Ths BCH vấn đề kinh tế báo chí hải phòng trong kỉ nguyên số( khảo sát tại báo hải phòng và đài phát thanh truyền hình hải phòng từ tháng 12015

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Báo chí là phương tiện thông tin – tuyên truyền có vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống chính trị văn hóa – xã hội của mỗi quốc gia. Ở nước ta, trải qua các giai đoạn khác nhau, báo chí đã hoàn thành tốt những nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó, đóng góp tích cực trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối với nước ta, trước đổi mới năm 1986, báo chí hoạt động trong cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp, được cơ quan chủ quản bao cấp về mặt kinh phí nên hầu hết các cơ quan báo chí gặp phải khó khăn về cơ sở vật chất, tài chính. Sau đổi mới, từ chỗ phần lớn các cơ quan báo chí vẫn phải nhận nguồn kinh phí từ cơ quan chủ quản cho đến nay, nhiều cơ quan báo chí đã tự chủ về mặt tài chính. Nghị định 432006NĐCP quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công được Chính phủ ban hành vào tháng 4 năm 2006 đã tạo bước đột phá quan trọng mở đường cho các cơ quan báo chí tổ chức các hoạt động kinh tế dịch vụ để tăng nguồn thu, cũng là nguồn lực để báo chí có những bước phát triển mới. Khi thực hiện theo cơ chế này, nhiều cơ quan báo chí không chỉ đảm bảo nguồn lực kinh tế mà còn mở rộng quy mô hoạt động, cải tiến nhiều mặt nội dung cũng như hình thức của sản phẩm báo chí. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với những yêu cầu của công chúng trong kỷ nguyên số hiện nay, khi mà dưới sự tác động của khoa học công nghệ, khả năng tiếp cận với thông tin của công chúng đang được cải thiện theo từng ngày. Thực tế này cũng đòi hỏi các cơ quan báo chí phải có sự tổ chức bài bản và chuyên nghiệp hơn trong hoạt động kinh tế báo chí. Tuy nhiên, cũng có những vấn đề đặt ra từ đặc thù riêng trong hoạt động cơ quan báo chí, không như những đơn vị làm kinh tế thuần túy, nên Nghị định 43 dường như đã không đáp ứng được những yêu cầu mới đặt ra với hoạt động kinh tế báo chí hiện nay. Luật báo chí của Việt Nam xác định báo chí là cơ quan ngôn luận của ác tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và là diễn đàn của nhân dân với nhiệm vụ chủ yếu là tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, định hướng xã dư luận xã hội. Như vây, báo chí là đơn vị sự nghiệp, nhưng với những đặc thù riêng. Xét về chức năng, tính chất và nội dung hoạt động, cơ quan báo chí không thể đươc xem là doanh nghiệp thuần túy bởi vì những nhiệm vụ chính trị của mình. Và sản phẩm báo chí là một loại hàng hóa đặc biệt, là một sản phẩm có thể tạo ra tác động mạnh mẽ tới nhận thức và hành vi của xã hội. Mặt khác, khi lấy kinh tế là một trong những mục tiêu mũi nhọn của việc phát triển báo chí, chúng ta cũng cần phải xét tới những hệ quả có thể tác động tiêu cực đến chất lượng của các hoạt động báo chí. Sự phát triển kinh tế báo chí có thể kèm theo nó những hiện tượng “thương mại hóa báo chí”, hay sự ra đời của những sản phẩm báo chí chỉ thuần túy là hàng hóa, chạy theo lợi nhuận mà không quan tâm đến chức năng chính là thông tin – tuyên truyền, hay nói cách khác, chức năng thông tin – tuyên truyền chỉ là vỏ bọc cho hoạt động kinh tế. Vì vậy, hoạt động phát triển kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí hiện nay phải được thực hiện một bài bản và chuyên nghiệp hơn, vừa đáp ứng được những nhiệm vụ chính mà vẫn phù hợp với những yêu cầu của công chúng trong thời đại số hóa báo chí truyền thông. Mặc dù bao gồm cả những mặt tích cực và tiêu cực nhưng chủ trương khuyến khích các cơ quan báo chí tự chủ về tài chính là hoàn toàn đúng đắn và hợp lý khi vừa có thể tạo ra động lực cho sự phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí với những ứng dụng của khoa học công nghệ, vừa giảm được gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Hoạt động kinh tế báo chí không phải là một việc mà tất cả cả các cơ quan báo chí có thể dễ dàng thực hiện một cách có hiệu quả, nhất là đối với những cơ quan báo chí tại địa phương. Và báo chí Hải Phòng cũng không nằm ngoài quy luật chung của hoạt động kinh tế báo chí của Việt Nam hiện nay. Báo chí Hải Phòng mặc dù trong thời gian gần đây đã có những đã có một số điều chỉnh để phù hợp hơn với tình hình phát triển của nền kinh tế nước nhà nói chung và nền kinh tế báo chí nói riêng nhưng hiệu quả chưa thực sự cao. Các cơ quan báo chí đại phương của Hải Phòng hiện nay hầu hết đều phải dựa vào nguồn vốn ngân sách của cơ quan chủ quản. Hầu như thiếu đi một cơ chế chung, thiếu sự thống nhất trong lãnh đạo, điều hành và hỗ trợ kinh phí cho báo chí hoạt động. Từ đó những người làm báo, từ cán bộ quản lý đến đội ngũ phóng viên cũng vì thế dần mất tính năng động, sáng tạo, thông tin trên mặt báo còn thiếu hấp dẫn và mất dần tính cạnh trạnh và vì thế cũng mất dần đi thị trường. Hiện nay, các tờ báo địa phương của Hải Phòng chỉ phát hành với số lượng hạn chế, chủ yếu trong phạm vi các cơ quan , đoàn thể tại địa phương – mà thực chất là biếu, cho, vì tiền mua báo cũng được ngân sách bao cấp. Đây chính là sự lãng phí lớn về nguồn nhân lực và tiền bạc của nhân dân cũng như không phù hợp với xu thế phát triển của báo chí – truyền thông trong thời đại số hóa hiện nay. Vì vậy, trong kỷ nguyên số, vấn đề nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động kinh tế báo chí cả nước nói chung và hoạt động kinh tế báo chí của cơ các quan báo chí địa phương nói riêng đã trở thành chủ đề được quan tâm thường xuyên của các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý báo chí trên các diễn đàn, hội nghị cũng như các cơ quan, trường đào tạo báo chí. Giải quyết tốt bài toàn về kinh tế báo chí sẽ tạo được động lực cho cơ quan báo chí phát triển, tăng cường cơ sơ vật chất, đổi mới thiết bị công nghệ cho phù hợp với yêu cầu của công chúng hiện đại, tạo điều kiện cho công tác đào tạo chuyên môn cũng như đảm bảo đời sống cho đội ngũ cán bộ làm việc trong các cơ quan báo chí… để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ phát triển báo chí nước ta trong bối cảnh xã hội hiện nay. Với những lí do trên, đồng thời quan việc tiếp thu kiến thức của quý thầy cô trong thời gian học tập, làm việc tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, tác giả quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài “Vấn đề kinh tế báo chí Hải Phòng trong kỉ nguyên số( Khảo sát tại Báo Hải Phòng và Đài Phát thanh Truyền Hình Hải Phòng từ tháng 12015 đến tháng 6 2017)” để thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Báo chí – truyền thông. Việc nghiên cứu về đề tài không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn ý nghĩa thực tiễn. Đây chính là cơ sở khẳng định tầm quan trọng của hoạt động kinh tế báo chí đối với các cơ quan báo chí nói chung và hoạt động kinh tế báo chí địa phương nói riêng trong thời đại hiện nay, qua đó phát huy tối đa vai trò, vị trí, nhiệm vụ của các cơ quan báo chí địa phương trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung và với địa phương nói riêng.

MỞ ĐẦU 2

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ

BÁO CHÍ VÀ KINH TẾ BÁO CHÍ HẢI PHÒNG TRONG KỶ NGUYÊN SỐ 2

1.1 Những khái niệm cơ bản về báo chí và kinh tế báo chí trong thời đại số hóa

truyền thông 2 1.2 Những điều kiện và tiêu chí đánh giá đối với hoạt động kinh tế báo chí trong

1.3 Hoạt động kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí tiêu biểu 2

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO CHÍ TẠI

HẢI PHÒNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2

2.1 Tổng quan về báo chí Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay 2 2.2 Kết quả của hoạt động kinh tế báo chí tại các cơ quan báo chí địa phương ở Hải

Phòng 2 2.3 Đánh giá về hoạt động kinh tế báo chí của các cơ quan báo chí địa phương ở

Hải Phòng 2

Chương 3 GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO

HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO CHÍ HẢI PHÒNG TRONG THỜI ĐẠI SỐ HÓA TRUYỀN THÔNG 2

3.1 Xu hướng phát triển hoạt động kinh tế báo chí tại Việt Nam trong thời đại số

hóa truyền thông 2 3.2 Những cơ hội và thách thức trong hoạt động kinh tế báo chí của báo chí Hải

Phòng 2 3.3 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế báo chí của báo chí Hải

Phòng trong kỷ nguyên số 2

KẾT LUẬN 2 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo chí là phương tiện thông tin – tuyên truyền có vai trò hết sức quantrọng đối với đời sống chính trị - văn hóa – xã hội của mỗi quốc gia Ở nước

ta, trải qua các giai đoạn khác nhau, báo chí đã hoàn thành tốt những nhiệm

vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó, đóng góp tích cực trong công cuộc xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Đối với nước ta, trước đổi mới năm 1986, báo chí hoạt động trong cơchế tập trung, quan liêu bao cấp, được cơ quan chủ quản bao cấp về mặt kinhphí nên hầu hết các cơ quan báo chí gặp phải khó khăn về cơ sở vật chất, tàichính Sau đổi mới, từ chỗ phần lớn các cơ quan báo chí vẫn phải nhận nguồnkinh phí từ cơ quan chủ quản cho đến nay, nhiều cơ quan báo chí đã tự chủ vềmặt tài chính Nghị định 43/2006/NĐ-CP quy định về quyền tự chủ, tự chịutrách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đốivới đơn vị sự nghiệp công được Chính phủ ban hành vào tháng 4 năm 2006

đã tạo bước đột phá quan trọng mở đường cho các cơ quan báo chí tổ chứccác hoạt động kinh tế - dịch vụ để tăng nguồn thu, cũng là nguồn lực để báochí có những bước phát triển mới Khi thực hiện theo cơ chế này, nhiều cơquan báo chí không chỉ đảm bảo nguồn lực kinh tế mà còn mở rộng quy môhoạt động, cải tiến nhiều mặt nội dung cũng như hình thức của sản phẩm báochí Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với những yêu cầu của công chúngtrong kỷ nguyên số hiện nay, khi mà dưới sự tác động của khoa học côngnghệ, khả năng tiếp cận với thông tin của công chúng đang được cải thiệntheo từng ngày Thực tế này cũng đòi hỏi các cơ quan báo chí phải có sự tổchức bài bản và chuyên nghiệp hơn trong hoạt động kinh tế báo chí

Tuy nhiên, cũng có những vấn đề đặt ra từ đặc thù riêng trong hoạtđộng cơ quan báo chí, không như những đơn vị làm kinh tế thuần túy, nên

Nghị định 43 dường như đã không đáp ứng được những yêu cầu mới đặt ravới hoạt động kinh tế báo chí hiện nay Luật báo chí của Việt Nam xác địnhbáo chí là cơ quan ngôn luận của ác tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổchức xã hội và là diễn đàn của nhân dân với nhiệm vụ chủ yếu là tuyên truyềnchủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, định hướng xã dư luận xã hội.Như vây, báo chí là đơn vị sự nghiệp, nhưng với những đặc thù riêng Xét vềchức năng, tính chất và nội dung hoạt động, cơ quan báo chí không thể đươcxem là doanh nghiệp thuần túy bởi vì những nhiệm vụ chính trị của mình Vàsản phẩm báo chí là một loại hàng hóa đặc biệt, là một sản phẩm có thể tạo ratác động mạnh mẽ tới nhận thức và hành vi của xã hội Mặt khác, khi lấykinh tế là một trong những mục tiêu mũi nhọn của việc phát triển báo chí,chúng ta cũng cần phải xét tới những hệ quả có thể tác động tiêu cực đến chấtlượng của các hoạt động báo chí Sự phát triển kinh tế báo chí có thể kèmtheo nó những hiện tượng “thương mại hóa báo chí”, hay sự ra đời của nhữngsản phẩm báo chí chỉ thuần túy là hàng hóa, chạy theo lợi nhuận mà khôngquan tâm đến chức năng chính là thông tin – tuyên truyền, hay nói cách khác,chức năng thông tin – tuyên truyền chỉ là vỏ bọc cho hoạt động kinh tế Vìvậy, hoạt động phát triển kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí hiện nay phảiđược thực hiện một bài bản và chuyên nghiệp hơn, vừa đáp ứng được nhữngnhiệm vụ chính mà vẫn phù hợp với những yêu cầu của công chúng trongthời đại số hóa báo chí- truyền thông.

Mặc dù bao gồm cả những mặt tích cực và tiêu cực nhưng chủ trươngkhuyến khích các cơ quan báo chí tự chủ về tài chính là hoàn toàn đúng đắn

và hợp lý khi vừa có thể tạo ra động lực cho sự phát triển, nâng cao chấtlượng sản phẩm báo chí với những ứng dụng của khoa học công nghệ, vừagiảm được gánh nặng cho ngân sách nhà nước Hoạt động kinh tế báo chíkhông phải là một việc mà tất cả cả các cơ quan báo chí có thể dễ dàng thựchiện một cách có hiệu quả, nhất là đối với những cơ quan báo chí tại địa

phương Và báo chí Hải Phòng cũng không nằm ngoài quy luật chung củahoạt động kinh tế báo chí của Việt Nam hiện nay

Báo chí Hải Phòng mặc dù trong thời gian gần đây đã có những đã

có một số điều chỉnh để phù hợp hơn với tình hình phát triển của nền kinh

tế nước nhà nói chung và nền kinh tế báo chí nói riêng nhưng hiệu quảchưa thực sự cao Các cơ quan báo chí đại phương của Hải Phòng hiện nayhầu hết đều phải dựa vào nguồn vốn ngân sách của cơ quan chủ quản Hầunhư thiếu đi một cơ chế chung, thiếu sự thống nhất trong lãnh đạo, điềuhành và hỗ trợ kinh phí cho báo chí hoạt động Từ đó những người làmbáo, từ cán bộ quản lý đến đội ngũ phóng viên cũng vì thế dần mất tínhnăng động, sáng tạo, thông tin trên mặt báo còn thiếu hấp dẫn và mất dầntính cạnh trạnh và vì thế cũng mất dần đi thị trường Hiện nay, các tờ báođịa phương của Hải Phòng chỉ phát hành với số lượng hạn chế, chủ yếutrong phạm vi các cơ quan , đoàn thể tại địa phương – mà thực chất là biếu,cho, vì tiền mua báo cũng được ngân sách bao cấp Đây chính là sự lãngphí lớn về nguồn nhân lực và tiền bạc của nhân dân cũng như không phùhợp với xu thế phát triển của báo chí – truyền thông trong thời đại số hóahiện nay Vì vậy, trong kỷ nguyên số, vấn đề nâng cao hiệu quả tổ chứchoạt động kinh tế báo chí cả nước nói chung và hoạt động kinh tế báo chícủa cơ các quan báo chí địa phương nói riêng đã trở thành chủ đề đượcquan tâm thường xuyên của các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý báo chítrên các diễn đàn, hội nghị cũng như các cơ quan, trường đào tạo báo chí.Giải quyết tốt bài toàn về kinh tế báo chí sẽ tạo được động lực cho cơ quanbáo chí phát triển, tăng cường cơ sơ vật chất, đổi mới thiết bị công nghệcho phù hợp với yêu cầu của công chúng hiện đại, tạo điều kiện cho côngtác đào tạo chuyên môn cũng như đảm bảo đời sống cho đội ngũ cán bộlàm việc trong các cơ quan báo chí… để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụphát triển báo chí nước ta trong bối cảnh xã hội hiện nay

Với những lí do trên, đồng thời quan việc tiếp thu kiến thức của quýthầy cô trong thời gian học tập, làm việc tại Học viện Báo chí và Tuyên

truyền, tác giả quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài “Vấn đề kinh tế báo chí Hải Phòng trong kỉ nguyên số( Khảo sát tại Báo Hải Phòng và Đài Phát thanh - Truyền Hình Hải Phòng từ tháng 1/2015 đến tháng 6/ 2017)” để

thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Báo chí – truyền thông Việcnghiên cứu về đề tài không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn ý nghĩa thựctiễn Đây chính là cơ sở khẳng định tầm quan trọng của hoạt động kinh tế báochí đối với các cơ quan báo chí nói chung và hoạt động kinh tế báo chí địaphương nói riêng trong thời đại hiện nay, qua đó phát huy tối đa vai trò, vị trí,nhiệm vụ của các cơ quan báo chí địa phương trong sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước nói chung và với địa phương nói riêng

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Công trình nghiên cứu trên thế giới liên quan đến kinh tế báo chí – truyền thông trong thời đại số hóa truyền thông.

Đối với nhiều quốc gia, truyền thông không chỉ phục vụ nhu cầuthông tin, giải trí của công chúng mà còn được coi là một ngành kinh tế mũinhọn Báo chí của các quốc gia phát triển, nhất là các nước Âu – Mỹ, được rađời ngay trong nền kinh tế thị trường nên hoạt động kinh tế báo chí là hoạtđộng có vai trò hàng đầu đối với sự tồn tại của các cơ quan báo chí

Ở các quốc gia này, sản phẩm báo chí được xem là một loại hàng hóa

và phải chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế như giá trị, cung – cầu và cácyếu tố cạnh tranh Hoạt động kinh tế báo chí mang lại nguồn thu lớn cho cácquốc gia, chủ yếu qua các loại thuế Các tờ báo, đài phát thanh, truyền hìnhcũng như các đơn vị truyền thông khác muốn tồn tại đều phải tự nâng caochất lượng sản phẩm bằng việc áp dụng các thành tựu của khoa học côngnghệ, đưa ra những sản phẩm khả năng tương tác tốt hơn với công chúngcũng như giảm giá thành để phù hợp với yêu cầu của thị trường

Với sự phát triển của kinh tế báo chí – truyền thông trong thời đại số hóatruyền thông, công chúng được phục vụ tốt hơn, đa dạng hơn về sự lựa chọn.Công chúng được tự do lựa chọn những sản phẩm truyền thông với chất lượng tốt

và giá thành hợp lý hơn Theo tìm hiểu của tác giả, đã có nhiều tác phẩm cũng nhưhoạt động nghiên cứu về lĩnh vực kinh tế báo chí – truyền thông ra đời nhằm phục

vụ cho việc nâng cao chất lượng hoạt động kinh tế báo chí như:

Cuốn “Báo chí trong kinh tế thị trường” của tác giả người Nga

Grabennhicốp (2003) lại đề cập những đặc trưng của báo chí trong điều kiệnthị trường Tác giả phân tích, so sánh sự khác nhau giữa hoạt động của tòasoạn báo chí trong chủ nghĩa xã hội và trong điều kiện thị trường Và đặc biệt,trong tác phẩm này, tác giả dùng khái niệm “hàng hóa – báo chí”, coi sảnphẩm báo chí cũng là sản phẩm hàng hóa [53]

Cuốn sách “ Truyền thông đại chúng - từ thông tin đến quảng cáo”

được tác giả Nguyễn Ngọc Kha biên dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội - 2003 pháthành, tác giả Jacques Locquin đã đề cập đến mối quan hệ giữa quảng cáo vàtruyền thông đại chúng Quảng cáo đóng vai trò cơ bản trong việc tạo nguồnthu của các cơ quan truyền thông và dự báo tiềm năng của quảng cáo “trongvòng chưa đầy một nửa thế kỉ nữa, sẽ không còn là một xã hội sản xuất, mà là

xã hội của tiêu dùng và mọi hoạt động của xã hội này sẽ chịu sự chi phối củaquảng cáo” [54]

Tháng 2 năm 2006, lần đầu tiêu Hội thảo Kinh tế báo chí thế giới lầnthứ 7 được tổ chức tại châu Á Hội thảo diễn ra tại Bắc Kinh (Trung Quốc)với các chủ đề “Sản nghiệp Báo chí”, “Toàn cầu hóa”, “Đa dạng hóa”, “Nhậnbiết và tán đòng” – do giáo sư Kinh tế báo chí hàng đầu thế giới Robert G.Picard khời xướng được đánh giá có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thúcđảy công tác kinh tế báo chí ở châu Á.[56]

Trong cuốn sách “Bí quyết thành công của các thương hiệu truyền thông hàng đầu thế giới” của tác giá Mark Tungate do Trung An biên dịch, Nxb Trẻ,

Tp Hồ Chí Minh (2007), tác giả đã đề cập đến bí quyết thành công của cácthương hiệu của các thương hiệu truyền thông nổi tiếng trên thế giới như CNN,BBC, MTV, Reuter,…Tác giả của cuốn sách cũng là một nhà báo, đã đi tìm hiểuxem những người đồng nghiệp hoạt động trong lĩnh vực truyền thông vận dụng

bí quyết, chiến thuật nào để giới thiệu và bán sản phẩm ra công chúng, qua đóphác thảo chân dung của các nhà điều hành, giám đốc tiếp thị - những nhân vật

có tác động đáng kể đế sự phát triển của thương hiệu Điểm chung nhất đi đếnthành công của các thương hiệu truyền thông này đều là việc điều hành, xâydựng phát triển cơ quan báo chí như một doanh nghiệp, tập đoàn.[55]

Vì tầm quan trọng và lợi ích của báo chí nên trên thế giới đã có nhiềucông trình nghiên cứu, sách, báo về vấn đề kinh tế báo chí Tuy nhiên, sựkhác biệt về môi trường chính trị - kinh tế - xã hội khiến chúng ta không thể

áp dụng nguyên văn các lý thuyết của thế giới vào việc điều hành, tổ chứchoạt động kinh tế báo chí – truyền thông ở Việt Nam, mà chỉ tham khảo,nghiên cứu để kế thừa một cách có chọn lọc về mặt phương pháp khi khảo sát

Đề tài nghiên cứu “Phát triển kinh tế báo chí Hà Nội trong điều kiện kinh thế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện này”, do

Hội Nhà báo Thành phố Hà Nội thực hiện và nhà báo Nguyễn Gia Quý làmchủ nhiệm đề tài Đề tài nghiên cứu tập trung làm rõ nội dung và đặc trưngcủa kinh tế báo chí trong nền kinh tế thị trường, đánh giá thực trạng phát triểncủa báo chí Hà Nội trong những năm đổi mới, đề xuất phương hướng, nộidung và giải pháp phát triển kinh tế báo chí Hà Nôi Bên cạnh đó, đề tài cũngđưa ra các giải pháp về cơ chế, chính sách , tổ chức quản lý, phát triển cơ sở

hạ tầng, thương mại và phát triển nguồn nhân lực cho báo chí Hà Nội Đề tài

đã khẳng định mô hình kinh tế báo chí Hà Nội phải mô hình tự trang trải mọikhoản chi phí hoạt động bằng các nguồn thu nhập của báo chí và có lãi, đồngthời đóng góp vào nguồn thu của ngân sách nhà nước Với hướng đó, đề tài đãđưa ra mô hình xây dựng Tập đoàn báo chí Hà Nội Đề tài đã được nghiệmthu cấp thành phố vào tháng 1 năm 2010 [44]

Cuốn “Báo chí truyền thông hiện đại” của PSG.TS Nguyễn Văn

Dững nói về vấn đề kinh tế báo chí rằng : Nên nhận thức sản phẩm báo chícũng là hàng hóa – có giá trị và giá trị sử dụng, nhưng đây là loại hàng hóađặc biệt Theo tác giả,kinh tế - dịch vụ cũng là một trong năm chức năngchính của báo chí, đây là một chức năng mới mà nhiều sách lý luận báo chítrước đây và cả hiện nay chưa đề cập đến hoặc không thừa nhận [18]

Cuốn “Cơ sở lý luận báo chí” của PGS.TS Nguyễn Văn Dững cũng đề

cập, phân tích và lý giải về chức năng kinh tế - dịch vụ của báo chí Tác giả

đã phân tích và đặc biệt nhấn mạnh đến thuộc tính hàng hóa của tin tức báochí, sản phẩm báo chí: Ngày nay, hoạt động trong nền kinh tế thị trường, sảnphẩm báo chí cũng có giá trị và giá trị sử dụng, có giá thành và giá bán, chịu

sự chi phối bởi các quy luật của nền kinh tế thị trường.[20]

Cuốn “Báo chí thế giới xung hướng phát triển” của TS Đinh Thị Thúy

Hằng tập trung phân tích các “trường phái”, các xu hướng phát triển của báo

chí hiện đại trên thế giới và sức ép về kinh tế - tài chính cũng là vấn đề đặt ravới các cơ quan báo chí – truyền thông.[28]

Cuốn “Báo chí phương Tây” của tác giả Dương Xuân Sơn là tác phẩm

tổng hợp về lịch sử của các nền báo chí lớn ở các nước phương Tây như Anh,

Mỹ, Pháp, Thụy Điển…Trong cuốn sách, tác giả cũng đưa ra nhiều tư liệu, sốliệu liên quan đến kinh tế báo chí.[45]

Cuốn “Tổng quan lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam (1925-2010)”

của PGS.TS Đào Duy Quát, GS.TS Đỗ Quang Hưng, PGS.TS Vũ Duy Thôngchủ biên có những đánh giá về thời kì đổi mới từ năm 1986, báo chí Việt Namcũng bắt đầu đổi mới cách nghĩ, cách làm theo hướng thị trường Nhất là ởniềm Nam, một số tờ báo đã tự mình phát hành, từng bước chủ động “kinhdoanh” báo chí Đây là chính là sự đổi mới rất cơ bản về tư duy làm báo củaViệt Nam ở thời điểm đó.[42]

Cuốn “Quản lý và phát triển báo chí – xuất bản” của TS Lê Thanh

Bình cũng đề cập khá nhiều và sâu sắc về vấn đề kinh tế báo chí Thậm chí,tác giả còn cho rằng mô hình tổ chức của nhiều cơ quan báo chí hiện nay chưalàm tốt chức năng kinh doanh của báo chí vè đưa ra mô hình tổ chức thamkhảo của một cơ quan báo chí phải gồm 2 bộ phận chính là bộ phận sản xuất

ra tờ báo và bộ phận kinh doanh.[5]

Luận văn thạc sĩ báo chí “Hoạt động kinh tế báo chí của Đài Phát thanh và Truyền hình Vĩnh Long hiện nay”của tác giả Đào Thị Tuyết Vân tại

Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội hệ thống hóa những vấn đề lý luậnbáo chí và kinh tế báo chí nói chung, kinh tế báo chí tại các đài phát thanh vàtruyền hình nói riêng; Khảo sát, thống kê, phân tích, đánh giá thực trạng về tổchức hoạt động kinh tế báo chí tại Đài Phát thanh và truyền hình Vĩnh Long,đặc biệt làm nổi bật những nội dung hoạt động kinh tế báo chí tại Đài, tìmhiểu những cách thức tổ chức hoạt động kinh tế báo chí; đồng thời đi tìmnhững nguyên nhân đạt được để các Đài Phát thanh và truyền hình địaphương có thể tham khảo học tập kinh nghiệm.[52]

Ngoài ra, còn có những tài liệu, báo cáo liên quan đến hoạt động kinh

tế báo chí của những cơ quan báo chí địa phương tại Hải Phòng trong phạm vikhảo sát

Tựu chung lại, tác giả nhận thấy rằng, các công trình trên đề cập đếnhoạt động báo chí ở nhiều khía cạnh, mức độ khác nhau, trong đó có vấn đềkinh tế báo chí Nhưng cho nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu khoahọc nào đề cập trực tiếp đến vấn đề kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí địaphương tại Hải Phòng Vì vậy, đây là vấn đề mới cần được nghiên cứu nhằmđóng góp về mặt lý luận và thực tiễn trong hoạt động kinh tế báo chí của cơquan báo chí địa phương tại Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay.Trong luậnvăn, tác giả xin phép được kế thừa những ý tưởng khai phá của những nhànghiên cứu đi trước và coi đó là tiền đề lý luận và thực tiễn để triển khai đềtài luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của hoạt độngkinh tế báo chí ở một số cơ quan báo chí địa phương tại thành phố Hải Phòng,luận văn sẽ đi đến tổng kết, đánh giá hoạt động và đề xuất một số giải phápnhằm nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động kinh tế báo chí của báo chí HảiPhòng trong thời đại số hóa truyền thông

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn sẽ thực hiện những nhiệm vụnghiên cứu sau:

- Làm rõ những vấn đề liên quan đến cơ sở lý luận và thực tiễn của

đề tài như: khái niệm, đặc điểm, các hình thức khai thác, những yếu tố ảnhhưởng đến hoạt động kinh tế báo chí tại các cơ quan báo chí địa phương tạithành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay

- Khảo sát, phân tích thực trạng hoạt động kinh tế báo chí của các cơquan báo chí địa phương tại Hải Phòng, từ đó đưa ra những đánh giá về thực

trạng tổ chức hoạt động kinh tế, những thành công và hạn chế còn tồn tại.

- Chỉ ra nguyên nhân, những tác động chủ quan và khách quan dẫnđến những hạn chế, từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần tăng cường hiệuquả cho hoạt động kinh tế báo chí của báo chí Hải Phòng trong kỷ nguyên số

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động kinh tế báo chí của các

cơ quan báo chí địa phương của thành phố Hải Phòng

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài triển khai nghiên cứu hoạt động của kinh tế báo chí của các

cơ quan báo chí địa phương của thành phố Hải Phòng, trong đó tập trungkhảo sát ở Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng và Báo Hải Phòng.Tác giả chọn những cơ quan trên để khảo sát bởi hai cơ quan báo chí này

là những cơ quan báo chí địa phương tiêu biểu của thành phố Hải Phòng.Các cơ quan báo chí địa phương này đều đang có những bước phát triểntrong thời gian gần đây với những hướng đi mới trong việc phát triển kinh

tế báo chí

Thời gian nghiên cứu khảo sát hoạt động kinh tế báo chí của các tờbáo trên từ tháng 1 năm 2015 đến tháng 6 năm 2017

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ViệtNam về công tác tư tưởng, lý luận, quản lý báo chí và về phát triển kinh tế,dựa trên lý luận báo chí bao gồm: Lý luận báo chí, lý luận báo chí truyềnhình, học thuyết kinh tế chính trị Mác – Lênin

Dựa vào các văn bản cụ thể như: Luật báo chí, Thông báo ngày17.3.2005 của Bộ chính trị về thành lập tập đoàn báo chí, Chiến lược phát

triển báo chí quốc gia giai đoạn 2010-2015 và tầm nhìn đến năm 2020; Nghịđịnh số 43/2006/NĐ-CP, ngày 25.4.2006 của Chính phủ về quyền tự chủ, tựchịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chínhđối với đơn vị sự nghiệp công lập và các văn bản liên quan khác

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả áp dụng cácphương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp phân tích tài liệu nhằm mục đích có những nền tảng lýthuyết quan trọng về những vấn đề liên quan đến đề tài luận văn như các quanđiểm, đường lối của Đảng và Nhà nước, các lý luận chung về kinh tế báo chí

- Phương pháp khảo sát, thống kê, so sáng nhằm làm sáng tỏ thựctrạng hoạt động kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí địa phương của thànhphố Hải Phòng, cụ thể ở đây là Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng vàBáo Hải Phòng

- Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng để phỏng vấn Lãnh đạo,các cán bộ trực tiếp quản lý báo chí ở các cơ quan Thành ủy, Ban Tuyên giáo,lãnh đạo cơ quan báo chí, các nhà báo, chuyên viên kinh doanh, biên tập viên

và những người trực tiếp tham gia hoạt động kinh tế báo chí có uy tín, kinhnghiệm nhằm thu thập ý kiến đánh giá cá nhân về vấn đề tổ chức hoạt độngkinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí được khảo sát

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng nhằm phân tích,đánh giá và rút ra những kết luận khoa học có tính khái quát về thực trạng tổchức hoạt động kinh tế báo chí cũng như sự ảnh hưởng và xu hướng phát triểntrong tương lai, qua đó đề xuất giải pháp nhằm góp phần tăng cường hoạtđộng kinh tế báo chí của các cơ quan báo chí địa phương tại Hải Phòng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là sự đóng góp cho công tác nghiên cứu lý luận kinh tế báo

chí đồng thời khẳng định vị trí vai trò quan trọng của kinh tế báo chí đối vớihoạt động và sự phát triển của các cơ quan báo chí địa phương trong sự vậnđộng của thời đại, sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ cũngnhư trên bước đường công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở nước ta hiện nay.Ngoài ra, trong một mức độ nào đó, luận văn là một tài liệu tham khảo chonhững người quan tâm về vấn đề này.

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Đề tài lần đầu tiên khảo sát một cách có hệ thống về kinh tế báo chí ởcác cơ quan báo chí địa phương của thành phố Hải Phòng – một trong nhữngthành phố trực thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có vị trí quan trọngtrong phát triển vùng, liên vùng, có điều kiện phát huy những tiềm năng, lợithế về địa lý, điều kiện tự nhiên

Những cứ liệu có trong luận văn có thể được sử dụng để làm cơ sởcho việc hoạch định kế hoạch, chiến lược, đề án phát triển kinh tế báo chí ởcác cơ quan báo chí địa phương ở Hải Phòng nói riêng và trên toàn quốc nóichung trong giai đoạn hiện nay

Mang lại cho công tác lãnh đạo, quản lý các cơ quan báo chí địaphương ở Hải Phòng cái nhìn cụ thể và rõ nét hơn về những ưu điểm và hạnchế trong phát triển kinh tế báo chí; nghiên cứu tham khảo và áp dụng nhữnggiải pháp mà luận văn đưa ra để nâng cao hiệu quả trong công tác lãnh đạo,quản lý tổ chức hoạt động kinh tế, giúp các cơ quan báo chí địa phương thựchiện tốt những nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước giao phó

Luận văn cũng có thể được sử dụng làm tài liệu nghiên cứu về nhữngvấn đề liên quan đến kinh tế báo chí nói chung và kinh tế báo chí ở Hải Phòngnói riêng

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn có kết cấu 3 chương

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ BÁO CHÍ VÀ KINH TẾ BÁO CHÍ HẢI PHÒNG TRONG KỶNGUYÊN SỐ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO CHÍTẠI HẢI PHÒNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAOHIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO CHÍ HẢI PHÒNG TRONGTHỜI ĐẠI SỐ HÓA TRUYỀN THÔNG

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BÁO CHÍ VÀ KINH TẾ BÁO CHÍ HẢI PHÒNG TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

1.1.Những khái niệm cơ bản về báo chí và kinh tế báo chí trong thời đại số hóa truyền thông

1.1.1 Khái niệm báo chí

Theo từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, Hoàng Phê chủ biên,thì báo chí là "báo và tạp chí xuất bản định kỳ; xuất bản phẩm định kỳ” Danh

từ “báo chí” là từ ghép xuất phát từ 2 từ chữ Hán là "báo" (thông báo) và

"chí" hay “chỉ” (giấy), đầu tiên dùng được dùng để chỉ báo in [41, vần B]

Theo Luật Báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yểu đối với đời sống xã hội; là

cơ quan ngôn luận của tổ chức Đăng cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là điền đàn của nhân dân”.[37]

Báo chí hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm báo in, phát thanh, truyềnhình, báo mạng điện tử (“phát hành” trên mạng internet) và hãng thông tấn.Báo chí theo nghĩa hẹp, là bao gồm báo, tạp chí và bản tin thời sự Các loạihình báo chí ở nước ta hiện nay gồm: Báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Dững trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí,

tiếp cận khái niệm báo chí từ quan điểm hệ thống: Báo chí là hiện tượng xã hội luôn tồn tại và phát triển trong những điều kiện kinh tế-xã hội cụ thể dưới

sự tác động và chi phối trực tiếp của thiết chế chính trị, quyền lực chính trị.

[21, tr.63]

Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng và đánh giá cao vai trò củathông tin báo chí Đây không chỉ là phương tiện cung cấp thông tin, cung cấptri thức giúp cho công tác chỉ đạo điều hành đất nước mà còn là nơi để ngườidân có thể phản hồi lại những chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước,

qua đó có cái nhìn tốt hơn và hướng chỉ đạo hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy

Báo chí là thông tin, nhưng không phải thông tin nào cũng có thể trởthành báo chí Thông tin là chức năng sơ khai và là chức năng quan trọnghàng đầu của báo chí Báo chí ra đời, tồn tại và phát triển dựa trên nhu cầuthông tin giao tiếp của con người Thực hiện chức năng thông tin, báo chícung cấp cho công chúng về tất cả các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội,đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu thế giới tự nhiên, xã hội

Khi xã hội phát triển, đời sống của người dân cũng được nâng lên,chính vì thế, nhu cầu về thông tin giao tiếp ngày càng cao hơn Giá trị củathông tin là ở chỗ nó cung cấp tri thức cho công chúng, giúp công chúng hiểubiết rõ các hiện tượng xã hội cơ bản cần thiết cho việc định hướng và tạo dưluận xã hội lành mạnh, nhằm ủng hộ các mục tiêu phát triển kinh tế, chính trị,

xã hội Chính vì thế, không phải thông tin nào cũng là thông tin báo chí, màthông tin báo chí là những thông tin được chắt lọc, có tác dụng định hướngcho công chúng và có ý nghĩa chính trị xã hội nhằm hướng đến các mục tiêu

và các giá trị xã hội tiến bộ

Thông tin báo chí phải là thông tin đại chúng, tức là nó hướng tới cáctầng lớp công chúng rộng rãi, có mục đích và có ý nghĩa chính trị xã hội nhấtđịnh Trong một thế giới chứa đầy thông tin, báo chí có cách riêng của mình

để phản ánh hiện thực, mục đích nhằm tác động tới nhiều tầng lớp xã hội với

những mối quan tâm, nhu cầu và sở thích khác nhau Chính điều đó đã khiếncho báo chí trở thành một hoạt động thông tin đại chúng rộng rãi và năngđộng nhất mà không một hình thái ý thức xã hội nào có được.

1.1.2 Khái niệm kinh tế, hoạt động kinh tế báo chí

1.1.2.1 Khái niệm kinh tế

Kinh tế theo nghĩa Hán Việt bắt nguồn từ khái niệm “kinh bang tếthế”, là các công việc mà một vị vua phải đảm nhiệm: chăm lo đời sống vậtchất của bề tôi, chăm lo đời sống tinh thần của cộng đồng “Kinh” trong “kinhbang”- trị nước và “tế” trong “tế thế” – giúp đời

Theo Adam Smith, người được xem là cha đẻ của môn kinh tế học,định nghĩa từ “kinh tế” trong cuốn sách nổi tiếng “Sự giàu có của các quốcgia” (Wealth of Nations) của ông là: Khoa học học gắn liền với những quyluật về sản xuất, phân phối và trao đổi Ông cho rằng “sự giàu có” chỉ xuấthiện khi con người có thể sản xuất nhiều hơn với nguồn lực lượng lao động

và tài nguyên sẵn có Về định nghĩa từ kinh tế, xét theo bản chất, làm kinh

tế là con người cố gắng thực hiện những công việc để sử dụng hiệu quảnguồn lực sẵn có của mình như: tiền, sức khỏe, tài năng thiên bẩm và nhiềutài nguyên khác, để tạo ra những sản phẩm phù hợp với nhu cầu nhân loại

Từ đó tạo ra của cải vật chất cho chính mình Như vậy, định nghĩa “kinhtế” vào thời mới khai sinh của môn khoa học này đơn giản là: “nghiên cứu

về sự giàu có”

Theo các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác – Lênin, kinh tế là tổng hòa các quan hệ sản xuất dựa trên một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất, tạo thành cơ sở kinh tế của một chế độ nhất định [31]

Trong cuốn “Quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt

Nam”, (2012), GS.TS Dương Xuân Ngọc viết “Kinh tế là toàn bộ phương thức sản xuất và trao đổi của một chế độ xã hội, là nguồn gốc của những biển đổi xã hội và những đảo lộn chính trị” [39]

Như vậy, nếu xét ở phạm trù khái niệm, thì thuật ngữ “kinh tế”mang ýnghĩa rất rộng tuỳ thuộc vào góc độ, quan điểm lập trường của chủ thể khởixướng nên chưa có một cách nhìn thống nhất, hay là một chuẩn mực nhất định.

Từ những phân tích trên, tác giả đi đến tổng kết rằng, “kinh tế” có thể

là tổng hòa các mối quan hệ tương tác lẫn nhau của con người và xã hội liên quan trực tiếp đến việc sản xuất, trao đổi, phân phối, tiêu dùng các loại sản phẩm hàng hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của con người trong một xã hội với một nguồn lực có hạn.

1.1.2.2 Vấn đề hoạt động kinh tế báo chí trong thời đại hiện nay

a Những khái niệm phổ biến về kinh tế báo chí

Nếu phân tích một cách đơn giản, cơ quan báo chỉ có hai hoạt độngchính là hoạt động chính trị xã hội và hoạt động kinh tế Hoạt động chinh trị xãhội của cơ quan báo chí là thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, nhiệm vụ chính trịđược thể hiện trong tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí Còn hoạt độngkinh tế, dịch vụ nhằm đem lại nguồn thu bảo đảm cho cơ quan báo chí hoạtđộng, phát triển bền vững Trước đây, báo chí chỉ có hoạt động tuyên truyền,còn hoạt động kinh tế của cơ quan báo chí chỉ mới xuất hiện sau này, trởthành một trong những chức năng của báo chí Hai hoạt động này đan xennhau, trong đó hoạt động chính trị xã hội là hoạt động chính yếu nhằm hoànthành nhiệm vụ chính trị được giao Nhìn một cách tổng thể, nếu tất cả các cơquan báo chí đều thực hiện tốt chức năng kinh tế thì sẽ giảm đáng kể nguồnkinh phi cấp từ ngân sách

Khái niệm kinh tế báo chí có rất nhiều cách hiểu khác nhau, cụ thể:

- Kinh tế báo chí là các hoạt động kinh tế - dịch vụ của cơ quan báochí như: bán sản phẩm hàng hóa truyền thông, quảng cáo, tổ chức các sự kiện

để tự tạo ra thu nhập, từng bước tự chủ tài chính

- Kinh tế báo chí là hoạt động kinh tế - dịch vụ của cơ quan báo chínhư bán báo, hoạt động PR (Public Relations) và quảng cáo,…để cơ quan

báo chí tự chủ về tài chính, để sản phẩm hàng hóa báo chí đạt chất lượngcao, đáp ứng nhu cầu của xã hội Kinh tế báo chí trở thành động lực pháttriển cho báo chí.

- Hoạt động kinh tế của cơ quan báo chí gồm hai yếu tố: sản phẩmhàng hóa báo chí truyền thông và dịch vụ quảng cáo trên các phương tiệntruyền thông

- Kinh tế báo chí là hoạt động sản xuất (làm ra tờ báo) và các dịch vụtương thích tạo ra nguồn vốn tái đầu tư, phát triển tờ báo Kinh tế báo chíkhông phải là “làm thêm” mà là một bộ phận không thể tách rời của hoạtđộng tòa soạn, cùng với nội dung làm nên một cơ quan báo chí hiện đại

- Kinh tế báo chí là việc một cơ quan báo chí thực hiện các hoạt độngtrong khuôn khổ pháp luật cho phép để tạo nguồn thu nhằm đảm bảo thu nhậpcủa nhân viên và đảm bảo hoạt động của cơ quan báo chí

Đất nước ta bắt đầu bước vào thời kỳ đổi mới sau những quyết sáchđúng đắn tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam(1986) Cho đến nay, nền kinh tế nước ta đang vận hành theo nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa Chính từ những bứt phá mạnh mẽ củanền kinh tế, các cơ quan báo chí - truyền thông của Việt Nam đã kịp thời bắtnhập với các xu thế phát triển và bắt đầu làm kinh tế song song với nhiệm vụchính trị Thực tiễn đã và đang chứng minh hoạt động báo chí đem lại nhữngkhoản thu không nhỏ từ những sản phẩm báo chí và các khoản thu này đang

có xu hướng ngày càng gia tăng Chính những khoản thu này đã tạo điều kiện

để các cơ quan báo chí đầu tư, mở rộng quy mô, hình thức và cải thiện đờisống cho đội ngũ những người làm báo, góp phần làm giảm gánh nặng chongân sách nhà nước

Nếu đặt từ kinh tế trong thuật ngữ “Kinh tế báo chí” thì đây là thuật

ngữ để chỉ một ngành kinh tế cụ thể Theo Từ điển tiếng Việt: “Ngành kinh tế

là một bộ phận của nền kinh tế chuyên tạo ra hàng hóa và dịch vụ” [41]

Theo Quyết định số 10/2007/QĐ-TTg, ngày 23/01/2007, của Thủtướng Chính phủ, hệ thống ngành kinh tế ở nước ta gồm có 21 nhóm ngành,

642 hoạt động kinh tế cụ thể, trong đó báo chi thuộc nhóm ngành Thông tin

và Truyền thông Những hoạt động kinh tế trong các cơ quan báo chí trongsuốt thời gian qua đã góp phần làm xuất hiện khái niệm về kinh tế báo chí -truyền thông

Về vấn đề này, GS.TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng, kinh tế truyền thông làcác hoạt động nhằm đem lại lợi nhuận trên cơ sở hoạt động truyền thông [46]

Ta có thể hiểu "Hoạt động kinh tế báo chí” là thuật ngữ để chỉ mộtngành kinh tế cụ thể trong một nền kinh tế Trong hoạt động kinh tế báo chí,các cơ quan báo chí sẽ cung cấp những sản phẩm và dịch vụ và thực hiệnnhững hoạt động kinh tế khác trong khuôn khổ pháp luật cho phép nhằm duytrì và phát triển sự nghiệp của đơn vị mình

Còn TS Bùi Chí Trung, trong cuốn "Tìm hiểu kinh tế truyền hình"

cũng cho rằng: “Kinh tế truyền thông là hoạt động kinh tế của các doanh nghiệp truyền thông trong quá trình sử dụng con người, cơ sở vật chất, kỹ thuật, tài chính…để đi đến hiệu quả tối đa mà các doanh nghiệp truyền thông nói riêng và công nghiệp truyền thông nói chung có thể đạt được” [50, tr.24].

Theo PGS.TS Dương Xuân Sơn: “…Khi nhìn nhận báo chí là ngành

có thể sinh ra lợi nhuận thì đương nhiên các cơ quan báo chí cũng phải cạnh tranh theo các quy luật của kinh tế thị trường Các báo cạnh tranh nhau trên phương diện thông tin để phát triển thương hiệu, tăng uy tín với độc giả, qua

đó nâng cao hiệu quả kinh doanh…” [45, tr.244].

Mặc dù vậy, hoạt động kinh tế báo chí phải được xem xét trong mốiquan hệ giữa lợi ích kinh tế và lợi ích chính trị - xã hội, không thể chạy theo

lợi ích kinh tế bằng mọi giá Trong cuốn "Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn", GS.TS Hà Minh Đức viết:

“Gần đây, có quan niệm báo chí phải tự túc kiếm sống

Chính điều này đã sinh ra tiêu cực trong báo chí vì người ta tự kiếmsống thì mục đích lớn nhất là làm sao bán được báo thì thôi Cónhiều tờ báo đặt mục đích kinh tế là chính, chạy theo thị hiếu tầmthường, đăng nhiều chuyện vụ án…Do vậy, các báo này thu đượckhá nhiều tiền và ngay cả phóng viên ở các báo đó cũng rất giàu có”[18, tr 22].

Kinh tế báo chí là những hoạt động kinh tế của cơ quan báo chí, bằngchính các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đặc thù của mình và các hoạt động sảnxuất kinh doanh khác luật pháp cho phép, nhằm đem lại nguồn thu trang trải chiphí hoạt động của cơ quan báo chí và chăm lo cho đội ngũ, giảm nhẹ gánh nặngngần sách Các thành tố (hay bộ phận) cấu thành của kinh tế báo chí chính là sảnphẩm hàng hóa, dịch vụ đặc thù của mình và các hoạt động sản xuất kinh doanhkhác luật pháp cho phép

Như vậy, Từ những quan điểm trên chúng ta có thể được hiểu rằng,

“Kinh tế báo chí” là cách người ta tổ chức hoạt động báo chí dựa trên quanđiểm phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằmđạt hiệu quả kinh tế tối ưu, đem lại lợi nhuận của cơ quan báo chí, bảo đảmcho sự tồn tại, phát triển của tờ báo đồng thời cải thiện hiệu quả hoạt động

và nâng cao đời sống cán bộ, phóng viên, viên chức và lao động của cơquan báo chí đó

b Đặc điểm hoạt động kinh tế báo chí

Nhìn trên bình diện sự vận động của thế giới, có thể thấy phát triểnkinh tế là một trong những yếu tố quyết định sự hưng vượng của mỗi quốcgia, dân tộc Cho dù thế giới có xoay chuyển theo hướng nào thì lợi ích kinh

tế cũng được đặt lên hàng đầu Bản chất của hoạt động kinh tế báo chí, truyềnthông bao gồm nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố hoạt động kinh tế - dịch vụ xãhội Vì vậy, đặc điểm hoạt động kinh tế báo chí có tính chất đặc thù so với cáchoạt động kinh tế khác

Một là, hoạt động kinh tế báo chí là các hoạt động kinh tế diễn ratrong lĩnh vực sản xuất và cung ứng các giá trị tinh thần phục vụ nhu cầu đờisống tinh thần của xã hội.

Hai là, trong hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí phải luôn luôn

xử lý tốt mối quan hệ giữa kinh doanh và phục vụ - phục vụ nhiệm vụ chínhtrị là mục tiêu, còn kinh doanh chỉ là phương tiện để thực hiện mục tiêu ấy

Ba là, hoạt động kinh tế báo chí chỉ chịu sự tác động của các quy luậtkinh tế ở những mức độ nhất định, không hoàn toàn bị chi phối, lệ thuộc vàocác quy luật kinh tế:

- Quy luật cung - cầu: Trong hoạt động báo chí, nhu cầu xã hội là cơ

sở để tổ chức các hoạt động báo chí Song báo chí không thể chạy theo nhucầu, mà còn có vai trò định hướng nhu cầu xã hội Báo chí còn có nhiệm vụkích cầu xã hội theo định hướng của Đảng, Nhà nước

- Quy luật giá trị: Vấn đề ngang giá rất khó thực hiện trong hoạt độngbáo chí Lượng giá trị của sản phẩm báo chí và giá bán sản phẩm báo chí cóquan hệ không giống như các hàng hóa khác

- Quy luật cạnh tranh: Cạnh tranh không phải là một quy luật tuyệt đốitrong hoạt động báo chí, bởi lẽ mỗi cơ quan báo chí một tôn chỉ, mục đích,chức năng, nhiệm vụ riêng

Hoạt động báo chí ở Việt Nam đều thuộc sở hữu nhà nước, không có báochí tư nhân nên cạnh tranh trong hoạt động báo chí chỉ diễn ra ở chính các cơquan báo chí của Nhà nước, không có cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế

Bốn là, kinh tế báo chí là các hoạt động kinh tế trong một lĩnh vựcđặc thù - lĩnh vực tư tưởng văn hóa không phải lĩnh vực sản xuất kinhdoanh đơn thuần

Năm là, đối tượng kinh doanh trong hoạt động kinh tế báo chí lànhững đối tượng mang tính đặc thù khác với các đối tượng kinh doanh khác:

- Hàng hóa mang tính đặc thù

- Dịch vụ chủ yếu là thông tin, kết nối

c Bản chất hoạt động kinh tế báo chí

- Một là, hoạt động kinh tế báo chí mang tính chất phục vụ là chủ yếu,bởi lẽ, sự tồn tại của bất kỳ cơ quan báo chí nào cũng xuất phát từ tất yếu chínhtrị - xã hội, không phải từ tất yếu kinh tế Vì vậy, mục tiêu hoạt động kinh tế củacác cơ quan báo chí là để phục vụ nhiệm vụ chính trị tốt hơn, hiệu quả hơn

- Hai là, sản phẩm hàng hóa và dịch vụ trong hoạt động kinh tế báo chí

là các sản phẩm, dịch vụ công ích là chủ yếu - phục vụ nhiều người, càngnhiều người sử dụng càng có hiệu quả

- Ba là, hiệu quả hoạt động kinh tế báo chí là hiệu quả tổng hợp, có ýnghĩa, tác dụng nhiều mặt, trên nhiều phương diện…

- Bốn là, lợi nhuận do các hoạt động kinh tế báo chí mang lại là lợinhuận kép cả về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…

- Năm là, trong hoạt động kinh tế báo chí, các vấn đề: chính trị và kinhtế; văn hóa và kinh tế… luôn gắn kết với nhau…

d Nội dung chủ yếu của hoạt động kinh tế báo chí

Trong nền kinh tế thị trường, báo chí và thông tin cũng là sản phẩm đểmua bán thông qua hệ thống phát hành riêng của từng loại hình Mỗi cơ quanbáo chí giàu mạnh là góp phần làm cho nền kinh tế của đất nước phát triển Vìvậy, mối quan hệ giữa báo chí và kinh tế có thể xem là mối quan hệ tương hỗ.Cho nên, các yếu tố cấu thành hoạt động kinh tế trong các cơ quan báo chícần được quan tâm, chú trọng, nhất là các yếu tố liên quan đến nguồn thu

Trong cuốn "Cơ sở lý luận báo chí", PGS.TS Nguyễn Văn Dững nhậnđịnh rằng:

Trong kinh tế báo chí, nhất là báo in, tòa soạn có nguồn thuchủ yếu: thu từ sản phẩm báo chí; thu từ quảng cáo, dịch vụ; thu từtài trợ, từ các đơn đặt hàng…Nhờ quảng cáo, vừa giảm giá bán báodưới giá thành (bạn đọc được hưởng lợi); tăng được tích lũy để đầu

tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng ấn phẩm báo chí; về kinh tế,

tờ báo đóng góp với nhà nước thông qua các loại thuế [22, tr.207]

Thứ nhất, hoạt động sản xuất - kinh doanh sản phẩm hàng hóa

Đối với Báo in và các ấn phẩm báo chí, hoạt động phát hành bằngcách sử dụng con người, phương tiện giao thông để đưa sản phẩm đến với bạnđọc rồi thu tiền về chính là hình thức kinh doanh hiệu quả nhất trong thời giantrước đây Nhưng trong thời đại của công nghệ thông tin, kỷ nguyên internethiện nay, hình thức này đang tạo ra hiệu quả rất thấp Việc phát hành các sảnphẩm báo chí in đến với công chúng và thu tiền ngày càng bị hạn chế Lượngngười mua giảm ngày càng mạnh bởi họ dễ dàng tiếp cận những loại hình báochí đa phương tiện thông qua các thiết bị điện tử Như vậy có nghĩa là báo inkhông những không thể tăng được giá mà còn mất dần thị trường và thị phầnquảng cáo Nếu là cơ quan báo chí tự chủ thì sẽ phải bù lỗ bởi chi phí cho một

tờ báo bao gồm nhuận bút, tiền giấy, tin in ấn, phát hành là khá cao, trong khiphát báo miễn phí có thể trở thành xu hướng tất yếu ở nước ta

Đối với các ấn phẩm in nói chung, số lượng phát hành và doanh sốchính là thước đo để các đối tác quảng cáo tính toán, "rót" quảng cáo vào

Các hình thức cụ thể như:

- Bán sản phẩm qua đại lý: Hình thức này được các cơ quan báo chí in

sử dụng để đưa sản phẩm báo chí tới công chúng Tùy vào số lượng bán được,các đại lý sẽ được hưởng tỷ lệ "hoa hồng" nhất định

- Bán sản phẩm qua đường bưu điện: Đây cũng là một hình thức pháthành sản phẩm báo chí phổ biến thông qua hợp đồng giữa cơ quan báo chí vàbưu điện

- Bán sản phẩm tại tòa soạn: Hình thức này do nhân viên phát hànhcủa cơ quan báo trực tiếp đứng bán, hoặc do phóng viên, hoặc giao cho cácvăn phòng đại diện thực hiện phát hành

- Quảng cáo: Quảng cáo xen lẫn các bài viết; Quảng cáo trên trang

bìa; Quảng cáo trang ruột; Quảng cáo chân trang

- Các nguồn thu khác: Phát hành sách báo,; Đầu tư xuất bản; In ấn,chế bản; Mua bán vật tư, thiết bị, máy móc ngành in; Tư vấn, bảo trợ thôngtin; Tổ chức sự kiện; Chương trình từ thiện; các chương trình văn hóa, vănnghệ, thể thao, các cuộc thi sắc đẹp v.v

Phát thanh, truyền hình vẫn tiếp tục là các đơn vị truyền thông giữđược uy tín trên thị trường truyền thông Với thế mạnh riêng có là hấp dẫnkhán giả, thính giả bằng hình ảnh và âm thanh sống động, càng sinh động baonhiêu càng hấp dẫn khán giả bấy nhiêu Chính vì vậy, dường như người nghe

và người xem vẫn không thể từ bỏ được thói quen nghe đài và xem ti vi Đây

là hai loại hình báo chí đang phát triển rất mạnh với nhiều loại hình sản phẩm,đáp ứng tối đa nhu cầu văn hóa, giải trí của công chúng

Tất nhiên, trong xu thế phát triển của truyền thông thế hệ mới hiệnnay, khi mà toàn thế giới đang sống cùng kỷ nguyên Internet và truyền thông

đa phương tiện thì truyền hình đang "bám chặt" vào công nghệ thông tin vàmạng Internet để phát triển Nếu không, truyền hình sẽ bị phai nhạt, mất dầnchỗ đứng, mất dần công chúng

Hiện tại, các Đài phát thanh, truyền hình đều tập trung đa dạng hóacác loại hình dịch vụ, mở rộng liên doanh, liên kết, xã hội hóa để tăng nguồnthu Theo TS Bùi Chí Trung[50], nguồn thu chủ yếu của các Đài truyền hình,phát thanh - truyền hình có các hình thức sau:

(1) Quảng cáo: Đây là nguồn thu đem lại lợi nhuận kinh tế lớn nhất vàmang tính truyền thống nhất của các kênh truyền hình quảng bá hoặc truyềnhình cáp

(2) Tài trợ hoặc ngân sách: Tài trợ được coi là nguồn kinh phí ổn định

và an toàn đối với hoạt động của các cơ quan báo chí Thường thì các đơn vịtài trợ có thể đổi tiền mặt bằng các phóng sự phát trên các phương tiện thôngtin của đơn vị nhận tài trợ hoặc tài trợ vô điều kiện Còn ngân sách cũng là

một nguồn kinh phí ổn định, giúp các cơ quan báo chí trang trải các khoản chiphí cần thiết trong hoạt động sản xuất chương trình.

(3) Phí xem truyền hình: Đây là hình thức trả tiền mà các chủ sởhữu những chiếc Ti-vi phải trả cho các hãng truyền hình Có nghĩa là bêncung cấp dịch vụ truyền hình có mối quan hệ kinh tế với khán giả Tiền phíđược trả theo thuê bao tháng, năm và tính theo đầu Ti-vi được sử dụngtrong các hộ gia đình

(4) Đặt hàng thuê bao: Là hình thức xem truyền hình mà người dân cóthể lựa chọn Khách hàng có thể lựa chọn các kênh truyền hình cáp, truyềnhình thu trực tiếp từ vệ tinh với các gói cước khác nhau

(5) Xem theo yêu cầu (pay-per-view): Hình thức kinh doanh này xuấthiện như hệ quả của sự hội tụ công nghệ viễn thông - công nghệ thông tin vàtruyền thông bắt đầu từ những năm 1990.Nghĩa là, hình thức này cho phépngười xem có thể mua bất kể chương trình nào mình thích vào bất cứ thờiđiểm nào Đây là cơ sở để phát triển loại hình IPTV (truyền hình qua giaothức IP Internet)

(6) Các nguồn thu khác: Theo TS Bùi Chí Trung[50], thì ngành côngnghiệp truyền hình còn có nhiều mô hình kinh doanh đem lại nguồn thu trựctiếp hoặc gián tiếp như:

- Bán thiết bị đầu cuối (Ti-vi, thiết bị thu vệ tinh, thiết bị giải mã top box…)

set Dịch vụ giá trị gia tăng (thương mại điện tử trực tuyến, khảo sátcông chúng, dịch vụ viễn thông…)

- Các khoản thu từ đầu tư và tái đầu tư vào các lĩnh vực khác (bấtđộng sản, tài chính ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu…)

- Dịch vụ liên quan đến nội dung (tổ chức sự kiện, phát hành băng đĩa,kinh doanh bản quyền…)

Truyền hình và phát thanh, nếu so sánh hoạt động kinh tế với báo in

thì cũng có thể thấy những điểm chung giữa hai loại hình báo chí này Đó là

cả hai loại hình càng có nhiều khán giả, độc giả thì càng chiếm được thị phầnlớn và quảng cáo cũng vì thế mà "đổ" vào các kênh, các tờ báo đó

Còn đối với các ấn phẩm điện tử như: Báo điện tử, sách điện tử,tranh ảnh điện tử, báo cáo điện tử, thiếp điện tử, có nhiều thuận lợi hơn

về hạ tầng kỹ thuật, nhất là trong bối cảnh bùng nổ truyền thông trêninternet hiện nay Do vậy, thị trường quảng cáo trên internet đang trở nênkhá sôi động do nhiều doanh nghiệp quảng cáo đã nghiên cứu và nắm bắtvận hội lớn đối với môi trường, phương tiện tiếp cận người tiêu dùng vừahợp thời, vừa nhanh chóng, vừa có giá cả hợp lý Cũng chính bởi tính sôiđộng, biển đổi liên tục của mình nên các ấn phẩm điện tử cũng khó kiểmsoát về chất lượng, nội dung Nhiều ấn phẩm được sản xuất ra coi mục tiêukinh tế là mục tiêu hàng đầu nên bỏ qua những yêu cầu về mặt chất lượng,nội dung thông tin, cũng như các quy định pháp luật và quy tắc đạo đức.Điều này đang đặt ra những vấn đề đối với cơ quan có thẩm quyền cần sớm

có những thay đổi sao cho phù hợp với công tác quản lý những hoạt độngkinh tế báo chí trên những sản phẩm này

Thứ hai, hoạt động kinh doanh các sản phẩm dịch vụ

- Thông tin quảng cáo

- Các dịch vụ cho sản xuất

- Các dịch vụ cho tiêu dùng

- Các dịch vụ khoa học-công nghệ, văn hóa-nghệ thuật

- Làm Dịch vụ tổ chức sự kiện: Xây dựng kịch bản, bố trí các đội ngũ

kỹ thuật viên, quay phim, các phóng viên đưa tin, thông qua viết bài, phỏngvấn, thu ghi hoặc truyền hình trực tiếp cho các chương trình lớn của các đơn

vị, doanh nghiệp có nhu cầu

- Làm Phim dịch vụ: sản xuất và phát sóng các phóng sự, tin quảng báhình ảnh theo yêu cầu của các đơn vị, doanh nghiệp

Ở Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), từ năm 1996 đã cho ra đờiTrung tâm Quảng cáo và Dịch vụ truyền hình (TVAd) với nhiệm vụ biên tập,giao dịch và tổ chức sản xuất các chương trình quảng cáo phát trên sóngVTV; Trung tâm Sản xuất Phim truyền hình Việt Nam (VFC) là đơn vị sảnxuất chương trình truyền hình trực thuộc Đài Truyền hình Việt Nam Trungtâm có chức năng chủ yếu là sản xuất phim truyền hình (cả chính luận và giảitrí) để phát sóng trên các kênh của Đài Truyền hình Việt Nam, đồng thời lànhà sản xuất của một số thể loại chương trình truyền hình khác như hàikịch, talk show, chương trình truyền hình trực tiếp, chương trình truyền hìnhthực tế,

Đài Phát thanh và truyền hình tỉnh Vĩnh Long có các đơn vị trực thuộcnhư: Công ty truyền hình Phương Nam, Trung tâm dịch vụ thương mạiTrường An

Trong các cơ quan báo in, nhiều đơn vị cũng có mô hình công ty làmdịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của báo chí Ví dụ: Báo Thanh niên

có Công ty Truyền thông Thanh niên với các hoạt động tổ chức sự kiện,quảng cáo, marketing, PR…

Các mô hình trên đây đã và đang tạo thêm công ăn việc làm cho nhiềulao động, nâng cao nguồn thu cho các cơ quan báo chí

Ngoài ra, còn có các hoạt động liên doanh liên kết trong hoạt động

kinh tế báo chí Ở nước ta, hoạt động chưa thực sự phát triển, vẫn chủ yếu vớicác đối tác trong nước Những hình thức liên kết cũng chỉ dừng lại ở mức độmột số cơ quan báo chí có thể liên kết với nhau sản xuất một số chương trình,hay một số Đài lớn như VTV, HTV… có thể liên kết, liên doanh với các tậpđoàn truyền thông trong nước tổ chức các sự kiện, quảng cáo, sản xuất cácsản phẩm truyền thông v.v

1.1.3 Khái niệm báo chí - truyền thông trong kỉ nguyên số

Kỉ nguyên số là thời đại của khoa học – kỹ thuật, các lĩnh vực khoahọc cơ bản đã đạt được những phát minh to lớn mà dựa đó, con người đã ứngdụng vào kĩ thuật và sản xuất để phục vụ cuộc sống của mình Trong nhữngphát minh công cụ sản xuất mới, thì có ý nghĩa quan trọng bậc nhất là sự rađời của máy tính điện tử, máy tự động và hệ thống máy tự động

Là một bộ phận không thể tách rời khỏi sự phát triển của xã hội vàcon người, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại đã đem lại sự thayđổi to lớn mang tính bước ngoặt trong sự phát triển của xã hội Sự phát triểnmạnh mẽ về khoa học kỹ thuật đã tạo ra những bước nhảy vọt chưa từng thấytrong quá trình phát triển của lực lượng sản xuất và năng suất lao động, làmxuất hiện nhiều ngành sản xuất mới có liên quan đến sự tiến triển của khoahọc và công nghệ (công nghiệp tên lửa, điện tử, vi sinh ) và thay đổi hoàntoàn cơ cấu các ngành kinh tế ở nhiều khu vực Trong khi cách mạng côngnghiệp chứng kiến nền sản xuất từ thủ công chuyển sang cơ khí hóa, cáchmạng khoa học - kỹ thuật cho thấy sự tự động hóa cao độ của nền sản xuấtdựa trên việc điện tử hóa và ứng dụng các thành tựu mới nhất của công nghệvào sản xuất Ngoài ra, tất cả những thay đổi to lớn trong công nghệ và sảnxuất đã tạo ra những thiết bị sinh hoạt, hàng tiêu dùng mới làm thay đổi hoàntoàn lối sống của con người trong xã hội

Không nằm ngoài sự vận động của thời đại, những thành tựu của cáchmạng khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ phát

thanh, truyền hình và đặc biệt là internet đã tạo ra sự bùng nổ thông tin trênphạm vi toàn cầu Sự phát triển của báo chí – truyền thông trên cơ sở đó là tấtyếu và là một thực tế khách quan, làm thay đổi nhanh trong cả về hình thức vànội dung của các loại hình báo chí – truyền thông truyền thống Theo hìnhthức truyền thông thông thường, thông tin được truyền tải mang tính chất đơnnhất về hình thức thể hiện, công chúng chỉ có thể được tiếp cận thông tin bằngcách đọc, nghe hoặc xem, nhưng với phương thức truyền thông đa phươngtiện, tính chất đơn nhất ấy đã bị phá vỡ, khi thể hiện một nội dung thông tintrên các website, người ta có thể vừa thể hiện bằng bản chữ viết (text), vừatrình bày, minh họa bằng hình ảnh (picture, video), âm thanh (audio) Đó làđặc thù của phương thức truyền tải thông tin truyền thông đa phương tiện.Với cách tiếp cận này, công chúng được tiếp nhận thông tin bằng cách thoảmãn các giác quan khác nhau, tạo nên hiệu ứng tương tác mạnh mẽ nhất sovới các loại hình truyền thông truyền thống

Các cơ quan báo chí – truyền thông muốn theo kịp trình độ phát triểnchung của xã hội thì cần phải đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin,khai thác sự đa dạng của thông tin, không thể bó hẹp thông tin trong phạm vimột quốc gia hay một khu vực cũng như không thể giới hạn trong mộtphương thức truyền thông cụ thể nào Trong một thời gian hình thành và pháttriển ngắn, loại hình truyền thông đa phương tiện đã có một vị trí khá vữngchắc và có thể khẳng định nó sẽ là xu hướng phát triển mạnh mẽ nhất về mặtphương thức truyền thông cả hiện tại và tương lai

Sự phát triển nhanh chóng internet và các loại hình báo chí khác đãtạo ra sức ép lớn, buộc các cơ quan báo chí phải tìm ra phương hướng pháttriển thích hợp, nếu như muốn sản phẩm báo chí được công chúng tiếp nhận.Phương hướng ấy được thể hiện khá rõ ở sự đa dạng hóa về loại hình vàphương tiện ở các cơ quan báo chí lớn Hầu như tất cả các cơ quan báo chíđáng kể đều có trang website song hành với loại hình báo chí truyền thống

Một số tờ báo đơn nhất đã thực sự trở thành những cơ quan báo chí đaphương tiện với việc xuất bản đồng thời nhiều loại hình sản phẩm báo chíkhác nhau như: nhật báo, tuần báo, nguyệt san, chuyên san, báo buổi chiều,báo mạng điện tử

Sự tồn tại đồng thời các loại hình sản phẩm báo chí truyền thông khácnhau cho phép các cơ quan báo chí có thể mở rộng phạm vi ảnh hưởng, tạođiều kiện cho các loại hình sản phẩm hỗ trợ lẫn nhau về mặt tài chính, quảng

bá thương hiệu, cũng như tận dụng các khả năng khai thác thông tin, tư liệu.Việc ứng dụng các tiến bộ của công nghệ thông tin đã gắn liền với việc pháttriển và tích hợp tốt các loại hình sản phẩm báo chí, tạo ra hiệu ứng tốt cơ chếtruyền thông và hiệu quả thông tin, góp phần “chú trọng và nâng cao tính tưtưởng, phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biên

xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và củađất nước”, các loại hình truyền thông đa phương tiện đã góp phần “phát triển

và mở rộng việc sử dụng Internet, đồng thời có biện pháp quản lý, hạn chếmặt tiêu cực, ngăn chặn có hiệu quả hoạt động lợi dụng Internet để truyền bá

tư tưởng phản động, lối sống không lành mạnh”

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, mô hình phươngthức truyền thông đa phương tiện tuy mới hình thành nhưng còn bộc lộ nhiềuhạn chế và yếu kém

Thứ nhất, việc mở rộng hoạt động của cơ quan báo chí mới chỉ được

sử dụng thuần tuý ở góc độ công nghệ mà chưa thực sự khai thác và sử dụng

nó như một công cụ để xử lý và phổ biến thông tin Thế mạnh của Internet là

nó có thể tạo ra giao thức tương tác hai chiều giữa nguồn thông tin và ngườitiếp nhận Tuy vậy, người sử dụng nói chung và công chúng của báo chí nóiriêng hầu như chỉ dừng lại ở góc độ giải trí là chính, đơn giản và một chiều,các công cụ phản hồi, tương tác hầu như không được thiết lập hoặc không biếtcách nào để thiết lập Những tiện ích vô cùng hữu hiệu như Email có rất ít

người sử dụng, đó là thực tế ở nước ta Vì vậy, với nhiều cơ quan báo chí,Internet, trang web riêng, hay hộp thư điện tử… chỉ mang tính biểu tượng củatruyền thông đa phương tiện thời thượng Công chúng có thể click chuột vàomột đường dẫn đến nhiều báo điện tử, trang tin của nhiều cơ quan và có thểrất thất vọng với những trang thông tin chết và đã quá lâu rồi không được cậpnhật.

Thứ hai là việc mở rộng theo hướng truyền thông đa phương tiện màkhông có chiến lược khai thác sẽ dẫn tới việc lãng phí trong đầu tư Nhất làcác khoản đầu tư cho nội dung thông tin lien quan đến hình ảnh và âm thanhphải đầu tư rất lớn về vật chất, kỹ thuật và nhân lực Các trang web “chết”phần nhiều là do không có thông tin đưa lên, hoặc do thông tin không hấpdẫn, không “hot” sẽ nên không hấp dẫn được người truy cập, hệ luỵ của nónằm trong sự so sánh với các loại hình sản phẩm báo chí khác cùng cơ quanchủ quản sẽ lép vế, dẫn đến tình trạng sống dở, chết dở

Thứ ba là, truyền thông đa phương tiện đòi hỏi năng lực lãnh đạo vàquản lý phải rất cao và đồng bộ, nhìn nhận ở góc độ quản lý thì nguồn nhânlực cho vấn đề này còn chưa được quan tâm đúng mức nếu như không nói làchưa được tổ chức đào tạo, bồi dưỡng tạo nguồn Sự phát triển mạnh mẽ củatruyền thông đa phương tiện nhưng thiếu sự quy hoạch chung vừa là sự lãngphí vừa làm giảm hiệu quả của truyền thông Cùng một nội dung thông tinngười ta có thể khai thác được ở quá nhiều nguồn khác nhau sẽ tạo ra tâm lýrằng hình như thông tin đó coppy của nhau, không có bản sắc riêng, do đónhiều nguồn thông tin trở nên mờ nhạt, thiếu tính chính xác, nhất là với cácnguồn tin trên các trang báo điện tử

Cuối cùng, với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các cơ quantruyền thông, nhất là phát triển theo hướng truyền thông đa phương tiện tạo ra

sự cạnh tranh và chạy đua ghê gớm cả về việc khai thác, sử dụng và truyền báthông tin Cạnh tranh là động lực cho phát triển tích cực, nhưng có thể buộc

nhiều cơ quan báo chí phải chạy theo việc hấp dẫn công chúng bằng mọicách, chạy theo thoả mãn nhu cầu thị hiếu tầm thường, kích động bạo lực,tính dục, đề cập quá sâu vào chuyện riêng tư cá nhân…

1.2 Những điều kiện và tiêu chí đánh giá đối với hoạt động kinh tế báo chí trong thời đại hiện nay

1.2.1 Những điều kiện và tiền đề tổ chức, thực hiện các hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí

a Quan điểm của Đảng và Nhà nước về hoạt động kinh tế báo chí

Trong sự nghiệp cách mạng, báo chí luôn được coi là một bộ phận của

sự nghiệp cách mạng, là vũ khí sắc bén trong công cuộc đấu tranh giành độclập dân tộc và xây dựng cuộc sống mới cho nhân dân Các văn kiện Đại hội,các nghị quyết chuyên đề về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí đã thể hiệnđầy đủ, nhất quán hệ thống quan điểm phát triển của Đảng ta về báo chí.Đảng và Nhà nước tạo mọi điều kiện về chính sách kinh tế để báo chí có cơ

sở hoạt động và phát triển

Trong hệ thống quan điểm của Đảng ta về báo chí, ngay cả trong haicuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và thời kỳ trước năm 1986, nhữngquan niệm về kinh tế báo chí đã được đề cập tuy nhiên chỉ mang tính sơ khai

và không thật nhấn mạnh Thời kỳ 1930 – 1945, trong một số văn kiện rất hạnchế, Đảng đã giải quyết 4 vấn đề cơ bản về báo chí vô sản - báo chí cáchmạng: những vấn đề về nội dung báo chí, về những nguyên tắc của báo chí vôsản, về nghiệp vụ báo chí, về tổ chức lực lượng và cán bộ, phương tiện báochí Thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ, báo chí của ta được bao cấp và chủyếu để trực tiếp phục vụ nhiệm vụ chính trị, nên Đảng và Nhà nước không đặt

ra yêu cầu cao về yếu tố kinh tế trong báo chí

Thời kỳ năm 1975 – 1986, là thời kỳ đặc biệt của báo chí cách mạngViệt Nam Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (1976) đề ra đường lối chungcho cách mạng Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cũng như khẳng định lại

những quan điểm cơ bản của Đảng, Nhà nước về vai trò to lớn của báo chí,chỉ ra những định hướng lớn, chỉ ra chức năng và nhiệm vụ trước mắt của báochí Tiếp theo đó, các Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 (tháng 6 năm 1977),Trung ương 3 (tháng 1 năm 1978), Trung ương 6 (tháng 8 năm 1979) (KhóaIV), trong phần về công tác tư tưởng và văn hóa, có bao hàm cả những quanđiểm của Đảng về đánh giá, nêu nhiệm vụ cho công tác báo chí.

Có thể thấy, trong gần 30 năm đổi mới, đặc biệt từ những năm 1990 củathế kỷ trước, Đảng ta đã đưa ra những quan điểm và định hướng trong lãnh đạo,quản lý và phát triển báo chí Vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước, khiquan hệ thị trường đã được khẳng định rõ ràng và trở thành đòi hỏi trong quản

lý, phát triển của các doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế, thì hầu nhưcác cơ quan báo chí còn lạ lẫm với vấn đề tự chủ tài chính Nghị định số 51(2002) của Chính phủ “Quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật sửa đồi,

bổ sung một số điều của Luật Báo chí” về khía cạnh kinh tế, có thể nói nhữngchuyển động trong khu vực báo chí diễn ra chậm hơn nhiều so với các khuvực kinh doanh, sản xuất của xã hội Tuy nhiên, vào thời điểm hiện nay đã cóhàng trăm cơ quan báo chí đã hoàn toàn tự chủ về tài chính, tự đảm bảo đượcnguồn lực kinh tế - kỹ thuật cho các hoạt động nghiệp vụ cũng như khả năng

mở rộng quy mô sản phẩm Có thể thấy trong xã hội đang hình thành một nềnkinh tế báo chí

Để đẩy mạnh các hoạt động kinh tế báo chí, ngoài Luật báo chí, Nhànước ta cũng ban hành nhiều Nghị định, Thông tư liên quan đến hoạt độngkinh tế báo chí như Nghị định 43/NĐ-CP của Chính phủ "Quy định quyền tựchủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế vàtài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập"; Thông tư 71/TT-BTC, ngày09/8/2006 "Hướng dẫn thi hành Nghị định 43-NĐ/CP của Chính phủ"; Thông

tư 19/2009/TT-BTTTT, ngày 28/5/2009 của Bộ Thông tin và truyền thông

"Quy định về việc liên kết trong hoạt động sản xuất chương trình phát thanh,

truyền hình".

Đây rõ ràng là những đổi thay tích cực trong tư duy và nhận thức củacác nhà lãnh đạo, quản lý, tạo điều kiện để báo chí ngày càng phát triển mạnhhơn, làm tốt hơn nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sáchpháp luật của Đảng và Nhà nước

b Điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật

Cơ sở vật chất kỹ thuật là một trong những điều kiện không thể thiếuđối với hoạt động kinh tế trong các cơ quan báo chí Một cơ quan báo chí khôngthể phát triển nếu chỉ chú trọng nhiệm vụ chính trị, mải làm kinh tế mà khôngquan tâm tới việc đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới thiết bị kỹ thuật và công nghệ

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI xác định: phát triển mạnh mẽ lựclượng sản xuất với trình độ khoa học, công nghệ ngày càng cao, đồng thờihoàn thiện quan hệ sản xuất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa Hoàn thiện thể chế để tháo gỡ mọi cản trở, tạo điều kiện thuận lợi

để giải phóng và phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, đẩy mạnh ứng dụngkhoa học, công nghệ, huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực chophát triển; phát triển nhanh, hài hòa các thành phần kinh tế và các loại hìnhdoanh nghiệp

Chủ trương trên được coi như kim chỉ nam đối với các hoạt động kinh

tế nói chung và kinh tế báo chí nói riêng Đối với các cơ quan báo chí, sảnxuất ra các sản phẩm có chất lượng cao, song điều kiện về cơ sở vật chất kỹthuật lạc hậu, thiếu đồng bộ sẽ tạo ra khoảng cách giữa truyền thông với đốitượng tiếp nhận, giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng

c Điều kiện về tài chính

Thực tế hiện nay, các cơ quan báo chí hoạt động chủ yếu theo baloại hình Một số cơ quan báo chí của các cơ quan đảng và nhà nước đượcngân sách nhà nước bao cấp về trụ sở, phương tiện làm việc và toàn bộhoặc một phần kinh phí, hoạt động Một số cơ quan báo chí khác của các

cơ quan đảng và nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hộiđược cơ quan chủ quản bao cấp một phần về trụ sở, phương tiện làm việckhi thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tự cân đối thu chi Còn lại chỉ có277/838 cơ quan báo chí tự chủ hoàn toàn về tài chính, thực hiện nghĩa vụtài chính với Nhà nước như các doanh nghiệp thuộc khối văn hóa Nhưvậy, các nguồn tài chính của các cơ quan báo chí phải đa dạng, được huyđộng từ nhiều nguồn khác nhau Các cơ quan báo chí phải có cơ chế tạonguồn và thu hút nguồn tài chính trong xã hội và các nguồn thu từ các tổchức nước ngoài tài trợ cho các chương trình mới, chất lượng cao phục vụcông chúng.

d Điều kiện về nhân lực

Các cơ quan báo chí phải có một đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tậpviên đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng, đủ sức tổ chức và thực hiện cáchoạt động kinh tế, đồng thời có cơ chế thu hút các cộng tác viên vào hoạtđộng của cơ quan mình Do vậy, nguồn nhân lực với chất lượng càng cao,càng tạo ra được nhiều sản phẩm báo chí có sức hấp dẫn công chúng, gópphần vào xây dựng thương hiệu cơ quan, nâng cao tiềm lực về tài chính táiđầu tư cho hoạt động báo chí

e Phạm vi hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí

Một là, hoạt động trong quy định của Luật Báo chí Theo Điều 25 quyđịnh về quảng cáo, thì báo chí được đăng, phát sóng quảng cáo và thu tiềnquảng cáo Nội dung quảng cáo phải tách biệt với nội dung tuyên truyền vàkhông được vi phạm quy định tại Điều 10 của Luật này

Hai là, hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí là các hoạt độngmang tính chất kết hợp, bổ sung, tận dụng là chính, không phải là hoạt độngchủ yếu của cơ quan báo chí Hoạt động kinh tế phải được vận hành theo tônchỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan báo chí cụ thể Vì vậy,các cơ quan báo chí không thể làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm và

cũng không thể làm kinh tế bằng mọi cách, bằng mọi giá.

Ba là, Đối tượng hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí đều cóquy định cụ thể

Hoạt động kinh tế trong khuôn khổ nhất định của mỗi thể loại báo chínhư: về giới hạn về số trang, các chuyên mục, chuyên trang…( Báo in); vềthời lượng phát sóng, khung giờ…(Báo nói, báo hình); về giao diện, dunglượng…(Báo mạng điện tử); về dung lượng, diện tích…(Báo ảnh)

Dung lượng quảng cáo phải tuân thủ theo quy định chung, không thểquảng cáo tràn lan, tùy tiện được Bố trí, sắp xếp dịch vụ quảng cáo cũng phảitheo quy định Không thể đưa quảng cáo vào trang nhất của báo in, bìa 1 củatạp chí hoặc đưa trong bản tin thời sự của các Đài Phát thanh - Truyền hình.Chi phí quảng cáo, dịch vụ theo đúng quy định của các cơ quan có thẩmquyền, không thể thoải mái thay đổi để bắt ép khách hàng

Nội dung dịch vụ trong các chương trình phải theo đúng định hướng,phải bảo đảm trung thực, chính xác, rõ ràng, không gây thiệt hại cho ngườisản xuất, kinh doanh và người tiếp nhận dịch vụ

Bốn là, hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí chỉ diễn ra trongmột lĩnh vực cụ thể, với các loại hình sản phẩm dịch vụ nhất định, phù hợpvới tính chất của hoạt động báo chí Đối tượng kinh doanh trong hoạt độngkinh tế báo chí chỉ trong những giới hạn nhất định và phải lấy phục vụ hoạtđộng chuyên môn Đây là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí

a Tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí.

Cơ quan báo chí được cấp phép, hoạt động theo những tôn chỉ, mụcđích nhất định, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và tuânthủ các quy định của pháp luật Do đó, phát triển kinh tế báo chí sẽ vấp phảimâu thuẫn giữa kinh tế và chính trị Cần phải khẳng định rằng, đối với các cơ

quan báo chí, nhiệm vụ chính trị là cốt lõi, là mục tiêu quan trọng hàng đầu.

Xét ở góc độ tích cực, hoạt động kinh tế báo chí chính là động lực để

cơ quan báo chí phát triển Làm kinh tế bảo chí để khai thác tốt các nguồnthu, đầu tư phát triển cơ quan báo chí như nâng cao đời sống vật chất, tinhthần cho cán bộ viên chức, mua sắm trang thiết bị kỹ thuật, xây dựng cơ sởvật chất tổ chức sản xuất các chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị, từthiện xã hội Nói cách khác các cơ quan báo chí làm kinh tế để thực hiện tốthơn nhiệm vụ chính trị

Thước đo của việc thực hiện đúng tôn chi, mục đích của các cơ quanbáo chí là thực hiện thông tin tuyển truyền đúng định hướng, bám sát quanđiểm chỉ đạo của Đảng, cơ quan chủ quản Chấp hành tốt các quy định củapháp luật về báo chí và các quy định có liên quan, và được sự công nhận củaĐảng vả Nhà Nước về những thành tích đạt được thông qua các bằng khen,danh hiệu, huy chương, huân chương

b Chất lượng sản phẩm báo chí

Đối với việc phát triển kinh tế báo chí thì chất lượng sản phẩm hànghóa báo chí là tiêu chí quan trọng Ngay cả khi không thực hiện chức năngkinh tế, dịch vụ thì chất lượng sản phẩm báo chí cũng chính là yếu tố quantrọng để thực hiện tốt chức năng tuyên truyển

Việc tạo ra những sản phẩm báo chí chất lượng cũng làm tăng giá trịthương hiệu của cơ quan báo chí đó, đẩy mạnh sự phát triển của cơ quan báochí thông qua việc tạo lên vị thế cao hơn trong môi trường báo chí – truyềnthông hiện nay

Chất lượng sản phẩm báo chí chính là nền tảng để khai thác tốt cácnguồn thu Vì chỉ có những sản phẩm tốt, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu củađông đảo công chúng thì mới thu hút được quảng cáo Ví dụ giá quảng cáotrong một chương trình có rating cao và ổn định sẽ cao hơn gấp nhiều lần sovới giá quảng cáo của một chương trình có rating bình thường

Sản phẩm báo chí có chất lượng phải đáp ứng được đông đảo nhu cầu,thị hiếu của công chúng và có tính định hướng cao Do đó, chất lượng sảnphẩm báo được đo lường qua sự quan tâm của khán giả đối với sản phẩm đó.

Có nhiều cách để nhận biết sự quan tâm của khán giả như sự phản hồi củakhán giả sau khi tiếp nhận sản phẩm, hoặc công tác thăm dò khán giả về mức

độ hài lòng của khán giả đối với chương trình Hiện nay, công ty TNS là đơn

vị thực hiện đo lường chỉ số khán giả duy nhất ở Việt Nam

Chất lượng tác phẩm báo chí còn thể hiện qua các giải thưởng, các kỳliên hoan nghiệp vụ như đạt giải trong các kỳ liên hoan phát thanh, truyềnhình, giải báo chí lượng cao

c Doanh thu, lợi nhuận

Hiện tại, hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí, không nằmngoài quỹ đạo của nền kinh tế thị trường Sản phẩm báo chí ngày nay làmột loại hàng hóa đặc biệt và được lưu thông theo đúng những quy luật và

sự vận động của nền kinh tế thị trường Những yếu tố cung cầu, quy luậtgiá trị, quy luật cạnh tranh, các vấn đề về chi phí và lợi nhuận không còn làcâu chuyện của các doanh nghiệp kinh doanh đơn thuần mà còn là của các

cơ quan báo chí

Theo lý thuyết, một nền báo chí với tư cách là doanh nghiệp trong cơchể thị trường thì vẫn phải hướng tới việc kinh doanh có lãi Trong điều kiện

cơ quan báo chí hoạt động như một doanh nghiệp thì vến đề doanh thu, lợinhuận, thu nhập dòng và tiền nộp ngân sách là những chỉ số quan trọng

Ngoài ra, việc hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí trong việc sửdụng doanh thu, lợi nhuận trong việc phát triển quy mô của của cơ quan báochí đó về những mặt như cơ sở vật chất – kỹ thuật, tốc độ hiện đại hóa, sốlượng cán bộ công nhân việc cũng như mức độ cải thiện thu nhập, đời sốngcủa họ cũng là những tiêu chí để có thể mang ra đánh giá về hiệu quả hoạtđộng kinh tế của các cơ quan báo chí – truyền thông

d Ảnh hưởng đến cộng đồng

Doanh thu, lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu đối với một doanh nghiệp.Bên cạnh đó, việc thực hiện trách nhiệm cộng đổng của doanh nghiệp cũng làvấn đề được xã hội đề cập rất nhiều trong thời đại ngày nay Trong thời gianqua, nhờ có nguồn thu từ quảng cáo và tài trợ, các cơ quan báo chí có điềukiện hỗ trợ cộng đồng thông qua việc tổ chức các sự kiện, hoạt động xã hội

Báo chí – truyền thông là công cụvận động sự đóng góp giúp đỡnhững mảnh đời bất hạnh hữu hiệu nhất thông qua các chương trình nhân đạo.Cảm thông và chia sẻ sự bất hạnh của những người nghèo khổ, bệnh tật, hoạnnạn cũng là sự đóng góp của các cơ quan báo chí trong việc xóa đối, giảmnghèo

1.3 Hoạt động kinh tế báo chí ở các cơ quan báo chí tiêu biểu

Có hàng trăm cơ quan báo chí thực hiện tự chủ về tài chính mộtphần hoặc tự chủ hoàn toàn Tuy nhiên, con số cơ quan báo chí tự cân đốiđược thu – chi và có lãi thì không nhiều Theo con số một nghiên cứu đượcGS.TS Nguyễn Văn Dững thông báo tại hội thảo khoa học quốc tế "Một sốvấn đề của báo chi truyền thông hiện đại” ở Học viện Báo chí và Tuyêntruyền tháng 11/2010 thì doanh thu năm 2009 của VTV là 2.000 tỷ, ĐàiTruyền hình Thảnh phố Hồ Chí Minh gần 6.000 tỷ, Báo Tuổi trẻ 780 tỷ,Báo Thanh niên 350 tỷ, Báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh 450 tỷ đồng.Còn theo số liệu thống kê năm 2013 trong cuốn “Báo chí dưới góc nhìnthực tiễn” của PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, cả nước có hai đài truyền hình códoanh thu mỗi năm (chủ yếu từ nguồn thu quảng cáo) đạt từ 3.000 tỷ đồngđến 3.500 tỷ đổng; một đài trên 1.000 tỷ đồng; 15 đài truyền hình địaphương và khu vực có doanh thu 350 đến 500 tỷ đồng; gần 10 tờ báo in códoanh thủ 350 đến 500 tỷ đồng Với thuế của báo chí phải nộp cho Nhànước hiện nay là 28% thì số tiền nộp vào Ngân sách Nhả nước không hềnhỏ Trong đó có thể kể đến một số đơn vị báo chí tiêu biểu thực hiện hiệu