Tài liệu Vitamin A và các Carotenoi docx

Họ đã khám phá được, chẳng hạn như beta-carotene là một chất kích thích mạnh mẽ tế bào miễn dịch, có thể bảo vệ cơ thể chống nhiễm khuẩn và ung thư; Lutein có thể làm giảm nguy cơ thoái

Vitamin A và các Carotenoid

Trong những năm gần đây, các bà mẹ thường hay khuyên con mình nên ăn nhiều trái cây và rau xanh với nhiều màu sắc khác nhau, nhưng lại không hiểu một cách sâu sắc tại sao lại nên như thế Ngày nay, các nhà khoa học đã giải thích rất

rõ ràng tại sao “màu sắc” lại có lợi cho sức khỏe như vậy Trái cây và rau xanh là

những nguồn dồi dào một loại sắc tố thực vật Đó là các carotenoid Nó cũng có

nhiều đặc tính tương tự như vitamin Loại dưỡng chất màu này – có nguồn gốc từ các loại trái cây và rau quả màu cam, vàng, đỏ, – có thể tăng cường sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh tật

Chắc bạn cũng đã từng nghe về một số loại carotenoid, như beta-carotene,

lutein và lycopene chẳng hạn Trong hai thập kỷ cuối vừa qua, các nhà khoa học,

các thầy thuốc và các chuyên gia đã thực hiện hàng trăm nghiên cứu trên loại dưỡng chất quan trọng này Họ đã khám phá được, chẳng hạn như beta-carotene là một chất kích thích mạnh mẽ tế bào miễn dịch, có thể bảo vệ cơ thể chống nhiễm khuẩn và ung thư; Lutein có thể làm giảm nguy cơ thoái hóa võng mạc, một trong những nguyên nhân gây mù thường gặp ở người trên 60 tuổi; còn Lycopene có thể giúp ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt Đó chỉ là một số trong rất nhiều lợi ích cho sức khỏe từ các carotenoid

Tại sao carotenoid lại hữu ích cho sức khỏe như vậy? Cũng như vitamin C

và E, carotenoid là một chất chống oxy hóa mạnh Cơ thể chỉ có thể sống và phát triển được không thể chỉ với một hay hai mà là rất nhiều loại chất chống oxy hóa khác nhau Và các carotenoid là một nhóm dưỡng chất chống oxy hóa tự nhiên lớn nhất có thể đáp ứng nhu cầu đó

Carotenoid thực chất là gì?

Thuật ngữ carotenoid dùng để chỉ một họ gồm khoảng 600 sắc tố thực vật khác nhau Mặc dù trong thiên nhiên số lượng carotenoid nhiều như vậy nhưng số

có lợi cho sức khỏe không nhiều Chẳng hạn có khoảng 50 loại carotenoid trong các thực phẩm mà người Mỹ thường dùng nhất, nhưng chỉ có 14 loại phát hiện thấy trong máu Như vậy một số ít carotenoid được hấp thu, còn lại theo đường ruột ra ngoài, mặc dù chúng cũng có thể có ích cho cơ thể trong khi di chuyển trong ống tiêu hóa Tất cả các carotenoid đều tan trong dầu mà không tan trong nước

Các Carotenoid có hiệu quả gì đặc biệt?

Hàng loạt nghiên cứu khám phá ra rằng ăn những thực phẩm chứa nhiều carotenoid có thể giảm nguy cơ nhiều loại ung thư, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong Carotenoid cũng có thể làm giảm thấp nguy cơ bệnh tim mạch, giảm nồng độ cholesterol máu, giảm tác hại của ánh nắng mặt trời trên

da,… Tăng cường sử dụng thức ăn giàu carotenoid giúp giảm nguy cơ nhiều bệnh

lý khác nhau

Carotenoid được khám phá khi nào?

Một nhà khoa học đã phân lập được “carotene” từ rễ cây cà rốt năm 1831,

và chỉ vài năm sau đó một nhà khoa học khác lại phát hiện “xanthophylls” trong lá vàng của mùa thu Năm 1911, một nhà khoa học khác nữa lại phát hiện đó là những hợp chất có liên quan nhau, ông đặt tên cho chúng là các “carotenoid”

Bằng cách nào người ta phát hiện ra các ích lợi của carotenoid?

Phần lớn các chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe đều nhận thấy rằng chế độ dinh dưỡng giàu trái cây và rau xanh có liên quan với sự giảm nguy cơ nhiều bệnh

Ví dụ những người ăn chay ít mắc bệnh ung thư hơn so với những người ít ăn rau quả, trái cây Nghiên cứu thành phần các loại thực phẩm này, họ phát hiện ra chúng rất giàu carotenoid cũng như nhiều dưỡng chất quan trọng khác Hàng trăm nghiên cứu đã khẳng định lợi ích của trái cây và hoa quả, và hàng trăm nghiên cứu khác đã chứng minh vai trò và ích lợi của carotenoid đối với cơ thể

Cơ thể có thể chuyển carotenoid thành vitamin A không?

Vâng Một số carotenoid trong thực phẩm được ống tiêu hóa chuyển thành vitamin A, một vitamin thiết yếu cho cơ thể bạn Beta-carotene là một loại carotenoid phổ biến nhất và đôi khi được xem như là tiền vitamin A Các loại

carotenoid chính khác như lutein và lycopene không thể chuyển thành vitamine A được

Carotenoid đóng vai trò gì đối với thực vật?

Carotenoid có rất nhiều chức năng khác nhau đối với thực vật Ánh sáng mặt trời hết sức cần thiết cho cây quang hợp, tăng trưởng và phát triển, tuy nhiên tia cực tím UV (Ultraviolet) có thể tạo ra những phân tử nguy hiểm gọi là các gốc

tự do, đe dọa sự sống các tế bào Các gốc tự do gây oxy hóa tế bào cũng giống như oxy làm cho sắt bị rỉ sét hay làm cho bơ bị ôi Carotenoid đóng vai trò một chất chống oxy hóa, bảo vệ các tế bào tránh các tổn hại do gốc tự do Carotenoid cũng góp phần ổn định và bảo vệ bộ gen của tế bào

Điều gì xảy ra khi chúng ta ăn carotenoid?

Khi chúng ta ăn carotenoid, chúng ta có được nguồn chống oxy hóa từ thực vật Cũng như nhiều dưỡng chất thiết yếu khác, carotenoid mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, như tăng cường khả năng đề kháng chống nhiễm khuẩn, ngăn ngừa tổn thương DNA (Deoxyribonucleic acid) và các chất liệu di truyền khác, giảm nguy cơ ung thư,…

Tại sao người ta không ăn nhiều hoa quả, rau xanh?

Đây là một mục tiêu lý tưởng, nhưng không dễ dàng gì để thay đổi thói quen ăn uống của mọi người Có người đơn giản chỉ không thích mùi vị của rau,

như cây cải xanh Có người lại thích thức ăn chế biến từ thực vật, như khoai tây chiên, trong khi loại này lại chứa nhiều gốc tự do có hại Một số khác lại rất khó chịu với vị đắng và ít khi chịu ăn rau xanh Một số lớn ít ăn rau quả và thường ít chịu thay đổi thói quen ăn uống của mình

Các chế phẩm dinh dưỡng có thể bổ sung cho chế độ ăn thiếu rau quả không?

Hàng loạt chế phẩm bổ sung carotenoid được sản xuất chuyên biệt cho những người có chế độ ăn như vậy Mặc dù không có sản phẩm nào cung cấp tất

cả các carotenoid cần thiết nhưng người ta cũng đã chứng minh được carotenoid ở dạng này cũng giúp làm giảm nguy cơ nhiều bệnh lý ở những người ít ăn rau quả cũng như người có chế độ ăn trái cây và rau xanh bình thường Ví dụ chế phẩm beta-carotene có thể làm đảo ngược một tình trạng tiền ung thư ở vùng miệng gọi

là leukoplakia, chế phẩm lutein có thể giảm nguy cơ và có lẽ làm chậm quá trình

tiến triển của bệnh thoái hóa võng mạc; còn chế phẩm lycopene có thể giảm nguy

cơ ung thư tuyến tiền liệt

Sự hấp thu carotenoid ở dạng tự nhiên và dạng chế phẩm thuốc, loại nào tốt hơn?

Hẳn là trong đầu bạn nghĩ ngay rằng carotenoid dạng tự nhiên dễ hấp thu hơn Nhưng thực sự thì ngược lại, carotenoid trong các chế phẩm dinh dưỡng lại được hấp thu tốt hơn carotenoid trong thực phẩm Lý do là carotenoid trong thực

phẩm bị kềm giữ trong lưới sợi xơ rất khó tiêu hóa Việc nấu chín thức ăn có thể phá vỡ lưới sợi này, giúp tăng cường hấp thu carotenoid, nhưng cũng có thể làm hỏng nó Còn carotenoid trong chế phẩm bổ sung không nằm trong lưới sợi nên việc hấp thu rất dễ dàng Rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh tính đúng đắn của kết luận này

BETA-CAROTENE

Beta-carotene là một loại carotenoid phổ biến nhất được tìm thấy trong thực phẩm và là tiền thân chủ yếu của vitamin A (cơ thể có thể chuyển beta-carotene thành vitamin A) Beta-carotene có màu cam, thường thấy trong các loại trái cây

và rau quả có màu cam như cà rốt, bí ngô, đào, khoai lang đỏ,…nhiều nghiên cứu

đã chứng tỏ vai trò và ích lợi của beta-carotene trên hệ miễn dịch, ngăn ngừa nhiều loại ung thư và giảm tác hại của ánh nắng mặt trời

Các ích lợi beta-carotene được phát hiện khi nào? Vài thập kỷ trước đây

các nhà khoa học đã khám phá ra rằng beta-carotene có thể chuyển thành vitamin

A trong cơ thể, cho nên nó cũng có những tác dụng tương tự loại vitamin này Ví

dụ, cả vitamin A và beta-carotene đều được dùng để điều trị quáng gà, một dấu hiệu sớm của tình trạng thiếu vitamin A, trong đó mắt không thể thích nghi nhanh chóng với sự thay đổi cường độ ánh sáng Tuy nhiên beta-carotene dùng trong trường hợp này tác dụng không nhanh bằng vitamin A vì cơ thể phải chuyển beta-carotene thành vitamin A

Suốt thập niên 1970 các nhà khoa học đã phát hiện hàng loạt chứng cứ cho thấy các loại trái cây và rau quả chứa nhiều beta-carotene có thể làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch và một số loại ung thư Các chuyên gia còn phát hiện nhiều lợi ích

từ beta-carotene hoàn toàn độc lập với tác dụng giống vitamin A của nó

Sử dụng chế phẩm beta-carotene mang lại những ích lợi gì?

Chế phẩm beta-carotene có hàng loạt tác dụng có lợi cho sức khỏe Lợi ích đáng kể nhất là khả năng hoạt hóa một số loại tế bào miễn dịch của cơ thể Beta-carotene còn có thể làm tăng dung tích phổi, nghĩa là bạn có thể hít thở sâu hơn, nhiều không khí hơn Đã có một số bằng chứng cho thấy beta-carotene có thể giảm tổn thương DNA, bảo vệ da tránh tác hại của ánh nắng mặt trời, hạ thấp nguy cơ mắc một số loại ung thư, góp phần giảm nồng độ cholesterol máu cũng như nguy

cơ một số bệnh tim mạch liên quan Beta-carotene còn là một nguồn cung cấp vitamin A an toàn (vitamin A dùng liều cao có thể gây ngộ độc) vì cơ thể chuyển beta-carotene thành vitamin A chậm hơn

Chế phẩm beta-carotene hỗ trợ hệ miễn dịch như thế nào?

Beta-carotene cải thiện chức năng hệ miễn dịch bằng rất nhiều cách khác nhau Trong một số nghiên cứu mới đây, tiến sĩ khoa học David A Hughes và các đồng sự thuộc Viện nghiên cứu về thực phẩm Anh Quốc phát hiện ra beta-carotene

tác động lên tế bào bạch cầu đơn nhân (Monocyte) – một loại tế bào miễn địch

giúp tìm kiếm và phá hủy các tế bào ung thư và các vi khuẩn gây bệnh Trên bề

mặt các Monocyte có một loại protein đặc biệt là MHC II giúp cho các Monocyte

có thể nhận diện và phân biệt các tế bào ung thư với các tế bào bình thường MCH

II được xem như một loại rada chống ung thư Khi MCH II phát hiện ra một tế bào ung thư, monocyet lập tức gửi tín hiệu đến các tế bào miễn dịch khác, chúng sẽ di

chuyển đến và phá hủy tế bào bất thường Tuy nhiên, nếu Monocyte không có đủ

các MHC II trên bề mặt, các tế bào ung thư sẽ nghiễm nhiên di chuyển mà không

bị nhận diện, và rồi chúng tiếp tục sao chép, sinh sản nhân đôi ngày một nhiều hơn

Đây chính là khâu quan trọng mà beta-carotene tham gia vào cuộc chiến Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Hughes, beta-carotene làm tăng số lượng protein

MHC II trên bề mặt các tế bào Monocyte (theo một nghiên cứu ngẫu nhiên mù đôi

của ông, 25 người đàn ông khỏe mạch được uống chế phẩm chứa beta-carotene 15mg/ngày trong 30 ngày so sánh với những người khác chỉ uống giả dược, kết quả cho thấy có sự tăng số lượng protein MHC II trên bề mặt các monocyte một cách rõ rệt)

Một loạt các nghiên cứu tại Đại học Tufts, Medford, Massachusetts đã phát hiện beta-carotene trong các chế phẩm thuốc có khả năng làm tăng hoạt động của các tế bào tiêu diệt tự nhiên (Natural Killer Cell: NK cell) Đó là những tế bào miễn dịch rất mạnh, chúng tấn công tiêu diệt không chỉ các tế bào ung thư mà còn các tế bào bị nhiễm virus Các chuyên gia của Tufts cho biết, chế phẩm

beta-carotene thúc đẩy hoạt động của các tế bào NK, đặc biệt ở những người đàn ông lớn tuổi Điều này rất quan trọng, bởi càng lớn tuổi, hệ miễn dịch càng bị suy yếu

Các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Y khoa trường Đại học Loyola, Maywood, Illinois cũng phát hiện chế phẩm beta-carotene (30mg/ngày) làm tăng khả năng miễn dịch trên 50 bệnh nhân ung thư hoặc polyp đại tràng Trước khi dùng beta-carotene, các bệnh nhân này đã bị giảm tỷ lệ phần trăm các loại tế bào miễn dịch CD4, interleukin-2 (IL-2) và interleukin-2 dương tính (IL-2R) Các tế bào này đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa và chống ung thư Chế phẩm beta-carotene làm tăng đáng kể các tế bào IL-2R và CD4 trên các bệnh nhân ung thư và polyp đại tràng

Beta-carotene còn giúp giảm thấp nguy cơ nhiều loại ung thư khác, như ung thư vú, ung thư vùng chậu, tuyến tiền liệt, ung thư thực quản, ung thư phổi (đặc biệt trên người nghiện thuốc lá),…

Chế phẩm beta-carotene bảo vệ làn da của bạn như thế nào ?

Tia cực tím (Ultraviolet: UV) trong ánh nắng mặt trời tạo ra rất nhiều gốc

tự do gây tổn hại các tế bào da Các vitamin và các dưỡng chất có khả năng chống oxy hóa thường tập trung rất nhiều ở da, như beta-carotene, vitamin E và C Chúng tập trung nhanh chóng đến những nơi có nhiều gốc tự do trên da Một nghiên cứu mới đây cho thấy các phụ nữ sử dụng chế phẩm beta-carotene thiên nhiên có tăng đáng kể nguồn dự trữ beta-carotene ở da

Beta-carotene ảnh hưởng như thế nào trên cholesterol?

Trước tiên, bạn cần nhớ rằng cholesterol là một chất thiết yếu cho cuộc sống Nó là nền tảng cấu trúc của nhiều hormone steroid trong cơ thể Cơ thể cũng

sử dụng cholesterol để sản xuất vitamin D Tuy nhiên nồng độ cholesterol trong máu tăng cao sẽ là một vấn đề không tốt cho sức khỏe, như tạo ra quá nhiều gốc tự

do gây tổn thương tế bào, nhất là dạng cholesterol tỷ trọng thấp LDL (Low Density

Lipoprotein – Cholesterol) đóng vai trò trung tâm trong nhiều bệnh lý tim mạch

Các tế bào bạch cầu trong máu nhận diện được những LDL oxy hóa có hại cho cơ thể, chúng tấn công và tiêu hủy LDL cũng tương tự như tấn công các vi khuẩn xâm nhập Các bạch cầu bị đầy ứ LDL-cholesterol bị bắt giữ và mắc kẹt trên thành các động mạch, nơi đây bắt đầu sự lắng đọng cholesterol Do vậy, một trong những bước quan trọng trong việc ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch là phòng chống sự oxy hóa LDL thông qua các chất chống oxy hóa, như beta-carotene

Theo một nghiên cứu được công bố trên tờ American Journal of Clinical

Nutrition, các chuyên gia đã tính toán rằng phụ nữ sử dụng ít nhất 5.37mg (8.950

IU) beta-carotene mỗi ngày có thể chống lại sự oxy hóa LDL

Cũng vậy, các nhà nghiên cứu ở trường Đại học Toronto cũng chứng minh được sử dụng beta-carotene 20mg/ngày có thể làm giảm sự peroxide hóa lipid trên những người nghiện thuốc lá

Một số nghiên cứu trên súc vật cho kết quả khả quan khi beta-carotene có thể làm giảm nồng độ cholesterol máu Tiến sĩ Dược khoa Judy A Driskell thuộc Đại học Nebraske, Lincoln, đã cho thỏ sử dụng chế phẩm bổ sung beta-carotene và vitamin E nhằm nghiên cứu sự cải thiện các bệnh lý tim mạch Beta-carotene và vitamin E dường như có những tác động hiệp đồng Beta-carotene làm giảm nồng

độ LDL toàn phần, giảm kích thước mảng lắng đọng cholesterol và độ dày thành mạch máu

Beta-carotene và bệnh quáng gà

Quáng gà là một triệu chứng khá phổ biến của tình trạng thiếu vitamin A, biểu hiện bởi sự không thích nghi nhanh chóng của mắt đối với sự thay đổi ánh sáng Người bị quáng gà rất khó nhìn thấy mọi thứ khi đi từ chỗ sáng rõ vào vùng tối như rạp chiếu bóng, phải đợi vài phút sau mắt mới thích nghi được Cũng tương tự như vậy, những người mắc chứng này khi lái xe ban đêm bị đèn pha chiếu vào mắt sẽ rất khó nhìn thấy mọi vật sau đó nên sẽ rất nguy hiểm

Quáng gà có thể dẫn đến nhiều bệnh mắt nguy hiểm, thậm chí có thể mù hoàn toàn Trong số đó có cả tăng nhãn áp (glaucoma) và viêm võng mạc sắc tố

Vì beta-carotene có thể được chuyển thành vitamin A trong cơ thể, nên nó cũng có những tác dụng hữu ích tương tự như vitamin A mặc dù chậm hơn

Beta-carotene thiên nhiên khác với beta-carotene tổng hợp ở chỗ nào?