Giáo trình Kỹ thuật an toàn môi trường công nghiệp (Nghề: Cắt gọt kim loại - Trung cấp) - Trường TCN Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương

Giáo trình Kỹ thuật an toàn môi trường công nghiệp cung cấp cho người học những kiến thức như: Mục đích, ý nghĩa, tính chất và nhiệm vụ của công tác BHLĐ; Những khái niệm cơ bản và công tác tổchức về BHLĐ; Phân tích điều kiện và nguyên nhân gây ra tai nạn lao động;...Mời các bạn cùng tham khảo!

TRUONG TRUNG CAP NGHE KY THU� T CONG NGH:E: HUNG Vl ONG

�,.J�1 f PNG ·· ;�

"�' :, ·-: 'r& •

t· ,�� �i · •· �-i ·'· ::;···.·· '. •' -� : , 4' · ·· ·. s, I ;- ,

; �

·-LOI GIOI THitU Giao trinh ky thu�t an toan - m6i truong c6ng nghi�p duqc bien so� nhim cung cil.p cho h9c sinh h� Trung cftp nghS ciit g9t kim lo�i nhfmg kiSn thuc nhu sau:

- Cac diSu quy dinh cua Lu�t Lao d9ng ap dvng cho san xuftt

- Cac ySu t6 nguy hiSm va c6 h�i dSn sue khoe nguai lao d('mg

- Nhfmg nguyen nhan gay ra tai n�

- M9t s6 phucmg phap sa cuu va cftp cuu khi d6ng nghi�p bi tai n�

- Cach su dvng cac phuO'Ilg ti�n bao h9 lao d9ng va cac phuO'Ilg ti�n khac nhim ngan ngira tai n�n lao d9ng

- Cach SU SU dvng cac phuO'Ilg ti�n bao hQ lao d9ng, SO' cuu, cftp cuu n� nhan khi bi tai n�n

Giao trinh g6m 10 bai cung cftp nhfmg kiSn thuc CO' ban nhftt vs an toan lao d9ng - m6i truong c6ng nghi�p trong Hnh vvc c:it g9t kim lo�i

Trong qua trinh bien so�n, tac gia xin chan thanh cam O'Il quy Thay c6 da g6p y nhi�t tinh dS giao trinh ngay cang hoan thi�n hO'Il nfra

Qu�n 5, ngay thang nlim 20

Tham gia bien sol)n Nguyln Hung Vy

MVCLVC

2 Bai 1: My.c ilich, y nghia, tinh chiit va nhi�m vy ciia c6ng tac bao hq lao ilqng 4

3 Bai 2: Nhfrng khai ni�m cO' ban va c6ng tac t6 chrrc v@ bao hq lao ilqng 7

4 Bai 3: Phan tich ili�u ki�n va nguyen nhan gay ra tai n;.tn lao ilqng 11

5 Bai 4: Khai ni�m v@v� sinh lao ilqng, vi khi h�u, buc x;.t ion hoa va tit\ng fin 14

7 Bai 6: Anh hm'mg ciia ili�n tir tnrong, hoa chiit ilqc 29

8 Bai 7: Anh sang, mau sic VII ky thu�t thong gio trong lao ilqng 38

11 Bai 10: Ky thu�t an toan ili�n, phong ch6ng chay n6 va sfr dy.ng thi�t bj nang h;.t 64

BAI 1: MVC DICH, Y NGHiA, TINH CHAT VA NHI:¢M V1) CUA CONG

TAC BAO H(> LAO D(>NG Gioi thi�u:

Bai h9c nay nhfim cung c�p cho h9c sinh nhimg kiSn thuc ve mµc dich, y nghia, tinh chfit va nhi�m vµ cua ci\ng tac bao h(> lao d(>ng trong nghe ci\t g9t kim lo�i

M\IC tieu:

- Trinh bay duqc mµc dich, y nghia cua cong tac bao h(> lao d(>ng

- Nh� biSt ro tinh hinh tai n� lao d(>ng va b�nh nghe nghi�p

N(li dung chinh:

1 M\lc dich, y nghia cua cong tac bao h(l lao d(lng

M\lc dich ciia cong tac bao h◊ lao d(>ng la thong qua cac bi�n phap v& khoa h9c ky thuiH, t6 chuc, kinh t€, xii h(>i d€ lo�i tru cac y€u t6 nguy hi€m c6 h�i trong san xuit va lao d(>ng, t�o ra m(>t di&u ki�n lao d(>ng thuij.n l9i va ngay cang du9c cai thi�n t6t hdn; ngiin ngua tai n�n lao d(>ng va b�nh ugh& nghi�p, h�n ch€ 6m dau va giam sue khoe ciing nhu nhfi"ng thi�t h,:ti khac d6i voi nguoi lao d(>ng, nhiim dam bao an toan bao v� sue khoe va tinh m<J,ng nguoi lao d(>ng, tn!C ti€p g6p phfin bao v�

va phat tri€n li;rc lu9ng san xuit, tang nang suit lao d(>ng

Bao h◊ lao d(>ng truoc h€t la m(>t ph,:tm tru san xuit, nhiim biio v� cho nguoi lao d(>ng Mij.t khac vi�c cham lo sue khoe cho nguoi lao d(>ng, mang l�i h,:tnh phuc cho ban than va gia dinh h9 con c6 y nghla nhan d�o

2 Tinh chit va nhi�m V\l cua cong tac bao h(l lao d(lng

2.1 Tinh chit

- Tinh chit phap luij.t: D€ bao dam thvc hi�n t6t vi�c bao v� tinh m�ng va sue khoe cho nguoi lao d(lng, cong tac bao h(l lao d(>ng du9c guy dinh thanh phap luij.t ciia nha nuoc Nhfi"ng n(>i dung cd ban v& cong tac bao h◊ lao d(>ng dii du9c guy dinh trong di&u I� t,:tm thoiv& bao h◊ lao d(>ng, ban hanh theo nghi dinh s6 181 CP ngay 18/12/1964 ciia Chinh phii ciing nhu cac lui).t I�, ch€ d(l, chinh sach v& bao h(l lao d(>ng bao g6m cac guy ph�m guy trinh v& an toan ky thuij.t va v� sinh lao d(>ng do nha nuoc ban hanh d&u mang tinh chit phap luij.t

- Tinh chit khoa h9c ky thuij.t: Nguyen nhan cd ban gay ra tai n�n lao d9ng va b�nh ngh& nghi�p cho nguoi lao d(>ng la di&u ki�n ky thuij.t khong dam bao

ari toan lao d9ng, di€u ki�n v� sinb, moi tntdng lao dong Muo'n san xua't du'<;fc an toan

va h9p v� sinb, va'n de cai tie'n may m6c thie't bi; cong cv lao dong; bo' tri m�t b�ng nha xu'c1ng; h<;fp ly hoa day chuyen va phu'ong phap san xua't; trang bi phong ho lao d9ng; vi�c co khi hoa v� t\l' d9ng h6a trong qua trlnb san xua't doi hoi phai v�n d�g cackie'n thuc khoa h9c ky thu�t, khong nhung d€ nang cao nang sua't lao dong, ma con la mot ye'u to' quan tr9ng hang d�u di bao h◊ ngudi lao d◊ng, tranh du'9c nhung nguy co tai n�n va b�nh nghe nghi�p

- Tinh cha't qu�n chung: Cong tac bao h◊ lao d◊ng khong chi rieng cua nhung nguc1i can b◊ quan ly san xua't ma d6 con la trach nhi�m chung cua toan th€ ngu'di lao d◊ng va toan xa h◊i Trong d6 ngu'di lao d9ng d6ng m◊t vai tro he't sue quan trQng trong cong tac bao ho lao d9ng Kinh nghi�m tht;(c ti€n cho tha'y c1 noi nao ma nguc1i lao d◊ng ciing nhu' can b◊ quan ly c1 nhung noi d6 n�m vung du'<;jc quy t�c dam bao an toan va v� sinh lao dong thl noi d6 it xay ra tai n�n lao dong

2.2 Nhi�m vy

- Trang bi ky thu�t, thie't bi; trang phl,lc bao h◊ cho phu h<;1p voi ngu'di lao d9ng

- T6 chuc san xua't h<;fp ly

- Nghien cuu st! lien quan giira ngu'di lao d9ng va dieu ki�n lao d9ng trong san xua't

3 D6i ttrqng nghien cfru va hinh thuc lao dqng

3.1 D6i tll'qng nghien CU'U

An toan lao d◊ng la m◊t mon h9c nghien cuu nhung va'n de ly thuye't va tht!c nghi�m nh�m cai thi�n dieu ki�n lao dong va dam bao an toan lao dong mang tinh khoa h9c ky thu�t ciing nhu' khoa h9c v€ xa h9i

Phuong phap nghien cuu cua mon h9c chu ye'u t�p trung vao di€u ki�n lao d◊ng; cac m6i nguy hi€m c6 th€ xay ra trong qua trlnh san xua't va cac bi�n phap phong cho'ng Bo'i tu'9ng nghien cuu la quy trmh cong ngh�; ca'u t�o va hlnh dang cua thie't bi; d�c tinh cua nguyen li�u thanh phffm va ban thanh phffm

Nhi�m V\l cua mon h9c An toan lao d◊ng la trang bi cho ngu'di h9c nhung kie'n thuc co ban v€ lu�t phap Bao ho lao dong cua nha nude Cac bi�n phap phong ch6ng tai n�n va b�nh nghe nghi�p phong cho'ng chay n6 Nghien cuu phan tich h� tho'ng,

siip xe'p, th@ hic;\n nhil'ng di€u kic;\n ky thu�t, t6 chii'c vil xa h(li cu.a qua trlnh lao d(lng voi mlJ.C dich d�t hic;\u qua cao

3.2 Hinh thll'c lao dqng

Lao d(lng rieng re; lao d(lng t6 hay nh6m

Lao d(lng day chuy€n

Lao d(lng m(lt ch6 hay nhi€u ch6

Lao d(lng co biip (mang vac)

Lao d(lng chuy@n d6i (sii'a chil'a; liip rap)

Lao d(lng t�p trung (lai o to)

Lao d(lng t6ng hcjp ( thie't ke'; thanh tra)

Lao d(lng sang t�o (phat minh)

4 Ph�m vi th\fc ti�n cua cong tac bao hq lao dqng

Bic;\n phap bao h(l lao d(lng la nhil'ng bic;\n phap phong tranh hay xoa bo nhil'ng nguy hi@m do con ngu'oi trong qua trlnh lao d(lng

T6 chii'c th\fc hic;\n lao d(lng la nhil'ng bic;\n phap d@ dam bao nhil'ng loi giai dung diin thong qua vic;\c ii'ng diJ.ng nhil'ng tri thii'c khoa h9c an toiln ciing nhu dam bao phat huy hic;\u qua cu.a he;\ th6ng lao d(lng

Kinh te' lao d(lng la nhil'ng bic;\n phap khai thac vil danh gia nang suilt v€ phu'ong dic;\n kinh te', chuyen mon, con ngu'oi Vil thoi gian

Quan li lao d(lng la nhil'ng bic;\n phap chung cu.a xi nghic;\p d@ phat tri@n, th\fc hic;\n vil danh gia s\f lien quan cu.a he;\ th6ng lao d(lng

Vic;\c dua ky thu�t vilo trong cac he;\ th6ng san xua't se lam thay d6i nhil'ng ho�t d(lng cu.a nguoi lao d(lng, vi dlJ nhu' thay d6i v€ tam, sinh ly

Tuong quan giil'a con ngu'oi vil s\f phat tri�n ky thu�t khong bao gio ngung vl chinh s\f thay d6i cu.a khoa h9c ky thu�t la d(lng l\fc d@ phat tri@n xa h(li nhu':

- S\f chuy@n d6i cac gia ttj trong xa h(li

- S\f phat tri@n dan s6

- Cong nghc;\ moi

- Ca'u true san xua't thay d6i

- B�nh t�t mdi phat sinh

B.AI 2: NIIUNG KHA1 NitM co BAN VA CONG TAC TO CHUC VE BAO

H() LAOl>{)NG Gi6i thi�u:

Bai h9c nay nh�m cung c!p cho h9c sinh nhiing ki€n thuc v€ nhiing khai ni�m ca ban va c6ng tac tf> chuc v€ bao h9 lao d9ng trong ngh€ c�t g9t kim lo�i

Ml}C tieu:

- Cac khai ni�m v€: di€u ki�n lao d9ng, tai n�n lao d9ng

- Cac y€u t6 nguy hi�m va c6 h�i

- Khai ni�m vung nguy hi�m va cac y€u t6 nguy hi�m trong qua trinh san xu!t

- Ap d1µ1g thgc hi�n bi�n phap trang bi bao h9 lao d9ng

Nqi dung chinh:

1 Nhfrng khai ni�m cO' ban v� bao hq lao dqng

1.1 Di�u ki�n lao dqng

Dieu ki�n lao dong la m9t t�p h9p t6ng th€ cac ye'u tdky thu�t, kinh te', xa, hoi, du9c bi€u hi�n thong qua cac cong Cl:1 va phuong ti�n lao d9ng, qua trlnh cong ngh�, moi tru'ong lao dong va sl)' s�p xe'p, b6 tri tac dong qua lc;ti cua trong moi truong quan h� con nguoi, tc;to nen mot dieu ki�n nha"t dinh cho con nguoi trong qua trinh lao d9ng

Danh gia, phan tich dieu ki�n lao d9ng phai tie'n hanh danh gia phan tich d6ng thoi trong m6i quan h� tac dong qua lc;ti cua ta"t ca cac ye'u to' tren

=

9

Cac y�u t6 tµ nhien, ky

thu�t, kinh t8, xa h<)i Cac cong C\l, phuong ti�n

lao d<)ng, qua trinh cong ngh�, moi truong lao d<)ng

1.2 Vu.ng nguy hiim

"La khoang kh6ng gian trong d6 cac nhan t6 nguy hii\m d6i v&i S\f ho1:1t d(ing cua con nguai, may m6c va trang thii\t b! xuilt hi�n m(it each thrrOllg xuyen, chu ky va b�t

Dinh nghia: " La trtrcrng hQl> khong may xay ra trong san xuit, do k�t qua tac d9ng dQt ngQt tir hen ngoai dtroi dfng: cO', boa, nhi�t, difn, hojc cac y�u t6 moi

trm'mg gay huy hol_li co- th� hoJc pha huy chu:c nang hol_lt dqng binh thtr@g cua cac co- quan trong CO' th�"

Hay

" Tai n(lll lao di)ng la tai n(lll xay ra trong qua trinh lao di)ng, do tac di)ng di)t ngi)t tir hen ngoai, lam ch€t nguai hay lam t6n thmmg, ho�c pha huy chfrc nang hoi:it di)ng binh thuang cua mqt bi) ph�n nao d6 cua co th€."

Khi nhiSm di)c di)t ngi)t(nhiSm di)c c§p tinh), c6 th€ gay ch€t nguai ngay tfrc khilc ho�c huy hoi;ti chfrc nang nao d6 cua co th€ thi cung duqc g9i la tai n(lll lao di)ng

Tai.nan lao dong bao glim:

+ Ch§n thtrO'llg: " La tac di)ng v8 co, nhi?t, di?n, h6a, gay ra v€t thuong lam giam sfrc khoe nguai lao di)ng mi)t each di)t ngi)t va d€ li;ti di tich: gay tay, gay chan, xay xat, chay bong, c6 th€ dan d€n ch6t nguai

+ Nhi�m dqc ngh@ nghi�p: "La sv huy hoi;ti sfrc khoe do tac d\lllg cua ch§t dqc khi chung xam nh�p vao co th€ con nguai trong qua trinh tham gia lao di)ng san xu§t

- Man tinh: tac hi;ti lau dai cua luqng nho ch§t di)c

- C§p tinh: tac hi:ti di)t ngi)t cua luqng lon ch§t di)c ➔ duqc coi la ch§n thuong

Vi dv: Lam vi?c ti6p xuc v6i xang ➔ anh huang an da, vao ph6i Coi kho, phong thi nghi?m: nhiSm axit ➔ anh huang d6n ph6i Lam vi?c bvi, kh6i ➔ anh huang d6n milt, ph6i

+ B�nh ngh@ nghi�p: " La sv giam sut dfui sfrc khoe do di8u ki?n lam vi?c b§t lqi ho�c

do cite ch§n di)ng thuang xuyen len co th€ "

+ Ch§n thuong, nhiSm di)c ngh8 nghi?p ➔ dS phat hi?n

+ B?nh ngh8 nghi?p ➔ kh6 phat hi?n

Sfrc khoe giam

be, quan ly, can bQ ky thu�t, ngucri lao d9ng ➔ phai hi8u ro: di�u ki�n lao d9ng, nguyen nhan gay chful thuong, b�nh ngh� nghi�p va ky thu�t bao hQ lao d9ng

2 Cong tac t6 chfrc bao hQ lao dQng

Cac ySu t6 nguy hi�m va c6 h�i

La cac y€u t6 xuftt hi�n c6 anh huong xftu, nguy hi6m, c6 nguy ca gay tai ni;tn ho�c b�nh ngh� nghi�p cho nguoi lao d9ng

+ Cac ySu ta v@.t ly: Nhi�t dQ, d9 Am, ti€ng 6n, rung d9ng, cac brrc x�, bvi

+ Cac ySu ta h6a hqc: Cac chftt d9c, cac lo�i hai, khi, bvi d9c, cac chftt ph6ng xi;t + Cac ySu ta sinh v�t, vi sinh v@.t: Vi khuiin, sieu vi khuAn, ki sinh trung, con trung + Cac y�u ta bit IQi khac: tu th€ lao dQng, phuong ti�n, khong gian, nha xuong, v� sinh va cac y€u t6 tam ly,

Cac ye'u to' cua lao d<)ng

· + May, thie"t bi cong qi

+ Nha xuong

+ Nang luqng, nguyen lit$u v�t li�u

+ D6i tuqng lao d9ng

+ Nguoi lao d◊ng

Cac ye'u to'lien quan de'n lao d<)ng

+ Cac ye"u t6 n;t nhien c6 lien quan de"n ndi lam vit$c

+ Cac ye"u t6 kinh te", xa hQi, quan h� doi s6ng hoan canh gia dinh lien quan de"n tam ly nguoi lao d<)ng

Di'eu ki�n lao d<)ng khong thu�n lqi chia ra lam hai lo�i:

+ Ye"u to' nguy hi€m gay cha"n thuong, tai ni;tn lao d9ng

+ Ye"u to' c6 hi;ti de"n sue khoe, gay b�nh ngh€ nghit$p

BAI 3: PHAN TiCH DIEU KIEN VA NGUYEN LAODQNG NHAN GAY RA TAI NAN

Gi6i thifu:

Bai h9c nay nh�m cung cilp cho h9c sinh nhfmg ki€n thuc v€ phan tich di€u ki(ln va nguyen nhan gay ra tai n\Ul lao d9ng trong ngh€ c�t gQt kim lo!!i

Ml}C tieu:

- Di€u ki(ln lao d9ng phv thu9c vao: Cm'mg d◊ lao d9ng, c6ng vi?c, tu th€ lam vi(lc, m6i trm'mg lam vi?c va nhfmg nguyen nhan gay tai n\ln lao d9ng

N«;\i dung chinh:

1 Phan tich di�u ki�n lao d«;\ng

+ Lao d9ng: bao g6m lao d9ng tri 6c - lao d9ng chan tay

+ Dibu ki?n:

- Anh sang day du

- Thong gi6 t6t, it bvi

- Nhi?t d9 thich hqp

- ft 6n

- Cuong d9 lao d9ng thich hqp

- Tam ly ngucri lao d9ng

Cac y€u t6 tren tac d9ng kha nang cu.a ngucri lao d9ng

+ Nhan t6 c6 lqi: nang suilt lao d9ng cao

+ Nhan t6 hilt lqi: nang suilt lao d9ng thilp ➔ Ngucri lao d9ng m?t moi ➔ thao tac thi€u chinh xac ➔ dful d€n tai n\lfi lao d9ng

2 Nguyen nhan gay ra tai n:;tn lao d«;\ng

Cac nguyen nhan gay chin thmmg:

+ Nguyen nhan vb ky thu{it:

- Sv hu hong cu.a may m6c, thi€t bi chinh

- Sv hu hong dl_lllg cv, phv tung, duong 6ng

- K€t cilu thi€t bi, ph\l tung khong hoan chinh

- Thieu rao chk, bao che ngan each

- Khoang each giua cac thi€t bi duqc b6 tri chua t6t

+ Nguyen nhan v� t6 chwc:

- Chilp hanh khong dung cac yeu cau quy trinh ky thu{it

- Tb chuc nai lam vi?c khong t6t: khong ngan n�p, 11m u6t, khong du anh sang

- Vi ph\lill ch€ d9 lam vi?c(lam qua gia)

- Su dvng lao d9ng khong dung nganh ngh€, trinh d9 chuyen mon

- Chua tb chuc cho ngucri lao d('>ng h9c t{ip v€ ky thu{it an toan lao d('>ng

- Chua c6 ch€ d9 thuong phc;1t nghiem minh trong cong tac bao h9 lao d9ng

+ Nguyen nhan vi vf sinh:

- Moi truong khong khi bi o nhi6m

- Di�u ki�n vi khi h�u khong thich nghi

- Chi€u sang va thong gi6 khong d!y du

- Ti�ng 6n va chfui d9ng mc;lnh

- C6 tia ph6ng xc;1

- V � sinh kem

3 Cac ye'u to' nguy hiim gay cha'n thu'o'ng, tai n�m lao dc)ng

Nhung ye'u to' lao d9ng xa'u, c6 nguy co gay tai n<;1n lao d9ng do'i voi ngu'oi lao d9ng, bao g6m :

3.1 Cac be) ph�n truy'en dc)ng va chuyin dc)ng

Nhung tr1;1c may, banh rang, dai chuyen va cac co ca'u truyen d9ng khac, sil chuy�n d9ng cua ban than may, thie't bi nhu': oto, may tr1;1c, tau bi€n, xa Ian, doan tau hoa, doan gong t<;10 nguy co cuo'n, can, kt;p, ca:t tai n<;1n gay ra c6 th� lam cho nguoi lao d9ng cha'n thu'ong hoi;ic che't

3.5 V�t vang bftn :

Thu'ong gij.p la phoi cu.a cac may gia cong nhu' : may mai, may ti�n, g6 danh liJ.i o cac may cu'a dia, da vang trong n6 mln

3.6 N6

- N6 v�t ly: Trong thvc te" san xuift, n6 c6 th€ xay ra khi ap suift cu.a moi chift trong cac thie"t bi chiu ap lvc, cac blnh chua khi nen, khi thien nhien vu'<;Jt qua gioi hij.n ben cho phep cu.a vo blnh hoij.c do thie"t bi riJ.n nut, ph6ng mop, bi an mon trong qua trlnh si\' di,mg khong du'qc ki€m dinh, phat hi�n ltjp thoi

Khi thie"t bi n6 sinh ra cong suift ion pha huy nha xu'ong, cong trlnh gay tai niJ.n ngu'oi xung quanh

- N6 hoa h9c: La sv bie"n d6i ve mij.t hoa h9c cu.a cac chift dien ra trong m9t thoi gian ngifo, voi t6c d◊ rift nhanh t.j.o ra lu'qng san phii'm chay lon, nhi�t d◊ cao ap lvc m.j.nh lam huy hoij.i v�t chift, gay tai n.j.n d6i voi ngu'oi lam vi�c rong viing nguy hi€m

- N6 v�t li�u n6 ( n6 chift n6 ): Sinh ra rift ion, d6ng thoi sinh ra s6ng xung kich trong khong khi vii gay chifn d9ng trong phiJ.m vi ban kinh nhift dinh

- N6 cu.a kim loiJ.i n6ng chay: Khi rot kim loij.i long vao khuon bi u'ot, cac b9t khi n6, kim loij.i long biin vao ngu'oi thao tac

BAI 4: KHA1 �M VE \'¥ SINH LAO B(>NG, VI KHi II4U, BUC � ION

HOA VA TIENG ON Gioi thi�u:

Bai h9c nay nh�m cung cfrp cho h9c sinh nhfrng ki€n thuc v€ v� sinh lao d(mg, vi khi h�u, buc xi;i ion h6a va ti€ng 6n trong ngh€ c�t g<;>t kim loi;ii

M\IC tieu:

· - Khai ni�m v€ v� sinh lao d(mg: Nhi�t d(>, d(> fun, buc xi;i ion hoa, ti€ng 6n va vi khi h�u anh hucmg d€n sue khoe nguai lao d(>ng va cac bi�n phap d€ phong

Nqi dung chinh:

1 Khai ni�m v� v� sinh lao . dqng

1.1 B6i tmrng:

+ Nghien cuu anh huong cua nhfrng y€u t6 c6 hi;ti trong san xufrt d6i v6i sue kh6e nguai lao d9ng ➔ tim cac bi�n phap cai thi�n di€u ki�n lao dong, phong ngua cac b�nh ngh€ nghi�p va nang cao kha nang lao dc;,ng cho nguai lao d(>ng

1.2 Nhi�m V\l:

V� sinh lao d(>ng c6 y nghla rfrt l&n trong cong tac bao he;, lao d9ng nh�m duy tri sue kh6e cho nguai lao d9ng va nang sufrt lao d(>ng

V� sinh lao d(>ng khong chi dcm thu§n la vfrn d€ si;ich se nai lam vi�c, may m6c, thi€t

bi, (lam trong lanh khong khi nai lam vi�c) ma con c6 y nghia trong vi�c nghien cuu anh huong cua cac di€u ki�n.san xufrt d€n sue kh6e con nguai Tu day dua ra nhfrng bi�n phap dam bao di€u ki�n t6t nhfrt cho nguai lao d(>ng

+ Nghien cuu d�c di�m v� sinh cua cac qua trinh san xufrt

* Cac tac hJi ngh� nghi�p co thi phan thanh miy loJi sau:

a Tac hJi lien quan din qua trinh san xuit:

+ Ap sufrt cao(thg l�n, ) ho�c ap sufrt thdp(lai may bay, )

+ B1,1i va cac chfrt d(>c hi;ii trong san xudt

- Y�u t6 sinh v�t:

+ Vi khu§n, sieu vi khu§n, ky sinh trung va cac nftm m6c gay b�nh

b Tac h�i lien quan d�n t& chuc lao d(>ng:

+ Thai gian lam vi�c lien we va qua lau, lam vi�c lien we khong nghi, lam thong ca,

+ Cuang di) lao dl)ng qua cao khong phu hqp v6i tinh tr<),Ilg sue khoe nguoi lao dl)ng + ChS di) lam vi�c nghi ngoi b6 tri khong hqp ly

+ Lam vi�c v6i tu thS go b6, khong thoiii mai nhu: cui khom, v� minh, ng6i, dung qua lau

+ S\f ho:.it dl)ng kh§n truong, ciing th�ng qua di) cua cac h� th6ng va giac quan nhu h� th§n kinh, thi giac, thinh giac,

+ Cong c1,1 lao dl)ng khong phu hqp v6i co th� vS tr9ng lm;mg, hinh dang, kich thu6c,

c Tac h�i lien quan d�n di�u ki�n v� sinh va an toan:

+ ThiSu ho(ic thira anh sang, ho(ic silp xSp b6 tri h� th6ng chiSu sang khong hqp ly + Lam vi�c 6 ngoai troi c6 thoi tiSt xftu, n6ng vs mua he, l:.inh vs mua dong

+ Phan xuang ch�t chl)i va vi�c silp xSp noi lam vi�c ch�t chl)i, mftt tr�t t\l ngiin nilp + ThiSu thiSt bi thong gi6, ch6ng b1,1i, ch6ng n6ng, ch6ng tiSng fin, ch6ng hoi khi dl)c + ThiSu trang bi phong hi) lao dl)ng ho(ic c6 su dl,lilg nhung khong biio quan t6t + Vi�c th\fc hi�n quy tile v� sinh lao dl)ng va an toiin lao dl)ng chua tri�t d� va nghiem chinh

+ Bue x:.i nhi�t

+ Va t6c di) chuy�n dl)ng cua khong khi

DiSu ki�n vi khi h�u trong siin xu§.t ph1,1 thul)c: tinh ch§.t cua qua trinh cong ngh�, khi h�u dia phuong

C6 3 lo:.ii:

+ Vi khi h�u tuong d6i 6n dinh: nhi�t di) toa ra 20 Kcal/m3 kk/lh

+ Vi khi h�u l\lnh: nhi�t di) toa ra >20 Kcal/m3 kk/lh

+ Vi khi h�u n6ng: nhi�t d9 toa ra <20 Kcal/m3 kk/lh

2.2 Di�u ki�n vi khi hiu:

.a Nhi�t dq: La y�u t6 quan tr9ng anh huong d�n san xufit, n6 ph\l thu9c cac y�u t6 cua qua trinh san xudt:

+ Ngu6n toa nhi�t: lo hai, lo ren, d9ng ca

+ Ca nang ➔ Nhi�t nang: do ma sat

+ Bue Xi;t m�t trai

+ Nang luqng di�n

+ Nhi�t do nguai lao d9ng thai ra

➔ Cac y�u t6 tren lam nhi�t d9 tang len, nhi�t d9 guy dinh cho phep nai lam vi�c vao mua he: 30°

b Dq im: La nang luqng hai nu6c c6 trong khong khi, bi€u thj bilng g/m3kk

· + B<) Am tuang d6i: la ty 1� % giua d<) Am tuy�t d6i o m<)t thai di€m nao d6 tren d<) Am

t6i da

+ D◊ Am tuy�t d6i(theo di�u ki�n vi sinh) a nai san xufit: 75% - 85%

c Bue x� nhi�t: La nhfmg hi;tt nang luqng truy�n trong khong khi du6i di;tng hi;tt '1ao d(:mg song di�n tu g6m tia h6ng ngoi;ti, tia sang thuang va tia tu ngoi;ti

· d Vin t6c chuy�n dqng cua khong khi: 3m/s

Nhu v�y, di�u ki�n vi khi h�u c6 anh huong d�n sue khoe, b�nh t�t nguai lao d<)ng: + Lam vi�c trong di€u ki�n vi khi h�u li;tnh, Am ➔ B�nh thfip kh6p, viem ho hfip, ph6i + Lam vi�c trong di€u ki�n vi khi h�u n6ng, Am ➔ giam kha nang bay hai m6 hoi, r6i loi;tn thang bilng nhi�t ➔ m�t moi s61n ➔ vi sinh v�t nfim, b�nh ngoai da

+ Lam vi�c trong di€u ki�n vi khi h�u kho - hanh ➔ Kho da, niem mi;tc, da nut ne

2.3 Di�u boa than nhi�t:

Nhi�t d<) binh thuang cua ca th€ nguai: 36.5 - 37 5°C, nhi�t d<) 16n hay thfip han d€u nguy hi€m d�n tinh mi;tng

+ Di€u nhi�t h6a h9c: tieu h6a chfit dinh duong sinh nang luqng V� d9ng n�g cung lam mfit nang luqng ➔ cfui tieu h6a chfit dinh duong nhi�u V� d<)ng nh� thi it mfit nang luqng han

+ Di€u nhi�t ly h9c: la qua trinh bi�n d6i thai nhi�t cua ca th€ g6m: truy€n nhi�t, buc Xi;t, bay m6 hoi,

+ Nhi�t d<) ngoai trai tang: ra m6 hoi ➔ mau luu thong nhanh ➔ thai nhi�t

+ Nhi�t d(i ngoai trcri giiim ➔ Giiim b6c hai

2.4 Anh hmrng cu.a vi khi h�u d@n co- tht

+Anh huong cua vi khi h�u n6ng: c6 th� xiiy ra bien d6i sinh ly, b�nh ly

- Bien d6i sinh ly: nhi�t d(i tang ➔ say nfulg, say n6ng

- Bien d6i b�nh ly: m.it nu&c ➔ ho,:lt d(ing h� thfin kinh giiim ➔ phiin Xi:\ kem, say nfulg ➔ ch6ng m(it, dau diiu, bu6n non, co gi�t, th& nhanh, hon me, nhi�t d(i ca the tang(40°C)

+ Anh huong cua vi khi h�u l,:lnh: khi l,:lnh lam giiim nhip tim, nhip th&

- Co thilc m,:lch, te c6ng ➔ giiim cam giac

- DS dau ca, viem ca, viem duong ho h.ip

- Giiim sue dS khang ➔ hen, th.ip kh6p, phe quiin

- Ca th� m.it nhiSu nang luqng

+ Anh huong cua buc X,:l nhi�t: n6ng, bong, say nfulg, phong milt

2.5 Bifn phap phong chilng tac htti cua vi khi h�u:

a Bifn phap phong chilng tac htti cua vi khi h�u nong:

+ Ky thu�t:

- Tµ d(ing h6a, ca khi h6a cac quy trinh san xu.it & nhi�t d(i cao

- Cach ly ngu6n nhi�t buc Xi:\ & nai lam vi�c b�ng each dung cac v�t li�u each nhi�t

- H.ip th\l cac tia buc Xi:\ b�g mang nu&c

- B6 tri hQP ly 16 va ngu6n nhi�t, thong gi6 t]J nhien va nhiln t,:lO

+ V� sinh:

- Quy dinh che d(i lao d(ing hQP ly

- T6 chuc t6t nai nghi ngai xa ngu6n nhi�t

- T6 chuc che d(i an u6ng hQP ly

- Trang bi qufin ao biio h(i lao d(ing

- Kham sue khoe dinh ky cho ngucri lao d(ing, khong b6 tri b�nh tim m,:lch lam vi�c & nai nhi�t d(i cao

b Bifn phap phong chilng tac htti cua vi khi h�u lttnh:

+ H� th6ng su&i .im

+ Trang bi d\lfig C\l biio h(i lao d(ing

+ Khilu phfin an ch6ng ret phiii du ma ➔ Du nang luqng ch6ng ret

3 Bue Xtt ion hoa

· Cac lo�i hue x� ion h6a

Anh hmmg cua tiing 6n va chin dQng trong san xuit

Tftt ca cac v�t th€ khi di chuy�n, dao d<)ng d€u t�o ra am thanh, nhilng am thanh c6 th& nghe em tai cung c6 th� nghe kh6 cltju Tuy nhien nhilng am thanh, chftn d9ng trong san xuftt thuong gay ra nhiing b�nh ngh� nghi�p cho nguoi lao d9ng

4.1 Khai nifm v� ti�ng 6n va chin dQng:

a Ti�ng 6n: la nhiing am thanh gay kh6 chju, qufry r6i di�u ki�n iam vi�c va nghi ngai cua con nguoi

Am thanh la d�g dao d<)ng song truy�n di trong moi truong dan h6i do cac v�t th€ dao d('>ng gay ra V�t th� dao d<)ng: ngu6n am Ngu6n am gay ra ti€ng 6n ca h9c, ti€ng 6n va ch�m, ti€ng 6n khi d9ng(khi n6)

b Chin d9ng: La dao d9ng cua cac v�t th€ dan h6i sinh ra khi tr9ng tam cua chung xe djch trong khong gian ho�c k€t qua cua sµ va chi.im

4.2 Anh hmmg cua chin dQng va ti�ng 6n dBi v6i ngtroi lao dQng:

a Anh hmrng cua ti�ng 6n:

+ N€u lam vi�c ti€p xuc lau vai ti€ng 6n se lam cho ca quan thinh giac m�t moi, luc d�u chuc nang tinh giac vfui thich nghi duqc nhung dfui dfui se giam va c6 th� bi b�nh di€c ngh� nghi�p n€u khong lqp thcri cai thi�n moi truong lam vi�c

+ Ngoai ra ti€ng 6n con gay tac h�i d€n san xufrt nhu tang ph€ phftm trong san xuftt ho�c tang kha nang tai n� lao d<)ng

Anh lut?mg cua tiring 6n trong san

b Anh h11ong ciia chin d{lng:

+ Chful d('>ng lam anh hu&ng dSn h� thful kinh trung uang, c6 thS lam thay d6i cac · chuc nang cua cac ca quan trong ca thS, gay ra nhfing b�nh ly tuang ung

4.3 Cac bi�n phap phong ch6ng ti�ng 6n va chin d{lng:

a Cac bi�n phap phong ch6ng ti�ng 6n:

+ Lo(li trir ngubn phat sinh tiSng bn May m6c phat sinh ra tiSng bn phai duqc b6 tri xa phan xu&ng va khu vvc dong nguoi, nha xu&ng thiSt kS cao, r('>ng, c6 vom che, xung quanh tu&ng c6 b6 tri them phful each am, chung quanh khu VlJC san xuAt nen trbng cay ➔ giam tiSng bn

+ Giam tiSng bn, c6 thS thi.rc hi�n theo cac bu&c sau:

- Hi�n d(li h6a thiSt bi

- Thay d6i qua trinh san xuAt

- Hi�u qua nhAt: ti.r d('>ng h6a hoi;tc diSu khiSn cac thiSt bi d6 tir xa

- Quy ho(lch thai gian lam vi�c cua cac nha may

- Dung cac nut giam am thanh

b Bi�n phap phimg ch6ng chin d{lng:

+ Thay thS cac b(\ ph� may m6c thiSt bi phat ra tiSng bn

+ Ngan chi;tn si.r lan truySn chful d('>ng tir nai nay sang nai khac(may di;tt tren nSn giam chAn)

+ Giam tiSng bn tren du&ng lan truySn(v�t li�u each am: tAm tieu am, bu6ng hut

am, 6ng tieu am)

c Bi�n phap phimg h{I ca nhan:

+ Dung nut bit tai, 6p tai

+ Giam thai gian tiSp xuc v&i tiSng bn

+ Kham sue khoe dinh ky( do thinh Ii.re)

BAI 5: BUI VA RUNG DONG TRONG SAN XUAT

Gi6i thi�u:

Bai h9c nay nhim cung cip cho h9c sinh nhung ki�n thuc v€ bµi va rung d9ng trong san xuit trong ngh€ cit g9t kim loi;ti

M1.1c tieu:

- Cac tac hi;ti cua bµi, rung d9ng trong san xufit va each phong ch6ng

N<}i dung chinh:

1 B1.1i

Phong ch6ng bµi trong san xufit

Trong lao dong san xua't hiu he't cac nha may, phan Xltdng, xi nghi�p, Cd sd san xua't d€u phat sinh ra b1,1i, b1,1i thttong khuye'c tan rong va bay theo chi€u gfo

1.1 Khai ni�m

B1,1i la m(it t�p h<;1p c6 nhi€u h�t, c6 kfch thttoc nho, t6n t�i lau trong khong khl, dttoi d�ng b1,1i bay, b1,1i liing, ho�c dttoi d,,mg he::, kh6i, sttdng mu B1,1i bay c6 kfch thttoc tu 0,001µ m de'n lOµm , b1,1i lo.;ti nay thttong gay t6ng thttdng n�ng cho h� ho ha'p B1,1i liing c6 kich thttoc Ion hdn lOµm, lo�i ni y gay tac h�i cho da miit, gay

nhi€m trung di ung, ngoai ra b1,1i con c6 nhung ta, : h�i v€ m�t ky thu�t nhtt ham vao may m6c thie't bi d�n de'n S\f ch6ng hlt hong nhtt PlOll cac chi tie't quay, tang ma satcac chi tie't tru<;1t, gay hi�n tu<;1ng doan m�ch d d9ng co di�n

C6 nhi€u d�ng b1,1i nhu:

., Theo ngu6n g6c: b1,1i huu cd, b1,1i vo cd, bv.i kirn lo�i, b1,1i h6n hQp

- Theo kich thttoc h�t b1,1i: Ion hdn l Oµrn ta g9i la b1,1i th�t s\f, con b1,1i tu' 0,001 de'n O, l µrn ta g9i la b1,1i mu

- Theo tac h�i cua b1,1i: gay di ung, gay nhi€m trung, ung thtt, xd hoa ph6i

1.2 Tac h,i cua bl}i

Cac h�t b1,1i nho hdn 5µrn thl c6 th€ vao t�n cac phe' nang cua ph6i, rn9t s6 c6 th€ d9ng l.;ti d phe' quan, khi quan gay ra rn(it s6_b�nh nhu sau:

+ B�nh ph6i nhi€rn b1,1i: (voi cac lo�i b1,1i c6 kfch thttoc tu' O,l µrn de'n 5µrn) chie'rn khoang 40 de'n 70% la b�nh ngh€ nghi�p, n(ii thttdng d�n de'n hi�n tltdng xd hoa ph6i lam suy chuc nang ho ha'p

+ Bt$nh i'i duong ho ha'p n6i chung: tuy theo ngu6n g6c ciia cac lo�i bvi ma gay

ra cac bt$nh nhu': viem tai, viem mui, viem h9ng, viem khi quan, viem phe' quan

+ Gay ra bt$nh ngoai da: gay nhi�m trilng da, kich thich da, gay di ung, Ii'! loet + Gay t6n thu'ong cho milt: lam giam thi h_tc, n�ng nha't la mu

+ Gay t6n thu'ong cl ht$ tieu hoa: lam t6n thu'ong niem m�c, d� day, rm)t

1.3 Bi�n phap phong cho'ng biµ cong nghi�p:

a Bi�n phap ky thu�t:

- Tl)' d9ng hoa, co khi hoa day chuy6n san xua't

- L9c bvi, hut bvi, ngan bvi

- BB tri cac noi phat sinh nhi6u bvi ra xa cac khu vl)'c dan cu', nha an, nha tre

b Bi�n phap v� sinh ca nhiin:

- Sii' dvng quitn ao bao h◊ lao d9ng

- Sii' dvng khii'u trang d€ che

- Sau 1 ca lam vit$c nen thay quiin ao bao h◊ lao d9ng

c Bi�n phap y te':

- Can b9 vi$ sinh bao h◊ lao d9ng phai c6 trach nhit$m t6 chuc kham tuy€n dinh ky, ki€m tra sue khoe cong nhan khi lam vit$c voi bvi cong nghit$p, giam dinh kha nang lao d9ng, b6 tri noi lam vit$c thich hqp cho nguoi lam vit$c T6 chuc di6u kit$n an du'ong, nghi ngoi Khii'u phiin an cho cong nhan c6 nhi6u vitamin

2 Rung dqng trong sin xuAt

truong am g9i la ap su§.t amp,don vi la (dyn/cm 2 )hay (bar)

Cac d�c trung v�t ly quan tr9ng nh§.t cua am thanh la:

v� t6c am,

• Ap suit am,

Cuong d()am I la s6 nang lugng song am truy6n qua di�n tich 1 cm2 vuong goc v6i

phuong truy�n song trong m9t giay(don vj: [erglcm 2 SJ ho�c [W/cm 2 ])

Cuong d9am Iva ap suit amp lien h� v6i nhau theo bi€u thuc:

pz erg

I = -c, [-p cm _ z · s]

Trong do:p la m�t d9 cua moi truong, g/cm2

•

Trong do khong gian tµdo,cuong d9 am thanh ty l�nghjch v6i binh phuong khoang

each r d€n ngu6n am:

I

l = T

4n r 2

Trong do Ir la cuong d9 am cachs ngu6n di€m m9t k 1oang r

Tai ngucri ti€p nh� am nhcr dao d9ng cua ap s-.:_it am Ap suit am ty 1� v6i sµbi€n

d6i cuong d9am,nhung trong khi cuong d9 am I bi��1 d6i n lful thi ap suftt am bi€n d6i can

b�c hai cua n lful

0€ danh gia cam giac nghe(thinh giac),chl bfulg nhilng d�c trung v�t ly cua am thanh

thi chua du, vi tai ngucri phan bi�t cam giac nghe khong theo sµ tang tuy�t d6i cua cuong

d9 hay ap suit am theo ma theo sµ tang tuong d6i cua no Chinh vi th€ngucri ta danh gi�

cuong d9 am va ap suit am theo don vi tuong d6i ca dung thang do logarithrn(thay cho

thang do th�p phan)d€ thu h�p phi.tm vi tris6 do Khi _do,muc cuang d9 am do biing don

vjdecibel la:

Lt= 10.log I / Io ; [dB]

Trong d6: Io la cuang d9 am 6 nguong nghe duqc,g<;>i la muc am

"Muc khong" la muc khong am Io t6i thi€u ma tai ngucri cam giac nh�n duqc(tuy .nhien

nguong nghe duqc cua ngucri thay d6i theo tful s6)

Tuong tµ d6i v6i ap suit am thanh,ta co muc ap suit am tinh biing don vjdecibel la:

Lp= 20.log P / Po ; [dB]

Trong do: P0 la nguong quy u6c(p0 = 2.1 0-5 [N/m 2 ])

I

Trong do: w0 la c6ng su§.t am thanh "nguong kh6ng" hay nguong quy u6'c (w0 = 10-2 [W]) Nhu v�y khi am thanh co :ip h_rc bling 2 10-5 [N/m 2 ] hay co cuong d(i 10 = 10-12 [W/m 2 ] thi muc am bling o [ dB]

Tful s6 am thanh f [Hz] co lien h� voi bu6'c song am A [m] va v�n t6c lan truySn c th€ hi�n qua c6ng thuc:

Am thanh dm;rc nghe co tAn s6 tu-16 Hz diln 20 Hz Gi&i h;µi nay 6 m6i nguoi kh6ng gi6ng

nhau,tuy theo lua tu6i va can quan thinh gi:ic

Nhung song am ngoai gim h;µi neu tren con nguoi kh6ng nghe th§.y duqc:

• H� am: v < 16 Hz ;

• Sieu am: v > 20 Hz ;

• Ngo�i sieu am: v > 1 GHz

Cac Io:.i-i tiing 6n

DS sa b(i danh gi:i tiilng bn co th€ dung muc bn t6ng c(ing do tren may do tiilng bn theo thang A g9i la "muc am theo dBA"

Bang 2.4 Phan lo;,ii theo ngu6n tieng 6n Phan lo;,ii Ngu6n tieng 6n f>i€n hlnh Muc 6n, [dB]

Tieng 6n Sinh ra do SlJ chuy€n d(mg may phay, May ti�n: 93 - 96

ph� may moc co kh6i

lm;mg khong can b�g

Tie�g 6n Sinh ra do m9t s6 quy trinh ren, tan, Xuong ren: 98

Go, tan: 1 13-1 17 Tieng 6n Sinh ra khi hai chuy€n d9ng d(mg ca phan Moto: 105

khi d{>ng v6i v� t6c cao Ive, may nen Turbine phan h,rc: 135

La dao d{>ng ca h9c cua v�t th€ dan h6i,sinh ra khi tr<;mg tam va tn.ic d6i xung cua chung

xe dich trong khong gian ho�c do sv thay d6i co tinh chu ky hlnh dl;lllg ma chung c6

otrl;lllg thai trnh

Rung d9ng dugc d�c trung boi ba thong s6:

• Bien d◊ dao d9ng 'A,

■ Bien d◊ cua v� t6c dao d◊ng y , va:

■ Bien d◊ cua gia t6c dao d{>ng B­

Muc v� t6c dao d{>ng rung d9ng:

Le= 20.log y / yo ; [ dB]

Trong d6: y0= 5.10-8 [m/s] - nguong quy u6c bien d9 cua v�n t6c dao d9ng

Cac b� m�t dao d9ng ti€p xuc vm khong khi xung quanh no,khi b� m�t dao d9ng sehinh

thanh song am nghich pha trong lap khong khi bao quanh Muc song am nay dugc do

bing ap su�t am hinh thanh do rung d9ng

\ ·

- I

Anh hming cua ti6ng 6n va rung d('mg d6i v6i ca thi con nguai

Ti�ng 6n

Ti�ng 6n Cuang di:, ti6ng 6n t6i thiiu c6 thi gay ra tiic di.mg m�t moi d6i v&i thinh giiic con nguai ph\l thui:,c vao tful s6 ti6ng 6n D6i v&i song am tful s6 (20004000)[Hz] thi tiic d\lllg m�t moi se bftt dfiu tu luc cuang di:, ti6ng 6n d�t 80dB; d6i v&i tful s6 cao hem,

(50006000)[Hz] thi bftt dfiu tir 60dB Cuang di:, ti6ng bn 16-n hem 70dB thi khong con nghe ti6ng d6i tho�i va m9i thong tin b�ng am thanh cua con ngum tr& nen vo hi�u

D6i v&i con ngum, ti6ng 6n c6 th& gay ra tiic d1,lng:

■ m�t moi thinh li;rc, dau tai,

■ m.lt tr�ng thiii can b�g, gi�t minh m.lt ngu, ngu ch�p chan,

■ loet d� day, tang huy6t iip, hay ciiu gftt,

■ giam sue lao di:,ng sang t�o, giam si;r nh�y cam, dfiu 6c m.it t�p trung, r6i lo� ca bftp,

Ti6ng 6n c6 th& gay ra nhirng d�g tai n� lao di:,ng:

• gay diSc nghe nghi�p d�c di6m la diSc khong ph\lC h6i duqc, diSc khong d6i xung,

va khong ti;r tiSn tri6n khi cong nhan thoi tiSp xuc v6i tiSng 6n

• tac d\lllg tiSng 6n lau ngay lam ciic CCY quan chuc ph� cua CCY th& m.11 can b�ng, gay suy nhuqc CCY th&, h� ch€ luu thong mau, tai u, cang th�g dfiu 6c, giam kha nang lao di:,ng va si;r t�p trung chu y, tu d6 la nguyen nhan gay tai n� lao di:,ng

Rung d{>ng, chin d{>ng

Ph�m vi dao di:,ng ma ta thu nh�n nhu rung di:,ng am n� trong gi6i h� (128000)[Hz] Theo hinh thuc tiic di:,ng nguai ta chia ra:

■ ch.in di:,ng chung, va:

• ch.in di:,ng C\JC bi:,

Ch.in di:,ng (rung di:,ng) chung gay ra dao di:,ng cho toan ca th&, con ch.in di:,ng C\JC bi:, chi lam cho rung bi:, ph�n co th& dao di:,ng

D6i v&i con ngum, ch.in di:,ng (rung di:,ng) c6 th& gay ra tiic d\lllg:

■ thfin kinh se bi suy mon, r6i lo� dinh duong, con nguai nhanh ch6ng cam th.ly u6 oai va tha o Hinh d�m, tinh thang b�ng 6n dinh bi t6n thuemg

Ch.in d(mg c6 th& gay ra nhirng d�g tai n� lao di:,ng:

■ gay ra b�nh kh&p xuemg,

■ lam r6i lo� h� thful kinh ngo�i bien va h� thfin kinh trung uemg

'

Cac bi�n phap phong ch6ng ti€ng 6n va rung d{mg

Lam giam hay trift tieu ngay tir noi phat sinh

La bi�n phap chu y6u ch6ng 6n

Cac bi�n phap:

■ Thay df>i tinh dan h6i va kh6i lm;mg cua cac b9 ph� may m6c d� thay d6i tfu1 s6 dao d9ng rieng cua chung tranh c9ng huong

■ Thay thep bfulg v�t li�u chdt deo,tecxtolit,fibrolit, ; m� crom ho�c quet san b€ · m�t cac chi ti€t ho�c dung cac hgp kim it vang khi va ch�m

■ B9c lot cac b€ m�t thi€t bi chju rung dao d9ng bfulg cac v�t li�u hut ho�c giam rung d9ng c6 ma sat n9i dung 16n nhu bitum,cao su,ton,vong ph&t,amiang,chfit deo,matit d�c bi�t

• Su dl_lllg b9 giam chfui bfulg lo xo ho�c cao su d� each ly rung d9ng

• Dung phuong phap hut rung d9ng bfulg each dung cac v�t li�u dan h6i deo nhu cao su,ch!t deo,sqi tAm bitum,matit, c6 modun dan h6i ca 104 -

105 N/cm 2 (l&p di�m cung) hay bing 103 N/cm 2 (l&p d�m m�m) c6 tf>n th!t trorig 16n,d� phu cac m�t cdu ki�n dao d9ng cua may m6c

• Tµ d9ng h6a qua trinh cong ngh� va ap dt,mg h� th6ng di€u khi�n tu xa

• Bf> tri cac xuong 6n lam vi�c vao nhung bu6i c6 it nguCYi lam vi�c

Giam tren dtrong Ian truyin

Ap dl_lllg cac nguyen tic hut am va each am

Nang luqng am lan truy€n trong khong khi (hinh 2.1):

• m9t phfui bi phan x� l�i,

• m9t phfui bi v�t li�u kit c!u hut, va:

• m9t phfui xuyen qua kit cdu buc x� vao phong hen ci;mh

Hinh 2.1 Lan truy€n song am

Sµ phan x� va hut am·ph\l thu9c vao tfui s6 va g6c t&i cua s6ng am, xay ra do sµ bi6n d6i co nang ma cac phdn tu khong khi mang theo, thanh nhi�t nang do ma sat

nh6t cua kh6ng khi trong cac 6ng nho cua v�t li�u xbp, hoi/,c do ma sat trong cua v�t li�u chS t:;io cac tfun mong chju dao d9ng du&i tac d\Ulg cua song am

V�t li�u hut am c6 cac lo:;ii:

• V�t li�u c6 nhi€u 16 nho

• V�t li�u c6 nhi€u 16 nho di/,t sau tfun dvc 16

• KSt d.u c9ng hu&ng

• Nhung til.m hut am don

D� each am cho may nen va cac thiSt bi c6ng nghi�p khac thong thu&ng nguoi ta lam vo b9c d9ng ca Vo b9c lam bfulg kim lo:;ii, g6, chil.t deo, kinh va cac v�t li�u khac

D� giam dao d9ng truy€n tir may vao vo bc;>c, nguoi ta kh6ng lien kSt ci'.mg gii'ra chung ma nen di).t vo bc;>c tren d�m each ly chil.n d9ng lam b�ng v�t li�u dan h6i D� chbng tiSng 6n khi d(>ng, nguoi ta c6 th� sir d\Ulg cac bu6ng tieu am, 6ng tieu

am va tfun tieu am

Hinh 2.2 Ong tieu am

Dung phrrong ti(\n biio v(\ ca nhan

D� chbng 6n sir dvng cac lo:;ii d\Ulg cv nhu cai bjt tai lam b�ng chil.t deo, cai che tai va bao

bp tai

D� chbng rung d9ng sir d\Ulg cac bao tay c6 d�m dan h6i, giay c6 dS chbng rung

2.2 Tac h:,.i cu.a ti@ng An va rung di}ng

Trong c6ng trinh xay dgng c6 nhi€u c6ng tac sinh ra ti€ng 6n va rung d(>ng Ti€ng 6n va rung d9ng trong san xuil.t la cac tac h:;ii ngh€ nghi�p n€u cuong d9 cua chung vugt: qua gi&i h:;in tieu chu§.n cho phep

2.2.J Ttic h{li cua tiing On:

a DBi vo"i cu quan thfnh gitic:

-Khi chju tac d\Ulg cua ti€ng 6n, d◊ nh:;iy cam cua thinh giac giam xubng, nguong nghe tang Jen Khi roi m6i truong 6n d€n nai yen finh, d(> nh:;iy cam c6 kha nang phvc h6i !:;ii nhanh nhung S\f phvc h6i d6 chi c6 I h:;in d9 nhil.t djnh

-Du&i tac d\lllg keo dai cua ti€ng 6n, thinh lµc giam dt ro r�t va phai sau 1 thai gian kha lau sau khi rai nai 6n, thinh giac m&i ph1,1c h6i l�i dugc

-N€� tac d\mg cua ti€ng 6n Hip l�i nhi€u lfin, thinh giac khong con kha nang ph\lc h6i hoan toan v€ tr�g thai binh thuang dugc, sµ thoai hoa dfin dfin se phat tri�n thanh nhung bi€n df>i c6 tinh chit b�nh ly gay ra b�nh n�ng tai va di€c

b Dai voi hf th{i.n kinh trung uung:

-Ti€ng 6n cuong de) trung binh va cao se gay kich thich m�nh d€n h� th6ng thfin kinh trung uang, sau I thai gian dai c6 th� dfin tai huy ho�i sµ ho�t d{mg cua d!u nao th� hi�n '

dau d!u, ch6ng m�t, cam giac sg hai, hay bµc tuc, tr�g thai tam thfin khong bn djnh, tri nh& giam sut

c Dai voi hf thang chfrc niing kluic cua cu th€:

-Anh huong xdu d€n h� thong tim m�ch, gay r6i lo:pi nhip tim

-Lam giam bat sµ ti€t dich vi, anh hu6ng d€n co bop binh thuang cua d� day

-Lam cho h� th6ng th!n kinh bi cang thfulg lien t\1� c6 th€ gay ra b�nh cao huy€t ap

-Lam vi�c ti€p xuc v&i ti€ng 6n qua nhi€u, c6 th� \lfin dfin bi m�t moi, an u6ng sut kem va

khong ngu dugc, n€u tinh tr�g d6 keo dai se dfin d€n b�nh suy nhuqc thfin kinh va ca th€

2.2.2 Tac h'!,i cua rung ilpng:

-Khi cuang de) nho va tac d(>ng ngiln thi sµ rung d( ng nay c6 anh huong t6t nhu tang lµc bilp thjt, lam giam m�t moi,

cang m� Tac h�i C\l th€:

· Lam thay d6i ho�t d(>ng cua tim, gay ra di l�ch cac n(>i tl;lng trong 6 b\lllg, lam r6i lo� sµ hol;lt d(>ng cua tuy€n sinh d\lC nam va nu

· N€u bi lilc x6c va rung d(>ng keo dai c6 th� lam thay d6i hol;lt d(>ng chuc nang cua tuy€n giap tr�g, gay chdn d(>ng ca quan ti€n dinh va lam r6i lol;ln chuc nang giu thang b�ng cua

· D6i v&i ph\l nu, n€u lam vi�c trong di�u ki�n bi rung d(mg nhi�u se gay di l�ch tu cung

dful dSn tinh tn;mg vo sinh Trong nhfrng ngay hanh kinh, n6u bi rung d(>ng va l�c x6c nhi€u se gay u mau a tu cung

BA.I 6: ANH HUONG CUA DI¥N TU TRUONG, HOA CHAT DQC Gi6i thifu:

Bai h9c nay nhfun cung cilp cho h9c sinh nhfrng kiSn thuc v€ anh huang cua di�n tir truong, h6a chilt d(>c trong ngh€ c�t g9t kim lo:;ii

Ml}C tieu:

- Giai thich tac di,mg dong di�n gay tai n:;in va each phong tranh

- Giai thich di;ic tinh chung cua cua h6a chilt d(>c va each phong tranh

N(ii dung chinh:

1 .Anh hm'mg cua ilif n tir tnrirng

1 1 Tac il(ing sinh hqc cua truirng ilifn tir len co- th�

Con nguai khong thS nhin thily va khong thS cam nh� ngay duqc S\f hi�n di�n cua truong di�n tu, chinh vi v�y khong phai bao gia cilng c6 th6 luong tru&c duqc S\f nguy hiSm cua S\f tac d(>ng cua Chung Sµ phat X(l di�n tir tac d(>ng c6 h:;ii dSn C(J thS nguai KSt qua cua S\f tac d(>ng cua truong di�n tir lam thay d6i cac ho:;it d(>ng cua h� th6ng th§n kinh, tuiin hoan, n(>i tiSt va nhi€u h� th6ng khac cua co thS nguai

S\I" tac d(>ng thuong xuyen cua buc X(l di�n tir nhiin t:;io th\fC S\f lam sa sut sue khoe cua m6i ca thS nguai va sinh v�t Tre con va di;ic bi�t la thai nhi, rilt nh(ly cam d6i v&i S\! tac d(>ng kh6 chiu cua truong di�n tir Ca chS hilp th1_1 nang luqng cua C(J th6 nguai kha phuc t(lp Co quan nh(ly cam nhilt d5i v&i S\f tac d(>ng cua truong di�n tir la h� th5ng thful kinh trung uang ( cam nh�n chu quan la m�t moi, dau diiu, ch6ng mi;it ) va h� th5ng n(>i tiSt

Vi�c lam suy giam chuc nang n(>i ti6t se gay hi�u ung tir phia h� th6ng tim m(lch, tu§n hoan, mi�n djch va trao d6i chilt v.v Sµ anh huang dSn h� th6ng mi�n djch gay ra S\f suy giam ho(lt d(>ng cua cac C(J quan trao d6i chilt, thay d6i m(lch d�p va nhjp tim

1.2 Tac il(ing nhift

Bi6u hi�n tac d(>ng diiu tien cua nang luqng di�n tir la S\f d6t n6ng, ma c6 thS dful dSn S\f biSn d6i, th� chi sµ t6n thuang cho cac tS bao va mo cua co thS s6ng Ca chS hilp th1_1 nang luqng, th\l"C S\f h6t sue phuc t(lp Hi�n tuqng qua nhi�t cua co thS khi hilp th1_1

nang lm;mg di�n tu ddn d€n sµ thay d6i tfui s6 cua m�ch d�p, nhjp tim va phan ung mao mi;tch Mau dugc coi la m9t chat di�n phan, du6i tac d9ng cua truong di�n tu, trong mau sinh ra cac dong di�n ion, gay sµ phat n6ng cac mo va t€ bao V6i m9t cuong d9 xac dµih truong di�n tu gay ra m9t nguong d5t n6ng ma co th€ nguoi khong chiu n6i Sµ d6t n6ng d�c bi�t nguy hi€m d5i vai cac ca quan c6 h� thf>ng mao m�ch kem v6i �µ luu thong mau,

it (nhu mit, nao, di;t day ) D�c bi�t nhi;ty cam d6i v6i hi�u ung nhi�t la thuy tinh th€ cua mit, mi m�t, h<;mg dai va m9t s6 CO' quan khac

1.3 Tac d{>ng gay r6i lo�n th�n kinh

Cung vai tac d9ng nhi�t, truong di�n tu con gay anh huong xau d€n h� thfing thin kinh Sµ tac d9ng cua truong di�n tir len ca the nguai bi€u hi�n a S\l rf>i loi;tn chuc nang cua h� thf>ng thfui kinh trung uong, cam giac chu quan la tang sµ m�t moi, dau ddu, kem hung ph�, hay cau git v.v

Ngucri ta cho rfug sµ pha huy cac chuc nang sinh ly cua co th€ boi tac d9ng cua truong di�n tu len tung phk khac nhau cua h� thf>ng thk kinh Trong d6 sµ tang kich thich cua h�t hfing thk kinh trung uong xay ra do tac d9ng phan xi;t cua truong di�n tir, con hi�u ung can - do tac d9ng tr\IC ti€p cua truong di�n tu len cau true cua nao b9 va nao lung Cac chuyen gia cho rfug VO nao la b9 ph�n nhi;ty cam nhat d6i v6i S\I tac d9ng cua truong di�n tu

1.4 Tac d{>ng gay r6i lo�n h� th6ng tuin hoan

Truong di�n tu gay rf>i loi;tn chuc nang cua h� thf>ng tim mi;tch va h� thf>ng' trao d6i

c6 h� thf>ng cua nang lugng di�n tu gay sµ thay d6i huy€t ap ch�m mi;tch, din din S\I m�t moi, dau dfiu

1.5 Tac dqng di�n tinh

Cung v&i S\I tac d9ng sinh h<;>c, di�n truong con gay ra S\I xuat hi�n cua cac di�n tich giua ngucri va cac v�t d\lllg kim loi;ti c6 di�n th€ khac so v6i ca th€ ngucri N€u ngucri dung trµc ti€p du6i dat ho�c tren san dfin di�n c6 ti€p xuc v6i dat, thi di�n th€ cua n6 so vai dat se la 0, con n€u each ly v6i dat, thi ca th€ ngucri se phai chiu m9t di�n th€ nhat dinh, ma doi khi c6 th€ di;tt d€n vai kilovon Sµ ti€p xuc cua co th€ nguai each ly v6i dat d€n cac phfui tir kim lo�i c6 ti€p dat se ddn d€n hi�n tugng truy8n din di�n tich tu ca th€ nguai xuf>ng dat, ma c6 th€ gay cam giac dau, d�c bi�t a thai di€m dfiu tien Doi khi trong S\I ti€p xuc nay c6 th€ xuat hi�n S\I ph6ng di�n Trong truong hgp nguoi ti€p xuc v&i cac

v�t the kim lo�i dai each ly v6i d&t nhu h� th6ng 6ng dful, hang rao thep c6 c9t g6 v.v., dong di�n ch�y qua ca the nguoi c6 the d�t d6n gia tri nguy hiem ,

1.6 Cac tac dqng khac

Ngoai nhung tac d(lng n6i tren, truong tir con gay ra nhiSu tac d9ng ph1,1 trq khac, Bfulg cam nh�n chu quan, cac nhiln vien v�n hanh & cac tr� di�n, tr�m bi6n ap, cac tr� phat s6ng thuong phan nan vs chung dau dAu, m&t m�t m6i, ch6ng m(it

Truong di�n tir sieu cao tk c6 the gay tac d(lng d6i v&i m�t, d�n d6n b�nh d1,1c nhan cAu (thuy tinh the) Muc d9 tac d(\ng sinh hQC cua truong di�n tu d6n C<J the nguoi ph\l thu(lc tk s6 dao d(\ng, cuong d9 va thoi gian SJ! b6i xu&t hi�n trong C<J the nguai du&i tac d9ng cua truong di�n tir, nhin chung la c6 kha nang ph1,1c h6i Ngoai nhiing tac d(\ng kh6ng t6t d6n C<J the nguoi ck b6 sung them tac d(lng khu trimg khi c6 cuong d9 buc x� vuqt qua nguong nhi�t

2 Anh huirng cua hoa ch:it dqc

2.1 S\f dqc hi.ti cua hoa ch:it :

Cac h6a ch&t nguy h�i gay tac d9ng d6n con nguoi do c6 SJ! ti6p xuc ch&t thai v6i m6i truong va con nguoi H6a ch&t c6 the di vao ca the con nguoi theo 3 duong (i) Duong

ho h&p khai hit th& cac h6a ch&t du&i d�g khi, hai hay b1,1i (ii) H&p th1,1 qua da khai h6a ch&t day dinh vao da (iii) Duong tieu h6a do an, u6ng phai thuc an ho(ic sir d1,1ng nhiing d1,1Ilg cv an da bi nhi�m h6a ch&t

C6 hai each ti6p xuc la tiSp xuc c6 y cua ch&t nguy h�i v&i con nguoi qua kh6ng khi, nu&c u6ng, thuc an trong truong hqp w tir hay dAu d(lc va ti6p xuc kh6ng c6 y

Ch&t d9c mu6n c6 duqc m(lt tac d9ng len ca the sinh v�t, ch&t d(lc d6 phai xilm nh�p duqc vao te bao sinh v�t TS bao c6 the duqc xem nhu la mQt cai tui trong chua tS bao ch&t

va nhiln, hen ngoai la mang nguyen sinh ch&t (hay la mang ngo�i ch&t) bao b9c TS bao ThJ!C v�t ngoai mang nguyen sinh ch&t con c6 m(,t mang xeluto cung de bao dam cho thl!C v�t bSn vfrng

Mang nguyen sinh cua t6 bao c6 tinh th&m ch9n l9c cho cac hoa ch&t tan di qua v&i t6c d9 kh6ng gi6ng nhau BS mi:it cua nguyen sinh ch&t cfing c6 tinh khu6ch tan va can tr& SJ! khuSch tan cua nhiSu ch&t vao hen trong t6 bao

Tinh thfun cua mang nguyen sinh chfit khong

c6 dinh va thuong bi€n d6i theo nhi€u di€u ki�n

khac nhau Du6i tac d{mg cua tac nhan gay h�i t€

bao se bi kich thich hay bi t6n thuong , tinh thfim

cua· mang t€ bao se tang nhanh t�o di€u ki�n cho

cac chdt , k€ ca chdt d9c se khu€ch tan nhanh

chong vao ben trong t€ bao cho d€n khi tr�g thai

can bfulg v€ ap xudt duqc thi€t l�p

M�t khac, toan khfJi nguyen sinh ch&t cua t€

bao ciing co tinh nang hftp ph\l Chdt d9c niim ben

ngoai t€ bao ciing co th€ xam nh�p vao ben trong

t€ bao nho d�c tinh nay Binh thuong, kha nang

hdp th\l duqc bi€u thi b�ng m9t h� s6 nhfit djnh

V 6i t€ bao binh thuong chua bi ng9 d9c, h� s6 nay

th&p Khi t€ bao bi chdt d9c tac d<)ng (ho�c bcri cac

y€u t6 khac ), h� s6 can bing se tang len, chdt d9c

xam nh�p vao t€ bao nhanh hon M9t hi�n tuqng

dang chu y la mang t€ bao co kha nang hfip ph\l

Hoa chfrt gay anh hu6ng d€n h� th6ng thfin kinh

chfrt d9c cao, d�c bi�t la nhung ion kim lo�i n�g nhu df>ng, thuy ngan Vi d\l: tren mang t€ bao nfrm b�nh ngam trong dung dich d6ng sunfat m�t d9 ion kim lo�i bao gio ciing cao hon a nhung vi tri khac trong dung dich

2.2 Tac hfi ciia boa chit d6i voi SU'C khoe con nguoi

Vfrn d€ an toan: do tinh chfrt d€ chay, n6, ho�t tinh hoa h9c cao, gay an mon, cac chfit nguy h�i co anh huang trµc ti€p d€n tinh m�g cua con nguoi Df>ng thoi khi di€n ra qua trinh chay n6 con phat sinh them nhi€u chfrt d9c h�i thu cfrp khac, gay ng�t do mfrt oxy co' th€ dftn d€n tu vong N goai ra, chfrt thai nguy h�i con pha huy v�t li�u nhanh chong Do do chung gian ti€p co anh hu6ng d€n sµ an toan va sue khoe cua con nguoi

Vdn d€ sue khoe con nguoi: Chfrt nguy h�i gay t6n thuong cho cac ca quan tro�g ca th�, kich thich, di ung, gay d9c cfrp tinh va m�n tinh co th€ gay d9t bi€n gen, lay nhi€m, r6i lo� chuc nang t€ bao d�n d€n cac tac d9ng nghiem tr9ng cho con ngum va d9ng v�t nhu gay ung thu, anh huang d�n sµ di truy€n

Con nguai khi ti6p xuc v&i h6a chit nguy h�i c6 th6

bi€u hi�n nhi�m d9c qua cac tri�u ch(mg lam sang va r6i

lo� chuc nang nhu sau:

-Bi€u hi�n & duong tieu hoa: tang ti6t nu&c b9t, khong

mi�ng, kich thich duong tieu hoa, non, tieu chay, chay mau

duong tieu hoa, vang da

-BiSu hi�n & duong ho hip: tim tai, th& nong, ngimg th&,

-BiSu hi�n r6i lo� tim m�ch: m�ch ch�, m�ch nhanh, tr\lY m�ch, ngimg tim

-Cac r6i lo�n thiin kinh, cam giac va dibu nhi�t: hon me, kich thich va v(it va, nhuc dil.u ni;ing, ch6ng mii-t, di6c, hoa milt, co gian dfing tir, tang giam than nhi�t

-R6i lo� bai ti6t: VO ni�u

Nhu v(iy chung ta ciin tuan thu nhiing nguyen tile trong khi lam vi�c, d€ tranh t6i da kha nang gay tbn thmmg ca thS minh va m9i nguoi xung quanh

2.3 S\f d{k h�i cua hoa chAt

Trong nhung nam giin day, v� db duqc quan tam ngay cang nhibu la anh hu&ng cua h6a chit d6n sue khoe con nguai, dii-c bi�t la nguoi lao d9ng

Nhibu h6a chit da timg duqc coi la an toan nhung nay da duqc xac djnh la c6 lien quan d6n b�nh t(it, ti:r miin ng(ca nhc, d6n suy y6u sue khoe liiu dai va ung thu Do v(iy ciin thi6t phai quan tam tai tit ca cac h6a chit

Chuang nay se giai thich h6a chit anh hu&ng d6n sue khoe con nguoi nhu th6 nao; each nh(in bi6t nhiing nguy ca tibm il.n, tren ca s& d6 dS ra cac bi�n phap phong ch6ng phu hqp dS bao v� ban than va nhiing nguoi xung quanh; dfing thoi ciing chi ra cac bu&c ciin ti6n hanh d€ giiim thi€u cac nguy ca d6

Cac y6u t6 quy6t djnh mu:c d9 d9c h�i cua h6a chit, bao gfim d9c tinh, dii-c tinh v(it ly cua h6a chit, tr�g thai ti6p xuc, duong xam nh(ip vao ca thS va tinh m�n cam cua ca nhan vatac h�i tbng hqp cua cac y6u t6 nay

2.3.1 Duong xam nh�p cua hoa chAt vao CO' thS con ngtroi

H6a chit c6 th€ di vao ca thS con nguai theo 3 duong:

- Duong ho hip: khai hit th& cac h6a chit du&i d�g khi, hai hay bvi

- Hip thv qua da: khai h6a chit day dinh vao da

- Duong tieu h6a: do an, u6ng phai thuc an ho�c su dl)ng nhiing d\lfig C\l an da bi nhi�m h6a chdt

a Qua dtrcrng ho hip

H� th6ng ho hdp bao g6m duong ho hdp tren (mui, mbm, h<;mg); duong th6 (khi quan, ph€ quan, cu6ng ph6i) va vung trao d6i khi (ph€ nang), nai oxy tu khong khi vao mau va dioxit cacbon tu mau khuy€ch tan vao khong khi

D6i v&i nguai lao d(mg trong cong nghi�p, hit th6 la duong vao thong thuong va nguy hi Sm nhdt V 6-i di�n tich b6 m�t ph6i 90m2 6 m9t nguai 16-n khoe m�; trong d6 c6

70 m2 la di�n tich ti€p xuc cua ph€ nang; ngoai ra con c6 m9t m�g lu&i mao m:;i.ch v&i di�n tich 140 m2, dong mau qua ph6i nhanh va nhi6u ti;io di6u ki�n d� dang cho sµ hdp thu qua ph€ nang vao mao mi;tch•CUa cac chdt c6 trong khong khi; va binh thuong m9t nguai lao d(mg hit khoang 8,5m3 khong khi trong m()t ca lam vi�c 8 gia Vi v�y, h� th6ng ho hdp thµc sµ la duong vao thu� ti�n cho h6a chdt

Trong khai th6, khong khi c6 lful h6a chdt vao mUi ho�c mbm, qua h9ng, khi quan va cu6i cung t&i vung trao d6i khi, t:;i.i d6 h6a chdt Hing d9ng l:;i.i ho�c khu€ch tan qua thanh m:;i.ch vao mau

Mc)t h6a chdt khai l9t vao duong ho hdp se kich thich mang nhfry cua duong ho hdp tren va ph€ quan - day la diu hi�u cho bi€t sµ hi�n di�n cua h6a chdt Sau d6, chung se xam nh�p sau vao ph6i gay t6n thuang ph6i ho�c luu hanh trong mau

Muc d() tham nh�p cua cac h:;i.t b\li vao ca thSph\l thuc)c vao kich thu&c h:;i.t va tinh tan cua chung Chi nhiing h:;i.t nh6 (duong kinh nh6 hon 1/7000 mm) m&i t6i duqc vimg trao d6i khi Nhiing h:;i.t b\li nay se lfulg d9ng 6 d6 ho�c khu€ch tan vao mau my theo d9 tan cua h6a chdt Nhiing h:;i.t b\li khong hoa tan g�n nhu duqc lo:;i.i trir bm b9 ph� lam s:;i.ch cua ph6i Nhiing h:;i.t b\li 16-n han se duqc long mui gifr l:;i.i ho�c lfulg d9ng d9c the·o khi, ph€ quan, cu6i cung chung se duqc chuySn t&i h9ng va nu6t, ho, hay kh:;i.c ra ngoai

b Hip thl} boa chit qua da

Mc)t trong nhiing duong xam nh�p cua h6a chit vao ca thSla qua da De) day cua da cung v&i sµ d6 m6 hoi va t6 chuc ma a lop du6i da c6 tac d\lllg nhu m9t hang rao bao v� ch6ng l:;i.i vi�c h6a chit xam nh�p vao CCY th€ va gay cac t6n thuang cho da Hoa chdt day dinh tren da c6 th€ c6 cac phan ung sau:

- Phan ung v6i b� m�t cua da gay viem da x phat;

- Xam nh�p qua da, k€t hqp v6i t6 chuc protein gay cm ung da

- Xam nh�p qua da vao mau

Nhiing h6a chAt c6 dung moi thAm qua da ho1:[c chAt de tan trong mo(l) (nhu cac dung moi hiiu ca va phe no!) de dang tham nh�p vao ca thSqua da Nhiing h6a chAt nay c6 thS thAm vao qufui ao lam vi�c ma nguoi lao d9ng khong biSt Di€u ki�n lam vi�c n6ng lam cac 16 chiin long & da m& r◊ng han ciing t:;to di€u ki�n cho cac h6a chAt tham nh�p qua

da nhanh han Khai da bi t6n thuang do cac vSt XUO'C ho1:[c cac b�nh ve da thi nguy ca bi h6a chAt tham nh�p vao ca thS qua da se tang Jen

c Qua dtrang tieu h6a

Do bAt cfui dS chAt d9c dinh tren moi, m6m r6i vo tinh nu6t phai ho1:[c an, u6ng, hut thu6c trong khai ban tay dinh h6a chAt ho1:[c dung thCrc an va d6 u6ng bi nhiem h6a chAt la nhiing nguyen nhan chu ySu dS h6a chAt xam nh�p vao ca thSqua duoog tieu h6a

Ngoai ra, c6 m◊t s6 h:;tt b1_1i tu duoog th& !9t vao h9ng va sau d6 theo nu6'c b9t vao duoog tieu h6a

H� tieu h6a bao g6m thgc quan, d:;t day, ru9t non va ru9t gia Sg hAp th1_1 thCrc an va cac chAt khac (g6m c h6a chAt nguy hiSm) ban d!u xiiy ra & ru9t non Thong thuoog h6a chAt hAp th1_1 qua duoog tieu h6a it han so v6'i 2 duoog tren, han nfra tinh d9c se giam khai qua duoog tieu h6a do tac d◊ng cua dich d:;t day va dich t1_ly

2.3.2 Loi.ti h6a chiit ti�p xuc

D1:[c tinh ly, h6a cua h6a chAt quySt dinh khii nang xam nh�p cua n6 vao ca thS con nguoi, chfuig hl;lll: cac h6a chAt de bay hai se c6 khii nang t:;to ra trong khong khi t:;ti nai lam vi�c mQt n6ng d◊ cao; cac chAt cang de hoa tan trong dich thS, mo va nu6'c thi cang d9c

Do cac phan ung ly h6a cua chftt d◊c v6'i cac h� th6ng ca quan tung ung ma c6 sg phiin b6 d1:[c bi�t cho tung chAt:

+ H6a chAt c6 tinh di�n ly nhu chi, bary, t�p trung trong xung, b:;tc vang & trong da ho1:[c Hing d9ng trong gan, th�n duai d:;tng phuc chAt

+ Cac chAt khong di�n Jy lo:;ti dung moi hiiu ca tan trong mo t�p trung trong cac t6 chuc gi!u mo nhu h� thfui k:inh

+ Cac chAt khong di�n ly va khong hoa tan trong cac chAt beo khii riang thftm vao cac t6 chuc cua ca thSkem han va ph1_1 thu◊c vao kich thu6'c phan tu va n6ng d◊ chAt dQC Thong thuoog khai h6a chAt vao ca thStham gia cac phan ung sinh h6a hay la qua trinh biSn d6i sinh h9c: oxy h6a, khir oxy, thuy phan, lien hqp Qua trinh nay c6 thS xiiy ra

& nhi€u b◊ ph� va mo, trong d6 gan c6 vai tro d1:[c bi�t quan tr9ng Qua trinh nay thuoog duqc hiSu la qua trinh pha VO' cAu true h6a h9c va giiii d9c, song c6 thS se t:;to ra san phftm

ph\l hay cac ch.it m&i c6 hc:1i hem cac ch.it b�n d!u.Tuy thu9c vao tinh ch.it ly, hoa, sinh ma m9t s6 hoa ch.it nguy hi6m se duqc dao thcri ra ngoai:

+ Qua ru9t : chli y8u la cac kim lo:;ti n�g

+ Qua m�t: M9t s6 ch.it d9c duqc chuy6n h6a r6i lien hqp sunfo ho�c glucuronic r6i dao thai qua m�t

+ Qua hai th& c6 th€ dao thai m9t s6 Ian ch.it d9c du6i d:;tng khi hai

+ Ch.it d9c co th€ con duqc dao thai qua da, sfra m�

Duong dao thai ch.it d9c r.it co gia tri trong vi�c ch§n doan va di€u tri nhi€m d9c ngh€ nghi�p

M9t s6 hai, khi d9c c6 mui lam cho ta phat hi�n th.ly c6 chung ngay c khai n6ng d9

nk du6i muc cho phep cua tieu chu§n v� sinh Nhung sau m9t thcri gian ngful, m9t s6 se m.it mui khai8n ta khong cm nh�n duqc nfra va d� dang bi nhi�m d9c (vi dl,l H2S) M9t s6 hcri, khi d9c khong c6 mui va l:;ti khong gay tac d9ng kich thich v6i duong ho hfip Day la lo:;ti rfit nguy hi€m, b&i le ta khong th€ phat hi�n duqc bfulg trµc giac ngay c khai chung vuqt qua tieu chu§n v� sinh cho phep

2.3.3 N6ng d9 va thoi gian tiip xuc

V€ nguyen tiic, tac h:;ti clia h6a ch.it d6i v6i ca th€ph\l thu9c vao luqng h6a ch.it da h.lp thu Trong truang hqp hfip thu qua duang ho h.lp, luqng h.lp thu ph\l thU<)c chinh vao n6ng d9 cua hoa ch.it trong khong khi va thcri gian ti8p xuc Thong thuong, khai ti€p xuc trong thcri gian ngiin nhung y6i n6ng d9 hoa ch.it cao co th€ gay ra nhung anh hu&ng c.ip tinh (nhi�m d9c c.lp), trong khcri d6 ti€p xuc trong thcri gian dai nhung v6i n6ng d9 th.ip se xay ra hai xu huang: ho�c la ca th€ chiu d\Illg duqc, ho�c la h6a ch.it dugc tich lfiy v6i kh6i luqng Ian hem, d€ l:;ti anh hu&ng man tinh

2.3.4 Anh hmrng kit hqp ctia cac boa chit

Ho:;tt d9ng ngh€ nghi�p thuang khong chi ti€p xuc v6i m9t lo:;ti h6a ch.it H!u nhu cung m9t luc, ngucri lao d9ng phai ti€p xuc v6i hai ho�c nhi€u h6a ch.it khac nhau anh hu&ng k€t hqp khai ti€p xuc v6i nhi8u h6a ch.it thuang thai€u thong tin M�t khac, khai xam nh�p vao ca th6gifra hai hay nhi8u h6a ch.it c6 th€ k€t hqp v6i nhau t:;10 ra m9t ch.it m6i v6i nhung d�c tinh khac hful va se c6 h:;ti t6i sue kh6e hem tac h:;ti clia tirng h6a ch.it thanh ph§n ( cfing co th€ la tac h:;ti se giam)(2) Chfulg h:;tn nliu khai hit phcri tetra clorua cacbon (CC14) trong m9t thcri gian ngful se khong bi nhi�m d9c nhung khai da u6ng du chi m9t luqng nh6 rugu etylic (C2H5OH) thi se bi ng9 d9c m:;tnh c6 th€ se dfui t6i tu vong