MỘT số BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG dạy học môn GDCD TRƯỜNG THPT lê HỒNG PHONG

Hiện nay, tại trường Lê Hồng Phong, phương pháp đóng vai này đã được áp dụng vào một số môn học như văn, GDCD, hóa học,…nhưng vẫn chưa phổ biến. Một số giáo viên vẫn còn e dè trong việc thực hiện phương pháp này vì cho rằng phương pháp này chưa chuyển tải hết kiến thức và học sinh chưa tiếp thu được bài học. Nhưng thực tế cho thấy do giáo viên ngại đổi mới, không muốn mất nhiều thời gian, công sức cho một giờ dạy. Họ chưa thấy hết được mặt tích cực của phương pháp này. Vì vậy tôi chọn đề tài: Vận dụng phương pháp đóng vai vào giảng dạy môn GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong làm nội dung nghiên cứu khoa học của mình.

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài: 3

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 5

3 Đối tượng nghiên cứu 6

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp của đề tài 7

7 Bố cục của đề tài 7

B NỘI DUNG 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 8

1.1 Các khái niệm liên quan 8

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của phương pháp đóng vai trong môn GDCD 9

1.3 Nội dung của phương pháp đóng vai 10

1.3.1 Các bước tiến hành của phương pháp đóng vai 10

1.3.2 Thực hiện đóng vai 12

1.3.3 Điều kiện áp dụng 15

1.3.4 Trường hợp vận dụng 15

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI VÀO GIẢNG DẠY MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THPT 17

2.1 Khái quát trường THPT Lê Hồng Phong 17

2.2 Vận dụng phương pháp đóng vai vào giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường THPT Lê Hồng Phong 27

2.2.1 Mục tiêu chung 27

2.2.2 Mục tiêu môn GDCD ở THPT 28

2.3 Ưu và nhược điểm của phương pháp đóng vai 32

2.3.1 Ưu điểm của phương pháp 32

2.3.2 Hạn chế của phương pháp đóng vai 32

2.3.3 Tác dụng của phương pháp đóng vai: 32

2.3.4 Cách tiến hành một tiết dạy bằng phương pháp đóng vai cụ thể vào bài

học: 33

2.3.5 Ví dụ về một số nội dung dạy bằng phương pháp đóng vai 34

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG PHONG 40

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

1 Kết luận 41

2 Kiến nghị: 42

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Sau 16 năm thực hiện nghị quyết Trung ương 2, giáo dục và đào tạo nước

ta đã đạt được những thành tựu không nhỏ, góp phần quan trọng vào thành côngcủa sự nghiệp đổi mới và đưa nước ta thoát khỏi tình trạng một nước nghèo

Tuy nhiên, nhận định trong kết luận của hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hànhTrung ương khóa XI thì đến nay giáo dục và đào tạo nước ta vẫn chưa vẫn chưathực sự là quốc sách hàng đầu để làm động lực quan trọng nhất cho phát triển.Nhiều hạn chế, yếu kém của giáo dục và đào tạo đã nêu ở nghị quyết Trungương 2 khóa VIII vẫn chưa được khắc phục cơ bản, có mặt nặng nề hơn Chính

vì vậy mà đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đang trở thành mộtyêu cầu khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiệnđại hóa, xây dựng và bảo vệ tổ quốc ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Trước hết việc đổi mới giáo dục được là xu thế của toàn cầu, giáo dụcđược coi là hành trang quan trọng giúp con người thành công trên nhiều lĩnh vựckhác nhau Hòa mình vào sự phát triển chung của khu vực và thế giới, Việt Namcũng hướng tới phát triển nền kinh tế tri thức Do đó việc xây dựng một nền giáodục hiện đại là điều cần thiết và cấp bách hiện nay Trong những năm gần đây,Việt Nam đang thực hiện đổi mới phương pháp và nội dung dạy học Mục tiêuquan trọng của phương pháp đổi mới là lấy người học lam trung tâm, phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, gắn lý luận với thực tiễn, nângcao khả năng thực hành cho học sinh Với phương pháp đổi mới thì giáo viênđóng vai trò là người hướng dẫn, giáo viên tổ chức, hướng dẫn hoạt động họctập thay thế cho các phương pháp cũ, rèn luyện cho các em thói quen tự học,pháp huy tiềm năng và vận dụng hiệu quả những kiến thức, kĩ năng đã tích lũy,tác động đến tình cảm, đem lại thú vui hứng thú học tập cho học sinh

Đới với việc đổi mới phương pháp dạy học, môn giáo dục công dân cũngcần thiết phải đổi mới cho phù hợp Bởi đây là môn học có vai trò quan trọngtrong việc hình thành thế giới quan, tạo tư tương niềm tin cho các em học sinh.Đồng thời nó cũng có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách tốt đẹp,

giúp các em có lối sống lành mạnh phù hợp với chuẩn mực xã hội, đặc biệt làviệc thực hiện pháp luật Môn giáo dục công dân là một môn học có thể truyềntải đầy đủ, hiệu quả cụ thể về đạo đức và pháp luật cho học sinh Cho đến naynhiều người vẫn cho rằng môn giáo dục công dân là một môn học khô khan,kiến thức lý luận trìu tượng do khó dạy và khó học, khó ứng dụng các phươngpháp dạy học tích cực, hiện đại Nhưng thực tế nội dung môn học này lại là mônhọc dễ ứng dụng các phương pháp dạy học nhất cả về truyền thống lẫn hiện đại.Vấn đề là giáo viên phải biết sử dụng phương pháp nào cho tối ưu và phù hợpvới bài giảng, tiết giảng để học sinh có thể tiếp thu kiến thức, phát huy đượcnăng lực học tập và khả năng nhận thức của học sinh Phương pháp dạy học phùhợp khơi gợi cảm giác thích thú học của học sinh thì tiết học mới có hiệu quả,cần đảm bảo học sinh nào cũng tham gia vào quá trình học, đấy mới là phươngpháp phù hợp Trong chương trình giáo dục công dân của THPT, mỗi bài đều cóthể sử dụng nhiều phương pháp kết hợp khác nhau, trong đó có một phươngpháp chủ đạo Phương pháp đóng vai có thể nói là phương pháp chủ đạo, tíchcực trong việc chuyển tải nội sung đến người học Bởi phương pháp đóng vaigiúp học sinh vận dụng các kiến thức của mình vào trải nghiệm thực tế để đóngvai Phương pháp này tạo cho bầu không khí lớp học sôi nổi, không nhàm chán

mà vận động được tất cả các học sinh trong lớp cùng thực hiện

Hiện nay, tại trường Lê Hồng Phong, phương pháp đóng vai này đã được

áp dụng vào một số môn học như văn, GDCD, hóa học,…nhưng vẫn chưa phổbiến Một số giáo viên vẫn còn e dè trong việc thực hiện phương pháp này vìcho rằng phương pháp này chưa chuyển tải hết kiến thức và học sinh chưa tiếpthu được bài học Nhưng thực tế cho thấy do giáo viên ngại đổi mới, khôngmuốn mất nhiều thời gian, công sức cho một giờ dạy Họ chưa thấy hết đượcmặt tích cực của phương pháp này Vì vậy tôi chọn đề tài: Vận dụng phươngpháp đóng vai vào giảng dạy môn GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong làmnội dung nghiên cứu khoa học của mình

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Phương pháp này ngày càng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khácnhau, đặc biệt là giáo dục Phương pháp này đã được áp dụng khá nhiều trongnền giáo dục của Việt Nam, phương pháp đóng vai trở thành một phương pháptích cực bên cạnh nhiều phương pháp dạy học hiện đại khác như: phương phápthảo luận nhóm, Phương pháp kể chuyện, phương pháp tình huống…

Cho đến nay thì mới có rất ít những công trình nghiên cứu về phươngpháp dạy học cụ thể này, các công trình chủ yếu nghiên cứu thông qua phươngpháp đóng vai Một số công trình nghiên cứu ở viêt nam có đề cập đến phươngpháp đóng vai , các sách lien quan đến vấn đề:

1 Nguyễn Văn Cư, Nguyễn Duy Nhiên, 2007, Những vấn đề lý luận vàthực tiễn, NXB Đại học sư phạm, đã trình bày những vấn đề lý luận chung vềdạy và học môn GDCD, đổi mới phương pháp và vận dụng phương pháp dạyhọc tích cực, thiết kế một bài giảng cụ thể trong trường trình GDCD ở trườngTHPT

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo_Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năngmôn giáo dục công dân cấp trung học phổ thông, 2014, Hà Nội

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo_Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tậptheo định hướng phát triển năng lực học sinh, môn gióa dục công dân cấp trunghọc phổ thông, 2014, Hà Nội

* Các đề tài luận án, luận văn gồm có:

1 Lê Thị Biên, Vận dụng phương pháp đóng vai vào dạy học phần côngdân với đạo đức môn GDCD ở trường THPT Đoàn Thị Điểm, Hà Nội

2 Đinh Thị Phương Thảo, Vận dụng phương pháp đóng vai trong phươngpháp dạy học môn tâm lý ở Đại Học Hải Phòng

3 Phạm Thị Thúy Phương, Một số phương pháp giảng dạy giáo dục côngdân theo hướng giáo dục tích cực

Các đề tài trên đã khái quát cơ sở lý luận của phương pháp dạy học tíchcực vào môn GDCD nhưng chưa thực nghiệm cụ thể trên một phạm vi nhấtđịnh, để có thể áp dụng cho học sinh nhiều trường khác nhau trên cùng một địa

bàn Bởi vậy tôi chọn đề tài: Vận dụng phương pháp đóng vai vào giảng dạymôn GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong làm bài nghiên cứu của mình.

3 Đối tượng nghiên cứu

Vận dụng phương pháp đóng vai vào giảng dạy học môn GDCD ở trườngTHPT Lê Hồng Phong

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

4.1 mục đích

Môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông đóng vai trò quantrọng trong việc hình thành nhân cách, giáo dục ý thức và hành vi của ngườicông dân cho học sinh, không chỉ trang bị cho người học sinh những tri thức đạođức mà điều quan trọng là hình thành cho học sinh thói quen, kĩ năng và thựchiện hành vi giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức chung của xãhội Khi nghiên cứu phương pháp đóng vai để vận dụng vào giảng dạy mônGDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong, giúp học sinh lien hệ được với thực tếbằng các tri thức vốn có, phát huy được kinh nghiệm sống cho bản thân, thể hiệnbằng hành động, cách xử lý các tình huống, từ đó các em rút ra được bài họckinh nghiệm sâu sắc cho bản thân và khắc sâu kiến thức Vận dụng phương phápđóng vai vào giảng dạy góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCDnói riêng và chất lượng giáo dục các môn khoa học khác nói chung

4.2 Nhiệm vụ

Thực hiện mục tiêu đã nêu trên, ngoài ra còn thực hiện những nhiệm vụsau:

Thứ nhất, nghiên cứu lý luận chung về phương pháp đóng vai: Quan niệm

về phương pháp đóng vai, các kiểu dạy học theo hình thức đóng vai, quy trìnhvận dụng phương pháp đóng vai,…

Thứ hai tìm hiểu thực trạng vận dụng phương pháp đóng vai và vận dugjphương pháp đóng vai vào một số bài cụ thể trong chương trình GDCD ở trườngTHPT lê Hồng Phong

Thứ ba, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả việc vận dụng phươngpháp đóng vai vào môn giáo dục công dân

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở xác định mục đích, đối tượng nghiên cứu của đề tài, tôi sửdụng các phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích, phương pháptổng hợp, phương pháp so sánh đối chiếu, phương pháp lịch sử logic, để xâydựng cơ sở lý luận cho đề tài

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, phương phápkhảo sát, phương pháp quan sát, phương pháp thống kê, nhằm thu thập thôngtin về việc vận dụng phương pháp đóng vai và xử lý thông tin một cách có hiệuquả nhất

6 Đóng góp của đề tài

Đánh giá cụ thể thực trạng việc vận dụng phương pháp đóng vai vào môndạy GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong

Đề tài làm sáng tỏ hơn về phương pháp dạy học đóng vai và cumg cấp cơ

sở lý luận cho việc vận dụng phương pháp đóng vai vào quá trình dạy học mônGDCD nói chung và các môn học khác nói riêng, nhằm nâng cao hiểu quả giảngdạy hơn ở trường THPT Lê Hồng Phong

Qua đó sẽ góp phần nhỏ vào việc đổi mới phương pháp dạy học cho mônGDCD không chỉ ở trường Lê Hồng Phong mà các trường THPT trên cùng mộtđịa bàn và góp phần đổi mới vào thay đổi phương pháp dạy học có hiệu quảnhất

7 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, bố cục và danh mục tham khảo đề tài gồm có 3chương

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Các khái niệm liên quan

Theo từ điển Tiếng Việt ‘Giáo dục công dân” là một thuật ngữ để chỉ

Cụm từ ‘Giáo dục công dân” xuất hiện từ rất sớm, bởi từ xưa con người đã

có ý thức được rằng cần phải sống phù hợp chuẩn mực đạo đức và chuẩn mựcpháp luật mới xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với người khác, với cộngđồng xã hội Cần nhận thấy rằng, giá trị đạo đức, nhân văn hiện hữu trong mỗicon người không tự nhiên mà có, nó là kết quả của quá trình giáo dục và tự giáodục trong đó, con đường giáo dục thông qua trường học luôn đóng vai trò quantrọng Nếu không có định hướng giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội thì hệthống giá trị đạo đức, nhân văn cốt lõi sẽ hình thành ngẫu nhiên, tự phát, lệch lạckhông đáp ứng được yêu cầu xã hội Mỗi chế độ xã hội có một chuẩn mực đạođức và pháp luật riêng để giáo dục con người Từ đó, có thể định nghĩa giáo dục

công dân như sau: Giáo dục công dân là một môn học nhằm giáo dục nhân cách, phẩm chất đạo đức, lối sống cũng như giáo dục ý thức trách nhiệm, nghĩa

vụ của người học sinh đối với gia đình, cộng đồng, xã hội Đây là môn học đóng

vai trò to lớn trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh, xây dựng nền tảng đạođức để các em trưởng thành Giáo dục công dân là môn học mới, thay thế mônChính trị trước đây Năm 1990-1991 môn Giáo dục công dân mới được thựchiện đại trà ở bậc Trung học phổ thông Ngay từ nhỏ thì chúng ta đã từng tiếpcận với các phương pháp đóng vai bẳng cách nhập thân, đóng vai vào các nhânvật ở lớp, thì bước đầu chúng ta đã làm quen với phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành, đóng thử mộtcách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định và môi trường an toàn

Đóng vai là một trong những phương pháp dạy học phổ biến hiện nay.Trong phương pháp đóng vai, người học diễn tả thái độ của người khác theo mộtkịch bản cho trước Vai diễn được các thành viên quan sát, chứng kiến hoặcđược ghi hình Có thể nói, đóng vai là một phương pháp gây ấn tượng bởi dễhình dung, hình ảnh sống động, dễ hiểu, dễ nhớ Trong đó người học có thể nắm

bắt cách xử lý tình huống thông qua vai diễn của người khác Việc đóng vai củahọc sinh không nhất thiết phải là sự thể hiện các vai diễn, mà có khi chỉ là nhữnglời độc thoại kết hợp hành vi với ngôn ngữ không dùng lời nói để thể hiện, cũng

có khi học sinh đóng vai giáo viên để điều hành tổ chức một hoạt động, một nộidung học tập nào đó

Như vậy dạy học thông qua đóng vai và một số phương pháp dạy học giúphọc sinh tích cực tham gia sáng tạo, thể hiện bản thân, hòa nhập với quá trìnhdạy học, vào môi trường học tập linh hoạt, năng động Đóng vai, phân tích tìnhhuống, cách ứng xử, giải quyết vấn đề, truyền tải thông tin, thông điệp từ kiếnthức, thái độ, kỹ năng sẽ tác động sâu sắc tới suy nghĩ và hành động của ngườidạy và người học Song để ứng dụng và phát huy giá trị, hiệu quả của phươngpháp đóng vai, đòi hỏi phải có những yêu cầu nhất định đối với nhà trường, giáoviên và học sinh

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của phương pháp đóng vai trong môn GDCD

Phương pháp dạy học môn GDCD phải theo hướng phát huy tính tích cực,

tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; bồi dưỡng cho học sinh năng lực tựhọc, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên, loại bỏ thóiquen học tập thụ động theo kiểu: Thầy giảng - trò nghe, thầy hỏi - trò trả lời,thầy đọc - trò ghi chép và học thuộc

Quá trình dạy học một bài là quá trình học sinh được cuốn hút vào các hoạtđộng học tập do giáo viên thiết kế, tổ chức và hướng dẫn, qua đó các em có thể

tự khám phá và chiếm lĩnh nội dung bài học Học sinh sẽ hứng thú, thông hiểu

và ghi nhớ những gì các em nắm được qua hoạt động chủ động tích cực củamình

Trong quá trình dạy học, giáo viên phải huy động , khai thác tối đa vốnhiểu biết và kinh nghiệm sống của học sinh tạo cơ hội và động viên khuyếnkhích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân về vấn đề đang học Giáo viêncũng cần khuyến khích học sinh nêu thắc mắc khi nghe giảng; đặt câu hỏi cho

thầy, cho bạn; trao đổi, tranh luận, tạo nên mối hợp tác, giao tiếp giữa thầy vàtrò, giữa trò và trò trong quá trình chiếm lĩnh nội dung học tập.

Dạy học môn GDCD phải gắn bó chặt chẻ với thực tiễn cuộc sống của họcsinh Giáo viên cần phải tăng cường sử dụng các tình huống, các câu chuyện,các hiện tượng thực tế, các vấn đề bức xúc trong xã hội để phân tích, đối chiếu,minh hoạ cho bài giảng Đồng thời hướng dẫn và khuyến khích cho học sinh liên

hệ, tự liên hệ; điều tra, tìm hiểu, đánh giá các sự kiện trong đời sống của lớphọc, nhà trường, địa phương, đất nước

Môn giáo dục công dân ở nhà trường THPT nhằm giáo dục cho học sinhcác chuẩn mực xã hội đối với người công dân ở mức độ phù hợp với lứa tuổi.Trên cơ sở đó góp phần hình thành những phẩm chất, nhân cách của con ngườiViệt Nam trong giai đoạn hiện nay, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ củathời đại

Qua nhiều năm, bộ môn giáo dục công dân được vận dụng khá nhiềuphương pháp dạy học mới ngoài phương pháp truyền thống (diễn giảng, đàmthoại, kể chuyện ) như thảo luận nhóm, tổ chức trò chơi đóng vai trong đóđóng vai là một phương pháp có nhiều ưu điểm Nếu thực hiện được phươngpháp này thì hiệu quả của nó rất rõ dệt

Việc đóng vai giúp học sinh liên hệ đến các vấn đề liên quan một cách cụthể để các em phát huy vốn kinh nghiệm sống của bản thân để phân tích, lí giải,tranh luận các tình huống, các sự kiện thực tế từ đó các em tự rút ra bài học vàkhắc sâu kiến thức

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành, “làm thử” một sốcách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp nhằmgiúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sựviệc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” khôngphải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sauphần diễn ấy

1.3 Nội dung của phương pháp đóng vai

1.3.1 Các bước tiến hành của phương pháp đóng vai

Bước 1: Xác định chủ đề

Đây là bước quan trọng nhất

Chủ đề phải nằm trong nội dung mà người học đã được học tập Không thểthực hiện đóng vai với chủ đề mà người học chưa được học hoặc chưa có tàiliệu, thời gian để tự học;

Chủ đề phải có thể thực hiện được bằng phương pháp đóng vai;

Chủ đề phát huy được ưu thế của phương pháp đóng vai là những chủ đềthể hiện được kỹ năng giao tiếp, thái độ, cách ứng xử giải quyết vấn đề

Bước 2: Xác định mục tiêu học tập, lập kế hoạch về tình huống và vai Dựa theo chủ đề để xây dựng mục tiêu học tập; mục tiêu phải phù hợp vớimục tiêu bài giảng nhưng phải cụ thể, bổ sung thêm cho mục tiêu bài giảng Xây dựng tình huống và vai đóng: tình huống phải rất cụ thể; vai đóng càng

cụ thể bao nhiêu càng tốt Các dữ liệu không phải tùy tiện đặt ra mà cần suynghĩ, cân nhắc để thể hiện tố mục tiêu học tập; nêu lên được nhiều vấn đề, khíacạnh để học tập

Nêu trọng tâm về kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề; nêu trọng tâm về

kỹ năng giao tiếp, thái độ

Bước 3: Giao nhiệm vụ cho các vai, cho người quan sát

Vai đóng phải cụ thể theo đúng mục tiêu học tập (người đóng vai "chính",người đóng vai "phụ" phải thực hiện nhiệm vụ, công việc, động tác gì trongcác tình huống trên)

Người quan sát (các người học khác) được phân thành nhóm nhỏ (vàingười) Mỗi nhóm được giao các nhiệm vụ cụ thể như: nhóm theo dõi nhận xétvai "chính"; nhóm theo dõi nhận xét vai "phụ"; các nhóm theo dõi về kỹ nănggiao tiếp, thái độ, kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề

Bước 4: Xác định thời gian đóng vai

Không nên quá ngắn (ít hơn 15 phút) và sẽ hạn chế trong việc thể hiệnđược mục tiêu học tập; chưa đủ để bộc lộ các ưu, nhược điểm

Cũng không nên quá dài vì sẽ loãng, thiếu tập trung

Lưu ý: cần dự kiến thời gian thảo luận ngay sau buổi đóng vai Thời gianthảo luận phải đủ để mọi người phát biểu, có thể nêu lên được đầy đủ các nhậnxét, rút kinh nghiệm, đánh giá

Để xác định thời gian đóng vai, có thể tham khảo ý kiến những người sẽthực hiện vai đóng (họ sẽ đề xuất sau khi đã trao đổi, hội ý với nhau về dự kiếnnội dung dựa theo nhiệm vụ được giao)

1.3.2 Thực hiện đóng vai

Bước 1: Chuẩn bị, tạo không khí thuận lợi

Kê xếp lại bàn ghế cho thích hợp:

- Bàn ghế ngồi của vai đóng được kê ở giữa để mọi người quan sát thuậntiện

- Bàn ghế của người quan sát (cử tọa) kê chung quanh sao cho thích hợpvới nhiệm vụ được giao (thí dụ: nhóm theo dõi vai "chính", vai "phụ" ngồi đốidiện với các vai đóng để quan sát được tốt)

- Giảng viên cũng có một chỗ ngồi thích hợp để theo dõi được diễn biếnchung, không làm ảnh hưởng đến các vai đóng

Tạo không khí:

- Thoải mái các các vai đóng

- Trật tự, tập trung

Bước 2: Thực hiện đóng vai

Trước khi thực hiện đóng vai, giảng viên cần nêu rõ: chủ đề, mục tiêu họctập, giao nhiệm vụ cho các vai và người quan sát, xác định thời gian đóng vai.Khi thực hiện đóng vai, các vai đóng hoàn toàn chủ động về nội dung vàthời gian Giảng viên không nên can thiệp, nhắc nhở làm mất tính chủ động, linhhoạt của vai diễn Chỉ được ngừng thực hiện đóng vai khi kéo dài quá thời gianquy định nhiều, không còn thời gian để thảo luận sau đóng vai

Để thực hiện đóng vai:

- Vai đóng không cần thực hiện các kỹ xảo biểu diễn như trong đóng kịch,

dễ gây mất tập trung vào nội dung;

- Cần lưu ý thể hiện thái độ, phong cách trong giao tiếp nhất là với vai

Bước 3: Thảo luận sau đóng vai

Thảo luận sau đóng vai là rất quan trọng, đó là nội dung cơ bản của giảngdạy bằng phương pháp đóng vai

Thực hiện thảo luận ngay sau khi đóng vai để người học còn lưu giữ đượccác nhận xét, quan sát qua thực tế buổi đóng vai

Giảng viên điều khiển thảo luận sau đóng vai Qua các vai đóng, người họcnhận xét, thảo luận:

- Về kỹ năng giao tiếp:

Có trình bày, giải thích rõ ràng, dễ hiểu không?

Các ngôn từ sử dụng có phù hợp cho vai "chính", "phụ" không?

Trong sử dụng ngôn từ cần lưu ý tránh việc trình bày như sách vở; dùngcác ngôn từ khoa học khó hiểu, khó tiếp thu

- Về thái độ, phong cách:

Việc chào hỏi, cách xưng hô trong giao tiếp ?

Có thực sự tôn trọng, chú ý lắng nghe, giải đáp đúng yêu cầu của các vaiđóng?

- Về kiến thức:

Cách giải thích, hướng dẫn có đúng không?

Các biện pháp giải quyết nêu ra có phù hợp với lý thuyết, với nguyên tắcchung không?

- Những điều có thể học tập rút kinh nghiệm qua đóng vai:

Cần bố trí, động viên để mọi người đều có thể phát biểu thoải mái Khi cónhững nhận xét chưa đúng, chưa rõ, nên tiến hành trao đổi để có thể đi đến kết

luận Nếu nảy sinh những vấn đề cơ bản chưa thống nhất có thể để lại, tổ chứcmột buổi thảo luận nhóm riêng.

Bước 4: Nhận xét chung của buổi đóng vai

Cuối cùng, giảng viên có nhận xét về buổi đóng vai:

Cần dựa trên kết quả thảo luận để có nhận xét chung;

Tránh tình trạng áp đặt không phân biệt đúng, sai, cái nên, không nên làm; Nêu lên được những điều học tập và những điều cần rút kinh nghiệm

Sau khi thực hiện buổi dạy học bằng phương pháp đóng vai, giảng viên cầnkiểm định theo các nội dung chủ yếu sau:

- Chủ đề của đóng vai có thích hợp với phương pháp đóng vai? Có phảiđóng vai là phương pháp tốt nhất để thực hiện nội dung dạy học này không? Chủ

đề của đóng vai có phù hợp với kiến thức và khả năng của người học?

- Mục tiêu của đóng vai có phù hợp, bổ sung tốt cho mục tiêu bài giảng?Các mục tiêu được đề ra có đầy đủ, rõ ràng?

- Tình huống và các vai đóng có thích hợp với chủ đề, mục tiêu học tập?

Có tạo điều kiện để các vai đóng thể hiện được mục tiêu học tập? Có trình bàyđược nhiều thông tin cần thiết? có đề xuát đến những vấn đề thiết thực, quantrọng của nội dung học tập?

- Công tác chuẩn bị cho buổi đóng vai (nêu rõ chủ đề, mục tiêu học tập,giao nhiệm vụ cho các vai, người quan sát )

- Thực hiện buổi đóng vai, hướng dẫn thảo luận sau khi đóng vai

Qua đó rút kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện thêm

Dạy học bằng phương pháp đóng vai là phương pháp dạy học cơ bản và tốtnhất khi dạy kỹ năng giao tiếp - một kỹ năng cần thiết và quan trọng để ngườihọc hoạt động được trong một tập thể, cộng đồng

Để dạy học bằng phương pháp đóng vai, cần bảo đảm các điều kiện sau: Người học được chuẩn bị trước về kiến thức;

Nhóm người học không quá đông (ít hơn 20 người);

Giảng viên cần chuẩn bị trước và phải có mặt để theo dõi

Lợi ích: học cách ứng xử thích hợp; học cách giải thích, thuyết phục; họccách ra quyết định và cách đảm đương nhiệm vụ.

Vai trò của giảng viên: chọn chủ đề thích hợp; xác định rõ mục tiêu họctập; nêu tình huống; giao nhiệm vụ cho từng vai, cho người quan sát; hướng dẫnthảo luận sau đóng vai; tổng kết (nhận xét từng vai, người quan sát theo mụctiêu học tập đã xác định)

Vì vậy khi thực hiện buổi đóng vai cần báo trước cho người học để chuẩn

bị, ôn tập lại các kiến thức đã học

Hai là, nhóm (tổ) học tập không quá đông (nên dưới 20 người) để có thểquan sát, theo dõi được các vai đóng đầy đủ; tham gia thảo luận, rút kinhnghiệm qua buổi đóng vai

Ba là, giảng viên cần chuẩn bị trước cho buổi đóng vai, viết đầy đủ quytrình thưc hiện dạy học bằng phương pháp đóng vai

Lưu ý: xây dựng mục tiêu học tập buổi đóng vai phù hợp với mục tiêu họctập của bài giảng, nhưng không phải là sao chép lại mục tiêu học tập bài giảng

mà là minh họa, bổ sung hco mục tiêu học tập bài giảng

Bốn là, giảng viên nhất thiết phải có mặt đầy đủ, theo dõi, ghi chép đểhướng dẫn thảo luận và tổng kết những điều học được qua buổi đóng vai

1.3.4 Trường hợp vận dụng

Đóng vai là phương pháp dạy học cơ bản và tốt nhất về kỹ năng giao tiếp,

là phương pháp cụ thể để dạy học về phong cách thái độ đối với con người, đồngđội Đó là phương pháp dạy học sinh động, chủ động, tạo điều kiện cho ngườihọc bộc lộ các ưu điểm để phát huy và nhược điểm để sửa chữa khắc phục

Qua đóng vai, người học có điều kiện ứng dụng lý thuyết, nguyên tắc đãhọc vào thực tế sinh động, đa dạng mà họ sẽ tiếp xúc sau này

Đồng thời qua đóng vai cũng rèn luyện cho người học ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường đã được làm quen với vai của người cán bộ sẽ đảm nhiệmsau khi tốt nghiệp, luyện tập năng lực giải quyết vấn đề theo cương vị mà ngườihọc sẽ đảm nhiệm sau này

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI VÀO GIẢNG

DẠY MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THPT 2.1 Khái quát trường THPT Lê Hồng Phong

BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ TỰ ĐÁNH GIÁ Tiêu chuẩn 1: Tổ chức và quản lý nhà trường

Tiêu chuẩn 2: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh

Tiêu chuẩn 3: Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Tiêu chuẩn 4: Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

Tiêu chuẩn 5: Hoạt động giáo dục và kết quả giáo dục.

Tên trường (theo quyết định mới nhất): THPT Lê Hồng Phong

Tên trước đây: THPT Số 2 Quảng Trạch

Cơ quan chủ quản: Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình

Tỉnh/thành phố Quảng Bình Họ và tên hiệu

trưởng (giám đốc) Trần Xuân TiếnHuyện/quận/thị xã/thành

Xã/phường/thị trấn Quảng Hòa FAX

Đạt chuẩn quốc gia Đạt GĐ 1 Website

http://

thptlehongphongqbinh.edu.vn

trúThuộc vùng đặc biệt khó

khăn

Có học sinh nộitrú

Trường liên kết với nước

Năm học 2014-2015

Năm học 2015-2016

Năm học 2016-2017

Năm học 2013-2014

Năm học 2014-2015

Năm học 2015-2016

Năm học 2016-2017

Cộng 25 25 29 28 28

3 Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên

a) Số liệu tại thời điểm tự đánh giá:

Tổng

Dân tộc

Trình độ đào tạo

Ghi chú

Đạt chuẩn

Trên chuẩn

Chưa đạt chuẩn

b) Số liệu của 5 năm gần đây:

Năm học 2012-2013

Năm học 2013-2014

Năm học 2014-2015

Năm học 2015-2016

Năm học 2016-2017

4 Học sinh (học viên)

Năm học 2012- 2013

Năm học 2013- 2014

Năm học 2014- 2015

Năm học 2015- 2016

Năm học 2016- 2017

(hoặc thi đỗ vào các

trường đại học, cao

Trường cấp 3 Nam Quảng Trạch - Trường THPT số 2 Quảng Trạch và nay

là Trường THPT Lê Hồng Phong, thành lập ngày 20 tháng 9 năm 1966 theoquyết định số 1216 QĐ/UB của Uỷ ban hành chính tỉnh Quảng Bình tách ra từtrường cấp 3 Quảng Trạch Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, trường đãđược nhân dân vùng Nam Quảng Trạch (nay là thị xã Ba Đồn), đặc biệt nhândân thôn Cao Cựu, Thanh Tân (Quảng Hòa), nhân dân xã Quảng Thủy đùm bọc,cưu mang, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển, vững bước đi lên - khẳngđịnh địa chỉ giáo dục tin cậy nhất của nhân dân vùng Nam Điều này thể hiện rất

cụ thể qua những chặng đường sau:

Trường cấp 3 Nam Quảng Trạch xây dựng trên đất thôn Cao Cựu - xãQuảng Hòa - huyện Quảng Trạch (nay là thị xã Ba Đồn) Ngày đầu thành lập,trường chỉ có 6 lớp với 283 học sinh, 14 cán bộ giáo viên, nhân viên do thầygiáo Nguyễn Quang Đăng làm Hiệu trưởng Trong hoàn cảnh chiến tranh khốcliệt, trường lớp tạm bợ nhưng với khát vọng đào tạo những lớp người có tri thức,trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng, tập thể thầy cô giáo nhà trường

đã nỗ lực vượt mọi khó khăn để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục Ngàykhai trường đầu tiên (5-9-1966) được long trọng tổ chức trong niềm tin thắng lợicủa giáo viên và học sinh Kết quả cuối năm học, trường gặt hái được nhiềuthành tích xuất sắc Đội học sinh đi thi học sinh giỏi toàn tỉnh mang về thànhtích cho nhà trường rất đáng trân trọng Học sinh Nguyễn Hữu Trường đạt giảinhất môn Văn, giải nhì môn Toán; học sinh Lê Đình Thám đạt giải nhất mônVăn, học sinh Lê Văn Dần đạt giải ba môn Toán (Kỳ thi HSG lớp 10 (10/10)toàn tỉnh: chỉ tổ chức 2 môn Văn – Toán) Kỳ thi tốt nghiệp lớp 10 trong nămhọc đầu tiên này, tỉ lệ đậu 100% Học sinh của ba lớp 8, hai lớp 9 lên lớp thẳng95% Qua mỗi năm học, số lượng học sinh và chất lượng dạy học được nânglên Cơ sở vật chất của trường ngày một khang trang hơn Đội ngũ cán bộ giáo