NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN TRONG KỸ THUẬT ĐO LƯỜNG

Ban đầu mắc R vào một nhánh cầu, thay đổi R để cân bằng cầu: Sau đó, thay bằng điện trở mẫu có thể thay đổi được.. Điều chỉnh để... Chia các k t qu quan sát thành các nhóm theo giá... X

“Khoa h c b t đ u t khi ng i ta bi t đo M t

khoa h c chính xác s không có ý ngh m a n u thi u

ôn

Phân lo i phép đo (ti p theo)

Phân lo i phép đo (ti p theo)

 VD v phép đo h p b : đo h s nhi t đi n tr

 D ng c đo (máy đo), thi t b đo t ng h p, h

th ng thông tin đo l ng

M u đo

 M u đo : ph ng ti n đo dùng đ sao l i đ i l ng

v t lý có giá tr cho tr c v i đ chính xác cao

 VD: th ch anh là m u đo t n s ; h p đi n tr m u

 Chu n : m u đo có c p chính xác cao nh t c a

Thi t b so sánh

 Thi t b so sánh : so sánh hai đ i l ng cùng

lo i xem “ b ng nhau ”, “ l n h n ” hay “ nh h n ”

lu ng v d ng thu n ti n cho vi c truy n ti p,

bi n đ i ti p, x lý ti p ho c gi l i nh ng ng i

quan sát không th nh n bi t đ c

 VD: B khu ch đ i đo l ng, bi n dòng đo l ng,

bi n áp đo l ng, quang đi n tr , nhi t đi n tr , b

D ng c đo (máy đo)

 D ng c đo: ph ng ti n đo bi n đ i thông tin đo l ng

Ph m vi đo và ph m vi ch th

 Ph m vi đo : ph m vi thang đo g m nh ng giá

tr mà sai s cho phép c a ph ng ti n đo đ i

 c đi m: đ n gi n, đo nhanh, đ chính xác không cao

 VD: đo đi n áp b ng von-mét

Khái ni m và phân lo i sai s đo

 M i phép đo đ u có sai s (do nhi u y u t nh h ng)

 Sai s đo: đ l ch c a k t qu đo kh i giá tr th c c a đ i

Phân lo i sai s đo

 Phân lo i theo cách bi u di n:

 Sai s tuy t đ i: hi u gi a k t qu đo v i giá tr th c

 Sai s t ng đ i: t s gi a sai s tuy t đ i v i giá tr th c

 V i ph ng ti n đo th ng dùng sai s t ng đ i qui đ i

m

ôn

Phân lo i sai s đo

 Phân lo i theo s ph thu c c a sai s đo vào

đ i l ng đo :

 Sai s đi m không: sai s mà giá tr c a chúng

không ph thu c đ i l ng đo

 Sai s đ nh y: sai s mà giá tr c a chúng ph

thu c đ i l ng đo

 Phân lo i theo qui lu t thay đ i c a sai s đo:

 Sai s h th ng: sai s không đ i ho c thay đ i theo

m t qui lu t nh t đ nh khi đo l p đi l p l i cùng m t

Sai s h th ng và sai s ng u nhiên

Sai s HT

Sai s NN

m

ôn

Phân lo i sai s đo

 Phân lo i theo v trí gây ra sai s đo:

 Sai s ph ng pháp đo : gây nên do s không hoàn h o c a ph ng pháp đo

 Sai s ph ng ti n đo : gây nên do s không hoàn h o c a ph ng ti n đo

 Phân lo i: sai s h th ng; sai s ng u

nhiên, sai s m đi m không; sai s đ nh y;

ôn

Sai s h th ng

và các ph ng pháp gi m sai s h th ng

 Sai s h th ng: sai s không đ i ho c thay đ i theo m t

qui lu t nh t đ nh khi đo l p đi l p l i cùng m t đ i l ng

 Khi ch a đ c phát hi n thì sai s h th ng nguy hi m

 VD: đo đi n tr b ng c u đo đi n tr

 Ph ng pháp bù sai s theo d u: đo hai l n sao cho

Vớ d v ph ng phỏp th

1 2 3

.

Ban đầu mắc R vào một nhánh cầu, thay đổi R để cân bằng cầu:

Sau đó, thay bằng điện trở mẫu có thể thay đổi được Điều chỉnh để

Sai s ng u nhiên và ph ng pháp gi m

nh h ng c a sai s ng u nhiên

 Sai s ng u nhiên: sai s thay đ i m t cách ng u nhiên

khi đo l p đi l p l i cùng m t đ i l ng

 Nguyên nhân gây ra SSNN: do nhi u nguyên nhân tác

đ ng lên đ i t ng đo, ph ng ti n đo và quan h ng u

nhiên gi a các nguyên nhân đó

Sai s ng u nhiên và ph ng pháp gi m

nh h ng c a sai s ng u nhiên

 Sai s ng u nhiên: sai s thay đ i m t cách ng u nhiên

khi đo l p đi l p l i cùng m t đ i l ng

 Nguyên nhân gây ra SSNN: do nhi u nguyên nhân tác

đ ng lên đ i t ng đo, ph ng ti n đo và quan h ng u

nhiên gi a các nguyên nhân đó

nh lu t phân b sai s ng u nhiên

 o l p đ i l ng X nhi u l n, ta đ c các k t qu quan

sát Xi (v i i = 1,2, ,n)

 Lo i b SSHT, ta đ c SSNN c a m i l n quan sát nh

sau:

 N u s l n quan sát l n thì trong các k t qu quan sát s

có nhi u k t qu b ng nhau v giá tr và trùng nhau v

d u Chia các k t qu quan sát thành các nhóm theo giá

nh lu t phân b sai s ng u nhiên

1

2 ' 1 ' 2

n n n n

nh lu t phân b sai s ng u nhiên

2 2

2

1( )

nh lu t phân b sai s ng u nhiên

2 2

2 1

hµm ph©n bè chuÈn chuÈn ho¸

1 ( )

Giá tr trung bình c ng

1

1 n

i i

n n n

n

X

S S

Kho ng tin c y và xỏc su t tin c y

.

X

∆

* Xác suất tin cậy

Khi đánh giá sai số của kết quả đo cần xác định độ chính xác

và độ tin cậy của kết quả đo.

của kết quả đo:

- Xác suất để kết quả đo khác so với giá trị thực một lượng không quá

Sai s c c đ i và sai s thụ

3

m

σ σ

∆ = ±

* : giới hạn cho phép của sai số ngẫu nhiên.

- Phân bố chuẩn, dùng "chỉ tiêu 3 "làm sai

Sai số

số cực đại

φ

, hay xác suất gặp sai số nhỏ hơn ± là 0,997)

- Cho trước một xác suất tin cậy nào đó, tra Bảng tích phân

xác suất của phân bố chuẩn (Slide 44) sẽ tìm được hệ số tương ứng với số lần đo

3 3

để

từ đó tính được sai số cực đại hay

Giá tr t s ng v i xác su t tin c y P TC và s l n đo n khác nhau

 Phép đo ph i đ ng nh t (cùng đi u ki n trong m i l n đo)

 Không t n t i SSHT trong k t qu quan sát (ho c đã lo i b

Cỏc b c x lý k t qu quan sỏt (2)

 B c 5: Ki m tra xem cỏc k t qu quan sỏt cú sai s

thụ hay khụng

 N u s l n đo >10, s d ng phõn b Gauss

 N u s l n đo ≤10, s d ng phõn b Student

Nếu có sai số thô thì phải loại bỏ kết quả quan sát tương ứng

khỏi quá trình xử lý, rồi tính lại ,

Gia công s li u

- Tính gt TB c ng Tính SS d

- Tính t ng SS d

T ng

SS d = 0 ? Yes

m

ôn