Tài liệu Tài liệu tập huấn chăn nuôi 2009 - Phần 4 docx

Dó là kết quả của một quá trìn thuần dưỡng và chăn nuôi lâu dài, với việc áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ trong chọn lọc, nhân giống, chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý.. Trong giai

PHẦN IV MỘT SỐ TIẾN BỘ KỸ THUẬT TRONG CHĂN NUÔI

Ngày nay, giống vật nuôi khác xa với tổ tiên của chúng Dó là kết quả của một quá trìn thuần dưỡng và chăn nuôi lâu dài, với việc áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ trong chọn lọc, nhân giống, chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý Trong giai đoạn 1945 - 1995, sản lượng sữa của bò HF đã tăng lên 3 lần nhờ sử dụng tinh bò đực giống cao sản trong các chương trình TTNT và cải tiến quản lý Tương tự, việc nhân giống đã cho ra các giống lợn nạc lớn nhanh, đồng đều về khối lượng, tỷ lệ nạc cao Cũng nhờ chọn lọc và các công nghệ trong chăn nuôi, sản lượng trứng gà đã tăng từ 134 quả/mái/năm (năm 1940) lên 254 quả/mái/năm (năm 1994) Nếu như vào năm 1950, để nuôi gà thịt thương phẩm phải mất 84 ngày mới đạt khối lượng 1,8kg/con thì ngày nay chỉ mất 43 ngày và chỉ tiêu tốn một nữa thức ăn Điều đó thể hiện vai trò của khoa học công nghệ và lợi ích của việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong chăn nuôi Chúng tôi giới thiệu một số TBKT thuộc lĩnh vực chăn nuôi đang được chuyển giao sản xuất ở nước ta

I Trồng thâm canh các giống cỏ chất lượng cao

Trong thời gian qua chúng ta đã nhập một số giống cỏ chất lượng cao từ Australia Đó là các giống Sweet Jumbo, Superdan (cả ai giống này thuộc loại thân đứng, cỏ hỗn hợp (hoà thảo và họ đậu) Các giống cỏ này có hàm lượng đạm cao từ 14 – 18%, có thể lên đến 20%

(hàm lượng đạm cỏ voi 8-10%), tỷ lệ tiêu

hoá cao, gia súc nhai lại rất thích ăn và rất

thích hợp để nuôi trâu, bò, dê thâm canh

Năng suất 200tấn/ha/năm (giống Sweet

Jumbo, Superdan); năng suất trên 250

tấn/ha/năm đối với cỏ hỗn hợp Các giống cỏ

trên có thể được sử dụng dưới dạng tươi,

phơi khô hoặc ủ chua

II Sản xuất tảng khoáng liếm cho gia súc nhai lại

Tảng khoáng liếm là loại thức ăn bổ xung khoáng đa lượng và vi lượng từ các nguồn nguyên liệu khoáng tự nhiên và khoáng hữu cơ sẵn có ở địa phương Sản phẩm được sản xuất theo công nghệ và thiết bị chế tạo trong nước Chất lượng của sản phẩm không thua kém các sản phẩm nhập khẩu từ nước ngoài, giá thành hạ

1 Ưu điểm:

- Nguyên liệu sẵn có trong nước; thiết bị chế tạo trong nước

- Chất lượng tốt, giá thành hạ, dễ sử dụng, gia súc thích ăn

- Giảm chi phí lao động và bảo quản được lâu dài

2 Kết quả sử dụng:

- Bò sữa: sữa tăng 9-18%, giảm chi phí thức ăn 4,6 – 6,4%, đồng thời giảm được một số bệnh sinh sản thường gặp ở bò

- Dê sữa: sữa tăng 10%, giảm chi phí thức ăn 7-15%, giảm tỷ lệ bệnh sinh sản như sát nhau, viêm vú, bại liệt sau khi đẻ

- Sử dụng cho bò và dê thịt: tăng trọng hơn 10 -15% so với đối chứng, tăng khả năng thu nhận thức ăn, giảm một số bệnh về da

III Áp dụng phầm mềm quản lý đàn bò sữa và TTNT

1 Các phần mềm: Áp dụng công nghệ tin học với các phần mềm phù hợp như

VDM (Vietnam Dairy Management) và VDM-AI (VDM-Artificial Insemination)

2 Lợi ích: Thông qua các phần mềm này, đã mã số hóa được từng tỉnh, trang

trại, dẫn tinh viên và từng con sữa trên phạm vi toàn quốc, đồng thời cho phép kết nối mạng từ cơ sở đến trung ương Các thông số về sinh sản, tính năng sản xuất cảu bò sữa được theo dõi và đưa vào hệ thống dữ liệu, giúp cho việc quản lý đàn bò thuận tiện, chọn lọc đàn hạt nhân hoặc ra các quyết định cụ thể một cách chính xác và hiệu quả

IV Áp dụng công nghệ phôi và công nghệ tế bào để bảo tồn quỹ gen động vật quý hiếm và nhân nhanh đàn vật nuôi cao sản

Trong thời gian qua chúng ta đã tập trung nghiên cứu ứng dụng công nghệ phôi, công nghệ tế bào và đã thu được những kết quả rất đáng khích lệ Chúng ta

đã thành công trong việc tạo tế bào gốc một động vật quý hiếm, có nguy cơ tiệt chủng Kết quả này mở ra triển vụng cho việc nhân bản các loài động vật này để bảo tồn quỹ gen

Việc cấy truyền phôi bò đã trở thành quy trình Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ này trong sản xuất cò gặp nhiều khó khăn do giá thành cao Để khức phục tình trạng này gần đây chúng ta đã thành công trong công việc tạo phôi bò trong ống nghiệm từ tế bào trứng lấy từ lò mổ hoặc từ bò sống với sự trợ giúp của máy siêu âm Kết quả: số té bào trứng trung bình thu được từ mỗi buồng trứng là 14,92 đối với bò giết thịt ở lò mổ và 3,98 đối với bò sống Các tế bào này được nuôi cấy in vitro và sau đó

được thụ tinh trong ống nghiệm, tỷ lệ

thành thục là: 65,61% và 71,28%; tỷ lệ

thụ tinh trong ống nghiệm là 51,29%

và 53,73% tươn ứng với hai nhóm bò

Các trứng đã thụ tinh phát triển thành

phôi và được chuỷen cấy cho bò cái,

đạt tỷ lệ thụ thai: 27-30%

V Công thức lai ba máu lợn ngoại cho tỷ lệ nạc cao

Sử dụng ba giống lợn ngoại thuần: Landrace, Yorkshire, Duroc để tạo ra con lai thương phẩm có tỷ lệ nạc cao Trước hết tạo nái lai từ công thức đực Landrace x cái Yorkshire hoặc đực Yorkshire x cái Landrace, sau đó dùng đực Duroc cho phối với nái lai F1 Lợn nái lai có năng suất sinh sản và sinh trưởng tăng lên rõ rệt so với các giống thuần Số lứa đẻ/nái/năm đạt 2,1 lứa; số con sơ sinh còn sống; số con cai sữa/ổ; khối lượng sơ sinh và khối lượng cai sữa/ổ đều tăng từ 10 – 15% Tăng trọng bình quân ở lợn thịt đạt 750g/con/ngày, tiêu tốn thức ăn 2,67 kg/kg tăng trọng, tỷ lệ thịt nạc đạt 59 - 61%

Công thức lai này phù hợp với các trang trại có trình độ quản lý, kỹ thuật chăn nuôi tốt và mức đầu tư lớn

x

x

Duroc

50%L+50%Y

25%L+25%Y+ 50%D

VI Công thức lai kinh tế phức tạp nội, ngoại

Sử dụng nái móng cái làm nền co phối với đực Yorkshire để tạo nái lai F1 Bước tiếp theo, dùng đực Landrace cho phối với nái lai F1 để tạo ra nái lai F2 và cuối cùng cho phối với đực Duroc

Lợn lai có tỷ lệ máu ngoại 87,5%; nuôi 6 -7 tháng tuổi đạt 80 - 90 kg/con tiêu tốn 2,8 – 3,2 kg thức ăn cho 1 kg tăng trọng Một số ưu điểm khác của lợn này là khả năng thích nghi tốt, mắn đẻ do được di truyền từ lợn móng cái và tỷ nạc cao do có 50% máu lợn Duroc

Công thức lai này có thể áp dụng rộng rãi ở nhiều trang trại khác nhau

x

x

Landrace

Yorkshire

Duroc Móng cái

25%L+ 25%M+50%Y 50%L + 50%M

12,5%L+12,5%M+25%Y+50%D

VII Công nghệ chuồng lồng, chuồng sàn

Chuồng lồng, chuồng sàn công nghiệp cho phép chúng ta có thể điều chỉnh điều kiẹn tiểu khí hậu, chế độ ăn uống và vệ sinh thú y phù hợp với yêu cầu của từng cá thể lợn, theo từng giai đoạn phát triển và sản xuất của chúng Mặt khác, giúp chúng ta tiết kiệm được diện tích chăn nuôi, công chăm sóc và thuận tiện hơn trong quản lý đàn lợn

1 Ưu điểm:

- Cho phép điều khiển điều kiện

tiểu khí hậu, chế độ ăn

- Tiết kiệm diện tích, công chăm

sóc

- Thuận lợi trong quản lý

2 Hiệu quả kỹ thuật:

- Số lứa đẻ tăng từ 1,85 lên 2,1

- Số con cai sữa tăng 3,2%

- Số con lúc 60 ngày tăng 8,0%

- Khối lượng lúc 60 ngày tăng 8,5%

VIII Các giống thủy cầm năng suất cao, phù hợp với chăn nuôi tập trung, khép kín và an toàn sinh học

1 Vịt siêu thịt: do hãng Cherry Valley (Anh) lai tạo,

được nhập vào Việt Nam năm 1990, gồm hai giống

CV Super M và giống CV Super M2 Đây là hai

giống vịt có khả năng thích nghi rộng và cho năng

suất cao Khôi lượng lúc 56 ngày tuổi là 3,31kg/con,

tiêu tốn 2,78kg thức ăn/kg tăng trọng

2 Vịt siêu trứng CV 2000 Layer: tuổi đẻ lúc 19

tuần, năng suất trứng đến 52 tuần đẻ là 265-275 quả/mái với chi phí thức ăn 2,4kg cho 10 quả trứng, khối lượng trứng đạt 70 – 75g/quả

3 Ngan Pháp: do hãng Grimaud Freres (Pháp) lai tạo, có năng suất và chất

lượng thịt cao, được xếp vào hàng thịt đỏ, tỷ lệ thân thịt đạt trên 70%, tỷ lệ mỡ chỉ 1-1,5% Gồm 3 dòng: R51, R71 và siêu nặng

- Dòng R51: khối lượng lúc 12 tuần tuổi đạt 4,10kg/con trống và 2,46 kg/con mái, tiêu tốn thức ăn bình quân 3,12kg/kg tăng trọng

- Dòng R71: khối lượng lúc 12 tuần tuổi đạt 4,24kg/con trống và 2,55 kg/con mái, tiêu tốn thức ăn bình quân 3,08kg/kg tăng trọng

- Dòng siêu nặng: khối lượng lúc 12 tuần tuổi đạt 4,40kg/con trống và 2,70 kg/con mái, tiêu tốn thức ăn bình quân 3,00 – 3,10kg/kg tăng trọng

4 Mula (con lai giữa ngan và vịt): Khối lượng lúc 80 ngày tuổi đạt 3,7kg/con

trống và 3,5kg/con mái với tiêu tốn thức ăn bình quân 2,7 - 2,9kg/kg tăng trọng

Tỷ lệ thịt xẻ đạt 74%,tỉ lệ mỡ thấp hơn so với cả ngan và vịt

IX Các giống gà thịt lông mầu năng suất chất lượng cao, phù hợp với chăn nuôi tập trung hoặc bán chăn thả, an toàn sinh học

1 Gà Lương Phượng: nhập từ Quảng tây (Trung Quốc); khối lượng lúc 10 tuần

tuổi đạt 1,8kg/con; tiêu tốn 2,6 - 2,7kg thức ăn/kg tăng trọng

2 Gà Sasso: Có nguồn gốc từ Cộng hoà Pháp, nhập vào nước ta năm 2002 khối

lượng lúc 56 ngày tuổi đạt 2,0 kg/con; tiêu tốn 2,16 kg thức ăn/ kg tăng trọng

3 Gà Kabir: Có nguồn gốc từ Israel, nhập vào nước ta năm 2000 Khối lượng

cơ thể lúc 9 tuần tuổi đạt 2,16kg/con, tiêu tốn 2,4kg thức ăn/kg tăng trọng

4 Gà Isa color: Do hãng Hubbard ISA (Pháp) lai tạo và được nhập vào nước ta

năm 2002 khối lượng cơ thể lúc 9 tuần tuổi đạt 1,7kg với mức tiêu tốn 2,37 kg thức ăn/kg tăng trọng

5 Gà Sao: có nguồn gốc từ Madagasca, đang được thuần hoá và nuôi nhiều ở

Châu Âu Gà Sao được nhập từ Hungari vào nước ta năm 2002 có 3 dòng là Sao nhỏ, Sao trung bình, Sao lớn Khối lượng cơ thể 12 tuần tuổi đạt tương ứng là 1,37; 1,38 và 1,88 kg/con; tiêu tốn thức ăn tương ứng là 2,81; 2,77 và 2,34 kg/kg tăng trọng tỷ lệ thân thịt cao, đạt từ 76-77 %

X Ứng dụng công nghệ TTNT trong lai tạo và nhân giống gia cầm

1 Lợi ích:

- Khắc phục chênh lệch tầm vóc

- Kiểm soát được ghép đôi giao phối

- Tăng tỷ lệ trứng có phôi

- Giảm chi phí chăn nuôi sinh sản: chỉ cần 20% số gia cầm trống

2 Ý nghĩa: quan trọng trong tạo con lai Tỷ lệ phôi 80-92% Tỷ lệ nở 82-85%