Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Luật TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN ĐỀ TÀI : Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam 1 PAGE * MERGEFORMAT 1 Họ & Tên :Nguyễn Thị Ngọc Loan Mã sinh viên: 11202327 Lớp Luật Kinh Tế 62A LỜI MỞ ĐẦU Xã hội ngày càng phát triển , nhu cầu trao đổi ngày giữa các quốc gia , các tổ chức hay cá nhân ở các góc độ kinh tế , văn hóa , chính trị ... ngày càng tăng trên quy mô toàn cầu . Với mục đích hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển ; toàn cầu hóa là một xu thế tất yếu của xã hội . D động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và tích tụ tập trung tư xuất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng trên phạm ưới tác bản , toàn cầu hóa kinh tế với sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản vi toàn cầu dẫn đến một nền kinh tế thế giới thống nhất . Điều đó làm cho nền kinh tế thế giới có sự phát triển vượt bậc , với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao .Các tổ chức kinh tế thế giới như WTO , EU , ATFA ...cũng ra đời do toàn cầu hóa kinh tế. Theo xu hướng chung của thế giới , Việt Nam đã và đang từng bước chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụ nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay cũng như sau này. Bởi một nước mà đi ngược với xu hướng chung của thời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm hay muộn nước đó sẽ bị loại bỏ trên đấu trường quốc tế. Hơn thế nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải qua chiến tranh tàn khốc, ác liệt...thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết. V iệc hội nhập kinh tế quốc tế mang lại cơ hội tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính , khoa học công nghệ ,kinh nghiệm của các nước phát triển ; tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế. C ơ hội càng cao thách thức càng lớn , bởi vậy Việt Nam cần có chiến lược hợp lí , các đối sách phù hợp để thích ứng với quá trình toàn cầu hóa . Với tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế đối với Việt Nam , em chọn đề tài “ Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam”.
Trang 1PAGE\ * MERGEFORMAT1 1
TrườngĐạihọcKinhtếQuốcDân
KhoaLuật
TIỂULUẬN KINHTẾCHÍNHTRỊMÁC-LÊNIN
ĐỀTÀI:ThựctrạnghộinhậpkinhtếquốctếởViệtNa m
Họ&Tên:NguyễnThịNgọcLoanMãsinh
viên: 11202327
LớpLuậtKinhTế62A
LỜIMỞĐẦU
Trang 2Xã hội ngày càng phát triển , nhu cầu trao đổi ngày giữa các quốc
gia ,các tổ chức hay cá nhân ở các góc độ kinh tế , văn hóa , chính trị ngàycàng tăng trên quy mô toàn cầu Với mục đích hợp tác, hỗ trợ lẫn nhaucùng phát triển ; toàn cầu hóa là một xu thế tất yếu của
xã hội Dưới tácđộngcủa cuộccáchmạng khoahọc
côngnghệvàtíchtụtậptrung tư
bản , toàn cầu hóa kinh tế với sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sảnxuất
do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng trên phạmvi toàn cầu dẫn đến một nền kinh tế thế giới thống nhất Điều đó làm chonền kinh tế thế giới có sự phát triển vượt bậc , với tốc độ tăng trưởng kinhtế cao Các tổ chức kinh tế thế giới như WTO , EU , ATFA cũng ra đờidotoàn cầuhóa kinh tế Theo xu hướng chung của thế giới , Việt Nam đã và đang từng
bướcchủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây không phải là một mục tiêunhiệm vụ nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nềnkinh tế Việt Nam hiện nay cũng như sau này Bởi một nước mà đi ngượcvới xu hướng chung của thời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm haymuộn nước đó sẽ bị loại bỏ trên đấu trường quốc tế Hơn thế nữa, mộtnước đang phát triển, lại vừa trải qua chiến tranh tàn khốc, ác liệt thìviệc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới thì lại càng cầnthiết hơn bao giờ hết Việc hội nhập kinh tế quốc tế mang lại cơ hội tiếpcận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính , khoa họccông nghệ ,kinh nghiệm của các nước phát triển ; tạo môi trường thuậnlợi để phát triển kinh tế Cơ hội càng cao thách thức càng lớn , bởi vậyViệt Nam cần có chiến lược hợp lí , các đối sách phù hợp để thích ứngvớiquá trình toàn cầuhóa
Với tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế đối với Việt
Nam ,emchọn đề tài“Thựctrạnghội nhậpkinh tếquốctếởViệtNam”
Trang 3I Kháiniệmvànộidunghộinhậpkinhtếquốctế.
1. Kháin i ệ m v à s ự c ầ n t h i ế t k h á c h q u a n c ủ a h ộ i n h ậ p k i n h
t ế quốctế.
a,Kháiniệm
Hộinhậpkinhtếquốctếlàquátrìnhgắnbómộtcáchhữucơnền
kinhtếquốcgia với nềnkinh tế thếgiới gópphầnkhai tháccácnguồn lực bên trong một cách có hiệu quả dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồngthờituân thủ cácchuẩnmựcquốc tếchung
b,SựcầnthiếthộinhậpkinhtếquốctếởViệtNam
*Nhữngxuthếlớntrongsự vậnđộngcủanềnkinhtếthếgiới.
-Cuộccáchmạngkhoahọckĩthuậttiếptụcpháttriểnởtrìnhđộcao : Nhân
loại đang bước vào giai đoạn sôi động của một cuộc cáchmạng khoa học kỹ thuật ,một cuộc cách mạng mà sự tác động của nó làmbiếnđổisâusắctrênc ả c á c m ặ t l ự c l ư ợ n g s ả n x u ấ t , q u a n h ệ
s ả n xuất ,chính trị và xã hội trong hầu hết các nhóm nước trên thế giới đưa tớisự đột biến trong tăng trưởng kinh tế ,gây ra sự biến đổi sâu sắc về cơ cấukinh tế của mỗi quốc gia,và đưa xã hội loài người bước sang một một nềnvăn minh mới –nền văn minh trí tuệ Nó đặt ra con đường phát triển mớicho mỗi quốc gia , đòi hỏi quốc gia có các chính sách và chiến lược pháttriểnhiệuquả
-Q u á t r ì n h q u ố c t ế h o á t i ế p t ụ c d i ễ n r a v ớ i q u y m ô n g à y c à n g lớn :Trong thời đại ngày nay,mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã và đanglàmộttrongnhữngvấnđềthờisựđốivớihầuhếtcác nước.Nódiễn ravớitốcđộngàycàngcaotrongtấtcảcáclĩnhvựccủađờisốngkinhtếth
ế giới như buôn bán,tổ chức sản xuất ,văn hoá,lối sống…Điều đó làmcho nền kinh tế thế giới trở trở thành một chỉnh thể thống nhất,trong đómỗi quốc gia là một bộ phận,giữa chúng có sự phụ thuộc lẫn nhau.Xu thếquốc tế hoá đặt ra một yêu cầu tất yếu: Mỗi quốc gia phải mở cửa ra thịtrưởngt h ế g i ớ i v à c h ủ đ ộ n g t h a m g i a v à o p h â n c ô n g l a o đ ộ
n g q u ố c tế,thamgiavào cáctổchứcquốctếvàkhuvựcđểcóđượccác khuôn khổphù hợp chosựphát triển
-Thế giớichuyển từđốiđầu sangđốithoại,từbiệtlậpsang hợptác
: Các quốc gia ngày càng ưu tiên cho sự phát triển kinh tế với sự gia tăngcác hình thức hợp tác quốc tế như trao đổi thương mại,hợp tác đầu tư…Sự dung hòa lợi ích ,sự vận dụng các biện pháp kinh tế để giải quyết cáctranh chấp ,hợp tácvới nhauđ ể c ó l ợ i n h i ề u h ơ n l à
p h ư ơ n g c h â m p h ổ biếntrong giải quyết cácvấnđề quốc tế
* VịtrívàlợithếsosánhcủaViệtNamtrênthịtrườngkinhtếthếgi
ới :
Trang 4- Vị trí :Cơ cấu kinh tế vẫn mang tính chất lạc hậu ,trình độ
côngnghệthấp,vẫnlàmộtnềnkinhtếđangởgiaiđoạnkhaitháctàinguyê nvà sức lao động là chính,hàm lượng KH-CN và vốn trong sp còn thấp ,hệthống cơ sở hạ tầng yếu kém gây khó khăn cho việc phân công lao độngquốctếvà thươngmại quốc tế
- Lợithếsosánh:
+ Cơ cấu dân số trẻ , tỉ lệ người trong độ tuổi lao động cao NgườiViệtNamnăngđộng,sángtạo,thíchnghinhanh,nguồnnhâncôngg iárẻcũnglàmột lợi thế
+Tài nguyên thiênnhiênphong phúđa dạng
+ Vị trí địa lý thuận lợi :Nằm ở ven bờ biển Thái Bình
Dương,với3200 Km bờ biển,trải dài trên 15 vĩ tuyến với những cảng quốc
tế trênnhững tuyến hàng hải quan trọng.Nằm chắn ngang đường hàng không từtây sang đông,từ nam sang bắc,với những sân bay quốc tế quan trọng đãtạo thuận lợi cho Việt Nam mở rộng quan hệ quốc tế ,thu hút đầu
tư nướcngoài
*Xuhướngtoàncầuhóavàtiếntrìnhhộinhậpkinhtếquốctếởnướcta :
Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang tăng lên,các quốc gia trên thếgiới
ở mức độ này hay mức độ khác đều phụ thuộc lẫn nhau,có quan hệqua lại với nhau.Vì thế nước nào đóng cửa với thế giới là đi ngược lại vớixu thế của thời đại và khó tránh khỏ lạc hậu.Trái lại,mở cửa và hội nhậpkinh tế quốc tế ,tuy phải trả giá ở mức nhất định song đó là yêu cầu tấtyếu hướng tới sự phát triển của mỗi đất nước Nhận thức được điều đó ,Việt Nam đã tiến hành thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập kinh tếquốc tế rộng rãi và cho đến nay đã không ngừng được mở rộng,bước đầuđưalại những lợi íchđáng kểchođất nước:
- Thông qua các hiệp ước song phương và đa phương,nước ta
đãcóquanhệ thươngmại với cácnướcởkhắpcácchâulục.
-Đi đôi với mở rộng thị trường ra thế giới ,Việt Nam đã tăng
khảnăng thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài
*NhữngthànhtựuvềhợptáckinhtếgiữaViệtNamvớicácnướctrongk
huvực ĐôngNam Á:
- Do mở rộng hợp tác kinh tế ,dòng FDI từ Đông Nam Á
vàASEAN đổ vào Việt Nam rất nhanh Vốn đầu tư và chuyển giao
côngnghệ giúp cho công nghiệp nước ta nâng cao năng lực sản
xuất ,nâng caochấtlượngsảnphẩm,tạotốcđộtăngtrưởngcaoquacácnăm
- Hoạt động thương mại và đầu tư tạo được nhiều việc làm mới.HơnthếFDIcòncótácđộngtíchcực
trongquátrìnhchuyểndịchcơcấukinhtếtheo hướngcôngnghiệphoá,hiệnđại hoá
*Hội nhập kinh tế thế giới và khu vực là một tất yếu
kháchquanvàmộtnhucầucủasự pháttriểnkinhtếcủaViệtNam.
Trang 5-Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế là tham gia điều chỉnh
chínhsách kinh tế ,xây dựng một nền kinh tế thị trường mạnh để thực hiện tựdo hoá trên các lĩnh vực ,đông thái sẵn sàng tận dụng các ưu đãi của cácthành viên khác đem lại để phát triển sản xuất ,mở rộng thị trường hànghoá và đầu tư ra nước ngoài Do vậy,tham gia hội nhập kinh tế quốc tếđang là một đòi hỏi cấp thiết đối với các nước đang phát triển ,đặc biệt làmột nước đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nềnkinhtếthị trườngnhư
ViệtNam
-Lợi ích kinh tế của các bên tham gia đã trở thành nhân tố
gópphần giữ gìn hoà bình,ổn định trong khu vực và Việt Nam cắt giảm cáckhoản chi về an ninh quốc phòng,tập trung các nguồn lực trong nước chophát triển kinh tế ,cho sự nghiệp công nghiệp hoá -hiện đại hoá đất nước Đồng thời sự ổn định về kinh tế ,chính trị xã hội chính là điều kiện kiênquyết để các nhà đầu tư trong và ngoài nước yên tâm đầu tư.Điều đó sẽgiúp chúng ta thu hút dược nguồn nhân lực,nguồn vật chất
và tài chínhcũng như các tiến bộ khoa học kỹ thuật của các nước khác trên thế giớiphụcvụcho mụctiêutăngtrưởngnhanhnềnkinhtếquốcdân
củamình
- Quá trình tham gia hội nhập kinh tế tạo ra những mối quan
hệkinh tế chính trị đan xen Khi hội nhập kinh tế quốc tế ,các nước
phụthuộc lẫn nhau ,góp phần nâng cao vị trí quốc tế và tạo điều kiện để ViệtNam tham gia bình đẳng trong các giao lưu và quan hệ kinh tế quốc tế ,tránhtìnhtrạngbịcô
lập,bịchènéptrongcácquanhệsongphương
Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra một môi trường kinh doanh khu vực
vàquốc tếrộng lớn,tự do và bìnhđẳng,ngày cànggiảm dần cáchàng ràothuế quan và phi thuế quan sẽ tạo cơ hội không chỉ cho các công
tylớn,cácnềnkinhtếlớnmàcònchocảcáccôngtynhỏ,cácnềnkinhtếnhỏ tham gia bình đẳng,rộng rãi vào quá trình vận hành của guồng máykinh tế thế giới mang tính toàn cầu Với mối giao lưu quốc tế ngày càngmở rộng,Việt Nam có thể học hỏi,rút kinh nghiệm trong việc hoạch địnhchính sách phát triển kinh tế của các nước đi trước ,tránh được những saisót,tìm ra các biện pháp rút ngắn thời gian cần thiết để thực hiện côngnghiệp hoá-hiện đại hoá đất nước Hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo điềukiện để Việt Nam dần điều chỉnh các chính sách kinh tế kèm theo cácchuẩn mực của các tổ chức và các định chế kinh tế quốc tế ,tạo môitrường đầu tư hấp dẫn thu hút vốn ,kỹ thuật, công nghệ nhằm rút
ngắnthờigianvàkhoảngcách,đuổikịpcácnướctrongkhuvựcvàtrên thếgiới
2.Nộidunghộinhậpkinhtếquốctế.
-Thứ nhất : chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu quả
thànhcông Phảiđượccân nhắc vớilộ trìnhvàphươngthứctốiưu
- Thứ hai : thực hiện đa dạng hóa hình thức , các mức độ hội nhập
kinhtế:
+Thỏathuậnthươngmạiưuđãi(PTA)
Trang 6+Khuvựcmậudịch tưjdo(FTA)
+Liênminhthuếquan (CU)
+Thịtrườngchung(haythịtrườngduynhất)
II ThựctrạnghộinhậpkinhtếquốctếcủaViệtNam.
1 Nhữngtháchthứccủaquátrìnhhộinhập.
*Nềnkinhtếnướctacóđiểmxuấtphátthấp.
Trải qua những cuộc chiến tranh lâu dài, khốc liệt và cơ chế quảnlý tập trung quan liêu bao cấp, Việt Nam tham gia vào quá trình hội
nhậpkinhtếquốc tếvớixuấtphát điểm thấpvề trình độ phát triểnkinh
tế Năng lực kỹ thuật công nghệ của nền kinh tế Việt Nam rất lạc hậu sovới thế giới, vì vậy hàng hóa sản xuất ra không có năng lực cạnh tranhtrênthịtrườngthếgiớivà
thậmchíngaytrênthị trườngnộiđịa
*Giữvữngđộclậptựchủ.
Tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực đồng nghĩa với việcdỡ bỏ hàng dàophi thuếquankhiếnhàng hóa nước ngoài trànvàochènép sản xuất kinh doanh trong nước Hơn thế việc quan hệ với các nướcphát triển hơn khó tránh việc bị lệ thuộc kinh tế dẫn đến không giữ vữngđược độc lập tự chủ Để hoá giải vấn đề này cần có cách nhìn theo quanđiểm mới: cần nhận rõ độc lập tự chủ về thực chất là mỗi nước tự lựachọn con
đường và mô hình phát triển của mình, tự quyết định các chủtrương và các chính sách kinh tế- xã hội, tự đề ra mục tiêu chiến lược vàkế hoạch trong thời kỳ và các biện pháp thực hiện các mục tiêu
đó.Nhưngđộclậptựchủhoàntoànkhôngcónghĩalà
đóngcửavớithếgiới.Việcmở rộng hợp tác kinh tế hai bên cùng có lợi giữa nước ta với các nước,các tổ chức quốc tế, sẽ tạo nên một hình thái đan xen lợi ích với nhau, dođómàchúng tacóthêmthế lựcđểgiữ vữngđộclậptự chủcủađất nước
*Giữgìnbảnsắcdântộc.
Việc mở cửa tức là không thể khước từ trao đổi, giao lưu văn
hóavới nước ngoài Bên cạnh những nền văn hóa đặc sắc vẫn có những thứvăn hóa đồi trụy gây hậu quả xấu về tư tưởng, đạo đức, lối sống của cáctầng lớp dân cư Vậy nên ,Việt Nam vừa nên giữ gìn văn hóa dân tộcđồngthời tiếpthu tinh hoa văn hóa nhânloại
2. MộtsốvấnđềđặtratrongquanhệhợptáckinhtếcủaViệtNamvàkhuvự
c
*Trong hoạt động xuất nhập khẩu và thu hút FDI: mức độ lệ thuộccủa
Việt Nam vào một khu vực thị trường là quá cao Trên quan điểm
thịtrường, sự lệ thuộc này bao hàm một mức độ rủi ro tiềm năng cao củachiến lược phát triển hướng ngoại Vấn đề đặt ra là Việt Nam cần mauchóng mở rộng thị trường với các quốc gia với các khu vực
khác.ViệtNam cũng đang gặp những khó khăn đáng kể trong việc mở rộng thịtrường xuất khẩu, sự gia tăng xuất khẩu quả thực sẽ có ý nghĩa vô cùngquan trọng trong việc tạo ra một sức thúc đẩy phát triển mới cho nền kinhtếViệt Nam
Trang 7*Sứccạnhtranhsảnphẩmcònquáthấpsovớiyêucầucủaviệcmởcửavà hội
nhập.
Việt Nam hiện đã là thành viên của khu vực thương mại tự
doASEAN(AFTA) Năm 2006 là thời điểm Việt Nam cam kết thực hiện đầyđủcácquyđịnhcủaAFTA(bãibỏhàngràophithuếquanvàhạthấpmức thuế quan xuống còn 0- 5% cho đa số các hàng hoá trao đổi trongkhu
vực).Điều đó có nghĩa là Việt Nam chấp nhận cuộc chơi cạnh tranhthị trường bằng các luật lệ ngang bằng với các nền kinh tế phát triển
hơnvàcósứccạnhtranhmạnhhơn trong khuvực
Với nguồn lao động rồi rào và rẻ, năng suất lao động và hiệu quảsử dụng vốn thấp,nhưng cơ chế thị trường lại chưa có điều kiện để pháthuy đầy đủ tác dụng thúc đẩy Phải thừa nhận rằng sức cạnh tranh củacác sản phẩm Việt Nam được cải thiện với tốc độ còn xa mới đáp ứngđược yêu cầu của việc mở cửa và hội nhập đặt ra Khó khăn này khôngchỉ đặt
ra đối việc cạnh tranh xuất khẩu trên thị trường quốc tế, mà ngaycả trên thị trường nội địa, nó cũng không thể được khắc phục nhanhchóng trong một sớm một chiều Sức cạnh tranh là một điểm sinh tử củatoàn bộ quá trình mở cửa hội nhập quốc tế của Việt Nam Để vượt quathách thức này vấn đề đặt ra đối với cả cấp
vĩ mô và vi mô cả ở phươngdiện cơ cấu tổng thể lẫn từng ngành từng đơn vị là phải nâng cao năngsuất, chất lượng,trình độhoạt
động,nângcaotrình độkỹ thuật
*Việcthuhútđầutưtrựctiếpnướcngoàiđạthiệuquảchưacao.
Sự rườm rà về thủ tục nhưng không đủ nghiêm ngặt trong các hợpđồng về phương diện kỹ thuật, khung pháp lý chưa hoàn thiện và bị lỏngtrong khâu giám sát thực hiện, môi trường kinh doanh chưa thuận lợi, cònmang tính phân biệt đối xử giữa các thành phần và phẩm chất yếu kémcủa cán bộ Việt Nam trong hoạt động quản lý và điều hành các liêndoanh, trình độ lao động còn thấp Làm cho quá trình thu hút đầu tư vàtiếp nhận nhuyễn giao công nghệ không thể đạt được mục tiêu như dựđịnh
3. NhữngvấnđềđặtravềanninhkinhtếkhiViệtNamthamgiahộinhậpkinht ếquốctế.
*Cơcấungoạithươngkhônghợplýgâykhókhănchoviệcchốngđỡcác tác
độngtiêucựctừbênngoài
Hàng xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô chưa được chế biến hoặc
chỉđược sơ chế Các mặt hàng có kỹ thuật công nghệ cao đã bước đầu đượcchú ý tuy nhiên tỷ trọng vẫn thấp Trong khi đó các doanh nghiệp có vốnđầu tư nước ngoài đang dần chiếm phần lớn thị trường trong nước, tạosức ép lớn đối sản phẩm nội địa Một mặt nó buộc các doanh nghiệptrong nước phải tích cực đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, hạ giáthành sản phẩm để tăng cường sức cạnh tranh; mặt khác do môi trườngcạnh tranh
không bình đẳng đã hạn chế sự phát triển của doanh
nghiệptrongnước,đẩy nó tới nguy cơmất antoàn thựcsự
Trang 8Các cơ chế trong thị trường tài chính, thị trường chứng khoán,
thịtrườngvốnthịtrườngbấtđộngsản chưapháttriển mạnh
4. Nhữngmốinguyhạitiềmẩnđedọađộclậptựchủkinhtếquốcgia.
Việc xuất khẩu khoáng sản thô, các sản phẩm nông sản và hàngcông nghiệp thứ cấp mà phải nhập khẩu máy móc, vật tư , linh kiện vớigiáđắt khiến vị thế Việt Namsụt giảmtrênthịtrườngthếgiới
Các công ty với đầu tư vốn nước ngoài ngày càng tăng , nhiều
côngty phía Việt Nam có phần hùn khoản 30% nhờ phần đóng góp mặtbằng,nhà đất đã chuyển thành công ty có vốn nước ngoài 100% do nhiềulí do,trong đó lý do phía nước ngoài đề nghị tăng vốn nhưng bên ViệtNam không có khả năng đáp ứng Nếu tình hình này tiếp tục,người nướcngoài sẽ làm chủ dần hầu hết các doanh nghiệp lớn ở Việt Nam Khi
ấy,sẽkhógiữđượcđộclậptựchủ,kinhtếquốcgiagâyratìnhcảnhlệthuộcvàonước ngoài
5. Thựctrạngcácdoanhnghiệpvừavànhỏ
Theo ước tính của viện quản lý kinh tế trung ương thì các
doanhnghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam chiếm khoảng 89,5% trong đó khu vựcdoanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là 33,6% Thách thức lớn nhấtcủa các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các nhà quản lý kinh tế Việt Nam,đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi theolộ trình AFTA và WTO là làm thế nào để các doanh nghiệp vừa và nhỏcó thể cạnh tranh được với các công ty ,tập đoàn xuyên quốc gia khichúngtathực hiệncáccam kết của cáctổchứcnày
- Về tình hình sản xuất kinh doanh : theo thống kê có đến 55%
doanhnghiệp thiếu vốn do nguồn vốn của các doanh nghiệp bị hạn chế,lại chủyếu vay mượn từ kênh tài chính phi chính thức.Mặt khác điều kiện thamgia thị trường chứng khoán của nước ta đã loại các doanh nghiệp vừa vànhỏ ra khỏi cuộc chơi.Đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi tiếp cận vớikhu vực tài chính gặp khó khăn và hạn chế lớn như :không đủ tài sản thếchấp,không có sự bảo
hộ của các tổ chức đại diện,lãi suất cao,khối lượngít,thời hạn
ngắn ngoài ra,xem xét những yếu tố ảnh hưởng lớn đến
hoạtđộngcủacácdoanhnghiệpvừa vànhỏthìđasốcácdoanhnghiệpnàyđều không có thị trường tiêu thụ ổn định,đặc biệt là thị trường xuất khẩuhạn chế.Điều này lý giải là do tác động của cuộc khủng hoảng tài
chínhtrongkhuvựcvừaqua,tuynhiênrõràngnóđãthểhiệnsựyếukémvàkhảnă
ng cạnhtranh khôngcaocủacác doanhnghiệpvừavànhỏnướcta
-Vềcôngnghệ,thiếtbịvàkiến thức, taynghềcủalựclượnglaođộngvàđội ngũ quản lý: + Công nghệ ,trang thiết bị :tỷ lệ đổi mới trang thiết bị thấp,
khoảng10%/năm tính theovốn đầu tư.Điềunày chothấy trình độvề thiết bị
Trang 9công nghệ kỹ thuật của các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn thấp và còn lạchậukháxa so với mứctrung bình củathế giới
+ Kiến thức ,tay nghề: trình độ lao động giản đơn , chưa được đào
tạochiếm50-60% ,tỉ lệchủdoanh nghiệpcótrình độđại họcthấp
6. Nhữnghạnchếxuấtnhậpkhẩuhiệnhành.
Về thuế suất: thuế xuất khẩu thuế nhập khẩu, hiện nay với chứcnăng bảo vệ sản xuất trong nước nên thuế suất thường xuyên được thayđổi cho phù hợp với những mặt hàng trong nước đã sản xuất được, do đóđã góp phần tích cực cho sản xuất trong nước trong thời kỳ đầu phát
triển.Nhưngchínhđiềunàycũngtạoranhữnglệchlạctrongđịnhhướngđầutư trong nước, đặc biệt là đầu tư nước ngoài Trong những năm qua, đầutư nước ngoài đã thu hút vào những ngành sản xuất ra các sản phẩm cómức thuế bảo hộ cao, phục vụ cho nhu cầu của thị trường trong nước chứkhông nhằm chủ yếu vào xuất khẩu Do tính chất quản lý, điều hành xuấtnhập khẩu còn nhiều yếu kém nên có tình trạng khoảng 50% sản phẩmcủa các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không xuất khẩu mà cungứng vào thị trường nội địa và đây là việc làm đã gây nhiều khó khăn chocác doanh nghiệp trong nước trong việc tiêu thụ sản phẩm Điều này đãdẫn đến vốn đầu tư này chưa thực sự góp phần tăng tiềm lực xuất khẩu,tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh
tế Việt Nam và đẩy nhanh đượckhả năng thâm nhập thị trường của hàng Việt Nam, gây lãng phí trong sửdụng nguồn vốn này Việc áp dụng giá tính thuế tối thiểu như hiện naychưa phù hợp với quyết định quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ phải cam
kếtthựchiệnkhigianhậpASEANvàWTOcũngnhưtronghiệpđịnhthương mại Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu cho hàng chuyên dùng phụcvụ trực tiếp cho an ninh quốc phòng, nghiên cứu khoa học, giáo dục Tuynhiên, thực tế cho thấy rát khó xác định, trừ một số mặt hàng đặc biệt nhưvũ khí khí tài quân sự, còn phần lớn các mặt hàng khác có thể dùng chođối tượng khác nhau làm cho thủ tục xét miễn thuế phức tạp nhưng vẫnkhôngđảmbảo
đượcsựchínhxác,chặtchẽ,dẫnđếnlợi dụngtrốnthuế
Trong tổ chức thực hiện luật thuế xuất nhập khẩu còn bất cập như
việctính thuế đôi lúc còn tuỳ tiện ở các cửa khẩu biên giới, công tác
quản lýnhiều khi còn buông lỏng cộng với tình trạng đánh thuế quá cao đối vớimột số mặt hàng nhập khẩu dẫn đến tình trạng nhập lậu gia tăng, hàngngoại lấn át hàng nội làm cho hàng hóa sản xuất trong nước không thểcạnh tranh với hàng hoá nước ngoài và gây thiệt hại cho các doanhnghiệp
Những năm đổi mới vừa qua,nước ta đã có nhiều cố gắng
tronghoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu.Điều đó đã góp phần tích cựcthúc đẩy xuất nhập khẩu ,điều tiết tiêu dùng.Tuy vậy thuế xuất nhập khẩuhiện hành còn nhiều điều chưa phù hợp với thông lệ quốc tế trong điềukiện hội nhập ,tự do hoá thương mại:mức thu còn cao,biểu thuế còn nhiềuthuếsuấtlàm
phứctạpquátrình thựchiện.Thêm và đó,những bấtcập
Trang 10trong tổ chức thực hiện đang làm giảm hiệu quả hoạt động xuất
nhậpkhẩu.Tất cả những hạn chế đó của chính sách thuế suất nhập khẩu hiệnhànhđanggâytrở ngại chohoạt động xuất nhậpkhẩu
Vì vậy cần thiết phải bổ sung ,hoàn thiện chính sách thuế
xuấtkhẩu,thuế nhập khẩu ởnướcta
III.Nhữnggiảipháphộinhậpkinhtếquốctếcóhiệuquả.
1 Xâydựngmộtchínhsáchhộinhậpgắnliềnvớicảicáchnềnkinhtếnội địa.
Trong hoàn cảnh hiện nay,để đảm bảo lợi ích quốc gia và hiệu quảthực tế chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế thì về mặt hoạch định chínhsách trong giai đoạn tới cần tập trung xây dựng chế độ thương mại nộiđịa, trên cơ sở tự do hoá và thuận tiện hoá các hoạt động thương mại theotiêu chuẩn quốc tế Mặt khác về phương diện tổ chức, sự bất cập của bộmáy hoạch định chính sách đang đặt ra nhu cầu bức bách cần dược sắpxếp lại để khắc phục được tình trạng thiếu sự phối hợp kinh niên giữa cácbộ, ngành, đảm bảo sự thống nhất của toàn bộ nền kinh tế như một tổngthể, đồng thời tập trung được sức mạnh nội lực quốc gia, có như vậy mớithực hiện được chức năng, của Nhà nước trong việc lãnh đạo nền kinh tếbằng các chính sách và thể chế Bên cạnh thương mại hoá quốc tế thì đầutư nước ngoài cũng là mục tiêu hàng đầu của quá trình hội nhập ViệtNam có trở thành địa điểm đón nhận các luồng đầu tư mới thay vì chảyvào các nước ASEAN hay không trước hết là phụ thuộc vào sự phát triểncủa thị trườngnội
địađượcxâydựng theo tiêuchuẩnquốc tế
2 Tạocácđiềukiệncơsởhạtầngchoviệcmởrộngcáchoạtđộngthươngmạ i
Dịch vụ là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất để thúc
đẩycác hoạt động thương mại và đầu tư Để thuận tiện hoá thương mại vàđầu tư, Việt Nam cần giảm dần những hạn chế về mở cửa thị trường chothương mại dịch vụ Đây là lĩnh vực hết sức quan trọng, không phải
đó lànhững ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của WTO hiện nay,mà chủ yếu là do sự thiếu hụt của dòng vốn bên ngoài làm cho việc xâydựng môi trường đầu
tư nội địa càng trở nên quan trọng và cấp bách hơnvớitư cách làhuy độngcácyếu tốnội lựcchophát triểnkinhtế
3.Hộinhậpkinhtếdựatrênnguyêntắcgiữvữngđộc lập,tựchủ.
Chúng ta chấp nhận hội nhập theo quan điểm của chủ nghĩa tự
domới, nghĩa là hội nhập kinh tế theo mục tiêu tăng kinh tế đơn
thuần,những phải hy sinh tiến bộ và công bằng xã hội Sự hy sinh này tất
sẽ dẫnđến triệt tiêu động lực của tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững và nhưthế, rốt cuộc đất nước sẽ không tránh khỏi lại rơi vào vòng phụ thuộc củamột thứchủ nghĩathực dânmới"Kiểumới".Đồngthời,cũngpháthuytối đa mọi nguồn lực nội sinh,
mà trung tâm là nguồn lực con người vớitrítuệ vàbản lĩnh vănhoá dân tộc;rasứctranhthủ các nguồn lựcngoại