Đề cương luận văn chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt xã, phường của thị xã sơn tây, thành phố hà nội

Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng của hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn nhằm đáp ứng yêu cầu phát

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Cấp xã (xã, phường, thị trấn) là một cấp trong hệ thống hành chính bốn cấp của Nhà nước Việt Nam, là nền tảng của hệ thống chính trị Cấp xã giữ một vai trò, vị trí hết sức quan trọng, là nơi trực tiếp thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật và nhiệm vụ cấp trên giao, là cấp chính quyền trực tiếp chăm lo đến đời sống của nhân dân, là cầu nối giữa nhà nước với nhân dân

Qua từng thời kỳ lịch sử, chính quyền cấp xã không ngừng được xây dựng và củng cố, bảo đảm cho chính quyền nhà nước vững mạnh từ cơ sở Cán bộ là một yếu tố quan trọng nhất trong việc xây dựng và củng cố chính quyền cấp xã vững mạnh Đồng thời muốn xây dựng và củng cố chính quyền cấp xã vững mạnh thì phải xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ năng lực và phẩm chất để thực hiện sự nghiệp đổi mới mà Đảng ta đã khởi xướng Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đổi mới và nâng cao chất lượng của hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước đã xác định từ nay đến năm 2005, cần tập trung giải quyết mấy vấn đề cơ bản và bức xúc trong đó ghi rõ: “Xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tuỵ với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không

ức hiếp dân; trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở” [20, tr 167-168]

Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII khẳng định: "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước, của chế độ, là khâu then chốt trong công

cái gốc của mọi công việc Vì vậy huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng" [39, tr 269]

Thực tế cho thấy, ở những xã chính quyền vững mạnh là do có đội ngũ cán bộ mạnh và những xã yếu kém thì thường cũng bắt đầu yếu kém từ khâu cán

bộ Trong những năm gần đây, đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã trong cả nước nói chung và ở các cấp cơ sở nói riêng đã có những mặt tiến bộ rõ nét

Thị xã Sơn Tây trung tâm Hà Nội 42 km về phía Tây bắc, nằm trong vùng đồng bằng trung du bắc bộ, là trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội của cả vùng, có nhiều đường giao thông thuỷ, bộ nối với trung tâm Thủ đô Hà Nội, các vùng đồng bằng Bắc Bộ, với vùng Tây Bắc rộng lớn của Tổ quốc như: Sông Hồng - Sông Tích, đường Quốc lộ 32, Quốc lộ 21A, đường tỉnh lộ 414, 413… Thị xã Sơn Tây có tổng diện tích tự nhiên là 113,46 km2, dân số khoảng 18 vạn người, được chia làm 15 đơn vị hành chính gồm 09 phường,

06 xã; có 53 cơ quan, doanh nghiệp, bệnh viện, trường học và 30 đơn vị quân đội đứng chân trên địa bàn Thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thị

xã Sơn Tây về xây dựng chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh, đội ngũ cán

bộ chính quyền cấp xã được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng kiến thức nhiều mặt, nhất là kiến thức quản lý nhà nước Theo đó năng lực lãnh đạo, năng lực

tổ chức thực hiện nhiệm vụ của cán bộ chính quyền cấp xã, phường không ngừng được nâng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ mới, góp phần tạo nên chuyển biến trên tất cả các mặt đời sống kinh

tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, an ninh, quốc phòng trên địa thị xã

Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ mới của đất nước, của địa phương thì đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã, phường còn nhiều bất cập, nhất là sự hiểu biết về pháp luật liên quan đến quản lý nhà nước ở cấp xã, phường cũng còn nhiều hạn chế Do những hạn chế đó, nên trong quá trình quản lý khi gặp những tình huống, những vụ việc rắc rối không đề ra được phương án giải

quyết tối ưu Đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã của tỉnh hầu hết chưa qua đào tạo cơ bản, chủ yếu là qua các lớp bồi dưỡng ngắn ngày Những lúng túng, va vấp, vi phạm trong công việc là điều khó tránh khỏi Đây là một vấn

đề rất lớn đặt ra cho thị xã Sơn Tây về đào tạo để nâng cao trình độ năng lực cho đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã Bên cạnh những hạn chế do trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã, một bộ phận không nhỏ cán

bộ do tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, đã có biểu hiện suy thoái về phẩm chất, đạo đức, sống xa dân, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, mất dân chủ, tham nhũng, lãng phí, lợi dụng chức quyền làm trái các nguyên tắc quản

lý, bán và sang nhượng đất trái phép, thậm chí bớt xét tham ô tiền của nhà nước, bị truy tố trước pháp luật gây tổn hại không nhỏ đến uy tín và làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước Tình trạng khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện đông người vẫn còn Bên cạnh đó, hoạt động của các đại biểu HĐND cấp xã còn nhiều hạn chế Năng lực, trình độ của các đại biểu HĐND cấp xã không đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của nhiệm vụ mà nhân dân giao cho

Trong bối cảnh trên, cần có một sự nghiên cứu toàn diện về đội ngũ cán

bộ chính quyền cấp xã để có giải pháp nâng cao trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở thị xã Sơn Tây Từ những phân tích nêu trên tác

giả lựa chọn đề tài: "Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt xã, phường của

thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội " để làm luận văn thạc sĩ Đây là vấn đề

cấp bách, phù hợp với yêu cầu hoàn thiện hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, phù hợp với thực tiễn của địa phương

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã từ năm 1991 đến nay đã được các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và các nhà

hoạt động chính trị quan tâm dưới nhiều góc độ khác nhau như: Học viện

Hành chính Quốc gia năm 1991, đã công bố một cuốn sách về: "Cải cách bộ máy quản lý hành chính nhà nước và xây dựng đội ngũ công chức nhà nước".

Có nhiều công trình khoa học, các luận văn thạc sĩ, cử nhân nghiên cứu về bộ máy chính quyền cấp xã trong đó có bàn về đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã Đáng chú ý là các công trình sau đây: Giáo sư Hồ Văn Thông:

"Tình hình các tổ chức chính trị ở nông thôn nước ta" được in trong cuốn sách "Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày nay", tập 2, Nxb Tư tưởng văn hóa, Hà Nội 1991; Lê Đình Chếch: "Về nhà nước xã hội chủ nghĩa và công tác cán bộ chính quyền cấp xã ở Hải Hưng", Luận văn thạc sĩ triết học, Hà Nội, 1994; Nguyễn Thị Hải: "Về đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã ở Thái Bình trong điều kiện cải cách nền hành chính nhà nước",

Hà Nội, 2001

Trong điều kiện cải cách hành chính nhà nước, vấn đề đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã được đặc biệt quan tâm Một số đề tài khoa học, công trình nghiên cứu đề cập trực tiếp đến vấn đề này và hoàn chỉnh hơn Chẳng

hạn: Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Tiến Quý "Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay ở nước ta", Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000; Tiến sĩ Thang Văn Phúc và tiến sĩ Chu Văn

Thành đồng chủ biên: "Chính quyền cấp xã và quản lý nhà nước cấp xã" của

Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước, Ban Tổ chức Cán bộ chính phủ, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000; Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hiến chủ biên "Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam" của Học viện Hành

chính Quốc gia, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2001; Tiến sĩ Nguyễn Văn

Sáu và giáo sư Hồ Văn Thông chủ biên: "Cộng đồng làng xã Việt Nam hiện nay" của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội 2001; Thạc sĩ Phạm Đức Thăng: "Mấy suy nghĩ về việc củng cố tổ

chức Đảng và chính quyền cấp xã hiện nay", Thông tin Chính trị học, số 1(8)/ 2001; Phó giáo sư, tiến sĩ Hoàng Chí Bảo: "Một số vấn đề xử lý nạn quan liêu, tham nhũng như một tình huống chính trị", Thông tin Chính trị học, số 2 (9)/2001; Tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu và Giáo sư Hồ Văn Thông chủ biên: "Thực hiện quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay",

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2003; Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đăng Dung: "Tổ chức chính quyền nhà nước ở địa phương", Nxb Đồng Nai, 1997

Ngoài ra, một số bài viết, nghiên cứu được đăng trên các Tạp chí Thông tin Chính trị học, Tạp chí Quản lý nhà nước, Nhà nước pháp luật như:

Tiến sĩ Lê văn Hòe: "Về hoàn thiện tổ chức bộ máy hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi ", Đề tài độc lập cấp nhà nước: "Các giải pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị các tỉnh miền núi", Hà Nội, 2002.

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đều đề cập vấn đề đội ngũ cán bộ của chính quyền cấp xã, hoặc là ở dạng chung nhất hoặc đặt nó nằm trong phạm vi nghiên cứu tổ chức hoạt động của bộ máy chính quyền cấp xã nói chung, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu có hệ thống dưới góc độ một luận văn khoa học về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở một tỉnh cụ thể như đề tài luận văn lựa chọn ở đây Tuy nhiên, trong các công trình đã được công bố có những nội dung liên quan đến đề tài

sẽ được tác giả luận văn tham khảo có kế thừa, chọn lọc

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích của luận văn

Mục đích của luận văn là đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã, phường của thị xã Sơn Tây trong giai đoạn hiện nay

- Nhiệm vụ của luận văn

Để thực hiện được mục đích nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ cụ thể sau đây:

+ Phân tích cơ sở lý luận về cán bộ chính quyền cấp xã và chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã Trong đó hệ thống hóa những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng, Nhà nước ta

về đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã; khái niệm và những tiêu chí đánh giá, những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

+ Phân tích thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở thị xã Sơn Tây, qua đó nêu ra những vấn đề tồn tại cần khắc phục cũng như phân tích các nguyên nhân hạn chế đến chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở thị xã Sơn Tây

+ Đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng, đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã thị xã Sơn Tây nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân ở nước ta hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Quan niệm về chính quyền cấp xã còn nhiều ý kiến khác nhau Luận văn nghiên cứu đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã chỉ tập trung vào đội ngũ cán bộ của HĐND và UBND cấp xã

- Luận văn nghiên cứu đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở thị xã Sơn Tây từ thời kỳ thành lập đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của chủ nghĩa Mác

-Lênin, của Đảng và Nhà nước ta về nhà nước, pháp luật xã hội chủ nghĩa (XHCN), về cán bộ, về chính quyền cấp xã và đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu của triết học Mác -Lênin, kết hợp các phương pháp lịch sử - thực tiễn; phân tích tổng hợp, điều tra xã hội học; thống kê, so sánh

6 Đóng góp mới của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã Đặc biệt làm rõ đặc điểm của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã ở một thị xã cửa ngõ thủ đô Hà Nội như thị xã Sơn Tây

- Trên cơ sở đánh giá thực trạng về chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã của thị xã Sơn Tây, luận văn đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã, đáp ứng nhiệm vụ cách mạng hiện nay đối với thị xã Sơn Tây

- Luận văn có thể làm tư liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến vấn đề này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 8 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

1.1 CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ VÀ VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN

BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của chính quyền cấp xã

a) Khái niệm chung về chính quyền cấp xã

b) Đặc điểm của chính quyền cấp xã

1.1.2 Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

1.2 KHÁI NIỆM CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP

XÃ VÀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

1.2.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã 1.2.2 Những tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ

1.2.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

Một là: Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính quyền cấp xã

Hai là: Cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm đội ngũ cán bộ cấp xã

Ba là: Chế độ, chính sách và vị thế của người cán bộ chính quyền cấp

xã

Bốn là: Công tác quản lý, kiểm tra, giám sát đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

1.3 NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP

XÃ LÀ YÊU CẦU KHÁCH QUAN, CẤP BÁCH HIỆN NAY

1.3.1 Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền

1.3.2 Xuất phát từ vai trò của cán bộ cấp xã và chính quyền cấp xã 1.3.3 Xuất phát từ tình trạng bất cập về trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã hiện nay

1.3.4 Xuất phát từ yêu cầu nâng cao phẩm chất đạo đức; khắc phục tình trạng thoái hóa, biến chất của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

Chương 2

THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ

CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ CỦA TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

2.1 MỘT SỐ NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI Ở TỈNH PHÚ THỌ

2.1.1 Đặc điểm về địa lý

2.1.2 Đặc điểm về dân cư

2.1.3 Đặc điểm về an ninh - chính trị, văn hóa - xã hội

2.2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ Ở THỊ XÃ SƠN TÂY

2.2.1 Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt chính quyền cấp xã

a) Chủ tịch, Phó chủ tịch HĐND cấp xã

b) Phó chủ tịch HĐND cấp xã

c) Chủ tịch UBND - Phó chủ tịch UBND cấp xã

d) Phó chủ tịch UBND cấp xã

2.2.2 Đội ngũ cán bộ chuyên trách ở cấp xã

a, Đội ngũ cán bộ chuyên môn của UBND cấp xã

b, Cán bộ chủ chốt công tác Đảng, người đứng đầu các tổ chức chính trị xã hội xã, phường, thị trấn.

c, Đánh giá thực trạng của đội ngũ cán bộ chuyên trách ở cấp xã

2.3 THỰC TIỄN CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ CỦA THỊ XÃ SƠN TÂY

Chương 3

QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY

3.1 QUAN ĐIỂM VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

3.1.1 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã phải nhận thức đúng vị trí, vai trò cấp xã

3.1.2 Nhận thức đúng đắn vai trò của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

3.1.3 Quan điểm mới về nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã và chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

hình mới

3.2 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ CỦA TỈNH PHÚ THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

3.2.1 Tiến hành rà soát, đánh giá tổng thể đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã làm cơ sở cho công tác quy hoạch, đào tạo, sử dụng cán bộ hợp lý, khoa học

3.2.2 Xây dựng chiến lược, quy hoạch cán bộ cấp xã đảm bảo khoa học, hợp lý

3.2.3 Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã trên cơ sở đó có nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán

bộ chính quyền cấp xã phù hợp

3.2.4 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc bầu và giám sát hoạt động của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã

3.2.5 Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính quyền cấp xã 3.2.6 Đổi mới chế độ, chính sách đối với cán bộ chính quyền cấp xã 3.2.7 Nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã gắn với quá trình đổi mới tổ chức, hoạt động của chính quyền cấp xã

3.2.8 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã