Giáo án ôn tập giữa kì 2 ngữ văn 6 cánh diều

Khái niệm Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.. Khái niệm Dạng bài kể lại một trải nghiệm

ÔN TẬP GIỮA KÌ 2

A, PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I, Mở rộng chủ ngữ

1, Khái niệm: Chủ ngữ là một trong hai thành phần

chính của câu; chỉ sự vật, hiện tượng có hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

2, Biểu hiện:

- Thường được biểu hiện bằng danh từ, đại từ.

- Trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì?, Cái gì?

A, PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I, Mở rộng chủ ngữ

1, Khái niệm: Chủ ngữ là một trong hai thành phần

chính của câu; chỉ sự vật, hiện tượng có hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

2, Biểu hiện:

- Thường được biểu hiện bằng danh từ, đại từ.

-Trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì?, Cái gì?

II, Hoán dụ

Khái niệm

Là biện pháp tu từ, theo đó, một sự vật, hiện tượng được gọi tên bằng sự vật, hiện tượng khác có mối quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Ví dụ

Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

Hoán dụ qua cụm từ “áo chàm”: “Áo chàm”

vốn là từ để chỉ màu áo đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Bắc; Trong câu

thơ này cụm từ “áo chàm” được dùng để

chỉ người dân Việt Bắc mộc mạc, chân thành, chất phác mà thủy chung son sắt, từ

đó, nhấn mạnh tình cảm gần gũi, thân thương giữa cán bộ kháng chiến với người dân Việt Bắc.

SƠ ĐỒ HOÁN DỤ

Quan hệ gần gũi

Các kiểu hoán

dụ

Lấy bộ phận để gọi toàn thể:

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng:

Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh

năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn

nhịp cảnh làm ăn tập thể.

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật:

Ngày Huế đổ máu Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng:

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

A, PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I, Mở rộng chủ ngữ

1, Khái niệm: Chủ ngữ là một trong hai thành phần

chính của câu; chỉ sự vật, hiện tượng có hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

2, Biểu hiện:

- Thường được biểu hiện bằng danh từ, đại từ.

-Trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì?, Cái gì?

II, Hoán dụ

B, PHẦN ĐỌC HIỂU

Thể loại Khái niệm Đặc điểm Một số văn bản

Truyện

đồng

thoại

Là loại truyện thường lấy loài vật làm nhân vật Các con vật trong truyện đồng thoại được các nhà văn miêu tả, khắc họa như con người (gọi là nhân cách hoá).

- Đề tài là phạm vi cuộc sống được miêu tả trong văn bản Ví dụ: Đề tài của truyện Sự tích Hồ Gươm

là đánh giặc cứu nước.

- Chủ đề là vấn đề chính được thể hiện trong văn bản Ví dụ: Chủ đề của truyện Sự tích Hồ Gươm

là tinh thần yêu nước và khát vọng hoà bình của nhân dân ta.

- Bài học đường đời đầu tiên

- Giọt sương đêm

- Câu chuyện của hạt Dẻ Gai

- Anh Cút Lủi

Thể loại Khái niệm Đặc điểm Một số văn bản

đó người viết thường

kể lại sự việc và miêu

tả sự vật; qua đó, thể hiện tình cảm, thái

độ của mình.

- Ngôn ngữ thơ cô đọng, giàu nhạc điệu và hình ảnh, sử dụng nhiều biện pháp tu từ (so sánh, ẩn

dụ, điệp ngữ…)

- Nội dung chủ yếu của thơ

là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước cuộc sống.

không ngủ

- Chuyện cổ tích về loài người

A, PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I, Mở rộng chủ ngữ

1, Khái niệm: Chủ ngữ là một trong hai thành phần

chính của câu; chỉ sự vật, hiện tượng có hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

2, Biểu hiện:

- Thường được biểu hiện bằng danh từ, đại từ.

-Trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì?, Cái gì?

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Khái niệm

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Yêu cầu đối với kiểu bài

- Dùng ngôi thứ nhất để chia sẻ trải nghiệm của bản thân.

Trình bày các sự việc theo trình tự hợp lí.

Nêu lí do có chuyến đi đáng nhớ.

Kể lại hành trình chuyến đi: bắt đầu, trên đường đi, điểm đến,

Kể lại sự việc đáng nhớ hoặc miêu tả quang cảnh thiên nhiên, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, ở những nơi em đã đi qua.

+ Kết bài:

Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí thú tiếp theo.

3, Hướng dẫn quy trình viết

- Nhớ lại một chuyến đi có nhiều kỉ niệm của em.

- Tìm các ảnh về chuyến đi (nếu có).

3, Hướng dẫn quy trình viết

2 Tìm ý và lập

dàn ý - Tìm ý bằng cách đặt ra và trả lời các câu hỏi như: + Chuyến đi diễn ra trong hoàn cảnh nào (đi với ai, đi tham quan hay đi

du lịch, khi nào, đi đâu)?

+ Chuyến đi đã diễn ra thế nào (gặp ai, nhìn thấy gì, có hoạt động nào,

có chuyện gì đáng nhớ, )?

+ Cảm xúc, thái độ, ấn tượng của em trong chuyến đi như thế nào?

- Lập dàn ý: lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp theo ba phần của bài văn Tham khảo cách lập dàn ý sau:

+ Mở bài: Nêu khái quát về chuyến đi đáng nhớ mà em muốn kể.

+ Thân bài:

• Nêu lí do có chuyến đi đáng nhớ.

• Kể lại hành trình chuyến đi: bắt đầu, trên đường đi, điểm đến,

• Kể lại sự việc đáng nhớ hoặc miêu tả quang cảnh thiên nhiên, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, ở những nơi em đã đi qua.

+ Kết bài:

Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến

đi bổ ích, lí thú tiếp theo,

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

3 Viết bài - Dựa vào dàn ý đã lập để viết bài văn kể lại một

chuyến đi đáng nhớ.

- Lưu ý:

+ Sử dụng các từ ngữ thể hiện được trình tự thời gian hoặc diễn biến sự việc; các từ láy, từ tượng hình, tượng thanh để đặc tả được các sự vật, hiện tượng, hoạt động được đề cập; chú ý các từ liên kết giữa các phần, các đoạn.

+ Thể hiện những cảm xúc và suy nghĩ của bản thân một cách chân thực, tự nhiên.

A, PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I, Mở rộng chủ ngữ

1, Khái niệm: Chủ ngữ là một trong hai thành phần

chính của câu; chỉ sự vật, hiện tượng có hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở vị ngữ.

2, Biểu hiện:

- Thường được biểu hiện bằng danh từ, đại từ.

-Trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì?, Cái gì?

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Khái niệm

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự

sự, miêu tả là nêu lên những suy nghĩ và rung động của em

về bài thơ đó Đoạn văn có thể chỉ nêu cảm xúc về một chi tiết nội dung hoặc nghệ thuật của bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả mà em có ấn tượng và yêu thích.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Yêu cầu đối với kiểu bài

- Đảo bảo yêu cầu về hình thức của đoạn văn.

- Trình bày cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự, miêu tả

Chỉ ra nội dung hoặc nghệ thuật cụ thể của bài thơ khiến

em yêu thích và có nhiều cảm xúc, suy nghĩ.

Nêu các lí do khiến em yêu thích.

+ Kết đoạn: Khái quát lại cảm nghĩ của bản thân về ý

nghĩ của bản thân vè ý nghĩa bài thơ.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Hướng dẫn quy trình viết

+ Em thích chi tiết nội dung hoặc yếu tố nghệ thuật nào trong bài thơ? Em có thích các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài thơ này không? Vì sao em thích?

tự sự, miêu tả và tác dụng của chúng trong bài thơ; thể hiện

và diễn tả cảm nghĩ của em một cách xúc động, trung thực.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Sai lầm thường gặp: Không phân biệt được biện pháp tu từ ẩn dụ và biện pháp tu từ hoán dụ

Nguyên

nhân:

Chúng đều là biện pháp tu từ giúp sự diễn đạt thêm sinh động, tăng sự gợi cảm gợi hình và được tạo ra bằng việc thay đổi tên gọi của sự vật này (A) bằng tên gọi của sự vật khác (B).

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

nó dựa vào văn cảnh và ngữ cảnh.

Bước 2: Xét mối quan hệ giữa hai yếu tố để khẳng định đó là ẩn dụ hay hoán dụ.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Chú ý: “Bản chất của ẩn dụ đó là phép so sánh ngầm Vậy khi ta đã khôi phục được hai hình ảnh A và B, ta thử đặt 1 từ so sánh giữa chúng, nếu hợp lý thì rõ ràng mối quan hệ giữa A và B

là mối quan hệ tương đồng Ta khẳng định đó

là ẩn dụ Còn ngược lại nếu ta thêm từ so sánh vào giữa A và B mà câu này không có nghĩa, không hợp lý thì ra nói đây là biện pháp tu từ hoán dụ.”

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Phân tích ví dụ

Phân tích ví dụ, tìm biện pháp tu từ trong hai câu thơ:

Tay ta tay búa tay cày

Tay gươm, tay bút dựng xây nước mình.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Bước 1: Khôi phục lại từ đã bị ẩn đi.

Chúng ta có thể dễ dàng liên tưởng hình ảnh tay búa là người cầm búa, tay cày là người cầm cày, tay gươm là người cầm gươm, còn tay bút sẽ là người cầm bút.

Bước 2: Thử mối quan hệ giữa 2 bên A, B

Khi thêm từ so sánh “Tay búa như người cầm búa”

không hợp lý Tay búa không thể giống như người cầm búa được, bởi một cái là một bộ phận còn kia là cả một con người, mối quan hệ này không thể là mối quan hệ tương đồng.

=> Vậy đây không phải là biện pháp tu từ ẩn dụ mà phải là phép tu từ hoán dụ.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.

c, Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

d, Vì sao? Trái Đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Gợi ý:

Ẩn dụ: Tiếng chim kêu như một chiếc chuông, một chiếc đồng hồ báo thức đánh thức, gọi dậy vạn vật khiến cả khu rừng bừng sáng lên.

Hoán dụ: Hình ảnh “mồ hôi” được dùng để chỉ công sức,

sự vất vả của người nông dân.

c, Ẩn dụ: Hình ảnh chiếc bánh trôi “vừa trắng lại vừa

tròn” giống với vẻ đẹp ngoại hình của người phụ nữ; Cách

luộc bánh trôi bảy phần nổi, ba phần chỉm cũng giống như cuộc đời chìm nổi, phụ thuộc của người phụ nữ trong xã hội xưa.

d, Hoán dụ: Hình ảnh “Trái Đất” được dùng để chỉ toàn

bộ nhân dân Việt Nam, và rộng lớn hơn là cả nhân loại.

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

Bài 2: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm

thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngẩn:

Sao? Sao? Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm Tôi hối hận lắm! Anh

mà chết là chỉ vì cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

Thôi tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi

khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá

tôi không trêu chị Cốc thì Choắt đầu đến nỗi Cả tôi nữa, nếu không nhanh chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chân vào một vùng cỏ bùm tum Tôi đắp thành

nấm mồ to Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.”

a. Khái niệm  

Dạng bài kể lại một trải nghiệm đáng nhớ là kể lại một việc làm, một hoạt động, một  tình huống,… mà người viết đã trực tiếp trải qua.

  + Thân bài:

+ Kết bài:

•Điều gì đáng nhớ nhất ở chuyến đi?

. Suy nghĩ về bài học rút ra từ chuyến đi hoặc mong ước về những chuyến đi bổ ích lí  thú tiếp theo.

1, Em hãy cho biết đoạn trích trên được kể bằng lời nhân vật nào? Kể theo ngôi thứ mấy?

2, Em hãy ghi lại lời nói của nhân vật Dế Mèn thể hiện tâm trạng ăn năn, hối hận khi chứng kiến cái chết của Dế

Choắt.

3, Sau cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã nhận được “bài

học đường đời đầu tiên” Theo em, bài học đó là gì?

4, Nếu gặp một người bạn có đặc điểm như Dế Choắt (sức khỏe yếu, hình thể có khiếm khuyết, tính cách nhút nhát, yếu đuối,…) em sẽ đối xử với bạn như thế nào?