Giải pháp cho hoạt động khởi động môn ngữ văn

I. ĐẶT VẤN ĐỀ Đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm. Đó là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại; hướng tới phát triển năng lực người học. Tuy nhiên, đổi mới là một quá trình lâu dài, và không thể đổi mới hoàn toàn, đột ngột mà phải làm dần dần, từng bước một. Hoạt động khởi động chiếm thời lượng ngắn trong tiết học nên dễ dàng đổi mới một cách hiệu quả hơn. Vì vậy, đổi mới hoạt động khởi động trong một tiết học là bước đệm quan trọng để đổi mới nhiều hoạt động khác trong một tiết học, một chủ đề dạy học. Hiện nay, một bộ phận không nhỏ giáo viên thường bắt đầu tiết học theo cách đơn điệu nhất: đứng trước lớp và bắt đầu bài giảng bằng một nụ cười, một câu chào hay bằng việc gọi học sinh lên bảng đọc thuộc một đoạn văn bản nào đó. Điều mà các giáo viên trên làm là đúng nhưng không đảm bảo tính hấp dẫn và thu hút được sự chú ý của học sinh. Khi giáo viên làm như vậy, người thầy đã giới thiệu bài học theo logic của chính mình, nhưng học sinh thì không cảm nhận được điều đó. Chúng cảm thấy chán nản ngay từ những giây phút đầu tiên, hoặc có nhiều học sinh không dám phản ứng và tỏ thái độ nhưng tâm trí chúng thì đã vượt ra ngoài không gian lớp học để ngao du đến một miền tưởng tượng nào xa lắm. Và thế là, mặc dù học sinh có mặt cùng chúng ta trong lớp học nhưng chúng không hề “hiện diện trọn vẹn” rằng “thân thể ở trong lao nhưng mà tinh thần ở ngoài lao”. Và tiết dạy sẽ bắt đầu bằng việc giáo viên “đánh mất” học sinh của mình. Nội dung tiết dạy chỉ còn là cuộc độc thoại nội tâm của chính người đứng trên bục giảng còn học sinh chúng cứ việc theo đuổi suy nghĩ của riêng mình. Hoạt động khởi động đóng vai trò quan trọng trong giờ học. Nó là hoạt động khởi đầu nên có tác động đến cảm xúc, trí tuệ của người học trong toàn tiết học. Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo ra một tâm lý hưng phấn, tự nhiên để lôi kéo học sinh vào giờ học. Vì thế người học sẽ không còn cảm giác mệt mỏi, nhàm chán, nặng nề, lo lắng như khi giáo viên kiểm tra bài cũ. Giờ học cũng bớt sự căng thẳng khô khan. Hoạt động khởi động có vai trò rất quan trọng trong bất kì tiết học nào. Nó giúp học sinh tập trung và chú ý, hiện diện 100% trong không gian lớp học, trong từng khoảnh khắc. Hoạt động khởi động cho phép giáo viên giới thiệu bài học một cách nhẹ nhàng và hấp dẫn, giúp giáo viên sử dụng thời gian một cách hiệu quả hơn. Nó tạo sự hứng thú lôi cuốn ngay từ đầu bài học. Một hoạt động khởi động thú vị sẽ tác động đến hứng thú học tập của học sinh. Nó góp phần tạo nên sự tò mò, hấp dẫn ngay từ khi bắt đầu bài học. Vậy nên có người đã nói: “Nếu bạn đánh mất học sinh trong 2 phút đầu tiên thì 58 phút còn lại bạn chỉ phải làm một công việc là kéo chúng lại”. Tại nhà trường THPT Phiêng Khoài, các thầy cô dạy môn Ngữ văn đã có ý thức trong việc đổi mới hoạt động khởi động tiết học. Tuy nhiên, thực tế dạy học lại cho thấy rất khó kiếm tìm được một cách khởi động để cho tiết học sinh động, hấp dẫn hoặc có tổ chức nhưng hiệu quả không cao do hình thức tổ chức nhàm chán, rời rạc, nặng về kiến thức... Thực tế giảng dạy tại nhà trường cũng cho thấy, một số giáo viên trong quá trình dạy học thường không tổ chức hoạt động khởi động vì nhiều lí do: lo lắng vì thời gian không đủ cho kiến thức bài dạy; không biết tổ chức như thế nào; sợ hoạt động gây ồn ảnh hưởng lớp học khác...Một bộ phận khác thì không coi hoạt động khởi động là hoạt động học quan trọng nên dành rất ít thời gian, chỉ dùng một vài câu nói, câu thơ của giáo viên để dẫn vào bài. Như vậy sẽ đặt học sinh vào thế bị động, giáo viên đơn thuần làm theo ý mình mà bỏ rơi mong muốn của học sinh. Bên cạnh đó có rất nhiều học sinh trường THPT Phiêng Khoài có thói quen thụ động trong học tập. Các em không thích học, không đọc tác phẩm, không quan tâm nhiều đến hành trình tự khám phá mà cơ bản là ghi chép và dựa vào các tài liệu có sẵn để làm bài kiểm tra. Nhiều học sinh còn có biểu hiện uể oải, mệt mỏi trong giờ học. Thói quen lười vận động, lười tư duy, học tập hời hợt, không hứng thú đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học tập. Vì vậy, tạo hứng thú, thu hút học sinh vào tiết học bằng hoạt động khởi động là giải pháp rất hữu ích để giải quyết thực trạng trên. Có rất nhiều cách để bắt đầu một tiết học vì hoạt động khởi động rất đa dạng. Cá nhân tôi lựa chọn một cách dễ tạo không khí nhất cho tiết học đó là giải pháp: Sử dụng trò chơi khi dạy hoạt động khởi động ở môn Ngữ văn tại trường THPT Phiêng Khoài. Không phải tiết học nào chúng ta cũng nên sử dụng trò chơi để khởi động, nhưng khi sử dụng chắc chắn phải tạo được không khí sôi nổi và hào hứng cho cả tiết học đó.

Giải pháp

SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KHI DẠY HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

TRONG MÔN NGỮ VĂN 12 TẠI TRƯỜNG THPT PHIÊNG KHOÀI

Tác giả: Nguyễn Thị Dung

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Đổi mới giáo dục là vấn đề đang được toàn xã hội quan tâm Tuy nhiên, đổi mới là một quá trình lâu dài, và không thể đổi mới hoàn toàn, đột ngột mà phải làm từng bước một Hoạt động khởi động chiếm thời lượng ngắn trong tiết học nên dễ dàng đổi mới một cách hiệu quả hơn Vì vậy, đổi mới hoạt động khởi động trong một tiết học là bước đệm quan trọng để đổi mới nhiều hoạt động khác trong một tiết học, một chủ đề dạy học

• Hiện nay, một bộ phận không nhỏ giáo viên thường bắt đầu tiết học theo cách đơn điệu nhất: đứng trước lớp và bắt đầu bài giảng bằng một nụ cười, một câu chào hay bằng việc gọi học sinh lên bảng đọc thuộc một đoạn văn bản nào đó Điều

mà các giáo viên trên làm là đúng nhưng không đảm bảo tính hấp dẫn và thu hút được sự chú ý của học sinh

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Hoạt động khởi động đóng vai trò quan trọng trong giờ học

Nó là hoạt động khởi đầu nên có tác động đến cảm xúc, trí tuệ của HS trong toàn tiết học Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo ra một tâm lý hưng phấn, tự nhiên để lôi kéo học sinh vào giờ học

• Hoạt động khởi động cho phép giáo viên giới thiệu bài học một cách nhẹ nhàng và hấp dẫn, giúp giáo viên sử dụng thời gian một cách hiệu quả hơn Nó tạo sự hứng thú lôi cuốn ngay từ đầu bài học

• Vậy nên có người đã nói: “Nếu bạn đánh mất học sinh trong

2 phút đầu tiên thì 58 phút còn lại bạn chỉ phải làm một công việc là kéo chúng lại”

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Tại nhà trường THPT Phiêng Khoài, các thầy cô dạy môn Ngữ văn đã có ý thức trong việc đổi mới hoạt động khởi động tiết học Tuy nhiên, thực tế dạy học lại cho thấy rất khó kiếm tìm được một cách khởi động để cho tiết học sinh động, hấp dẫn hoặc có tổ chức nhưng hiệu quả không cao do hình thức tổ chức nhàm chán, rời rạc, nặng về kiến thức  Một số

GV ngại tổ chức, một số khác thì không coi hoạt động khởi động là hoạt động quan trọng

• Bên cạnh đó có rất nhiều học sinh trường THPT Phiêng Khoài có thói quen thụ động trong học tập Các em không thích học, không đọc tác phẩm, không quan tâm nhiều đến hành trình tự khám phá mà cơ bản là ghi chép và dựa vào các tài  liệu có sẵn để làm bài kiểm tra

Có rất nhiều cách để bắt đầu một tiết học vì hoạt động khởi động rất đa dạng Cá nhân tôi lựa chọn một cách dễ tạo không khí nhất cho

tiết học đó là giải pháp: Sử dụng trò chơi khi

dạy hoạt động khởi động ở môn Ngữ văn 12 tại trường THPT Phiêng Khoài

NỘI DUNG GIẢI

PHÁP

1 Một số trò chơi có thể áp dụng

1.1 Trò chơi 60s thử thách

1.2 Giải cứu thú cưng

1.3 Thám hiểm đại dương

1.4 Đoán ý đồng đội

1.5 Ai nhanh hơn

1.6 Mục tiêu bí ẩn

1.1 Trò chơi 60s thử thách

- Trò chơi yêu cầu học sinh phải có vốn từ nhất định Trong quá trình chơi trò chơi, học sinh cần biết kết hợp ăn ý với các thành viên khác trong nhóm

- Giáo viên có thể sử dụng trò chơi này trong các tiết dạy học

chủ đề, các bài học có nhiều tiết Như: Tây Tiến – Quang Dũng, Việt Bắc-Tố Hữu, Chủ đề: Kí Việt Nam Hiện đại, Chủ đề: Truyện Việt Nam giai đoạn chống Mĩ, Chiếc thuyền ngoài

xa - Nguyễn Minh Châu…

Vd: Khi dạy bài “Tây Tiến”-Quang Dũng, có thể sử dụng trò

1.2 Giải cứu thú cưng

- Trò chơi yêu cầu học sinh có tính phiêu lưu, yêu động vật, gắn bó với thiên nhiên đồng ruộng Trong quá trình chơi, học sinh cần linh hoạt giữa hoạt động

cá nhân với thảo luận với các thành viên trong đội chơi

-Trò chơi này có thể áp dụng cho những bài có kiến thức đơn giản, thời lượng 1-2 tiết, những tiết làm văn

-VÍ DỤ: trò chơi giải cứu thú cưng.pptx

1.3 Thám hiểm đại dương

- Trò chơi này yêu cầu học sinh ham học hỏi, tìm hiểu cái mới lạ và có “máu” phiêu lưu, thám hiểm thì sẽ đạt hiệu quả cao nhất.

- Trò chơi này có thể áp dụng cho những bài tiếng Việt, thực hành tiếng Việt, luyện tập

1.4 Đoán ý đồng đội

- Đây là trò chơi mang tính chất nhận diện Trò chơi này có những ưu thế nhất định như: Có khả năng lôi kéo số đông học sinh tham gia, phát huy trí tưởng tượng của học sinh, rèn luyện khả năng phản ứng nhanh.

- Trò chơi này phù hợp cho những tiết dạy học ôn tập hoặc những tiết dạy chủ đề.

1.5 Ai nhanh hơn

- Kích thích khả năng phản xạ nhạy bén của học sinh

- Trò chơi này thích hợp sử dụng trong các tiết học có nội dung kiến thức ngắn, đơn giản

1.6 Mục tiêu bí ẩn

- Trò chơi này yêu cầu học sinh phải chuẩn bị bài tốt hoặc đã

ôn bài kĩ Có kiến thức chắc về tác giả, tác phẩm, nhân vật văn học

- Trò chơi này thích hợp sử dụng để đoán tên nhân vật, tên tác giả Vì vậy, nó thích hợp sử dụng trong các tiết đọc văn

2 Cách tiến hành

Bước 1: Xác định mục tiêu khởi động

-  Hoạt động khởi động phải xác định rõ mục tiêu cần đạt, phương pháp và kỹ thuật tổ chức, phương tiện cần dùng

Bước 2: Chọn trò chơi và xây dựng câu hỏi

Cần lựa chọn các câu hỏi, chủ đề, từ khóa đủ hấp dẫn và tạo ra tình huống có vấn đề

Bước 3: Tiến hành trò chơi trên lớp

- Cần chú ý quan tâm tới tất cả các đối tượng học sinh, tránh

để một số em “đứng ngoài cuộc chơi”.

Bước 4: Tổng kết trò chơi, chuyển tiếp hoạt động

- Thư kí cần tổng hợp nhanh, chính xác, công bằng

- Giáo viên chốt ý, chốt kiến thức của phần khởi động và chuyển tiếp hoạt động hình thành kiến thức nhẹ nhàng, nhanh gọn

Khởi động bằng trò chơi là hoạt động được các học sinh thích thú tham gia Vì nó có khả năng lôi kéo sự chú ý và khơi dậy được hứng thú học tập Ngoài ra, còn có thể ôn tập kiến thức cũ hoặc dẫn dắt các em vào hoạt động tìm kiếm tri thức mới một cách tự nhiên, nhẹ nhàng Hoặc có những trò chơi giúp các em vận động nhẹ nhàng khiến cho cơ thể tỉnh táo, giảm bớt những áp lực tâm lý do tiết học trước gây ra.

Học sinh hứng thú với tiết học hơn, từ đó yêu thích bộ môn hơn, góp phần nâng cao chất lượng môn học

III KẾT LUẬN

Tạo ra một tiết học sối nổi ngay từ đầu Tất cả các em học sinh đều được tham gia hoạt động, không bị bỏ rơi và tạo không khi hòa đồng hơn khi tham gia hoạt động tập thể cùng

cả lớp

Tạo ra không khí thi đua học tập sôi nổi trong tập thể lớp học Đó là sự cạnh tranh giữa các nhóm, các lớp để được điểm cao hơn, tốt hơn

Giải pháp này đã được áp dụng tại lớp 12A1, trường THPT Phiêng Khoài năm học 2020- 2021 và được HS tiếp nhận hưởng ứng một cách rất tích cực và hứng thú

Một số hình ảnh thực tế khi sử dụng giải pháp

Giải pháp

SỬ DỤNG TRÒ CHƠI KHI DẠY HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

TRONG MÔN NGỮ VĂN 12 TẠI TRƯỜNG THPT PHIÊNG KHOÀI

Tác giả: Nguyễn Thị Dung