng người ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh củacông- nông thôi
Về tính chất của cách mạng Người đặt ra câu hỏi và trả lời: “Cách
mệnh khó hay dễ”? Cách mạng là sự nghiệp khó khăn nhưng nếu biết đúng thì làm
được: “sửa cái xã hội cũ đã mấy ngàn năm làm xã hội mới, ấy là rất khó, nhứng biết cách làm, biết đồng tâm hợp lực mà làm thì chắc làm được, thê thì không khó”
Về phương pháp cách mạng, cách mệnh Việt Nam phải được tiến
hành bằng con đường cách mạng bạo lực Bạo lực cách mệnh giành thắng lợi phải
là bạo lực của quần chúng nhân dân Trong tác phẩm, Người khẳng định, vấn đề cótính chân lý: “Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lạiđược” Người phê phán các trào lưu manh động, bạo động: Cách mệnh không phải