(Luận văn thạc sĩ) tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn công nghệ 6 cho học sinh các trường trung học cơ sở quận bình thạnh

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHBỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 8140101 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ AN THƯ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP M

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 8140101

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ AN THƯ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 CHO HỌC SINH

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

QUẬN BÌNH THẠNH

SKC007238

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 8140101

Tp Hồ Chí Minh, tháng 05/2021

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ AN THƯ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 CHO HỌC SINH

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

QUẬN BÌNH THẠNH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔ THỊ AN THƯ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 CHO HỌC SINH

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

QUẬN BÌNH THẠNH

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 8140101 Hướng dẫn khoa học:

PGS TS LÊ THỊ HOA

Tp Hồ Chí Minh, tháng 05/2021

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ và tên khai sinh: NGÔ THỊ AN THƯ Giới tính: Nữ

Chức vụ, đơn vị công tác trước khi học tập, nghiên cứu: Giáo viên trường THCS Điện Biên quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Số nhà 308/1 Bình Lợi, phường 13, quận Bình Thạnh, Tp HCM

Điện thoại liên lạc: 093.702.6038

E-mail: ngothianthu21@gmail.com

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

1 Cao đẳng:

- Nơi học: Trường Cao Đẳng Sư Phạm thành phố Hồ Chí Minh

- Hệ đào tạo: Chính quy

- Thời gian đào tạo: Từ tháng 10/2003 đến tháng 8/2006

- Ngành học: Kỹ thuật Nữ Công

2 Đại học:

- Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh

- Hệ đào tạo: Tại chức

- Thời gian đào tạo: Từ tháng 9/2007 đến tháng 8/2009

- Ngành học: Kỹ thuật Nữ Công

3 Cao học:

- Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh

- Hệ đào tạo: Chính quy

- Thời gian đào tạo: Từ tháng 10/2019 đến tháng 5/2021

- Ngành học: Giáo dục học

- Tên luận văn: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH

HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ QUẬN BÌNH THẠNH

- Ngày và nơi bảo vệ luận văn: Ngày 8 tháng 5 năm 2021 tại Viện Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

- Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Hoa

4 Trình độ ngoại ngữ: B1 Anh Văn

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Tp Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 5 năm 2021

Người khai ký tên

Ngô Thị An Thư

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 5 năm 2021

Người nghiên cứu

Ngô Thị An Thư

LỜI CẢM ƠN

Người nghiên cứu xin chân thành cảm ơn đến:

Cô PGS TS Lê Thị Hoa - Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đã hướng dẫn khoa học Cô đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người nghiên cứu trong suốt quá trình làm đề tài

Ban Giám hiệu, Viện Sư phạm Kỹ thuật cùng toàn thể giảng viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp.HCM đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Các anh chị học viên lớp Cao học Giáo dục học đã hỗ trợ, đóng góp ý kiến quý báu, chia sẻ kinh nghiệm làm việc

TP.HCM, ngày 8 tháng 5 năm 2021

Người nghiên cứu

Ngô Thị An Thư

TÓM TẮT

Dạy học tích hợp là yêu cầu cấp bách và cần thiết đối với giáo dục hiện nay Mặc dù dạy học tích hợp đã được triển khai đến các đơn vị trường phổ thông từ rất lâu nhưng việc thực hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn, Đây là lý do người

nghiên cứu tiến hành nghiên cứu với đề tài: “Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 cho học sinh các trường THCS quận Bình Thạnh”.

Người nghiên cứu đã thực hiện tìm hiểu về cơ sở lý luận, các nghiên cứu trong nước và ngoài nước, các khái niệm cơ bản về dạy học tích hợp, tìm hiểu về các mức độ và lý do tổ chức dạy học tích hợp Bên cạnh đó người nghiên cứu còn nghiên cứu thêm về các hình thức, cách tổ chức dạy học theo hướng tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông mới, phương pháp cũng như quy trình dạy học tích hợp

Trên nền tảng nghiên cứu cơ sở lý luận, người nghiên cứu đã thực hiện phỏng vấn giáo viên, nghiên cứu giáo án để tìm hiểu về thực trạng dạy học môn Công nghệ 6 Qua đó, người nghiên cứu nhận thấy được kết quả có đến 79.2% giáo viên không thực hiện dạy học tích hợp theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới hiện nay Học sinh không thích, không hứng thú khi thực hiện các tiết học môn Công Nghệ Giáo viên chưa dành nhiều thời gian tổ chức các hoạt động vận dụng lý thuyết vào thực hành

Từ những kết quả của thực trạng, người nghiên cứu đã đề xuất được cách

thức tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 với 4 chủ đề: “Trang phục và cuộc sống”, “Tổ chức không gian sống trong nhà ở”, “Tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình”, “Câu chuyện chi tiêu trong gia đình”

Với kết quả khảo sát và thực nghiệm cho thấy những đề xuất về cách thức dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 đã bước đầu đạt được hiệu quả, giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động đặc biệt học sinh cảm thấy hứng thú khi tham gia các hoạt động học tập với nội dung tích hợp trong môn CN 6

ABSTRACT

Nowadays, integrated teaching is an urgent and necessary requirement for education Although integrated teaching has been deployed to high schools for a long time, the implementation still faces many difficulties This is the reason why the researcher conducted research with the topic: "Organizing teaching Technology

in integrated direction for sixth graders at secondary schools in Binh Thanh district” The researcher learned about the theoretical basis of domestic and foreign studies, the basic concepts of integrated teaching, the levels and reasons for organizing integrated teaching Besides, the researcher also studied about the forms and ways to organize integrated teaching in the new general education curriculum, methods as well as integrated teaching process

On the ground of theoretical research, the researcher conducted interviews on tearchers, researched lesson plans to learn about the current state of teaching Technology Thus, the researcher found out that up to 79.2% of teachers do not practice integrated teaching according to the new education curriculum

- Students are dislike as well as not interested in doing Technology lessons

- Teachers have not spent much time organizing activities to apply theory into practice

From the results of the current situation, the researcher has proposed way to organize the teaching of Technology 6 with 4 topics: "Clothing and life", "Organize living spaces in the house", "Organize reasonable meals in the family", "Story of family spending"

The results of surveys and experiments show that suggestions on integrated teaching Technology for sixth graders have initially been effective, helping students develop positive and proactive quality, students feel inspired when participating in learning activities with integrated content in Technology in grade 6

MỤC LỤC

NỘI DUNG TRANG

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI i

LÝ LỊCH KHOA HỌC 2

LỜI CAM ĐOAN iii

LỜI CẢM ƠN iv

TÓM TẮT v

MỤC LỤC vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT xiii

DANH SÁCH CÁC HÌNH xiii

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ xiv

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ của đề tài 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4.1 Khách thể nghiên cứu 3

4.2 Đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 4

6 Giả thuyết nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 4

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5

8 Cấu trúc luận văn 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 7

1.1 Tổng quan về dạy học tích hợp 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Tại Việt Nam 9

1.2 Các khái niệm cơ bản 13

1.2.1 Dạy học 13

1.2.2 Dạy học tích hợp 14

1.2.3 Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp 15

1.2.4 Tổ chức hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp 15 1.3 Mục đích tổ chức dạy học tích hợp 16

1.3.1 Phát triển năng lực người học 16

1.3.2 Tận dụng vốn kinh nghiệm của người học 16

1.3.3 Thiết lập mối quan hệ giữa các kiến thức, kỹ năng và phương pháp của các môn học 17

1.3.4 Tinh giản kiến thức, tránh sự lặp lại các nội dung ở các môn học 18

1.4 Các mức độ tích hợp trong chương trình phổ thông 19

1.5 Hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp 20

1.5.1 Hình thức tổ chức dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp 20 1.5.2 Quy trình tổ chức dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp 22

1.6 Một số phương pháp dạy học môn Công Nghệ 6 theo hướng tích hợp 28

1.6.1 Phương pháp dạy học theo dự án 30

1.6.2 Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề 31

1.6.3 Phương pháp dạy học theo nhóm 36

1.7 Tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 trong chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 41

1.7.1 Đặc điểm chương trình Công nghệ 6 41

1.7.2 Tổ chức dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 trong chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 41

Kết luận chương 1 43

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 6 TẠI CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN BÌNH THẠNH VÀ XÂY DỰNG QUY TRÌNH DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 6 THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP 44

2.1 Giới thiệu chung về giáo dục bậc trung học cơ sở ở quận Bình Thạnh 44 2.2 Khái quát thực trạng dạy học môn Công nghệ 6 quận Bình Thạnh 46

2.2.1 Tình hình triển khai của giáo viên trong dạy học tích hợp môn Công

nghệ 6 quận Bình Thạnh 46 2.2.2 Thực trạng giáo viên soạn giáo án dạy môn Công nghệ 6 47 2.2.3 Kết quả trò chuyện, phỏng vấn 48 2.2.4 Thực trạng tổ chức dạy học môn Công nghệ 6 quận Bình Thạnh 51 2.2.4.1 Những khó khăn của giáo viên khi tổ chức hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 quận Bình Thạnh 51 2.2.4.2 Thực trạng thái độ hứng thú của HS khi tham gia học tập môn Công nghệ 6 quận Bình Thạnh 52 2.2.4.3 Đề xuất của giáo viên trong việc tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 quận Bình Thạnh 53 2.3 Xây dựng nội dung kế hoạch bài dạy (giáo án) môn Công nghệ 6 theo 4 chủ đề tích hợp 54 2.4 Xây dựng Quy trình tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 56 Kết luận chương 2 69 Chương 3: XÂY DỰNG KHUNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY (GIÁO ÁN) THEO

HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN CÔNG NGHỆ 6 CHO CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN BÌNH THẠNH 70 3.1 Cơ sở khoa học của xây dựng kế hoạch bài dạy theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 70 3.2 Đề xuất cách thức tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 cho các trường THCS Quận Bình Thạnh 71 3.2.1 Tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 theo chủ đề 1: “Trang

phục và cuộc sống” 71 3.2.2 Tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 theo chủ đề 2: “Tổ chức

không gian sống trong nhà ở” 77

3.2.3 Tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 theo chủ đề 3: “Tổ chức

bữa ăn hợp lý trong gia đình” 83

3.2.4 Tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 theo chủ đề 4: “Câu chuyện chi tiêu trong gia đình” 92

3.3 Kiểm nghiệm cách thức tổ chức dạy học tích hợp môn CN 6 với 4 chủ đề 98

3.3.1 Khảo sát về cách thức tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 98

3.3.1.1 Khảo sát tính cần thiết cách thức tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 98

3.3.1.2 Khảo sát tính khả thi cách thức tổ chức dạy học tích hợp môn

Công nghệ 6 99

3.4 Tổ chức thực nghiệm sư phạm 100

3.4.1 Mục đích thực nghiệm 100

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm 101

3.4.3 Nội dung thực nghiệm 101

3.4.4 Phương pháp kiểm tra – đánh giá thực nghiệm sư phạm 101

3.4.5 Kế hoạch bài dạy 102

3.5 Kết quả thực nghiệm 108

3.5.1 Tính tích cực của học sinh trong giờ học môn Công nghệ 6 108

3.5.2 Thái độ của học sinh đối với môn Công nghệ 110

3.5.3 Thái độ của học sinh khi vận dụng các kiến thức đã được học trong môn Công nghệ 6 112

3.6 Kết luận chung về kết quả thực nghiệm sư phạm 114

Kết luận chương 3 116

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 117

1 Kết luận 117

2 Những đóng góp của đề tài 117

3 Kiến nghị 118

4 Hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo của đề tài 118

TÀI LIỆU THAM KHẢO 119

PHỤ LỤC 124

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT Từ viết tắt Diễn giải

1 BGD&ĐT Bộ giáo dục và đào tạo

DANH SÁCH CÁC HÌNH

HÌNH TRANG Hình 1.1: Mục tiêu và sản phẩm đầu ra của chủ đề học tập 24 Hình 1.2: Sơ đồ tìm cách giải quyết vấn đề 33 Hình 3.1: Học sinh hoạt động nhóm theo kỹ thuật khăn trải bàn về cách lựa

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

Bảng 1.1: Sơ đồ quy trình chủ đề tích hợp 22 Bảng 1.2: Xây dựng công cụ đánh giá 27 Bảng 1.3: Mô tả bốn mức độ dạy học GQVĐ 35 Bảng 2.1: Mức độ triển khai DHTH môn Công nghệ 6 của GV 46 Bảng 2.2: Thực trạng giáo viên sử dụng giáo án khi dạy môn Công nghệ 6 47 Bảng 2.3: Các điều kiện cần thiết để thực hiện DHTH 54 Bảng 2.4: Nội dung tích hợp theo chủ đề 55 Bảng 2.5: Sản phẩm đầu ra của chủ đề 58 Bảng 2.6: Các yếu tố liên quan của quá trình dạy học 60 Bảng 2.7: Bảng xây dựng công cụ đánh giá 61 Bảng 2.8: Bảng công cụ đánh giá chủ đề “ Trang phục và cuộc sống” 62 Bảng 2.9: Tiêu chí đánh giá kỹ năng GQVĐ thực tiễn cho HS 66 Bảng 2.10: Tiêu chí đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng trong môn Công nghệ 6 67

Bảng 3.1: Mô tả trang phục 73 Bảng 3.2: Tiêu chí đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng trong môn CN6 chủ đề “Trang phục và cuộc sống” 76

Bảng 3.3: Tiêu chí đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng trong môn CN6 chủ đề “Tổ chức không gian sống trong nhà ở” 83

Bảng 3.4: Tiêu chí đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng trong môn CN6 chủ đề “Tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình” 91

Bảng 3.5: Phương pháp quản lý chi tiêu 93 Bảng 3.6: Tiêu chí đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng vào môn CN6 chủ đề “Câu chuyện chi tiêu trong gia đình” 96

Bảng 3.7: Sự cần thiết tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 với 4 chủ đề

98

Bảng 3.8: Tính khả thi tổ chức dạy học tích hợp môn Công nghệ 6 với 4 chủ đề

100

Bảng 3.9: Khách thể thực nghiệm sư phạm 101 Bảng 3.10: Mô tả trang phục 103 Bảng 3.11: Tiêu chí đánh giá kỹ năng vận dụng kiến thức vào các hoạt động mở

rộng ứng dụng trong môn CN6 chủ đề “Trang phục và cuộc sống” 106

Bảng 3.12: Tính tích cực học tập của học sinh trong giờ học môn Công nghệ 6

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục - đào tạo luôn giữ vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc Trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước hiện nay, bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ cũng như quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, nền giáo dục đã nhanh chóng trở thành nền kinh tế tri thức có tác động mạnh mẽ đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, đòi hỏi giáo dục phải đào tạo được những con người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực toàn diện để thích ứng tốt với môi trường xung quanh Theo

đó các nhà quản lý giáo dục cũng từng bước thay đổi căn bản và toàn diện từ bậc tiểu học, trung học cho đến bậc Đại học, từ triết lý, mục tiêu, phương pháp cho đến hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển phẩm chất, năng lực trong học tập tích cực của học sinh (HS) Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI cũng đã chỉ rõ

“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Thực hiện chủ trương này Bộ Giáo dục và đào tạo đã triển khai Công văn số

3892/ BGDĐT-GDTrH v/v hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm

học 2019 ban hành ngày 28/08/2018 xác định: “Xây dựng kế hoạch bài học theo hướng tăng cường, phát huy tính chủ động, tích cực, tự học của HS thông qua việc thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động học để thực hiện cả ở trên lớp và ngoài lớp học Tiếp tục quán triệt tinh thần giáo dục tích hợp khoa học - công nghệ

- kĩ thuật – toán (Science - Technology - Engineering - Mathematic: STEM) trong việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông ở những môn học liên quan.”

Điều đó cho thấy nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đã và đang

là một xu thế không thể thiếu, yêu cầu mỗi quốc gia phải biết cải cách hệ thống giáo dục quốc dân để nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả giáo dục Muốn vậy trong dạy học người giáo viên (GV) phải biết tổ chức hoạt động dạy học theo chủ

đề tích hợp giúp HS biết cách vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để phát triển năng lực, thúc đẩy việc gắn kết các kiến thức lý thuyết và thực hành để áp dụng trong đời sống thực tiễn Nhưng thực tế cho thấy việc tổ chức dạy học tích hợp

ở nhà trường phổ thông và cấp THCS nói riêng vẫn chưa được áp dụng một cách hiệu quả do giáo viên bộ môn ở các trường chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa, tầm quan trọng của việc dạy học tích hợp, đặc biệt là việc dạy học lồng ghép, liên hệ nội môn trong môn Công nghệ Quá trình vận dụng tích hợp vào trong bài dạy còn gặp nhiều lúng túng nên khi giảng dạy một số GV còn sợ ảnh hưởng đến trọng tâm bài học, đến thời lượng và khó khăn trong việc thu thập các tài liệu, tranh ảnh, video Do vậy nhiều GV có tâm lý ngại áp dụng Về phía HS, tâm lý coi nhẹ, chủ quan đối với

bộ môn còn khá nặng, thiếu thái độ tích cực và chưa có ý thức cao trong vấn đề học tập Vì vậy nên khi được hỏi, khai thác sâu vào các vấn đề có liên quan đến kiến thức có tính liên thông thì học sinh thường tỏ ra lúng túng hoặc không thể trả lời câu hỏi v.v

Mặt khác Công nghệ là một môn học khá mới mẻ đối với học sinh từ Tiểu học lên THCS Phân môn kinh tế gia đình có nhiệm vụ góp phần hình thành nhân cách, cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông cơ bản và thiết thực trong

đó có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, mối liên hệ qua lại giữa công nghệ, môi trường, xã hội với con người Do đó môn Công nghệ có khả năng phát triển nhiều kỹ năng cơ bản cho học sinh đặc biệt là những kỹ năng cần thiết trong đời sống hàng ngày Nhưng tâm lý của phần lớn phụ huynh và các học sinh đều cho đây

là một môn phụ không cần chú ý, quan tâm nhiều, chỉ chú trọng đến các môn như văn, toán, tiếng anh… vô hình chung đã tạo cho học sinh tư tưởng xem nhẹ, coi thường môn học Các em thường xuyên lơ là, không chú ý, không quan tâm đến bài giảng trong giờ học, tính tích cực chủ động và năng lực của HS chưa được phát huy

một cách triệt để Điều này đã gây rất nhiều khó khăn và áp lực cho giáo viên trong việc giảng dạy Như vậy làm thế nào để học sinh có thể học tốt, biết tổng hợp các kiến thức kỹ năng của nhiều lĩnh vực và phát huy tối đa các phẩm chất, năng lực được hình thành từ môn học để giải quyết hiệu quả những tình huống thực tế trong cuộc sống là điều mà người dạy cần truyền tải cho người học trong thời kỳ hội nhập này

Bản thân là giáo viên dạy môn Công nghệ 6 từ năm 2006 đến nay, vì vậy tôi

xin chọn vấn đề: “Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công

Nghệ 6 cho học sinh tại các trường THCS Quận Bình Thạnh” làm đề tài nghiên

cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng và xây dựng quy trình dạy học môn Công nghệ 6 theo chủ đề tích hợp, đề xuất cách thức tổ chức bài dạy theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 cho HS các trường THCS quận Bình Thạnh

3 Nhiệm vụ của đề tài

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 cho HS ở các trường THCS

- Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động dạy học và xây dựng quy trình dạy học Công nghệ 6 theo chủ đề tích hợp cho HS các trường THCS quận Bình Thạnh

- Xây dựng khung kế hoạch bài dạy (giáo án) theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 cho HS các trường THCS quận Bình Thạnh

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Cách thức tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 ở các trường THCS - Quận Bình Thạnh, TP.HCM

* Chủ đề 2: Tổ chức không gian sống trong nhà ở

* Chủ đề 3: Tổ chức bữa ăn hợp lý trong gia đình

* Chủ đề 4: Câu chuyện chi tiêu trong gia đình

Giới hạn về đối tượng khảo sát: Giáo viên dạy môn Công nghệ 6 tại 12 trường THCS tại quận Bình Thạnh (THCS Cù Chính Lan, THCS Thanh Đa, THCS Đống

Đa, THCS Hà Huy Tập, THCS Rạng Đông, THCS Lê Văn Tám, THCS Phú Mỹ, THCS Cửu Long, THCS Nguyễn Văn Bé, THCS Bình Quới Tây, THCS Yên Thế, THCS Trương Công Định)

6 Giả thuyết nghiên cứu

Môn Công nghệ 6 các trường THCS trong địa bàn quận Bình Thạnh hiện nay chưa tổ chức dạy học theo hướng tích hợp

Nếu tổ chức hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp thì sẽ tạo sự hứng thú và phát huy tính tích cực của HS trong học tập

7 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, người nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này được sử dụng để thu thập, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu trong nước và ngoài nước để phát triển làm cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu chương trình Công nghệ 6 và các tài liệu có liên quan có thể tích hợp thành chủ đề bài giảng mới

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp phỏng vấn và quan sát:

* Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp phỏng vấn được sử dụng để thu thập thông tin trực tiếp với các

GV dạy học môn Công nghệ 6 tại 12 trường trong quận Bình Thạnh về dạy học theo hướng tích hợp

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu khảo sát để điều tra vấn

đề tổ chức dạy học môn Công nghệ 6 tại 12 trường THCS trong quận Bình Thạnh nhằm tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp các mức độ tổ chức dạy học Công nghệ 6 theo hướng tích hợp như thế nào? Những thuận lợi và khó khăn của GV trong tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6 ra sao?

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

Tiến hành thực nghiệm sư phạm bằng cách lựa chọn lớp dạy thực nghiệm và đối chứng 1 trong 4 chủ đề tích hợp giữa lớp có áp dụng tổ chức dạy học theo hướng tích hợp và lớp không tổ chức dạy học theo hướng tích hợp để kiểm tra tính

khả thi của luận văn

- Phương pháp trò chuyện:

Trong phương pháp này người nghiên cứu trò chuyện với GV để tìm hiểu,

khảo sát thực trạng dạy và học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp của GV

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:

Thu thập giáo án, hồ sơ sổ sách chuyên môn của GV, kế hoạch tổ chức, biên bản, báo cáo thu hoạch của GV, vở ghi chép, bài kiểm tra của HS Tìm hiểu thêm thông tin để nhận xét, đánh giá ưu điểm, nhược điểm của hoạt động dạy học theo hướng tích hợp môn Công nghệ 6

- Nhóm phương pháp xử lý số liệu:

Phương pháp này giúp người thực hiện đề tài thống kê, phân loại, phân tích, so sánh hệ thống các cứ liệu thực tế để đánh giá và rút ra kết luận

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và Phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp

môn Công nghệ 6

Chương 2: Thực trạng dạy học môn Công nghệ 6 tại các trường THCS Quận

Bình Thạnh và xây dựng quy trình dạy học môn Công nghệ 6 theo chủ đề tích hợp

Chương 3: Xây dựng khung kế hoạch bài dạy (giáo án) theo hướng tích hợp

môn Công nghệ 6 cho các trường THCS quận Bình Thạnh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP MÔN

lưỡng và đánh giá rất cao (Grohando)

Tháng 9/1968, Hội đồng Liên quốc gia về giảng dạy khoa học với bảo trợ của UNESCO đã tổ chức: “Hội nghị tích hợp việc giảng dạy các khoa học” Hội nghị này đặt ra hai vấn đề thứ nhất là vì sao phải DHTH, thứ hai DHTH các khoa học là gì? (Đỗ T H., 2011, p 8)

Các nước Anh, Mỹ, Australia, New Zealand, Nhật Bản, Hàn Quốc… đã đưa tích hợp vào xây dựng chương trình SGK từ tiểu học đến THPT Tùy theo cấp học, bậc học mà việc thực hiện quan điểm tích hợp có nét đặc thù riêng với từng nước Các quốc gia này đã vận dụng mức độ tích hợp đa dạng cho tất cả các môn học ở bậc cao nhất: xuyên môn, đa môn, nội môn Ở Pháp thì chỉ vận dụng quan điểm tích hợp

ở mức độ nội môn, liên môn và chủ yếu tập trung vào các môn như Khoa học, Lịch

sử, Địa lý Còn về phía Đông Âu, Nga, Trung Quốc quan điểm tích hợp chủ yếu vận

dụng vào các môn học truyền thống như Vật lý, Hóa học, Sinh học (Unesco Bangkok, 2012)

Tư tưởng tích hợp giáo dục đã được áp dụng rộng rãi từ những năm 60 của thế kỷ XX Các nhà nghiên cứu như X Roegiers, D’Hainaut, Clark, Drake và Burn,

đã đưa ra những quan điểm khác nhau về DHTH Clark thì cho rằng: Tích hợp là cách tư duy trong đó các mối liên kết được tìm kiếm Do vậy, tích hợp làm cho việc dạy học không còn theo sự thụ động và tư duy một chiều Về sau để thuận tiện cho các GV trong việc tổ chức dạy học, Drake và Burn (2004) đã đề xuất các định hướng giáo dục tích hợp bao gồm: “Tích hợp đa môn (Multidisciplinary Integration) Tích hợp liên môn (Interdisciplinary Integration) Tích hợp xuyên môn (Transdisciplinary Integration)” Ở mức độ cao có thể tích hợp các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học thành môn Khoa học tự nhiên, hoặc tích hợp các môn Lịch sử, Văn học, Địa lí, Mỹ thuật thành môn Khoa học xã hội Ở mức độ vừa, các môn gần nhau được ghép trong một môn chung nhưng vẫn giữ vị trí độc lập và chỉ tích hợp ở các phần trùng nhau (Trần H B., 2012)

Xavier Roegiers trong công trình nghiên cứu “Khoa học sư phạm tích hợp hay cần làm như thế nào để phát triển năng lực ở các trường học” của mình đã nhấn mạnh rằng: Tích hợp là sự hình thành ở HS những năng lực cụ thể có dự tính trước những điều kiện cần thiết trong quá trình học tập, nhằm phục vụ cho quá trình học tập sau này của HS hoặc hoà nhập HS vào cuộc sống lao động Như vậy sư phạm tích hợp tìm cách làm cho quá trình học tập có ý nghĩa (Roegiers, 1996, p 73)

Wraga (2009) cũng xác định: “DHTH có thể giúp người học có nhiều ý nghĩa hơn khi xét góc độ liên kết giữa người học và người dạy, cũng như liên kết giữa các môn, độ phức tạp và giải quyết vấn đề Qua đó người học hứng thú, được hình thành năng lực chuyên môn của mình” (Wraga,W.G, 2009, p 88)

John Biggs (2003) đã dựa vào lý thuyết Constructive Alignment chú trọng và phát triển vào sự tích hợp có hệ thống giữa các thành tố kết quả học tập dự kiến (chuẩn đầu ra), phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá Theo lý thuyết này,

quá trình giảng dạy và học tập là một hệ thống, trong đó các thành phần riêng rẽ được xây dựng và kết hợp với nhau, nhằm đạt được kết quả học tập như mong muốn (Bigg, 2003)

Hội thảo quốc tế đón chào thế kỷ 21 có tên “Kết nối hệ thống tri thức trong một thế giới học tập” với sự tham gia của gần 400 nhà giáo dục thuộc 18 quốc gia khác nhau được tổ chức ngày 6 - 8/12/2000 tại Manila (Philippines) Tại đây, các nhà giáo dục đã bàn luận sôi nổi xoay quanh nội dung chính là con đường và cách thức kết nối hệ thống tri thức hướng vào người học trong thời đại thông tin Muốn đáp ứng được nhu cầu kết nối hệ thống tri thức trong một thế giới học tập, đòi hỏi tư duy liên hội phải được thiết kế ngay trong nội dung, phương tiện nghiên cứu và phương pháp giảng dạy Như thế, khi đứng trước nhu cầu giải quyết mâu thuẫn kiến thức của tình huống học tập, người học không chỉ giải quyết theo hướng trực tuyến hay nội suy mà có thể còn giải quyết bằng cách ứng dụng một cách linh hoạt khả năng tích hợp kiến thức (Hoàng, 2012)

Hầu hết các nước trong khu vực Đông Nam Á đã thực hiện quan điểm tích hợp để dạy các kiến thức về tự nhiên và xã hội ở cấp tiểu học và THCS với những mức độ nhất định Điển hình có thể đề cập đến, trong chương trình của Singapore, Thái Lan, môn “Khoa học” gồm những chủ đề nhất định xuyên suốt từ tiểu học tới THCS (lớp 9 hoặc lớp 10) (Nguyễn & Cao, 2002)

Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp dạy học tích hợp được triển khai với ưu điểm vượt trội là tạo ra sự liên tục trong nhận thức cho người học từ lý thuyết đến thực hành, hoặc từ phát triển kĩ năng đến ứng dụng thực tiễn (Integrated approaches

to teaching and learning in the senior secondary school WAEC., 2009)

Như vậy, có thể thấy được tích hợp trong dạy học đã được nghiên cứu và phát triển rộng rãi ở nhiều nơi trên thế giới Và chắc chắn dạy học tích hợp là xu thế không ngừng phát triển trong tương lai của ngành giáo dục

1.1.2 Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, DHTH đã được đưa vào trong chương trình GDPT 2018 với tiêu chí: Tăng cường tích hợp nhiều nội dung trong cùng một môn học, xây dựng một số môn học tích hợp mới ở cấp THCS theo tinh thần chung là tích hợp mạnh ở các lớp học dưới và phân hoá dần ở các lớp học trên; yêu cầu tích hợp được thể hiện

cả trong mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục Trong lĩnh vực giáo dục, khái niệm tích hợp xuất hiện từ thế kỷ XVIII thể hiện một quan niệm giáo dục toàn diện con người Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (theo cách hiểu truyền thống từ 400 năm nay) thành một “môn học” mới

Từ những năm 1987 các tác giả Trần Bá Hoành, Nghiêm Đình Vỹ trong nghiên cứu và xây dựng chương trình của các môn học dạy học theo hướng tích hợp

đã nêu rõ, “tích hợp” chính là lồng ghép các nội dung của các môn khác (hơn nữa là nội dung thực tiễn) vào việc dạy học các môn học (Trần H B., 2012)

Theo Nguyễn Minh Thuyết: DHTH là xu thế chung của chương trình giáo dục phổ thông các nước Có nhiều mức độ tích hợp khác nhau, Ở Việt Nam một số môn Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lí trong chương trình giáo dục phổ thông được đưa vào DHTH ở mức độ thấp, tức là tích hợp liên môn, chứ chưa tích hợp ở mức độ cao như nhiều nước trên thế giới (Nguyễn T M., 2017)

Trường ĐHSP Hà Nội đã cho triển khai, biên soạn và xuất bản các bộ sách bồi dưỡng GV, trong đó có bộ sách “Dạy học tích hợp phát triển năng lực HS”, gồm hai quyển: Quyển 1: Khoa học Tự nhiên; Quyển 2: Khoa học Xã hội Bộ sách giúp

GV có tài liệu để tham khảo trong công tác giảng dạy, qua đó GV chủ động, tự tin, sáng tạo hơn trong việc lựa chọn nội dung tích hợp, chủ đề tích hợp, góp phần tích cực vào việc cải cách giáo dục ở trường phổ thông Trong bộ sách này, chủ đề tích hợp chỉ áp dụng cho HS THCS (Trần T T., Nguyễn, Nguyễn, Nguyễn, Bùi, & Lưu, 2018)

Trong công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát triển chương trình giáo dục Việt Nam giai đoạn sau 2015”, tác giả Cao Thị Thặng

đã nêu tổng quan các vấn đề lý luận và thực tiễn về xu thế tích hợp trong chương trình giáo dục một số nước trên thế giới cũng như phân tích thực trạng việc vận dụng quan điểm dạy học tích hợp trong chương trình giáo dục Việt Nam Đề xuất các giải pháp vận dụng quan điểm tiếp cận tích hợp vào việc phát triển chương trình trường phổ thông Việt Nam trong tương lai sau 2015 (Cao, 2010)

Hai tác giả Cao Thị Thặng, Lương Việt Thái cho biết từ cuối những năm 80 của thế kỷ 20, vấn đề tích hợp đã được nghiên cứu và cho đến năm 2000 bước đầu

đã được triển khai ở tiểu học, nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục đã xây dựng được chương trình môn Tự nhiên - Xã hội từ lớp 1 đến lớp 3; môn Khoa học, môn Lịch sử - Địa lý ở lớp 4, 5 theo định hướng tích hợp Trong những năm gần đây, DHTH tiếp tục được đưa vào bậc THCS, THPT với các nội dung như tiết kiệm năng lượng, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, vệ sinh an toàn thực phẩm, dân số - sức khỏe sinh sản, môi trường, hướng nghiệp, kinh doanh…đã gắn kết các kiến thức môn học với thực tiễn cuộc sống Nhưng do chưa có sự đồng bộ trong vấn đề triển khai phát triển chương trình nên thực tế DHTH ở một số môn học vẫn còn gượng ép, chồng chéo, gây quá tải cho GV và HS ở các trường phổ thông (Cao & Lương, Vấn đề tích hợp trong việc phát triển các môn học ở trường phổ thông Việt Nam, 2011)

Tác giả Nguyễn Phúc Chỉnh trong nghiên cứu “Hình thành năng lực dạy học tích hợp cho GV trung học phổ thông” đã đưa ra cơ sở lý luận và thực tiễn, nghiên cứu biên soạn tài liệu DHTH một số môn như Vật lý, Sinh học, Địa lý, … ở trường THPT đồng thời tổ chức tập huấn hình thành năng lực DHTH cho GV THPT (Nguyễn C P., 1012)

Theo Nguyễn Thị Kim Dung khái niệm tích hợp đã xuất hiện từ thế kỷ XVIII dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu hài hòa, cân đối Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học (Nguyễn K T., 2014)

Tác giả Hà Thị Lan Hương cho rằng DHTH ngoài mục đích phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho HS còn giúp HS có thể vận dụng kiến thức để giải quyết

các bài tập trong ngày, đặt cơ sở nền móng cho quá trình học tập tiếp theo, cao hơn

là có thể vận dụng để giải quyết những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày Người học sẽ có cơ hội để phát triển năng lực vận dụng kiến thức khi được đưa vào trong những tình huống thực tế để họ tự phát hiện và giải quyết vấn đề Điều cốt yếu là phát triển những năng lực cơ bản cần cho HS vận dụng vào xử lý những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo (Hà, 2015)

Trong bài viết: “Dạy học tích hợp trong trường phổ thông Australia” đăng trên tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm TPHCM năm 2013, hai tác giả Nguyễn Kim Hồng và Huỳnh Công Minh Hùng cho biết chương trình tích hợp là đặc điểm then chốt của nền giáo dục Australia hiện nay Bài viết trình bày sự phát triển của dạy học tích hợp trong trường phổ thông, các mô hình DHTH hiện đại, so sánh DHTH với dạy học truyền thống và bàn luận về thực tiễn DHTH trong giáo dục phổ thông Australia (Nguyễn & Huỳnh, 2013)

Tác giả Bùi Văn Hồng đã đề cập về mô hình dạy học tích hợp được vận dụng vào quá trình dạy học thuộc lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp thông qua 5 bước của quy trình dạy học theo lý thuyết học tập trải nghiệm của David A Kolb: 1) Phân tích mục tiêu dạy học, xác định các chuẩn học tập chi tiết; 2) Trải nghiệm/ hướng nghiệp, tạo động cơ học tập tích cực cho người học; 3) Hình thành khái niệm mới, củng cố kiến thức, lý thuyết liên quan đến các kỹ năng thực hành cần luyện tập; 4) Phát triển kỹ năng/ vận dụng, luyện tập tích cực theo quy trình thực hành và vận dụng năng lực đã hình thành vào thực tế nghề nghiệp; 5) Kiểm tra đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học của người học Ưu điểm của mô hình này là luôn đảm bảo tính chất liên tục về mặt nhận thức, qua đó giúp người học hiểu rõ về nội dung học tập

và thực hiện chính xác các thao tác thực hành để phát triển kĩ năng (Bùi, 2015)

Tác giả Ngô Minh Đức đã trình bày quan điểm về dạy học tích hợp cùng với các chiến lược và mô hình cho phép tích hợp toán với các khoa học khác Theo quan điểm này thì việc vận dụng các phương pháp tích hợp được thực hiện qua mô

hình BWISM Mô hình này nêu rõ việc dạy học tích hợp - liên môn giữa Toán và các môn khoa học có thể kết nối với việc dạy học Toán trong ngữ cảnh khoa học theo các nguyên tắc như: Tích hợp phù hợp với đặc điểm, kinh nghiệm, suy nghĩ của học sinh về toán học và khoa học; Kiến thức mới có thể được hình thành thông qua sự kết hợp giữa quá trình quy nạp và diễn dịch; Hướng đến những ý tưởng lớn cốt lõi chẳng hạn như: sự thay đổi, bảo toàn, cân bằng (Ngô, 2017)

Từ những nghiên cứu trên ta có thể thấy rằng DHTH là tất yếu trong thời gian tới, mang lợi ích cho cả hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS Trong chương trình Công nghệ 6, dạy học theo hướng tích hợp cũng phát triển theo

xu thế này góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện của nền giáo dục Việt Nam

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Dạy học

Theo tác giả Trần Thị Hương và cộng sự: “Dạy học được hiểu là quá trình tổng hợp những hành động liên tiếp, thâm nhập vào nhau của người dạy và người học dưới sự hướng dẫn của người dạy nhằm làm cho người học nắm vững hệ thống tri thức khoa học, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động hình thành thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn” (Trần H T., Nguyễn, Hồ, & Ngô, 2017 , p 71)

Theo Đặng Vũ Hoạt: “Dạy học được hiểu là việc thế hệ đi trước truyền lại những kinh nghiệm xã hội cho thế hệ sau, và thế hệ đi sau lĩnh hội những kinh nghiệm đó để tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất và các lao động

xã hội khác” (Đặng H V., 1997, p 40)

Theo Nguyễn Văn Tuấn: “Dạy học là một quá trình gồm toàn bộ các thao tác

có tổ chức và có định hướng giúp người học từng bước có năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, sự hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được các bài toán thực tế đặt ra cho toàn

bộ cuộc sống của mỗi người” (Nguyễn T V., Giáo trình phương pháp giảng dạy,

2010, p 6)

Từ các khái niệm trên, trong đề tài này dạy học sẽ được định nghĩa theo tác

giả Trần Thị Hương và cộng sự trong tài liệu GDH đại cương: “Dạy học được hiểu

là quá trình tổng hợp những hành động liên tiếp, thâm nhập vào nhau của người dạy và người học dưới sự hướng dẫn của người dạy nhằm làm cho người học nắm vững hệ thống tri thức khoa học, phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động hình thành thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn”

1.2.2 Dạy học tích hợp

Có nhiều cách phát biểu khác nhau về dạy học tích hợp

Theo Huỳnh Văn Sơn và cộng sự: “Dạy học tích hợp là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở HS những năng lực giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn dựa trên sự huy động nội dung, kiến thức, kỹ năng nhưng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau” DHTH phải được thể hiện ở cả nội dung chương trình, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá (Nguyễn, Hoàng, Nguyễn, Phạm, & Trịnh, 2020, p 16)

“Dạy học tích hợp là một quan điểm Sư phạm, ở đó người học cần huy động mọi nguồn lực để giải quyết một tình huống phức hợp - có vấn đề nhằm phát triển các năng lực và phẩm chất cá nhân” (Trần T T., Nguyễn, Nguyễn, Nguyễn, Bùi, & Lưu, 2018, p 13)

Theo Nguyễn Văn Tuấn: “Dạy học tích hợp là định hướng dạy học huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực, nhiều ngành khoa học để giải quyết có hiệu quả các vấn đề thực tiễn, trong đó mức độ cao nhất là hình thành các môn học tích hợp” (Nguyễn T V., Tài liệu học tập về phương pháp dạy học tích hợp, 2007, p 14)

Dạy học tích hợp là “Phương pháp dạy học kết hợp dạy lý thuyết (kiến thức) với dạy thực hành (kỹ năng) tại một địa điểm học tập” (hội, 2010, p 10)

Dạy học tích hợp: “Là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng day, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực khác nhau trong cùng một

kế hoạch dạy học DHTH theo nghĩa hẹp là việc đưa những vấn đề về nội dung của

nhiều môn học vào một giáo trình duy nhất trong đó những khái niệm khoa học được đề cập đến theo một tinh thần và phương pháp thống nhất” (Trần, Phan, Nguyễn, & Đặng, 1998, p.12)

Từ những định nghĩa trên, trong phạm vi đề tài này DHTH được hiểu là dạy học sinh cách sử dụng kiến thức và kỹ năng khác nhau để giải quyết các vấn đề học tập gắn với thực tiễn cuộc sống, tạo cơ hội cho học sinh phát triển tư duy sáng tạo

1.2.3 Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp

Nhóm nghiên cứu giáo dục thuộc viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho thấy việc tổ chức dạy học theo hướng tích hợp đã được áp dụng rộng rãi ở hơn 20 quốc gia trên thế giới nhằm giúp người học phát triển năng lực tương xứng với nền công nghiệp 4.0

Theo đó, tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp được hiểu là quá trình phối hợp hài hòa các bước từ lựa chọn mục tiêu, nội dung, phương tiện phương pháp, hình thức tổ chức theo hướng tích hợp trong một kế hoạch giảng dạy

để người học tích cực chủ động vận dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực khác nhau vào giải quyết những tình huống học tập gắn với thực tế cuộc sống (Đặng & Nguyễn, 2012)

Chính sự tổ chức hoạt động dạy học một cách khéo léo theo hướng tích hợp của người thầy sẽ giúp cho người học thêm hứng thú, say mê tìm tòi tham gia các hoạt động trải nghiệm và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, thái độ một cách tự giác và bền vững

Tóm lại trong luận văn này tác giả xác định: Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp là quá trình GV tổ chức cho HS giải quyết vấn đề thông qua các nhiệm vụ học tập tại lớp kết hợp với nhiệm vụ học tập tại nhà đảm bảo các tiêu chí gắn với thực tiễn, làm việc nhóm, lý thuyết và thực hành, định hướng sản phẩm… nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề gắn với thực tiễn cho người học

1.2.4 Tổ chức hoạt động dạy học môn Công nghệ 6 theo hướng tích hợp