Bài viết phân tích, nhận diện các sai phạm, vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý của luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư tại Việt Nam và đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế các sai phạm, vướng mắc của luật sư trong quá trình hành nghề.
Trang 1NHẬN DIỆN CÁC SAI PHẠM, VƯỚNG MẮC TRONG HOẠT ĐỘNG NHẬN, THỰC HIỆN DỊCH VỤ PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ HÀNH NGHỀ TRONG
TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TẠI VIỆT NAM
Đỗ Thị Thu Hằng 1
Đỗ Thị Hồng Nhung 2
1 Khái quát về hoạt động của đội ngũ luật
sư tại Việt Nam trong thời gian qua
Trong thời gian qua, bên cạnh lĩnh vực hoạt
động của mình, các luật sư và tổ chức hành nghề
luật sư đã có những ý kiến đóng góp tích cực cho
nhiều dự thảo văn bản pháp luật, góp phần xây
dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt
Nam, tham gia vào công cuộc cải cách tư pháp và
bước đầu khẳng định được tiếng nói của giới luật
sư trong công cuộc xây dựng hệ thống chính trị
xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Về hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp
lý, tại Báo cáo trong lễ kỷ niệm 74 năm Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam (10/10/1945-10/10/2019) và 10 năm thành lập Liên đoàn Luật
sư Việt Nam (2009-2019), Luật sư Phan Trung Hoài đã tổng kết những con số ấn tượng: Trong vòng 10 năm (từ năm 2009 đến 31/12/2018), đội
1 Tiến sỹ, Phó Trưởng phòng Quản lý khoa học và Trị sự Tạp chí Nghề luật, Học viện Tư pháp.
2 Công ty Luật TNHH Brandco.
Tóm tắt: Dịch vụ pháp lý theo quy định của Luật luật sư năm 2006 (đã sửa đổi bổ sung năm
2012) bao gồm các hoạt động: Tham gia tố tụng; tư vấn pháp luật; đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và thực hiện dịch vụ pháp lý khác Trong quá trình hoạt động nghề nghiệp, luật sư đã có những đóng góp quan trọng trong việc bảo vệ công lý, quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của các
tổ chức, cá nhân trong xã hội; góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa và xây dựng, phát triển đất nước Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một bộ phận các luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư chưa thực hiện tốt các quy định của Luật luật sư và Quy tắc đạo đức và ứng
xử nghề nghiệp luật sư, gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với hoạt động nghề nghiệp luật sư Bài viết phân tích, nhận diện các sai phạm, vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp
lý của luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư tại Việt Nam và đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế các sai phạm, vướng mắc của luật sư trong quá trình hành nghề
Từ khóa: Luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, dịch vụ pháp lý
Nhận bài: 15/8/2021; Hoàn thành biên tập: 14/9/2021; Duyệt đăng: 20/9/2021.
Abstract: Legal service, under the Law on Lawyers in 2006, includes following activities: taking
part in proceedings; giving legal consultancy; representing clients out of proceedings and provide other legal services In professional activities, lawyers have made important contribution in protecting justice, human rights, legitimate rights and interests of organizations and individuals in society, contributing to protection of the socialist legal system and development of the state Besides achieved results, there are lawyers from law-practicing organizations not strictly following regulations in the Law on Lawyers and the Code of ethics for lawyers, causing negative impact on lawyers’ professional activities The article analyzes, recognizes mistakes, obstacles in accepting, providing legal services of lawyers in law-practicing organizations in Vietnam The article also assesses this situation in Vietnam and suggests some solutions to minimize mistakes, obstacles of lawyers in legal practice.
Keywords: Lawyers, law-practicing organizations, legal service.
Date of receipt: 15/8/2021; Date of revision: 14/9/2021; Date of Approval: 20/9/2021.
Trang 2ngũ luật sư đã tham gia vào hơn 133.000 vụ án
hình sự; trên 114.000 vụ việc dân sự; hơn 51.000
vụ việc trong lĩnh vực kinh tế, kinh doanh,
thương mại3 Không chỉ gia tăng về số lượng,
dịch vụ pháp lý của luật sư đã ngày càng nâng
cao về chất lượng và có sự thay đổi, chuyển dịch
cơ cấu Nếu như trước đây, các tổ chức, cá nhân
chỉ có nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý của luật
sư khi đã thực sự xảy ra các tranh chấp, buộc
phải giải quyết bằng con đường tố tụng tại tòa
án, dịch vụ pháp lý của luật sư chủ yếu là tham
gia tranh tụng, thì hiện nay, việc cung cấp dịch vụ
pháp lý của các tổ chức hành nghề luật sư vô
cùng đa dạng và đang được sử dụng rộng rãi
Người dân và doanh nghiệp tìm đến luật sư để
được cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ thực
hiện thủ tục hành chính (hộ tịch, đất đai, doanh
nghiệp, đầu tư, sở hữu trí tuệ…) và mong muốn
được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp ngay từ
quá trình đàm phán soạn thảo hợp đồng; xây
dựng nội quy, quy chế; giải quyết tranh chấp
bằng thương lượng, hòa giải; tham gia vào các
vụ án hình sự từ giai đoạn tiền tố tụng… Các
dịch vụ pháp lý do luật sư và tổ chức hành nghề
luật sư cung cấp đã giúp cho các thủ tục hành
chính được vận hành nhanh chóng, chính xác,
giảm thời gian, công sức, chi phí của cả cơ
quan Nhà nước và cá nhân, doanh nghiệp; giảm
thiểu, hạn chế các thiệt hại và mâu thuẫn có thể
xảy ra trong quá trình vận hành tổ chức và giao
dịch kinh doanh; làm rõ sự thật khách quan,
ngăn chặn, phát hiện những vi phạm trong quá
trình tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của khách hàng
Để tạo điều kiện cho quá trình hành nghề của
các luật sư, hệ thống pháp luật liên quan đến
quyền và nghĩa vụ của luật sư trong quá trình
nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý cũng ngày càng
được hoàn thiện Các luật sư đã được đảm bảo
quyền lợi tốt hơn khi tham gia quá trình tố tụng,
đặc biệt, luật sư có thể được ghi nhận tư cách bảo
vệ ngay từ giai đoạn điều tra Ý kiến của luật sư tại
phiên tòa đã được Hội đồng xét xử, kiểm sát viên
quan tâm, ghi nhận và coi trọng hơn Bên cạnh các
quyền theo pháp luật quy định, các luật sư và tổ
chức hành nghề luật sư phải đảm bảo tuân thủ quy định của Hiến pháp, Bộ luật dân sự năm 2015, Bộ luật hình sự năm 2015… đến quy định chuyên ngành quy định tại Luật luật sư năm 2006; Luật luật sư sửa đổi năm 2012 và các văn bản hướng dẫn Bên cạnh đó, do đặc thù của nghề nghiệp, hoạt động của luật sư còn chịu sự điều chỉnh của
Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam Các quy định, quy tắc này vừa định hướng cho hoạt động nghề nghiệp của luật sư, vừa ngăn chặn, xử lý các vi phạm
Tuy vậy, cũng giống như bất kỳ ngành nghề,
tổ chức nào, bên cạnh những thành tích, ưu điểm, hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý của luật
sư và tổ chức hành nghề luật sư vẫn còn những tồn tại làm ảnh hưởng đến nghề luật sư nói chung Việc nhận diện những sai phạm và vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý của luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật
sư tại Việt Nam sẽ góp phần xây dựng, phát triển mạnh mẽ hơn hoạt động nghề nghiệp của luật sư Việt Nam
2 Nhận diện một số sai phạm, vướng mắc của luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư khi nhận, thực hiện vụ việc của khách hàng
2.1 Nhận diện một số sai phạm của luật sư khi nhận, thực hiện vụ việc của khách hàng
Trong mối quan hệ với khách hàng, các sai phạm của luật sư trong tổ chức hành nghề luật sư khi nhận, thực hiện vụ việc của khách hàng xuất phát từ những sơ suất do thiếu cập nhật quy định pháp luật, Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam hoặc thiếu kinh nghiệm thực tiễn, nhưng cũng có một số trường hợp cố tình vi phạm vì lợi ích của chính mình Một số sai phạm phổ biến có thể nhận diện cụ thể như sau:
Thứ nhất, nhận vụ việc của khách hàng
nhưng không thực hiện.
Quy tắc 11 thuộc Bộ Quy tắc đạo đức và ứng
xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam quy định hành
vi và cách ứng xử của luật sư trong quá trình tiếp nhận vụ việc và Quy tắc 12 quy định hành vi và cách ứng xử của luật sư khi thực hiện vụ việc của khách hàng Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động
3 https://dangcongsan.vn/thoi-su/phat-huy-vai-tro-cua-luat-su-trong-cong-cuoc-cai-cach-tu-phap-538822.html
Trang 3hành nghề, một số tổ chức hành nghề Luật sư đã
tiếp nhận vụ việc, ký Hợp đồng dịch vụ pháp lý
và đã được chi trả/tạm ứng phí dịch vụ tư vấn/thù
lao luật sư nhưng không thực hiện công việc đã
cam kết
Xuất phát từ tâm lý tin tưởng vào luật sư –
những người hiểu biết pháp luật, tôn trọng pháp
luật và giúp đỡ người khác tìm lẽ phải, công
bằng, khách hàng thường chấp nhận chi trả trước
cho luật sư một khoản thù lao cố định, không phụ
thuộc vào kết quả công việc Tuy nhiên, sau khi
nhận được khoản thù lao này, bởi nhiều nguyên
nhân khác nhau, có thể do sự hạn chế về khả
năng, năng lực hay do sự thiếu trách nhiệm, luật
sư đã không triển khai các công việc trên thực tế
để giải quyết vụ việc của khách hàng Khách
hàng – những người đã và đang có quyền và lợi
ích bị xâm phạm, lại tiếp tục trở thành “nạn
nhân” bởi chính đối tượng mà mình đã đặt sự kỳ
vọng giúp mình đòi lại quyền lợi chính đáng Do
vậy, trước Tòa án nhân dân có thẩm quyền, có
những luật sư không phải tham gia phiên tòa với
vị trí người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
đương sự hay người đại diện của đương sự, mà
lại đứng ở vị trí bị đơn, bị khởi kiện bởi chính
các khách hàng của mình Việc phải trả lại toàn
bộ hoặc một phần chi phí đã tạm ứng cho khách
hàng là tất yếu và đã xảy ra trên thực tế, nếu tổ
chức hành nghề luật sư không chứng minh được
mình đã thực hiện các công việc theo Hợp đồng
với khách hàng4
Thứ hai, nhận, đòi hỏi thêm các khoản tiền,
lợi ích từ khách hàng ngoài khoản thù lao và chi
phí đã thoả thuận với khách hàng trong hợp đồng
dịch vụ pháp lý.
Tại điểm đ Khoản 1 Điều 9 Luật luật sư sửa
đổi năm 2012 quy định trong hoạt động hành
nghề luật sư, nghiêm cấm luật sư: “Nhận, đòi hỏi
thêm bất kỳ một khoản tiền, lợi ích nào khác từ
khách hàng ngoài khoản thù lao và chi phí đã
thoả thuận với khách hàng trong hợp đồng dịch
vụ pháp lý” Tuy nhiên trong thực tiễn, một số
trường hợp các luật sư, công ty luật, văn phòng luật sư vẫn yêu cầu, đòi hỏi khách hàng phải chi trả thêm các khoản tiền, lợi ích ngoài phạm vi hợp đồng dịch vụ pháp lý đã thỏa thuận Hợp đồng dịch vụ pháp lý là cơ sở quan trọng nhất để tổ chức hành nghề luật sư và khách hàng thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình Hành
vi vi phạm của luật sư có thể xuất phát từ khả năng, kinh nghiệm trong đánh giá tính chất phức tạp của vụ việc và kỹ năng đàm phán, soạn thảo hợp đồng của luật sư Do chưa từng giải quyết
vụ việc tương tự, luật sư đã đưa ra những nhận định sai lầm về thời gian, cách thức thực hiện dịch vụ pháp lý, dẫn đến việc đề xuất thù lao không tương xứng với giá trị dịch vụ và công sức cần thiết hoặc luật sư chấp nhận ký kết loại Hợp đồng trọn gói, trong khi không lường trước được các chi phí phát sinh, như lệ phí Nhà nước, chi phí đi lại, chi phí giám định… Lúc này, nếu luật
sư yêu cầu khách hàng chi trả thêm phí dịch vụ, mặc dù là chi phí phù hợp giá cả thị trường, vẫn
là vi phạm hợp đồng dịch vụ pháp lý và vi phạm quy tắc hành nghề
Tuy nhiên, ngoài trường hợp không mong muốn như trên, vẫn thực sự tồn tại một số luật sư
cố ý sách nhiễu, đòi hỏi thêm các khoản tiền, lợi ích từ khách hàng, thậm chí là những chi phí không tồn tại trên thực tế Liên quan đến các trường hợp này, đã có các luật sư bị xử lý kỷ luật bởi Hội đồng khen thưởng – kỷ luật của các Đoàn Luật sư5, thậm chí, nếu có đủ căn cứ để chứng minh thủ đoạn gian dối, luật sư còn bị khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản6
Thứ ba, cam kết, hứa hẹn kết quả công việc.
Trong suốt quá trình hành nghề, tiếp xúc với khách hàng và thương thảo ký kết Hợp đồng dịch vụ, luật sư liên tục phải đối mặt với các câu hỏi của khách hàng: Vụ việc có thắng kiện được không? Tỷ lệ/ khả năng là bao nhiêu? Hành vi
vi phạm này bị tuyên bao nhiêu năm tù giam? Trong các tình huống này, không ít luật sư bối rối trước những câu hỏi thăm dò về kết quả vụ
4 https://plo.vn/plo/luat-su-lam-rau-than-chu-bai-1-tien-thay-bo-tui-221625.html.
5 https://luatsuhanoi.vn/thong-bao-thong-tin/thong-bao-vv-xu-ly-ky-luat-luat-su-tran-xuan-quang.html.
https://tuoitre.vn/khi-luat-su-nhap-nhem-tien-bac-20180406094229122.htm.
6 https://anninhthudo.vn/khi-luat-su-bi-xoa-ten-do-vi-pham-dao-duc-nghe-nghiep-post315985.antd.
Trang 4việc của khách hàng và đưa ra những khẳng
định, hứa hẹn vượt ngoài tầm kiểm soát của luật
sư Cũng có những trường hợp, với mong muốn
nhận được sự tin tưởng của khách hàng để ký
kết được hợp đồng và thu được thù lao, một số
luật sư không ngần ngại cam kết “án treo”, “vô
tội”, “khung thấp nhất” hoặc cam kết con số lợi
ích/ bồi thường… mà khách hàng sẽ nhận được
Sự vi phạm này có một số trường hợp còn thể
hiện trên những điều khoản trong Hợp đồng
dịch vụ pháp lý với khách hàng, cũng có thể chỉ
là những hứa hẹn bằng lời nói hoặc sự không rõ
ràng, khiến cho khách hàng hiểu nhầm về phạm
vi công việc của luật sư Đây được xác định là
sai phạm có tính chất nghiêm trọng và thường bị
xử lý kỷ luật ở mức tạm đình chỉ tư cách thành
viên của Đoàn Luật sư7
Vì vậy, khi gặp tình huống này luật sư phải
ghi nhớ Quy tắc 9 trong Bộ Quy tắc đạo đức và
ứng xử nghề nghiệp của luật sư quy định những
việc luật sư không được làm trong quan hệ với
khách hàng là “Hứa hẹn, cam kết bảo đảm kết
quả vụ việc về những nội dung nằm ngoài khả
năng, điều kiện thực hiện của luật sư”8 Cho dù
một luật sư có khả năng chuyên môn giỏi và bề
dày kinh nghiệm đến đâu, cũng không thể khẳng
định chắc chắn mức án hay kết quả của vụ án
Chỉ có bản án có hiệu lực của Tòa án nhân dân có
thẩm quyền mới quy định các vấn đề này
Thứ tư, một số sai phạm khác.
Qua thực tiễn xử lý vi phạm của các Đoàn
Luật sư, một số tổ chức hành nghề luật sư còn vi
phạm trong việc không ký Hợp đồng dịch vụ
pháp lý bằng văn bản với khách hàng9, lừa dối
khách hàng10, thực hiện dịch vụ pháp lý cho các
khách hàng có quyền lợi đối lập nhau… Theo
Báo cáo tổng kết hoạt động năm 2017 của Đoàn
Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, trong năm
2017, có 05 trường hợp bị đề xuất quyết định xử
lý kỷ luật11 Tại Hà Nội, năm 2017, Đoàn Luật
sư Hà Nội đã giải quyết 46 đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến luật sư, trong đó xét kỷ luật 04 trường hợp12
Tuy chỉ là một bộ phận nhỏ, nhưng những sai phạm này đã gây ra những ảnh hưởng đối với hoạt động của nghề luật sư nói chung và ảnh hưởng tới uy tín, danh dự của luật sư nói riêng, làm cho khách hàng mất niềm tin vào luật sư và ảnh hưởng tới sự cao quý trong hoạt động hành nghề luật sư Do vậy, việc nhận diện các sai phạm này của một số luật sư trong quá trình hành nghề sẽ giúp cho các luật sư và tổ chức hành nghề luật sư nhận thức được sứ mệnh và trách nhiệm nghề nghiệp của mình, xây dựng một đội ngũ luật sư của Việt Nam không chỉ có chuyên môn tốt, mà quan trọng hơn cả là ứng xử chuyên nghiệp, văn minh và tôn trọng đạo đức nghề nghiệp
2.2 Nhận diện một số vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý
Những vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý xuất phát từ sự mâu thuẫn hoặc chưa rõ ràng, chưa hợp lý của các quy định pháp luật hiện hành và Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Những vướng mắc này phần nào sẽ gây ra những khó khăn, lúng túng cho luật khi tuân thủ, áp dụng Một số vướng mắc cụ thể có thể nhận diện như:
Thứ nhất, chuyển giao vụ việc của khách
hàng cho luật sư khác giải quyết.
Khoản 3 Điều 24 Luật luật sư quy định: “Luật
sư không chuyển giao vụ, việc mà mình đã nhận cho luật sư khác làm thay, trừ trường hợp được khách hàng đồng ý hoặc trường hợp bất khả
7 http://cand.com.vn/Ban-doc-cand/Tuyt-coi-nhung-luat-su-vi-pham-dao-duc-nghe-nghiep-355625/.
8 Quy tắc 9.8 trong Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam được ban hành kèm theo Quyết định số 201/QĐ-HĐLSTQ ngày 13/12/2019 của Hội đồng luật sư toàn quốc
9 https://luatsuhanoi.vn/thong-bao-thong-tin/quyet-dinh-ve-viec-ky-luat-luat-su-bui-viet-hung.html.
https://plo.vn/phap-luat/them-1-luat-su-bi-ky-luat-vi-khong-ky-hop-dong-voi-khach-857005.html.
10 https://plo.vn/phap-luat/tphcm-them-3-luat-su-bi-xoa-ten-vi-lua-doi-khach-hang-848480.html.
11 http://www.hcmcbar.org/NewsDetail.aspx?language=&CatPK=1&NewsPK=768.
12 https://www.liendoanluatsu.org.vn/post/đoàn-luật-sư-tp-hà-nội-tổng-kết-hoạt-động-năm-2017-và-triển-khai-nhiệm-vụ-năm-2018.
Trang 5kháng” Tuy nhiên, luật sư hành nghề tại các tổ
chức hành nghề luật sư không được tự ý giao kết
Hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng với tư
cách cá nhân mà luôn phải thông qua tổ chức
mình đang hành nghề Trưởng Văn phòng luật sư/
Giám đốc Công ty luật là người đại diện ký kết
Hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng nhưng
không đồng thời là người nhận vụ việc Người
đứng đầu tổ chức hành nghề có quyền phân công,
giao nhiệm vụ cho một hoặc một số luật sư khác
trong tổ chức thực hiện vụ việc Việc phân công
này có thể được thể hiện bằng một Quyết định
phân công luật sư hoặc xác nhận tại Đơn mời/ yêu
cầu luật sư của khách hàng
Như vậy, vấn đề phát sinh khi một luật sư, bằng
mối quan hệ cá nhân đã thuyết phục được khách
hàng ký kết Hợp đồng dịch vụ với Văn phòng luật
sư/Công ty luật, có thể hứa hẹn bằng lời nói về việc
sẽ trực tiếp giải quyết vụ việc; tuy nhiên, sau đó,
Trưởng Văn phòng luật sư/Giám đốc Công ty lại ra
quyết định cử một luật sư khác giải quyết vụ việc
Hoạt động trong một tổ chức, luật sư phải tuân thủ
theo quy chế của tổ chức, quyết định của cấp trên
quản lý Trong trường hợp này, liệu rằng luật sư có
bị coi là vi phạm Luật luật sư khi đã chuyển giao vụ
việc mình đã nhận (bằng lời nói) cho luật sư khác
làm thay?
Do vậy, chúng tôi cho rằng, đến nay, hiểu thế
nào là “vụ việc mà mình đã nhận” vẫn còn là vấn
đề khó hiểu và gây tranh cãi Nếu không có sự
giải thích rõ ràng về vấn đề này, sẽ gây ra những
mâu thuẫn, xung đột trong việc tuân thủ pháp
luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp với
quy định nội bộ của tổ chức luật sư tham gia
hành nghề
Thứ hai, Quy tắc 10.1 thuộc Bộ Quy tắc đạo
đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam còn
quy định chung chung.
Quy tắc số 10.1 quy định “Khi được khách
hàng yêu cầu tiếp nhận vụ việc, luật sư cần nhanh
chóng trả lời cho khách hàng biết về việc có tiếp
nhận vụ việc hay không”, tuy nhiên quy định này
còn chung chung, rất khó để xác định thế nào là
“nhanh chóng” Nếu không có những quy định
mang tính chất định lượng, khách hàng có thể lý
giải theo quan điểm chủ quan và thực hiện khiếu
nại về các hành vi có dấu hiệu vi phạm của luật
sư, ảnh hưởng đến danh dự và hoạt động bình thường của Tổ chức hành nghề luật sư
3 Một số kiến nghị nhằm hạn chế sai phạm, vướng mắc trong hoạt động nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý của luật sư trong tổ chức hành nghề luật sư tại Việt Nam
Thứ nhất, nâng cao năng lực chuyên môn của
luật sư và năng lực quản trị của tổ chức hành nghề luật sư.
Khi năng lực chuyên môn được nâng cao, luật sư sẽ hạn chế những đánh giá sai lầm trong quá trình nhận và thực hiện dịch vụ pháp lý cho khách hàng Luật sư có năng lực thuyết phục, đàm phán tốt sẽ không đặt bản thân vào thế yếu khi ký hợp đồng với khách hàng Luật sư có kỹ năng soạn thảo hợp đồng tốt, sẽ xây dựng được biểu mẫu hợp đồng dịch vụ pháp lý chặt chẽ để bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức mình, hạn chế những xung đột, sai phạm với khách hàng
Bên cạnh đó, người quản lý điều hành các tổ chức hành nghề luật sư cần nâng cao năng lực quản trị nhân sự và quản lý thời gian làm việc Sau khi
ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, các hoạt động triển khai thực tế sẽ được phân công nhiệm vụ cho các luật sư khác phụ trách và các nhân viên pháp lý, luật sư tập sự hỗ trợ Nếu không sát sao trong công tác kiểm soát thời gian và báo cáo, chính Trưởng Văn phòng luật sư/Giám đốc Công ty luật sẽ phải chịu trách nhiệm trong việc luật sư, nhân viên cấp dưới không tích cực, chủ động thực hiện công việc cho khách hàng Do vậy, các tổ chức hành nghề luật sư nên xây dựng và chuẩn hóa các quy chế, quy tắc trong việc tiếp nhận và thực hiện hồ sơ của khách hàng, đặc biệt quy tắc trong việc duy trì liên lạc, thông báo tiến độ và báo cáo kết quả thực hiện công việc với khách hàng
Thứ hai, rà soát sửa đổi quy định tại Luật
luật sư và Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.
Như đã phân tích tại mục 2, vẫn còn tồn tại một số vướng mắc trong quy định tại Khoản 3 Điều 24 Luật luật sư và quy tắc 10.1 của Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam, gây khó khăn cho hoạt động hành nghề của luật sư cũng như khó khăn trong việc xem xét hành vi vi phạm của luật sư Do vậy, cần thiết
Trang 6phải xem xét sửa đổi các quy định trên theo
hướng cụ thể, rõ ràng, tránh gây ra nhiều cách
hiểu và để áp dụng thống nhất, thuận tiện khi xử
lý kỷ luật luật sư
Hiện nay, các hành vi vi phạm Luật luật sư sẽ
bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại
Nghị định 82/2020/NĐ-CP ngày 15 tháng 07 năm
2020 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư
pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án; phá sản
doanh nghiệp, hợp tác xã và và vi phạm Bộ Quy
tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư sẽ bị xử
lý theo Quy chế giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý
kỷ luật Ban hành kèm theo Quyết định số
203/QĐ-HĐLSTQ ngày 19 tháng 12 năm 2019
của Hội đồng Luật sư toàn quốc Tuy vậy, các chế
tài, hình thức xử phạt tại các văn bản này vẫn chưa
đủ tính răn đe nhằm ngăn chặn các hành vi vi
phạm Do vậy, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các
văn bản trên theo hướng xử lý nghiêm khắc các
hành vi vi phạm, đặc biệt cân nhắc mối quan hệ
giữa vi phạm và hậu quả; không để tồn tại trường
hợp một vài cá nhân, tổ chức làm ảnh hưởng đến
hoạt động nghề nghiệp luật sư nói chung của cả
cộng đồng luật sư nói riêng
Thứ ba, tăng cường công tác phổ biến pháp
luật, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và đạo
đức nghề nghiệp cho luật sư.
Hiện nay, các quy định của Luật luật sư và
Quy tắc ứng xử và đạo đức nghề nghiệp được
đưa vào nội dung môn học bắt buộc, đầu tiên
trong hệ thống giảng dạy đào tạo nghề luật sư tại
Học viện Tư pháp nhằm đảm bảo trang bị đầy đủ
kiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức cho các
luật sư tương lai Tuy nhiên, thực tế pháp luật và
quy tắc luôn được sửa đổi, bổ sung để đảm bảo
tính hợp lý và phù hợp với sự phát triển kinh tế,
xã hội; mặt khác lại tồn tại một bộ phận các luật
sư chuyển từ các chức danh tư pháp, nghề nghiệp
có liên quan và được miễn đào tạo nghề luật sư
như thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên, giáo
sư, phó giáo sư, tiến sỹ luật Do vậy, các tổ chức
xã hội nghề nghiệp của luật sư cần có cơ chế định
kỳ tổ chức các chương trình phổ biến pháp luật,
bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức
nghề nghiệp cho các luật sư thành viên nhằm
giúp cho luật sư, tổ chức hành nghề luật sư tránh
mắc các sai phạm trong hoạt động nghề nghiệp cũng như giúp cho luật sư cập nhật quy định pháp luật mới và vững vàng hơn về kiến thức chuyên môn, đồng thời nâng cao vị thế của nghề nghiệp, cộng đồng luật sư tại Việt Nam
Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám
sát hoạt động hành nghề của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư.
Cho đến nay, các hành vi vi phạm pháp luật
và quy tắc hành nghề luật sư trong quá trình nhận, thực hiện dịch vụ pháp lý đã bị phát hiện,
xử lý hầu hết thông qua các đơn khiếu nại, tố cáo của khách hàng Tuy vậy, việc xử lý tại giai đoạn này là quá muộn để có thể khắc phục được những hậu quả mà khách hàng đã phải gánh chịu
Do đó, các cơ quan chức năng có thẩm quyền, Liên đoàn luật sư Việt Nam, Đoàn Luật sư các tỉnh cần chủ động, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động hành nghề của luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư, để kịp thời phát hiện và xử lý ngay các hành vi vi phạm pháp luật, không để xảy ra hiện tượng các vi phạm kéo dài trong nhiều năm, đối với nhiều khách hàng và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng Tuy nhiên, cần phải xác định rõ ràng, công tác thanh, kiểm tra được tiến hành nhằm mục đích giúp
đỡ, chấn chỉnh hoạt động hành nghề của luật sư theo hướng hiệu quả, chuyên nghiệp, đúng pháp luật, cần tuyệt đối nghiêm cấm các hành vi sách nhiễu, cố tình gây khó khăn, xáo trộn hoạt động hành nghề của tổ chức hành nghề luật sư trong quá trình kiểm tra, giám sát
Kết luận
Bất kỳ nghề nghiệp nào trong xã hội cũng đều có những đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội, tuy nhiên vẫn sẽ có những điểm cần hoàn thiện thêm Thiết nghĩ, trong hoạt động hành nghề, mỗi luật sư cần cố gắng, nỗ lực để giữ gìn sự “cao quý” của nghề nghiệp luật sư bằng tất cả “Tâm” và “Tài” Quá trình nhận và thực hiện dịch vụ pháp lý chính là hai giai đoạn quan trọng nhất để các luật sư chứng minh và xây dựng hình ảnh, thương hiệu của mình, do đó, cần được đặc biệt được coi trọng và nghiêm túc tuân thủ Chúng tôi tin tưởng rằng, trong tương lai, vai trò và vị thế của luật sư Việt Nam sẽ ngày càng được khẳng định và đề cao trong xã hội và trên trường quốc tế./