Bài thảo chương 1 luật lao động điều chỉnh các quan hệ xã hội nào lấy một ví dụ cụ thể cho mỗi quan hệ xã hội đó

Quan hệ lao động được thiết lập trên cơ sở thoả thuận giữa cá nhân người lao động và người sử dụng lao động nhưng thường được thể hiện duới hình thức lao động của xã hội, tồn tại trong m

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH KHOA CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO ĐẶC BIỆT

LUẬT LAO ĐỘNG Bài thảo chương 1

LỚP: 122 – AUF45

Nhóm 3

Danh sách các sinh viên thực hiện:

1 Nguyễn Lê Trâm Anh – 2053801012020

2 Trần Hồ Trâm Anh – 2053801014014

3 Trần Dương Thiên Đồng – 2053801014041

4 Lê Nguyễn Hữu Khoa – 2053801014109

5 Bùi Nguyễn Nam Phương – 2053801011197

6 Trần Thị Minh Thư – 2053801015130

7 Liễu Hồng Thanh – 205301014237

I LÝ THUYẾT

1 Luật lao động điều chỉnh các quan hệ xã hội nào? Lấy một ví dụ cụ thể cho mỗi quan hệ xã hội đó.

Ngoài quan hệ lao động làm công ăn lương, Luật lao động còn điều chỉnh một

số quan hệ xã hội khác có liên quan chặt chẽ với quan hệ lao động Những quan hệ

đó bao gồm:

- Quan hệ về việc làm và học nghề

- Quan hệ về bảo hiểm xã hội

- Quan hệ về bồi thường thiệt hại

- Quan hệ về giải quyết các tranh chấp lao động và các cuộc đình công

- Quan hệ về quản lý nhà nước về lao động

Ví dụ cho các mối quan hệ xã hội:

- Quan hệ về việc làm và học nghề: Trong quá trình lao động, người lao động sẽ được người sở hữu lao động cho đi học các khóa nâng cao nghiệp vụ, nâng cao tay nghề nhằm phục vụ cho công việc họ đang làm

- Quan hệ về bảo hiểm xã hội: Mỗi người lao động đều có quyền được hưởng bảo hiểm để bù đắp đi phần thu nhập bị thiếu hụt bị mất đi của người lao động

- Quan hệ về bồi thường thiệt hại: Trong quá trình và thời gian lao động, người lao động có xảy ra sự có gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng thì người sử dụng lao động phải bồi thường phần thiệt hại đó

2 Phân tích đặc điểm của quan hệ lao động cá nhân.

Quan hệ lao động cá nhân là quan hệ lao động được thiết lập trên cơ sở hợp đồng lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động Trong nền kinh tế thị trường, quan hệ này được xem là đối tượng điều chỉnh chủ yếu, quan trọng nhất của pháp luật lao động nước ta

Về tính chất, quan hệ lao động cá nhân vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội bởi vì quan hệ này được thiết lập trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc dịch

vụ Quá trình đó được thực hiện nhằm hướng tới những lợi ích về kinh tế và hệ quả của lợi ích vật chất là những đảm bảo về đời sống tinh thần cho xã hội nói chung

1

Về quy mô, quan hệ lao động cá nhân vừa là một quan hệ cá nhân vừa là một quan hệ có tính tập thể Quan hệ lao động được thiết lập trên cơ sở thoả thuận giữa

cá nhân người lao động và người sử dụng lao động nhưng thường được thể hiện duới hình thức lao động của xã hội, tồn tại trong một tập thể nhất định

Về pháp lý, quan hệ lao động cá nhân được hình thành trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng giữa các chủ thể thông qua việc giao kết hợp đồng lao động

Về lợi ích, quan hệ lao động cá nhân vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn Mâu thuẫn

về lợi ích là tất yếu trong nền kinh tế thị trường Người sử dụng lao động luôn muốn thu nhiều lợi nhuận còn người lao động lại muốn có thêm mức thu nhập

3 So sánh quan hệ lao động cá nhân và quan hệ lao động của viên chức.

Giống nhau:

- Đều phát sinh trên cơ sở hợp đồng

- Đều chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động về tiền lương, giờ giấc làm việc,

- Có sự hoạt động của Công đoàn Khác nhau:

Tiêu chí Quan hệ lao động của viên Quan hệ lao động cá nhân

chức

Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị Người lao động là người từ đủ 15 trí việc làm, làm việc tại đơn tuổi trở lên, có khả năng lao động,

Khái niệm vị sự nghiệp công lập theo chế làm việc theo hợp đồng lao động,

độ hợp đồng làm việc, hưởng được trả lương và chịu sự quản lương từ quỹ lương của đơn vị lý, điều hành của người sử dụng

sự nghiệp công lập theo quy lao động

định của pháp luật

Văn bản - Luật Viên chức 2010

Bộ luật lao động 2012

điều chỉnh - Nghị định 29/2012/NĐ-CP

Tên gọi

Hợp đồng làm việc Hợp đồng lao động

hợp đồng

Hình thức - Thi tuyển

Thỏa thuận giữa các bên

tuyển

- Xét tuyển

dụng

Căn cứ

Căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu

Căn cứ vào nhu càu tuyển dụng

tuyển chuẩn chức danh nghề nghiệp

dụng và quỹ tiền lương của đơn vị của người sử dụng lao động

sự nghiệp công lập

Mối quan hệ giữa người lao Quan hệ lao động làm công ăn

Tính chất động với Nhà nước, mang lương phát sinh trên cơ sở hợp

tính chất phục vụ lợi ích đồng lao động

chung – lợi ích công

Hình thức Hoạt động nghề nghiệp, Hoạt động theo yêu cầu của

công việc chuyên môn người sử dụng lao động

Biểu hiện Có tổ chức Công đoàn nhằm Sử dụng tổ chức Công đoàn để

của tính mục đích hỗ trợ người lao tác động trực tiếp vào quan hệ lao

động chứ không đối trọng động, đây là phương pháp đặc thù

tập thể

trực tiếp với Nhà nước của quan hệ lao động

Nguồn

Đơn vị sự nghiệp công lập Người sử dụng lao động

lương

Trường Giảng viên các trường Đại Nhân viên kinh doanh của một

hợp ví dụ học thuộc khối ĐHQG công ty bất động sản

TP.HCM

3

4 Phân tích các điều kiện để một công dân Việt Nam có thể tham gia vào quan

hệ lao động cá nhân với tư cách người lao động.

Theo khoản 1 Điều 3 quy định BLLĐ 2019: “Người lao động là người làm việc

cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động Độ tuổi tối thiểu của người lao động là đủ 15 tuổi, trừ trường hợp quy định tại Mục 1 Chương XI của Bộ luật này”

Để một công dân Việt Nam có thể tham gia vào quan hệ lao động cá nhân với tư cách người lao động, họ phải đảm bảo có năng lực pháp luật lao động và năng lực hành vi lao động phù hợp

- Năng lực pháp luật lao động là khả năng mà pháp luật quy định cho người lao động có quyền được làm việc, quyền hưởng lương, được bảo đảm điều kiện an toàn lao động…và phải thực hiện những nghĩa vụ của mình trong quá trình lao động theo hợp đồng đã giao kết Một số trường hợp có năng lực pháp luật hạn chế

là khi người lao động bị tù giam, hoặc bị cơ quan có thẩm quyền cấm nhận công việc nào đó, người chưa đến độ tuổi lao động, người mất trí nhớ

- Năng lực hành vi lao động được hiểu là khả năng làm việc, được xác định bởi các yếu tố thể lực và trí lực Như vậy, muốn có năng lực hành vi lao động, con người phải đạt đến độ tuổi nhất định Ở nước ta quy định độ tuổi này là từ đủ 15 tuổi Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp ngoại lệ khi người lao động chưa đạt đến độ tuổi này nhưng vẫn có thể thực hiện một số công việc mà pháp luật cho phép, đó là những công việc thuộc lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật, vì những người này thuộc nhóm lao động chưa thành niên, chưa có sự phát triển đầy đủ về cả thể lực và nhận thức, vậy nên khi sử dụng nhóm người lao động này, cần tuân thủ những quy định ở Mục 1 Chương XI BLLĐ 2019

5 Phân tích các điều kiện để người nước ngoài được làm việc tại Việt Nam? Anh/chị đánh giá như thế nào về những điều kiện này?

Theo quy định tại Điều 151 BLLĐ 2019 điều kiện để người nước ngoài được làm việc tại Việt Nam:

1 Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam là người có quốc tịch nước ngoài và phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Đủ 18 tuổi trở lên và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;

b) Có trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề, kinh nghiệm làm việc; đủ sức khỏe theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;

4

c) Không phải là người đang trong thời gian chấp hành hình phạt hoặc chưa được xoá án tích hoặc đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 154 của Bộ luật này.

2 Thời hạn của hợp đồng lao động đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam không được vượt quá thời hạn của Giấy phép lao động Khi sử dụng người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, hai bên có thể thỏa thuận giao kết nhiều lần hợp đồng lao động xác định thời hạn.

3 Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam phải tuân theo pháp luật lao động Việt Nam và được pháp luật Việt Nam bảo vệ, trừ trường hợp điều ước quốc

tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Theo quan điểm của nhóm, việc pháp luật Việt Nam ghi nhận điều kiện làm việc của người nước ngoài được làm việc tại Việt Nam rất hợp lý và chặt chẽ Đáp ứng

đủ các yêu cầu về nhận thức hành vi của bản thân và chịu trách nhiệm cho hành vi của mình Đảm bảo có đủ trình độ chuyên môn, tay nghề cũng như sức khỏe để thực hiện tốt công việc của mình trong quá trình lao động Bên cạnh đó, giấy phép lao động cho người nước ngoài có tính tiên quyết như một giấy thông hành, chứng minh người nước ngoài được phép lao động tại Việt Nam một cách hợp pháp

6 Tại sao pháp luật lao động lại điều chỉnh mối quan hệ lao động tập thể?

Theo Điều 1 BLLĐ 2019: “Bộ luật Lao động quy định tiêu chuẩn lao động;

quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, tổ chức đại diện người sử dụng lao động trong quan hệ lao động và các quan hệ khác liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động; quản lý nhà nước về lao động” Như vậy, pháp luật lao động quy định về quyền và

nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động các tiêu chuẩn lao động, nguyên tắc sử dụng và quản lý lao động, từ đó góp phần thúc đẩy và phát triển xã hội Có thể nói, pháp luật lao động là một bộ phận quan trọng trong đời sống xã hội

và hệ thống pháp luật quốc gia

Mối quan hệ lao động tập thể được pháp luật lao động điều chỉnh

Mối quan hệ lao động tập thể được bắt nguồn từ quan hệ lao động cá nhân Và hiện nay, do quan hệ lao động trong thị trường, đặc biệt trong bối cảnh của sự phát triển ngày càng cao về yêu cầu quản lý, công nghệ… thì quan hệ lao động ngày càng tăng trưởng về mặt số lượng, chất lượng và quy mô Đặc biệt, trong một môi trường có nhiều lao động sẽ động sẽ rất dễ xảy ra những xung đột mâu thuẫn, làm

ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người lao động Trong khi đó, người sử dụng lao động chắc chắn sẽ rất khó khăn khi giải quyết các vấn đề cho từng cá nhân ở quy mô lớn Thế nên, những người lao động cá nhân bằng một cách tự nhiên sẽ liên kết lại với nhau để tạo nên sức mạnh số đông, xác lập ưu thế trong mỗi quan

hệ lao động với người sử dụng lao động

Tuy nhiên, nó không thể tồn tại và vận động một cách tự phát, đặc biệt do tính chất nhạy cảm về kinh tế, xã hội của mối quan hệ này mà cần thiết phải có sự điều chỉnh của pháp luật nhằm - một mặt, thừa nhận sự tồn tại khách quan của mối quan

hệ này; mặt khác, đảm bảo sự xuất hiện, tồn tại của nó không mâu thuẫn với lợi ích chung của xã hội Nói cách khác, với tư cách là quan hệ xã hội do luật lao động điều chỉnh và khi được các quy phạm pháp luật lao động tác động vào thì nó trở thành quan hệ pháp luật lao động

Bởi lẽ, quan hệ lao động tập thể phát sinh phổ biến nhất giữa tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở với người sử dụng lao động thì sẽ được pháp luật lao động điều chỉnh nhằm bảo vệ quyền và lợi ích cùng như quy định, nghĩa vụ, trách nhiệm của cả người lao động, người sử dụng lao động và tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, tổ chức đại diện người sử dụng lao động…

II TÌNH HUỐNG

Tình huống 1

a) Quan hệ lao động giữa ông Nguyễn Ngọc và công ty BT không thuộc đối tượng điều chỉnh của BLLĐ Vì trên thực tế, ông Ngọc giao kết hợp đồng thử việc với công ty Thạch Mỹ (có tư cách pháp nhân), còn công ty BT không sử dụng lao động

và trả lương đối với ông Ngọc

b) Đối với nguyên đơn, nhóm em lập luận như sau: Theo khoản 1 và 2 Điều 24

BLLĐ 2019:

1 Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận về thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc.

2 Nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc gồm thời gian thử việc và nội dung quy định tại các điểm a, b, c, đ, g và h khoản 1 Điều 21 của Bộ luật này.

Ở đây, có thể thấy công ty Thạch Mỹ đã có thư mời thử việc cho ông Nguyễn Ngọc với nội dung đáp ứng với giao kết hợp đồng thử việc:

- Đủ các thông tin cá nhân của người sử dụng lao động và người lao động

6

- Về thông tin công việc cụ thể là Giám đốc sản xuất và địa điểm làm việc là Công ty Thạch Mỹ

- Mức lương: 14.950.000 đồng

Ông Ngọc đã bắt đầu làm việc tại công ty Thạch Mỹ theo đúng nội dung thư mởi thử việc và nhận lương Và khi hết thời gian thử việc, ông không có thông báo kết quả thử việc và không ký hợp đồng theo quy định, cho đến ngày 10/05/2013,

ông được thông báo là cho thôi việc không lý do Vậy theo khoản 1 Điều 27

BLLĐ 2019 : “Khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông

báo kết quả thử việc cho người lao động” Vậy ở đây công ty Thạch Mỹ đã vi

phạm quy định về thử việc Ngoài ra, công ty Thạch Mỹ có tư cách pháp nhân và là pháp nhân trực tiếp sử dụng lao động nên ông Nguyễn Ngọc phải kiện công ty Thạch Mỹ chứ không phải công ty phỏng vấn tức công ty BT

Tình huống 2

BLLĐ 2019 chỉ xét đến bản chất của quan hệ lao động, không còn xét đến tên gọi của quan hệ lao độngm không còn xét đến tên gọi của loại hợp đồng, do đó quan hệ giữa Grab và tài xết được xem là uqan hệ lao động theo quy định tại Điều

13 của BLLĐ 2019: “ Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có

nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.”

Tuy nhiên các vấn đề pháp lý đối với đối tượng này chưa được quy định cụ thể

trong BLLĐ năm 2019 quy định: : “ người làm việc không có quan hệ lao động

do các văn bản pháp luật khác quy định nhưng tùy từng đối tượng mà được áp dụng một số quy định trong Bộ luật này.” Cụ thể trong trường hợp này theo Nghị

định 10/2020/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/4 /2020 và được hướng dẫn bởi Thông tư 12/2020/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải có hiệu lực từ ngày 15/7/2020, các tổ chức kinh doanh vận tải bằng ô tô, kể cả kinh doanh phần mềm công nghệ như Grab, Gojek, Bee, phải ký hợp đồng lao động với người lao động trong đó có các tài xế (quy định tại Điểm a Khoản 3 Điều 34 Nghị định 10/2020/NĐ-CP quy định vè kinh doanh và điều kiện kinh doanh về vận tải bằng

xe ô tô) theo đó các tài xế công nghệ bằng phương tiện ô tô phải ký hợp đồng lao động tuy nhiên lại chưa có quy định đối với các tài xế đi bằng xe máy nên chưa bảo vệ được quyền và lợi ích của phần lớn người lao động

Xét về “có trả lương” và nguyên tắc phải trả lương trực tiếp từ người sử dụng lao động sang người lao động thì Grab hoàn toàn không trực tiếp trả lương cho tài

xế Tuy nhiên, tỷ lệ chiết khấu mà tài xế nhận được sau mỗi cuốc xe từ việc thực hiện nghĩa vụ theo cam kết với Grab cũng là một số tiền, ứng với một tỉ lệ phần trăm nhất định theo thỏa thuaanjw trong hợp đồng hợp tác kinh doanh, có mang bản chất là tiền lương theo khoản 1, điều 90 BLLĐ 2019: “Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác “Ở đây, số tiền lương mà tài xế nhận được là không trực tiếp

từ Grab mà từ khách hàng của Grab, BLLĐ 2019 đã cho phép người lao động được nhận lương trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua người ủy quyền hợp pháp của họ từ người sử dụng lao động (khoản 1 điều 94) nhưng chưa cho phép chiều ngược lại, rằng người sử dụng lao động có thể trả lương gián tiếp thông qua người ủy quyền của người sử dụng lao động (có thể là khách hàng của người sử dụng lao động) Nói cách khác, nếu chỉ xét yếu tố NLĐ có làm việc và theo sự quản lý – giám sát của NSDLĐ, nhưng miễn là NLĐ không nhận được tiền lương/thù lao trực tiếp từ NSDLĐ thì NLĐ mặc nhiên không phải là người lao động của NSDLĐ có thuyết phục hay không?

Do đó nên ban hành Nghị định quy định về tiền lương, thời giờ làm việc, kỷ luật lao động, tổ chức đại diện, giải quyết tranh chấp lao động của NLĐ trong khu vực phi chính thức bao gồm: lao động tự tạo việc làm, lao động làm việc theo các hình thức liên kết kinh doanh với các doanh nghiệp công nghệ số Nghị định nhằm mở rộng diện bao phủ của BLLĐ, bảo đảm quyền, lợi ích của NLĐ trong khu vực phi chính thức, bảo đảm quyền, lợi ích của các tài xế xe công nghệ

Tình huống 3

a) Không tồn tại mối quan hệ do Luật Lao động điều chỉnh giữa ông Lee C và Công ty D Vì:

- Theo quy định của pháp luật:

o Khoản 2, Điều 13: “Trước khi nhận người lao động vào làm việc thì người

sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động.”

o Khoản 2 Điều 14, Bộ luật Lao động 2015: “Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng,

8