Bài tập nhóm công pháp quốc tế về xác định tư cách chủ thể luật quốc tế của kosovo và palestine

Xuất phát từ những dấu hiệu xác định tư cách chủ thể của luật quốc tế, có thể đưa ra một định nghĩa tổng quát về chủ thể của pháp luật quốc tế như sau: “Chủ thể của luật quốc tế là bộ ph

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

Tiểu luận môn:

Pháp luật công pháp quốc tế

ĐỀ TÀI: XÁC ĐỊNH TƯ CÁCH CHỦ THỂ LUẬT QUỐC TẾ CỦA PALESTINE

VÀ KOSOVO

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

Mã sinh viên:

Lớp:

Hà Nội, Tháng 03/2022

I GIỚI THIỆU VỀ CHỦ THỂ LUẬT QUỐC TẾ

Trên thực tế, bất cứ một hệ thống pháp luật nào cũng có các chủ thể pháp luật nhất định vốn có của nó Luật quốc tế là hệ thống các nguyên tắc và quy phạm do các chủ thể của luật quốc tế thỏa thuận xây dựng, trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh giữa những chủ thể đó Như vậy, chủ thể luật quốc tế có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là thực thể độc lập có quyền và nghĩa vụ pháp lý quốc tế,

mà trực tiếp thiết lập, tham gia vào quan hệ pháp luật quốc tế, bao gồm cả việc xây dựng

và thực thi các nguyên tắc, quy phạm của luật quốc tế

Xuất phát từ những dấu hiệu xác định tư cách chủ thể của luật quốc tế, có thể đưa ra

một định nghĩa tổng quát về chủ thể của pháp luật quốc tế như sau: “Chủ thể của luật quốc

tế là bộ phận cấu thành cơ bản của quan hệ pháp luật quốc tế, là thực thể đang tham gia hoặc có khả năng tham gia vào những quan hệ đó một cách độc lập, có đầy đủ quyền và nghĩa vụ quốc tế và chịu trách nhiệm pháp lý quốc tế về những hành vi mà chính chủ thể thực hiện.”

Thực tiễn cho thấy tồn tại các chủ thể luật quốc tế chủ yếu sau: (i) Quốc gia là chủ thể cơ bản của luật quốc tế; (ii) Tổ chức quốc tế là chủ thể phái sinh của luật quốc tế; (iii) Các dân tộc đang đấu tranh giành quyền dân tộc tự quyết và (iv) Chủ thể đặc biệt

II XÁC ĐỊNH TƯ CÁCH CHỦ THỂ LUẬT QUỐC TẾ CỦA KOSOVO

1 Giới thiệu về Kosovo

Kosovo là tên gọi một lãnh thổ tại miền trung Bán đảo Balkan của châu Âu và quốc gia tự tuyên bố độc lập được một bộ phận quốc tế công nhận tại Đông Nam Âu.Vốn là một phần lãnh thổ thuộc Serbia, Kosovo đã tuyên bố độc lập khỏi Serbia vào năm 2008 với tên gọi nước Cộng hòa Kosovo

2 Xác định tư cách chủ thể Luật quốc tế của Kosovo

Theo quy định tại điều 1 Công ước Montevideo ngày 26/12/1933 về quyền và nghĩa

vụ quốc gia thì một thực thể được coi là quốc gia theo pháp luật quốc tế phải thỏa mãn những điều kiện sau: (i) Dân cư thường xuyên; (ii) Lãnh thổ được xác định; (iii) Chính phủ

và (iv) Năng lực tham gia vào các quan hệ với các chủ thể quốc tế khác Xét những điều kiện của Kosovo, nhóm xác định tư cách chủ thể Luật quốc tế của Kosovo chính là quốc gia Cụ thể như sau:

2.1 Về điều kiện lãnh thổ xác định

Lãnh thổ là cơ sở vật lý quan trọng cho sự tồn tại của một quốc gia, bao gồm các bộ phận lãnh thổ thuộc chủ quyền quốc gia, tại đó quốc gia thực hiện quyền tối cao đối với lãnh thổ của mình

Đáp ứng điều kiện trên, Kosovo có lãnh thổ xác định Kosovo là lãnh thổ nội lục tại miền trung bán đảo Balkan, là cầu nối giữa vùng Trung và Nam Âu và giữa biển Adriatic

và biển Đen, thủ đô và thành phố lớn nhất của Kosovo là Pristina

Là một quốc gia không giáp biển, Kosovo có biên giới với phía bắc Macedonia và Albania về phía nam, Montenegro về phía tây và lãnh thổ không tranh chấp của Serbia về phía bắc và đông Kosovo nằm giữa 41° và 44° vĩ Bắc, và từ 20° and đến 22° kinh Đông Biên giới của Kosovo dài xấp xỉ 602,09 km Kosovo có diện tích 10.908 km², tương đương Jamaica hoặc Lebanon, có diện tích nhỏ nhất ở Balkan

2.2 Về điều kiện dân cư thường xuyên

Về nguyên tắc, quốc gia không tồn tại nếu không có dân cư Vì vậy, quốc gia sẽ biến mất nếu dân cư biến mất hay di cư toàn bộ Sự thay đổi một phần về số lượng dân cư không ảnh hưởng đến sự tồn tại của quốc gia

Về điều kiện này, Kosovo đã đáp ứng đầy đủ khi lãnh thổ Kosovo có một cộng đồng dân cư mang quốc tịch Kosovo, và dân cư Kosovo mang tính ổn định và bền vững Theo thống kê năm 2020, dân số của Kosovo là 1,873 triệu người Dân tộc chính của Kosovo: người Albani và người Serb là các nhóm dân tộc lớn nhất, theo sau là Bosniak, Gorani,

Thổ Nhĩ Kỳ và Romani.

Kosovo đã cấp hộ chiếu cho công dân của mình Hộ chiếu Kosovo có màu xanh thẫm với sáu ngôi sao vàng, giống như trên quốc kỳ, tượng trưng cho sáu sắc dân chính ở lãnh thổ này Phần nội dung hộ chiếu được in bằng tiếng Anh, tiếng Serbia và tiếng Albania Công dân Kosovo có thể sử dụng hộ chiếu này để xin nhập cảnh vào những nước

đã công nhận nền độc lập của Kosovo

2.3 Về điều kiện chính quyền

Cùng với dân cư và lãnh thổ, chính quyền là một trong các yếu tố quan trọng cấu thành quốc gia Một lãnh thổ có sự hiện diện của dân cư nhưng thiếu vắng tổ chức đại diện cho dân cư và thực thi quyền lực nhà nước sẽ không tạo nên cơ sở đầy đủ cho việc hình thành quốc gia Với tư cách chủ thể của luật quốc tế, quốc gia cần một chính quyền đại diện hợp pháp và đảm bảo thực thi quyền lực Chính quyền có thể được tổ chức một cách đơn giản hay tiến đến mức độ tương đối hoàn thiện, bao gồm hệ thống các cơ quan hành pháp, lập pháp và tư pháp Trong mọi trường hợp, chính quyền phải thực hiện quyền kiểm soát đối với dân cư và lãnh thổ, đảm bảo thực thi trên thực tế quyền lực nhà nước một cách hữu hiệu

Ngày 17 tháng 2 năm 2008, Kosovo đã đơn phương tuyên bố độc lập của mình Tháng 4 năm đó, một hội đồng Kosovar đã thông qua một hiến pháp, có hiệu lực vào ngày

15 tháng 6 năm 2008 Theo hiến pháp năm 2008, cơ quan hành pháp của chính phủ do tổng thống (nguyên thủ quốc gia) và thủ tướng (người đứng đầu chính phủ) lãnh đạo Tổng thống được bầu bởi Hội đồng Kosovo với nhiệm kỳ 5 năm và có quyền được bầu lại thêm một nhiệm kỳ nữa Tổng thống bổ nhiệm thủ tướng theo đề nghị của đảng đa số hoặc liên minh trong Quốc hội Quốc hội là cơ quan lập pháp đơn viện bao gồm 120 đại biểu do cử tri bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 4 năm Trong số 120 ghế trong Hội đồng, 100 ghế được phân

bổ trên cơ sở đại diện theo tỷ lệ, ít nhất 10 được đảm bảo cho người Serb Kosovar, và 10 dành cho các thành viên của Bosniak (người Hồi giáo Bosnia), Thổ Nhĩ Kỳ, Roma,

Ashkali, Ai Cập và cộng đồng Gorani

Tòa án tối cao Kosovo là cơ quan tư pháp cao nhất đối với tất cả các vấn đề ngoại trừ các vấn đề liên quan đến hiến pháp do Tòa án Hiến pháp quyết định Đối với Tòa án tối cao và các tòa phúc thẩm cấp dưới, ít nhất 15 phần trăm thẩm phán phải đến từ các cộng đồng thiểu số Hội đồng tư pháp độc lập đảm bảo tính công bằng của hệ thống tư pháp Hội đồng tư pháp cũng giới thiệu các ứng cử viên tư pháp cho tổng thống Kosovo, người đưa ra các cuộc bổ nhiệm

Các thành phố là đơn vị cơ bản của chính quyền địa phương Mỗi đô thị được quản

lý bởi một thị trưởng và hội đồng thành phố, được bầu bốn năm một lần theo tỷ lệ đại diện Các thành phố có quyền liên kết với nhau và tham gia vào việc lựa chọn chỉ huy cảnh sát địa phương Một số thành phố tự quản với chủ yếu là người Serb có các quyền đặc biệt, chẳng hạn như vận hành hệ thống y tế trung học, giám sát giáo dục sau trung học và quản

lý các địa điểm văn hóa và tôn giáo

Như vậy, Kosovo đã xây dựng một bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương để thực thi quyền lực nhà nước một cách hữu hiệu và đại diện cho nhà nước và dân

cư trong lãnh thổ Kosovo

2.4 Về điều kiện năng lực tham gia vào các quan hệ với các chủ thể quốc tế khác

Nhìn nhận về Kosovo, vào ngày 17 tháng 2 năm 2008, Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập khỏi Serbia

Ngày 22 tháng 7 năm 2010, Tòa án cho rằng tuyên bố độc lập của Kosovo không vi phạm các nguyên tắc chung hoặc luật pháp quốc tế, vốn không cấm đơn phương tuyên bố độc lập, cũng không vi phạm các điều luật quốc tế cụ thể - đặc biệt là UNSCR 1244 - vốn không xác định tình trạng cuối cùng của Kosovo Nhưng Serbia đã bác bỏ quyết định đó Mặc dù Serbia công nhận quyền cai trị lãnh thổ của chính phủ dân cử Kosovo, song họ vẫn

tiếp tục yêu sách lãnh thổ này với tên gọi Tỉnh tự trị Kosovo và Metohija.

Hiện nay, 3/5 nước trong hội đồng bảo an thường trực là Hoa Kỳ, Anh, Pháp công nhận Kosovo là 1 quốc gia độc lập Đến nay, đã có 111 trên 193 thành viên Liên Hợp Quốc, 22 trên tổng số 28 thành viên Liên minh châu Âu, 25 trên tổng số 29 thành viên NATO, 34 trên tổng số 57 thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo đã công nhận Kosovo là 1 quốc gia độc lập Bên cạnh đó, Kosovo cũng là thành viên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới, Hội đồng Hợp tác Khu vực và đã đăng ký làm thành viên của Interpol và vị trí quan sát viên của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo

Tất cả điều đó đã cho thấy Kosovo đã đáp ứng điều kiện chủ quyền để trở thành một quốc gia độc lập Theo nhà bình luận Jeans-Arnault Dérens của tờ Le Monde diplomatique,

có lẽ là một quốc gia "hậu hiện đại" Đó là nơi thử nghiệm một thứ tổ chức nhà nước chưa từng có với quyền độc lập bị giới hạn và lệ thuộc vào sự bảo trợ của quốc tế

III XÁC ĐỊNH TƯ CÁCH CHỦ THỂ LUẬT QUỐC TẾ CỦA PALESTINE

1 Giới thiệu về Palestine

Khu vực Palestine nằm giữa Ai Cập, Đại Syria và bán đảo Ả Rập, là nơi khởi nguồn của Do Thái giáo và Cơ Đốc giáo Khu vực có lịch sử lâu dài và náo động do là nơi giao thoa về tôn giáo, văn hoá, thương nghiệp và chính trị

Nhà nước Palestine, gọi tắt là Palestine là một quốc gia có chủ quyền về mặt pháp lý tại khu vực Trung Đông, được đa số các thành viên Liên Hợp Quốc công nhận và kể từ năm 2012 thì có vị thế là nhà nước quan sát viên phi thành viên tại đây Nhà nước Palestine yêu sách chủ quyền đối với Bờ Tây (giáp Israel và Jordan) và Dải Gaza (giáp Israel và Ai Cập) cùng Đông Jerusalem là thủ đô Tuy nhiên, hầu hết các khu vực mà Nhà nước Palestine yêu sách chủ quyền đều đã bị Israel kiểm soát kể từ năm 1967 sau Chiến tranh Sáu ngày cho tới nay Nền độc lập của Nhà nước Palestine được Tổ chức Giải phóng Palestine tuyên bố vào ngày 15 tháng 11 năm 1988 tại Algiers với vị thế là một

chính phủ lưu vong Hiện nay, Palestine là điểm nóng của thế giới khi thường xuyên xảy

ra những xung đột vũ trang, tranh chấp lãnh thổ cũng như bất ổn về chính trị

2 Xác định tư cách chủ thể luật quốc tế của Palestine

Nhìn về lịch sử và thực trạng đang diễn ra, có thể xác định tư cách chủ thể Luật quốc

tế của Palestine chính là một dân tộc đang đấu tranh giành quyền tự quyết Đến nay, cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc Palestine là cuộc đấu tranh duy nhất còn tồn tại và đang diễn ra với nhiều diễn biến phức tạp trong khi hầu hết các dân tộc khác đã hoàn thành quá trình đấu tranh giành quyền dân tộc tự quyết của mình

Như đã biết, các dân tộc đang đấu tranh giành quyền dân tộc tự quyết là những dân tộc đang bị đặt dưới ách thống trị của chính quyền thực dân, chưa có một chế độ chính trị độc lập nên đấu tranh nhằm thực hiện trên thực tế quyền dân tộc tự quyết Về bản chất, nguyên tắc quyền dân tộc tự quyết nhằm chống lại sự thống trị của nước ngoài, xóa bỏ chủ nghĩa thực dân với hệ thống thuộc địa của chúng

2.1 Palestine là dân tộc đang đấu tranh giành độc lập, bị mất đi quyền quyết định các vấn đề trong phạm vi lãnh thổ của mình

Giới thiệu dân tộc Palestine

Palestine là một dân tộc với một cộng đồng nhân dân ổn định được hình thành phát triển trong quá trình lịch sử, với một lãnh thổ, một sinh hoạt kinh tế, một đặc trưng văn hóa, một tiếng nói chung và được chỉ đạo bởi một nhà nước Khu vực Palestine nằm trong

số những nơi đầu tiên trên thế giới có con người cư trú, có các cộng đồng nông nghiệp và văn minh, các thành bang Canaan độc lập hình thành, và chịu ảnh hưởng từ các nền văn minh xung quanh như Ai Cập cổ đại, Lưỡng Hà

Lãnh thổ bị mất dần của Palestine từ năm 1946 đến nay/ bị xâm chiếm bởi Isael

Nhìn lại hành trình lịch sử của Palestine từ năm 1946 tới nay, có thể thấy lãnh thổ của Palestine đã bị mất dần bởi sự xâm chiếm của Isael Bắt nguồn từ xung đột ngày càng

đẫm máu và không có giải pháp thiết thực giữa người Do Thái và người Ả Rập, cùng xung đột phản đối quyền cai quản của Anh với vùng đất Palestine Ngày 29-11-1947, bất chấp sự phản đối của các nước Ả rập và người Palestine, Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết xóa bỏ quyền ủy trị của Anh ở Palestine và chia cắt vùng đất Palestine thành hai quốc gia độc lập, một của người Ả Rập (đó là nhà nước Palestine) và một của người Do Thái Israel Riêng Jerusalem, thấy rõ sự phức tạp vì là nơi tụ hội của ba tôn giáo lớn, LHQ quyết định đặt thành phố dưới sự kiểm soát quốc tế đặc biệt

Người Palestine không chấp nhận nghị quyết của Liên Hợp Quốc, do đó Jerusalem tiếp tục bị chia rẽ cho đến khi Israel chiếm hoàn toàn vùng đất thiêng này sau cuộc Chiến tranh 6 ngày năm 1967

Năm 1948, vì không thể giải quyết được mâu thuẫn, chính quyền Anh rời đi và các lãnh đạo Do Thái tuyên bố thành lập nhà nước Israel ngày 14-5-1948

Nhiều người Palestine phản đối việc đó và chiến tranh bùng nổ chỉ một ngày sau đó Quân đội của các nước Ả Rập xung quanh cũng đã nhảy vào tham chiến

Một năm sau đó cuộc chiến tranh kết thúc theo một thỏa thuận ngừng bắn, Israel đã kiểm soát hầu hết lãnh thổ Palestine Sau cuộc chiến, Jerusalem được thống nhất dưới sự kiểm soát của Israel và được tuyên bố là "thủ đô vĩnh viễn không bị chia cắt của Israel"

kể từ năm 1980 dù không được quốc tế công nhận

Lãnh thổ Israel sau cuộc chiến 6 ngày được mở rộng hơn 7.000km2, gồm một vùng đất rộng lớn gồm bán đảo Sinai, Dải Gaza, cao nguyên Golan, Bờ Tây (bao gồm cả Đông Jerusalem) cùng số phận của khoảng 1 triệu người Ả rập tại các vùng lãnh thổ chiếm được bị đặt dưới sự kiểm soát của Israel Tuy nhiên sau đó, các cuộc chiến tranh xung đột vẫn diễn ra trong vài thập kỷ tiếp theo Hiện nay, chiến tranh xung đột giữa Palestine và Israel diễn ra, Palestine chiến tranh nhằm chiếm lại những vùng đất đã mất

Palestine bị mất quyền kiểm soát, tự quyết về mọi mặt, bị phụ thuộc trong phạm vi

lãnh thổ của mình

Nhà nước Palestine yêu sách chủ quyền đối với Bờ Tây (giáp Israel và Jordan) và Dải Gaza (giáp Israel và Ai Cập) cùng Đông Jerusalem là thủ đô Tuy nhiên, hầu hết các khu vực mà Nhà nước Palestine yêu sách chủ quyền đều đã bị Israel kiểm soát kể từ năm

1967 sau Chiến tranh Sáu ngày cho tới nay Nền độc lập của Nhà nước Palestine được Tổ chức Giải phóng Palestine tuyên bố vào ngày 15 tháng 11 năm 1988 tại Algiers với vị thế

là một chính phủ lưu vong

Palestine không chỉ mất quyền quyết định các vấn đề trong phạm vi lãnh thổ của mình, mất đi cách quyền tự quyết về vấn đề đội nối và đối ngoại ở vùng Đông Jerusalem,

mà Dải Gaza hiện nay với 40% dân số của Palestine cũng đang thuộc kiểu soát của Hamas (từ viết tắt cho Harakat al-Muqawama al-Islamiyya, có nghĩa là "Phong trào Kháng chiến Hồi giáo"), trong khi Tổ chức Giải phóng Palestine mới là đại diện hợp pháp của Palestine

Chính quyền Palestine của Tổng thống Abbas không kiểm soát được Gaza nói chung

và các lực lượng vũ trang của người Palestine ở Gaza nói riêng Bởi thế, xung đột vũ trang xuất phát từ Gaza với Israel thực chất nằm ngoài tầm quản lý của chính quyền Palestine, mà chính quyền này lại đặt thủ phủ tại thành phố Rummallah ở Bờ Tây

2.2 Trong quá trình đấu tranh, Palestine đã thành lập thiết chế chính trị đại diện của mình, qua đó thực thi quyền dân tộc tự quyết, đó là Tổ chức giải phóng Palestine (PLO)

Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) được thành lập năm 1964 và là hiện thân của phong trào dân tộc Palestine PLO là một mặt trận dân tộc rộng lớn với cơ cấu tổ chức bao gồm: Hội đồng Dân tộc Palestine, Hội đồng Trung ương, Ban chấp hành, Quỹ Quốc gia Palestine, Quân đội Giải phóng Palestine và Các phòng ban

Hội nghị Thượng định Ả Rập năm 1974 đã công nhận PLO là “đại diện hợp pháp và

duy nhất của nhân dân Palestine” và từ đó PLO đã đại diện cho Palestine trong nhiều tổ chức quốc tế với vị thế là thành viên, liên kết hoặc quan sát viên như tại Liên Hợp Quốc, tại Phong trào Không Liên kết (NAM), tại Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) và nhiều diễn đàn khác Tổ chức Giải phóng Palestine đại diện cho Nhà nước Palestine trong đối ngoại,

họ duy trì đại sứ quán tại các quốc gia công nhận Nhà nước Palestine

Bên cạnh các mục tiêu dân tộc và chính trị khái quát, PLO đã giải quyết rất nhiều nhiệm vụ liên quan tới cuộc sống của người dân Palestine tại các cộng đồng chính của họ

và trên toàn thế giới, thông qua việc thành lập một số cơ quan trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và dịch vụ xã hội

3.3 Cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc Palestine được người dân Palestine ủng hộ

Cuộc đấu tranh của nhân dân Palestine để thành lập một Nhà nước Palestine độc lập trên các vùng lãnh thổ bị Israel chiếm đóng được sự ủng hộ đông đảo của người dân Gần

70 năm xung đột đã để lại một nghịch cảnh cho hàng triệu người Palestine khi họ không

có Tổ quốc, phải sống lưu vong ở nước ngoài hoặc hai vùng tự trị là Dải Gaza và Bờ Tây, nằm cách nhau bởi lãnh thổ Israel Tuy vậy, họ vẫn không từ bỏ ước mơ lập quốc tại nơi

mà họ coi là quê hương và được Liên hợp quốc công nhận

Người dân Palestine đã nhiều năm kiên nhẫn sống chung với những vòng xoáy bạo lực để kiên trì đường lối thương lượng Và họ đang đứng trước những thử thách khắc nghiệt sau khi Phong trào Hồi giáo Hamas giành quyền kiểm soát dải Gaza và Tổng thống Palestine M.Abbas giải thể Chính phủ đoàn kết dân tộc do Thủ tướng I.Haniye đứng đầu và thành lập Chính phủ khẩn cấp ở khu Bờ Tây

Người dân Palestine luôn kiên trì đấu tranh để dựng xây một Nhà nước Palestine độc lập gồm dải Gaza và khu Bờ Tây với thủ đô là Ðông Jerusalem khó trở thành hiện thực, bởi hai phái chủ chốt của Palestine mỗi phái kiểm soát một vùng đất Có thể nói, chưa bao giờ người Palestine bị chia rẽ và cũng chưa bao giờ sự nghiệp đấu tranh vì các quyền