Slide thuyết trình bảo đảm quyền con người của phạm nhân nữ trong pháp luật thi hành án hình sự

Quyền con người là những nhu cầu lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được được công nhân, tôn trọng và bảo vệ trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và được cụ t

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA PHẠM NHÂN NỮ TRONG PHÁP LUẬT

VIỆT NAM

2

THỰC TIỄN THỰC THI QUYỀN CON NGƯỜI CỦA PHẠM

NỘI DUNG CHÍNH

Pháp luật về bảo vệ quyền của phạm nhân nữ trong Luật thi hành án Hình sự Việt Nam

9 Nguyễn Thị Huyền Dịu

10 Lê Văn Long

11 Trần Thu Huyền

Quyền con người là những nhu cầu lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được được công nhân, tôn

trọng và bảo vệ trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và được cụ thể hóa trong văn bản pháp luật quốc gia

và các thỏa thuận pháp lý quốc tế.

Khái niệm Quyền con người?

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ

LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CON

NGƯỜI CỦA PHẠM NHÂN NỮ

Phạm nhân nữ là đối tượng mang

đầy đủ các đặc điểm của phạm

nhân nói chung thức là người

phạm tội đang chấp hành án phạt

tù có thời giạn hoặc tù chung thân

nhưng được dựa vào tiêu chí giới

tính để phân biệt họ với nhóm

phạm nhân nam.

Thứ nhất, là người có giới tính nữ được thể hiện trong những tài liệu về nhân thân có giá trị pháp lý như giấy khai sinh, số hộ khẩu, căn cước công dân

Thứ hai, về đặc điểm tâm lý – xã hội, phạm nhân nữ thường gặp nhiều khủng hoảng tâm lý hơn so với phạm nhân nam do bị cách ly khỏi gia đình, cộng đồng

Thứ ba, về đặc thù sinh học của phạm nhân nữ, họ có những vấn đề sức khỏe về sinh sản, sinh lý, bệnh lý chỉ có ở phụ nữ

Chủ thể của quy định Phụ nữ mang thai và

nuôi con dưới 36 tháng tuổi

2 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật thi hành án hình sự

Hoàn thiện quy định về quyền bất khả xâm

phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm

• Cần sửa đổi, bổ sung lại: “phụ nữ có thai hoặc người

trực tiếp nuôi trẻ em dưới 36 tháng tuổi”

• Trường hợp thai nhi chết trước khi sinh ra, thì hoãn đến

đủ (06 tháng) kể từ ngày biết thai nhi chết; trường hợp

đứa trẻ chết trước khi đủ 36 tháng tuổi thì hoãn đến đủ

(ba tháng) kể từ khi đứa trẻ chết.

Đảm bảo quyền được liên lạc tiếp cận

thông tin của người bị kết án phạt tù

Hoàn thiện quy định pháp luật đảm bảo quyền

tự do, tín ngưỡng, tôn giáo của người bị kết án

Hoàn thiện quy định đảm bảo quyền khiếu nại của phạm nhân

Cải thiện năng lực và trách nhiệm cán bộ

trại giam Cải thiện điều kiện y tế và sức khoẻ sinh

sản

Cơ sở pháp lý bảo đảm quyền

của phạm nhân nữ của Việt Nam

Hiến Pháp 2013

Hiến pháp năm 2013 đã

ghi nhận một cách trang

trọng, rõ ràng, khẳng

định của Nhà nước Việt

Nam trong việc bảo vệ và

thúc đẩy các quyền con

người, quyền công dân.

Bộ luật Hình sự 2015

và Bộ luật Tố tụng hình

sự 2015:

BLHS đặt ra cơ chế bảo vệ quyền của phạm nhân nữ thông qua việc quy định các tội phạm

và trình tự thủ tục để truy cứu TNHS đối với các cá xâm phạm những quyền của phạm nhân

Bộ luật dân sự 2015

và các văn bản hướng dẫn

Quy định về việc công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền dân sự Đặc biệt, BLDS đưa ra cơ chế khởi kiện yêu cầu bồi thường tổn thất thể chất, tinh thần khi bị

lợi hợp pháp của họ

Khái niệm quyền con người của phạm

nhân nữ

Quyền con người của phạm nhân nữ là những nhu cầu, lợi ích

tự nhiên vốn có của phạm nhân mang giới tính nữ, gồm các

nhóm quyền chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội dựa trên

những đặc điểm tâm sinh lý riêng bietj của họ mà không bị

trước bỏ bởi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa

án và được cơ quan, người có thẩm quyền trong quá trình thi

hành án tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ khi có bất cứ xâm phạm

nào.

CHƯƠNG 2: BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA

PHẠM NHÂN NỮ TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

SỐNG PHÙ HỢP CỦA NỮ PHẠM NHÂN; ĐƯỢC CHĂM SÓC SỨC KHỎE VÀ ĐẢM BẢO VỆ SINH CÁ NHÂN

Quyền được bảo hộ tính

mạng, sức khỏe, tôn trọng

danh dự nhân phẩm

Luật THAHS khẳng định việc áp dụng hình phạt tù, cách ly người phạm tội khỏi xã hội nhằm mục đích cải tạo, giáo dục phạm nhân trở thành người có ích cho xã hội và tạo mọi điều kiện tái hoà nhập cộng đồng, không nhằm mục đích trừng phạt, đánh đập, xúc phạm hay khinh

bỉ họ

Cơ chế pháp luật cũng đặt ra các chế tài để xử lí bất cứ hành vi đối xử tàn

ác, tra tấn hay xúc phạm, chà đạp đến thân thể, danh dự, nhân phẩm của

nữ phạm nhân.

Trong thời gian bị giam tại buồng kỷ luật, không áp dụng cùm chân đối với phạm nhân nữ (khoản 2 điều 43 Luật THAHS)

Quyền được bảo đảm về ăn, mặc, ở; được chăm sóc sức

khỏe và đảm bảo vệ sinh cá nhân.

Điều kiện giam giữ và chế độ ở của phạm nhân nữ

• Phạm nhân được ở theo buồng giam tập thể

• Chỗ nằm tối thiểu của mỗi phạm nhân là 02 mét vuông (m2) Mỗi

chỗ nằm đều được xây dựng có bệ gạch men, ván sàn hoặc giường

như quy định chung đối với phạm nhân khác

• Phạm nhân nữ sẽ được bố trí khu giam giữ riêng tách biệt với

phạm nhân nam

• Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên trại giam và người không có nhiệm vụ

là nam không được vào khu vực giam giữ, không được tiếp xúc với

phạm nhân nữ khi chưa được phép của Giám thị trại giam Nếu

việc tuần tra giám sát của trại giam phạm nhân nữ được thực hiện

bởi nam giới thì cứ 2 cán bộ nam có 1 cán bộ nữ đi cùng

• Viêc quản lý giáo dục cải tạo đối với phạm nhân nữ phải do cán bộ

• Đối với những trường hợp phạm nhân nữ có con theo mẹ vào trại giam thì phải có nhà trẻ riêng

Chế độ

ăn của phạm nhân

Phạm nhân nữ còn được đáp

ứng những tiêu chuẩn riêng phục

vụ nhu cầu vệ sinh của phụ nữ

như: Phạm nhân nữ được cấp đồ

dùng cần thiết cho vệ sinh cá

nhân tương đương 02 kg gạo tẻ/

tại cơ sở y tế của trại giam, trại tạm giam hoặc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước nơi gần nhất.

• Tiền thuốc chữa bệnh thông thường cho phạm nhân được cấp tương đương 03 kg gạo tẻ/phạm nhân/tháng.

• Phạm nhân có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần, có tiền sử nghiện ma túy và các chất kích thích; phạm nhân bị nhiễm HIV/AIDS, Lao, các bệnh truyền nhiễm và bệnh mạn tính khác sẽ nhận được các điều kiện chăm sóc y tế phù hợp.

Quyền được phổ biến pháp

luật, giáo dục công dân;

phổ biến thời sự, chính

sách, pháp luật tham gia

hoạt động thể dục, thể thao,

sinh hoạt văn hóa, văn nghệ

Phạm nhân được phổ biến, học tập: Các quy định về chính sách, pháp luật Việt Nam và một số nội dung, giá trị đạo đức, kỹ năng sống Phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù được phổ biến, học tập: Các chính sách, quy định của pháp luật về tái hòa nhập cộng đồng, vay vốn sản xuất,

kinh doanh, định hướng nghề nghiệp, hỗ trợ tìm kiếm việc làm.

Ngoài thời gian lao động, học tập, phạm nhân được tham gia các hoạt động thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, đọc sách, báo, nghe đài, xem truyền hình phù hợp với điều kiện thực

tế quản lý, giam giữ và lứa tuổi của phạm nhân Phạm nhân là người dưới 18 tuổi được tham gia các hoạt động thể dục, thể thao, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, đọc sách, báo, nghe đài, xem truyền hình phù hợp với lứa tuổi.

Quyền được lao động, học tập, học nghề

• Phạm nhân được tổ chức lao động phù hợp với độ tuổi,

sức khỏe và đáp ứng yêu cầu quản lý, giáo dục, hòa nhập

cộng đồng Đặc biệt, do yếu tố về mặt sức khỏe, phạm

nhân nữ được bố trí làm công việc phù hợp với giới tính;

không được bố trí làm công việc không sử dụng lao động

nữ theo quy định của pháp luật về lao động

• Phạm nhân nói chung và phạm nhân nữ nói riêng được phổ biến pháp luật, giáo dục công dân và được học văn hóa, học nghề Phạm nhân chưa biết chữ phải học văn hóa

để xóa mù chữ

Quyền của phạm nhân

nữ đang mang thai hoặc

nuôi con dưới 36 tháng

• Trường hợp phạm nhân nữ có thai không được tạm đình chỉ chấp hành án phạt

tù thì được bố trí chỗ nằm tối thiểu 03 m2/phạm nhân.

• Phạm nhân nữ sinh con trong trại giam được cấp 07 mét vải thường để làm tã lót

• Phạm nhân nữ có thai được bố trí nơi giam hợp lý, được khám thai định kỳ hoặc đột xuất, được chăm sóc y tế trong trường hợp cần thiết, được giảm thời gian lao động, được hưởng chế độ ăn, uống bảo đảm sức khỏe.

• Phạm nhân nữ có thai được nghỉ lao động trước và sau khi sinh con theo quy định của pháp luật về lao động Trong thời gian nghỉ sinh con, phạm nhân được bảo đảm tiêu chuẩn, định lượng ăn theo chỉ dẫn của y sỹ hoặc bác sỹ, được cấp phát thực phẩm, đồ dùng cần thiết cho việc chăm sóc trẻ sơ sinh.

Chế độ đối với

phạm nhân nữ có thai, nuôi con dưới

NHẬT BẢN

Đối xử trong nhà tù

• Việc khám xét cơ thể; cùm trong

khi sinh con; kỷ luật và hình phạt

đối với phụ nữ có con; biện pháp

trừng phạt đối với hành vi liên quan

đến sức khỏe tâm thần; từ chối tiếp

cận các dịch vụ sức khỏe tâm thần;

và việc từ chối chăm sóc y tế như

cấu thành hành vi tra tấn hoặc đối

xử tệ bạc với phụ nữ đối nơi giam

giữ và nhà tù phải được giải trình

• Khiếu nại được điều tra bởi những người có thẩm quyền và độc lập các cơ quan chức năng, với sự tôn trọng đầy

đủ đối với nguyên tắc bảo mật và tuân theo tính đến rủi ro bị trả thù

• Nhận được tư vấn y tế, tư vấn, sức khỏe thể chất và tinh thần thích hợp chăm sóc và trợ giúp pháp Lý

Các biện pháp khắc phục lạm

• Các tù nhân được phân biệt giới tính và

để phòng ngừa bạo lực tình dục của cán

bộ trại giam, tù nhân nữ không nên ở một mình với các cán bộ trại giam nam.

• Điều 114 quy định về trường hợp ngoại lệ của phương pháp giam giữ: “bị cáo bị giam giữ mà

là phụ nữ mang thai hơn năm tháng tuổi hoặc đã sinh con chưa được hai tháng tuổi thì không

• Việc thi hành án tạm giam của phụ nữ có thai hoặc cho con bú được phép tạm thời thi hành án bên ngoài trại giam Nội dung này được quy đinh tại Điều 214 Bộ luật tố tụng hình sự Trung Quốc: “Phạm nhân bị kết án tù có thời hạn hoặc tạm gian, nếu có một trong những điều kiện sau, có thể được phép tạm thời thi hành án bên ngoài trại giam: (1) có bệnh nặng và cần được trả tự do có điều kiện để điều trị y tế; (2) Phụ nữ có thai hoặc đang cho con đẻ bú.”

Quy định của một số quốc gia

về bảo vệ quyền của người yếu

thế là phạm nhân nữ

Trung quốc

01 Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945 đã khẳng định ngay trong lời nói đầu về “…bình đẳng về quyền giữa phụ nữ và đàn ông…”

02

Công ước về các quyền chính trị của phụ nữ năm 1952; Công ước về quốc

tịch của phụ nữ khi kết hôn năm 1957; Công ước về đăng ký kết hôn, tuổi tối

thiểu khi kết hôn và việc kết hôn tự nguyện năm 1962, CCPR, ICESCR, 03

Công ước về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW) vào ngày 18/12/1979

04

Những quy tắc của Liên Hiệp Quốc trong việc đối xử đối với tù nhân nữ và

các biện pháp không giam giữ đối với nữ tội phạm (Nguyên Tắc Bangkok/

06

, “Quy tắc của Liên hợp quốc về Đối xử với nữ tù nhân và các biện pháp

không giam giữ đối với nữ phạm nhân”(Quy tắc Bangkok)

07

- Nghị quyết 70/175 của Đại hội đồng Liên hợp quốc, “Tiêu chuẩn của Liên hợp quốc Quy tắc tối thiểu đối xử với tù nhân” (Quy tắc Nelson Mandela) cung cấp các hướng dẫn toàn diện nhất về đối xử với tù nhân và ban đầu là được

thông qua vào năm 1955 và được Đại hội đồng cập nhật vào năm 2015.

chính trước khi họ được phép nộp

đơn kiện lên tòa án liên bang để

phản đối việc lạm dụng tù nhân

• Các nạn nhân phải đáp ứng nghĩa

vụ chứng minh cực kỳ cao để chứng

minh cho một yêu cầu hợp hiến

• Khoảng 4% tù nhân tiểu bang và 3% liên bang đang mang thai tại thời

điểm nhập tù

• Trong số phụ nữ mang thai vào các nhà tù của bang, 94% được khám sản, tuy nhiên, chỉ 54% cho biết họ

đã được chăm sóc trước khi sinh

• Rất nhiều câu chuyện về cách đối xử không phù hợp với phụ nữ trong quá trình chuyển dạ và sinh nở, bao gồm

cả việc phụ nữ bị buộc phải sinh con trong khi bị cùm

• Khi những người phụ nữ bị giam giữ sinh con, họ gần như ngay lập tức bị tách khỏi đứa con mới sinh của họ

5 Mang thai và Sinh

MỘT SỐ VẤN ĐỀ THỰC

TIỄN THỰC THI QUYỀN

CỦA PHẠM NHÂN TẠI

HOA KÌ

2 Lạm dụng chất gây nghiện

3 Điều kiện chăm sóc sức khoẻ:

• Sức khỏe tâm thần của phạm nhân

Một số phụ nữ mang các vấn đề sức khỏe tâm thần của họ vào nhà tù trong khi những phụ nữ khác phát triển các vấn đề sức khỏe tâm thần do bị giam giữ

là một vấn đề nghiêm trọng đối với phụ nữ trong các nhà tù và nhà tù ở Hoa Kỳ

• Các dịch vụ sức khỏe và tâm thần trong nhà tù cũng

có thể được định hướng xoay quanh các loại thuốc được kê đơn mà không có cơ hội cho liệu pháp cá nhân và / hoặc nhóm

• Một phụ nữ bị giam giữ phải đối mặt với việc không được tiếp cận với các sản phẩm kinh nguyệt thích hợp

Ba mươi tám bang của Mĩ không có luật yêu cầu phân phối các sản phẩm thời kỳ cho những người bị giam giữ

CHƯƠNG 4: NHỮNG HẠN CHẾ VÀ

KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NỮ

PHẠM NHÂN

Những hạn chế của pháp luật thi hành án hình sự

Kiến nghị hoàn thiện pháp luật thi hành án hình sự

1

2

.

Chủ thể của quy định Phụ nữ mang thai và nôi con dưới 36 tháng tuổi

• Trường hợp nhận trẻ dưới 36 tháng tuổi làm con nuôi; hoặc ông bà, chú bác, cô dì… nuôi cháu dưới 36 tháng tuổi khi không may cha mẹ qua đời…

• “Phụ nữ nuôi con dưới 36 tháng tuổi”, quy định này không thể hiện rõ là con đẻ hay con nuôi

1 Những hạn chế của pháp luật thi hành án

hình sự

Chế độ mặc, các điều kiện về vệ sinh, giáo dục

giới tính sinh sản,… còn nhiều hạn chế

Kiểm soát tình hình thực thi quyền của phạm nhân nữ trong trại giam thông qua khiếu nại,

tố cáo

Chế độ liên lạc giữa phạm nhân và gia

đình

1 Quy định của một số quốc gia về bảo vệ quyền của

người yếu thế là phạm nhân nữ.

2 Thực tiễn vấn đề bảo đảm quyền phạm nhân nữ tại

một số quốc gia

CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC THI QUYỀN CỦA PHẠM NHÂN NỮ TẠI MỘT SỐ

QUỐC GIA

you!