FDI là nguồn cung cấp vốn quan trọng mà còn cung cấp công nghệ hiện đại, nâng cao trình độ tay nghề, đào tạo ra đội ngũ, chuyên gia và công nhân lành nghề...Bởi hoạt động đầu tư trực tiế
Trang 1BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
KHOA NGÂN HÀNG – BẢO HIỂM
BÀI TIỂU LUẬN TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
ĐỀ TÀI: “THỰC TRẠNG THU HÚT FDI TỪ MỸ VÀO VIỆT NAM HIỆN NAY ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA FDI TỪ MỸ ĐẾN
NỀN KINH TẾ VIỆT NAM HIỆN NAY.”
Trang 2CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM
Hoa Lan Anh 1973402011593 11 Thu thập thông tin và làm chương 2
Vũ Thị Thùy Dương
(Trưởng nhóm) 1973402011599 12
Thu thập thông tin và làm chương 1 kết hợp làm mở bài, kết bài, mục lục, và tổng hợp thành bài hoàn chỉnh,
Lê Thu Giang 1973402011600 13 Thu thập thông tin và làm chương 3
Vũ Thu Thảo 1973402011624 23 Thu thập thông tin và làm chương 4
Trang 3MỤC LỤC
A LỜI MỞ ĐẦU 1
B NỘI DUNG 3
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI FDI VÀO VIỆT NAM 3
1.1 Tổng quan về vốn đầu tư nước ngoài FDI 3
1.2 Khái quát chung về FDI tại Việt Nam 6
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THU HÚT FDI TỪ MỸ VÀO VIỆT NAM HIỆN NAY 8
2.1 Khái quát về Mỹ 8
2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến FDI của Mỹ vào Việt Nam 8
2.3 Thực trạng hoạt động thu hút FDI của Mỹ vào Việt Nam hiện nay 9
CHƯƠNG III: TÁC ĐỘNG CỦA FDI TỪ MỸ ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM HIỆN NAY 12
3.1 Tích cực: 12
3.2 Tiêu cực: 12
3.3 Nguyên nhân của những hạn chế: 14
CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ĐỂ THU HÚT FDI TỪ MỸ VÀO VIỆT NAM 14
4.1 Định hướng thu hút vốn đầu tư ở một số ngành 15
4.2 Giải pháp 16
C KẾT LUẬN 19
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 4A LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong quá trình mở cửa và hội nhập với nền kinh tế thế giới, chúng ta đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn trên tất cả các mặt như kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị, ngoại giao, nhờ vào quá trình hội nhập kinh tế đã tạo ra những cơ hội hợp tác kinh tế, liên doanh, liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp các nước trong khu vực và trên thế giới Hội nhập quốc tế ngày càng đa dạng đã đem lại cho Việt Nam nhiều cơ hội và cũng không ít thử thách phải đối mặt trong quá trình phát triển nền kinh
tế thị trường Việt Nam không thể phủ nhận vai trò quan trọng của đầu tư trực tiếp vốn nước ngoài FDI trở nên quan trọng trong nền kinh tế đang trên đà phát triển nói chung cũng như Việt Nam nói riêng FDI là nguồn cung cấp vốn quan trọng mà còn cung cấp công nghệ hiện đại, nâng cao trình độ tay nghề, đào tạo ra đội ngũ, chuyên gia và công nhân lành nghề Bởi hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài mang đến cho quốc gia tiếp nhận một nguồn vốn lớn để phát triển kinh tế, điều mà tất cả các quốc gia đang phá triển hiện đang thiếu Quốc gia nào thu hút được nhiều và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn quốc tế thì quốc gia đó có cơ hội tăng trưởng kinh tế nhanh, rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển so với các nước công nghiệp phát triển Mỹ là một quốc gia công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới, có nguồn vốn đầu tư nước ngoài lớn, cùng ưu thế vượt trội về khoa học công nghệ, luồng FDI từ Mỹ đang giữ vai trò quan trọng và chi phối nền kinh tế thế giới Trong quá trình phá triển, nếu khai thác được nguồn lực quan trọng này, thì Việt Nam có thêm một nguồn vốn hùng mạnh để phát triển kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực Vấn đề đặt ra là nguồn vốn đầu tư trực tiếp (FDI) từ
Mỹ vào Việt Nam đang có tác động như thế nào đến nền kinh Tế Việt Nam?
Vì vậy nên nhóm em chọn đề tài là: “Thực trạng thu hút FDI Mỹ vào Việt Nam
hiện nay Đánh giá tác động của FDI Mỹ đến nền kinh tế Việt Nam hiện nay.”để nghiên
cứu
2 Phương pháp nghiên cứu
Vận dụng tổng hợp các phương pháp phân tích thống kê, tổng hợp, so sánh trên
cơ sở sử dụng các nguồn dữ liệu từ các nguồn
3 Mục đích nghiên cứu
Trang 5Tìm hiểu rõ hơn thực trạng FDI vào Việt Nam một cách tổng thể trên mọi phương diện và đưa ra giải pháp phù hợp để thúc đẩy thu hút FDI của Mỹ vào Việt Nam để từ dần dần hội nhập với nền kinh tế thế giới
4 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề thu hút FDI từ Mỹ vào Việt Nam Và tác động của FDI từ Mỹ vào nền kinh tế Việt Nam
5 Kết cấu tiểu luận
Nội dung chính được chia làm bốn phần:
Chương 1: Cơ sở lý luận về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI và Việt Nam Chương 2: Thực trạng thu hút FDI từ Mỹ vào Việt Nam hiện nay
Chương 3: Đánh giá tác động của FDI từ Mỹ đến nền kinh tế Việt Nam hiện nay Chương 4: Giải pháp thúc đẩy để thu hút FDI từ Hoa Kỳ về Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế
Trang 6B NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC
NGOÀI FDI VÀO VIỆT NAM
1.1 Tổng quan về vốn đầu tư nước ngoài FDI
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của FDI
- Dự án FDI được diễn ra theo khuôn khổ giới hạn về thời gian, không gian và các nguồn lực, nhằm chuyển hóa tiền và các nguồn lực cần thiết thành vốn sản xuất kinh doanh, do nhà đầu tư trực tiếp tham gia quản lý điều hành, được thực hiện ở nền kinh tế ngoài không gian kinh tế của quốc gia nhà đầu tư
- Là hình thức có tính khả thi và hiệu quả cao, không có ràng buộc chính trị, không
để lại gánh nặng nợ nần trực tiếp cho nền kinh tế
- Nhà đầu tư có thể là 1 hoặc nhiều chủ thể ở các quốc gia khác nhau cùng tham gia vào hoạt động đầu tư
- FDI được thực hiện trong các linh vực sản xuất kinh doanh thuộc các nền kinh tế khác ngoài nền kinh tế quốc dân nhà đầu tư, trực tiếp cung cấp sản phẩm cho xã hội
- Phương thức thực hiện chủ yếu là thông qua các dự án đầu tư
- Dự án FDI chịu sự chi phối đồng thời của nhiều hệ thống pháp luật
- Dự án FDI cũng phải đối mặt với rủi ro
Trang 7sản xuất kinh doanh những mặt hàng nào đó và mỗi bên sẽ đảm nhiệm những khâu công việc nhất định
- Liên doanh:
Đây là hình thức đầu tư được thực hiện khá phổ biến ở các thị trường mới nổi
Để thực hiện hình thức này, nhà đầu tư nước ngoài sẽ liên kết với một hoặc một số đối tác của nước sở tại, cùng nhau góp vốn hình thành doanh nghiệp mới để tiến hành sản xuất kinh doanh
- Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài:
Đây là hình thức phổ biến nhất hiện nay trên thế giới Theo hình thức này, doanh nghiệp mới đựơc thành lập với 100% vốn là của nhà đầu tư nước ngoài
- Hợp đồng xây dựng - chuyển giao, xây dựng - khai thác - chuyển giao:
Những hình thức đầu tư này được thực hiện phổ biến trong lĩnh vực xây dựng cơ
sở hạ tầng, như đường sá, cầu cống Tuy vậy trong những năm gần đây chúng cũng được thực hiện bởi FDI Để thực hiện các hợp đồng BO, BT nhà đầu tư thường lập các dự án theo đơn đặt hàng của nước sở tại Trong hình thức BT, sau khi đầu tư xong nhà đầu tư chuyển giao lại cho bên đặt hàng sở tại khai thác, sử dụng hầu hết theo phương thức “chìa khoá trao tay” để thu lại vốn đầu tư và lợi nhuận Còn trong hình thức BOT, sau khi xây dựng xong nhà đầu tư được quyền khai thác, sử dụng công trình trong một thời gian nhất định nhằm thu hồi lại vốn đầu tư và một lượng lợi nhuận thoả đáng, sau đó chuyển giao lại cho cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại quản lý và tiếp tục khai thác, sử dụng
Xu hướng FDI
Xu hướng đầu tư quốc tế trực tiếp là rất rộng, được thực hiện hầu hết giữa mọi loại quốc gia với nhau Trong đó, có thể khái quát lại thành 4 xu hướng lớn như sau: + Đầu tư quốc tế trực tiếp giữa các nước phát triển với nhau
+ FDI từ nước phát triển đến các nước đang phát triển
+ Thực hiện đầu tư quốc tế trực tiếp lẫn nhau giữa các nước đang phát triển + FDI từ nước đang phát triển vào các nước phát triển
1.1.3 Vai trò của FDI
FDI mang lại nhiều lợi ích to lớn cho cả 2 phía quốc gia, cả nước thực hiện đầu
tư cũng như nước tiếp nhận đầu tư
Với nước thực hiện đầu tư:
Thứ nhất, là đem lại sự giàu có Việc đầu tư ra nước ngoài không chỉ giúp các nước đi đầu tư nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, mà còn có thể tận dụng được các nguồn lực, của cải ở nước tiếp nhận vốn để thu được lợi nhuận Trên thực tế, có không ít các quốc gia mà phần lợi nhuận , thu nhập từ các cơ sở kinh tế của họ ở nước ngoài chuyển
Trang 8về không hề kém cạnh so với số được tạo ra ở trong nước, có thể kể đến như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ,…
Thứ hai, tạo ra sự cân bằng, ổn định cho nền kinh tế Một mặt, FDI giúp giải quyết vấn đề thừa vốn đầu tư ở nhiều nước phát triển Với nền kinh tế phát triển, tích lũy nội bộ lớn, trong khi đó như cầu đầu tư nội tại hầu như đã bão hòa, làm cho các nước này rơi vào tình trạng thừa vốn đầu tư Dòng vốn FDI vừa có thể giải quyết được vấn đề này, hơn nữa còn tạo ra lợi nhuận cao hơn nhiều so với đầu tư trong nước Mặt khác, nhờ có FDI mà nền kinh tế của các quốc gia này trên thực tế là gồm hai phần: kinh tế nội địa và kinh tế ở nước ngoài Điều này cho phép có sự hỗ trợ, bổ sung, bù trừ,… làm cho nền kinh tế luôn đạt được trạng thái cân bằng, ổn định mà kinh tế Nhật Bản là một
ví dụ điển hình
Thứ ba, tái cấu trúc nền kinh tế, hiện đại hóa công nghệ Các quốc gia có thể chuyển những thiết bị, công nghệ hiện có sang các nước tiếp nhận đầu tư để tái cấu trúc nền kinh tế, bỏ đi những ngành nghề không còn hiệu quả, thay vào đó là những ngành mới hiệu quả hơn, sạch hơn Đồng thời, đây cũng là cơ hội để thay thế những công nghệ hiện có bằng những công nghệ mới tiên tiến hơn nhằm hiện đại hóa nên kinh tế
Với nước tiếp nhận đầu tư:
Đối với những nước phát triển tiếp nhận FDI: nền kinh tế sẽ có sức cạnh tranh mới bởi các cơ sở FDI, là động lực cho sự phát triển của những nền kinh tế chỉ bao gồm các cơ sở kinh tế quốc nội với sự độc quyền cao độ và kéo theo đó là tình trạng trì trệ trong việc sản xuất kinh doanh
Đối với những nước đang phát triển tiếp nhận FDI:
+ Thứ nhất, FDI giúp bổ sung vốn đầu tư, phát triển nền kinh tế theo chiều rộng, là
nguồn vốn để thực hiện CNH – HĐH, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển với thế giới, góp phần chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế theo hướng CNH, hiện đại
+ Thứ hai, là nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp nền kinh tế phát triển theo chiều sâu
Các cơ sở kinh tế FDI có công nghệ tiên tiến hơn, trình độ quản lý tốt hơn,…làm cho sản phẩm sản xuất ra có chất lượng tốt hơn, giá thành thấp,…cho phép tăng năng lực cạnh tranh của sản phẩm, chiếm lĩnh được thị trường nội địa, có điều kiện hội nhập vào nền kinh tế thế giới
+ Thứ ba, đây là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước của các nước đang phát
triển
+ Thứ tư, giúp cho doanh nghiệp trong nước mở của thị trường hàng hóa thế giới
Trang 9 Bên cạnh những lợi ích đó, đối với các nước đang phát triển như Việt Nam cần lưu
ý đến những mặt trái có thể có mà FDI mang đến cho không ít các quốc gia, có thể đến như:
+ Nguy cơ khiến các quốc gia trở thành bãi rác thải công nghiệp của thế giới + Làm suy kiệt nguồn tài nguyên
+ Nền kinh tế bị phụ thuộc vào nền kinh tế bên ngoài
+ Tàn phá, ô nhiễm môi trường
1.2 Khái quát chung về FDI tại Việt Nam
Nước ta mở cửa thu hút vốn đầu tư nước ngoài muộn hơn so với các nước trong khu vực, hệ thống Luật đầu tư nước ngoài ra đời muộn hơn Luật đầu tư nước ngoài của Việt Nam được ban hành từ năm 1987, đây là một cột mốc quan trọng đánh dấu quá trình mở cửa nền kinh tế, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại của nước ta Trước đó, năm 1977, Chính Phủ đã ban hành một nghị định về đầu tư trực tiếp nước ngoài, song quá trình đầu tư chỉ thực sự được thu hút khi Luật đầu tư nước ngoài được ban hành
Trong hơn 30 năm mở cửa thu thu hút vốn đầu tư nước ngoài, dòng vốn trục tiếp nước ngoài FDI vào Việt Nam đã không ngưng tăng Năm 2010, vốn đầu tư thực hiện đạt 11 tỷ USD, tới năm 2015 đã đạt 14,5 tỷ USD, và tới năm 2016 đã đạt 15,8 tỷ USD Tính đến cuối năm 2017, Việt Nam đã thu hút được trên 25.000 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng mức đầu tư đăng ký hơn 333 tỷ USD Đến nay, 129 quốc gia/vùng lãnh thổ đã đầu tư vào Việt Nam Các dự án FDI đã hiện diện tại 63/63 địa phương, vốn FDI cũng đã được đầu tư vào 19/21 ngành nghề sản xuất kinh doanh của Việt Nam (Bộ Tài chính, 2018) Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2019 vốn FDI vào Việt Nam đạt 38,95 tỷ USD, tăng 7,2% so với năm 2018 Trong
đó, số dự án đăng ký góp vốn mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là 3883 dự
án với giá trị 16,75 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài
Với lợi thế cạnh tranh về môi trường đầu tư thông thoáng, môi trường chính trị
ổn định, môi trường kinh tế vĩ mô phát triển ổn định, nguồn nhân lực dồi dào với chi phí thấp, Việt Nam là một trong những quốc gia hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài Nhờ các lợi thế đó, dòng vốn FDI vào Việt Nam những năm gần đây có xu hướng tăng lên, đặc biệt là sau khi Việt Nam tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương (Hình 1)
Trang 10Giai đoạn từ năm 2010 - 2014 vốn FDI đăng ký có sự dao động liên tục và tăng nhẹ từ 19,89 tỷ USD năm 2010 lên 21,92 tỷ USD vào năm 2014 Từ sau năm 2015 tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam có sự gia tăng mạnh mẽ và liên tục, với tổng vốn đầu tư vào Việt Nam năm 2015 là 22,7 tỷ USD, thì đến năm 2019 con số này tăng lên 38,95 tỷ USD (Bảng 1)
Năm 2020, do chịu ảnh hưởng chung của đại dịch Covid-19, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nên các dự án FDI vào Việt Nam có sự sụt giảm cả về vốn đăng ký, và các dự án đăng ký mới, nhưng vốn thực hiện chỉ sụt giảm nhẹ, đạt 98,04% so với năm 2019 Có thể thấy, giai đoạn 2010 - 2020 Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc thu hút vốn FDI vào phát triển kinh tế - xã hội
Trang 11Năm 2021, đại dịch Covid 19 vẫn diễn biến hết sức phức tạp ảnh hướng lớn đến kinh tế Việt Nam Ngày 11/10/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 128 về Quy định tạm thời “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19.” Hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố đã nới lỏng giãn cách xã hội, chuyển từng bước sang thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch COVID-19 Do vậy trong năm 2021, vốn FDI thực hiện là 19,74 tỷ USD, từ tổng số vốn đăng lý là 31,15 tỷ USD So với năm
2020, số vốn thực hiện chỉ giảm rất nhẹ là 1,21% nhưng số vốn đăng ký lại tăng 9,19% Trong khi đó, số lượng dự án cấp mới dù giảm từ 2.523 dự án xuống còn 1.738 dự án nhưng giá trị đăng ký cấp mới tăng nhẹ từ 14,64 tỷ USD lên 15,24 tỷ USD, cho thấy giá trị trung bình của một dự án là tăng lên đáng kể trong năm 2021 Như vậy, trong nhưng năm vừa qua luồng vốn FDI có những biến chuyển đáng kể do đại dịch Covid 19, nhưng nhờ áp dụng chính sách phù hợp đã từng bước ổn định luồng vốn FDI vào Việt Nam
đã thu hút người nhập cư từ khắp nơi trên thế giới và tỷ lệ nhập cư ròng tại đây luôn nằm trong mức cao nhất thế giới
Mỹ nằm trong bảng xếp hạng một trong các quốc gia có nền kinh tế cạnh tranh
và hoạt động hiệu quả nhất theo các báo cáo của Ease of Doing Business, Báo cáo cạnh tranh toàn cầu và các báo cáo khác
2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến FDI của Mỹ vào Việt Nam
Theo đánh giá của nhiều nhà đầu tư, so với các nước khác trong khu vực, Việt Nam nổi bật về tiềm năng tiêu dùng và cơ hội mới, do đó, FDI của Mỹ vào Việt Nam có khả năng tăng lên nhanh chóng trong giai đoạn tới Một trong những điều quan trọng
nhất là chi phí lao động thấp Chi phí nhân công tăng vọt tại Trung Quốc đang khiến nhiều hãng sản xuất đa quốc gia của Mỹ đã hướng sự chú ý vào nơi rẻ hơn 50% là Việt Nam Điển hình là Microsoft, từ cuối năm 2014, doanh nghiệp này đã chuyển các nhà máy sản xuất smartphone từ Trung Quốc sang Việt Nam, biến Việt Nam trở thành một trọng điểm trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Tập đoàn
- Thứ hai, sức hút lớn nhất với hầu hết nhà đầu tư ngoại nói chung và Mỹ nói riêng là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) về tự do thương mại, mà Việt