Nguyên nhân thực tế của những hiện tượng trên là do: Công tác quản lý, sự kết hợp giữa 3 môi trường giáo dục “nhà trường - gia đình và xã hội” chưa chặt chẽ, phụ huynh học sinh chưa quan
Trang 1I Lý do chọn đề tài.
Trong công cuộc đổi mới đất nước, việc phát triển nguồn nhân lực có đủ trình độ tri thức và phẩm chất đạo đức là trách nhiệm hết sức to lớn của ngành
giáo dục Ở Điều 2, Luật Giáo dục năm 2005 của nước ta có ghi: “Mục tiêu giáo
dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc”.
Một vấn đề quan trọng trong công tác giáo dục là tuyên truyền giáo dục trong nhân dân để có sự đồng thuận rộng rãi về mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Nhất là trong giai đoạn hiện nay trên đà phát triển của nền kinh tế thị trường trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế thì không thể tránh khỏi
sự du nhập của các nền văn hóa không lành mạnh tác động đến tư tưởng thanh thiếu niên, làm thoái hóa, biến chất đạo đức, lối sống và làm ảnh hưởng đến sự phát triển của đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội Do đó, giáo dục có vai trò quan trọng trong lịch sử của nhân loại nói chung và của đất nước Việt Nam nói riêng Tuy rằng việc chấn hưng nền giáo dục Việt Nam đã được cải tiến và hoàn thiện như các nước trên Thế giới nhưng chúng ta không thể không lo sự tụt hậu của nó nhất là trong giai đoạn hiện nay, thực tiễn hàng ngày, hàng giờ cho thấy sự khó khăn, sút kém khó đẩy lùi trong nền kinh tế - văn hóa - xã hội đang cần cảnh báo như: Chất lượng dạy và học chưa đảm bảo, chưa đáp ứng nhu cầu của xã hội đặt ra, đạo đức học sinh suy giảm, thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật ngày càng tăng Nguyên nhân thực tế của những hiện tượng trên là do: Công tác quản lý, sự kết hợp giữa 3 môi trường giáo dục “nhà trường - gia đình
và xã hội” chưa chặt chẽ, phụ huynh học sinh chưa quan tâm đến việc học của con, em mình, cơ sở vật chất trường lớp còn thiếu, một bộ phận giáo viên chưa nhiệt tình trong công tác giảng dạy, sự ân cần quan tâm đến các em còn qua loa…Chính vì thế mà dẫn đến những hiện tượng tiêu cực như: Học sinh thường
Trang 2đi học sớm la cà ở các quán, các tiệm chơi Game, cúp tiết trốn học ngày càng nhiều, tác phong không chuẩn mực, ngôn phong ứng xử thiếu tế nhị giữa học sinh với học sinh và học sinh đối với giáo viên…
Là một giáo viên chủ nhiệm tôi hết sức quan tâm đến vấn đề này Tôi thường suy nghĩ làm thế nào để nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm tại lớp mình? Làm sao cho các em được an tâm đạt kết quả tốt trong học tập mà không gì khác hơn là thực hiện tốt công tác quản lý lớp chủ nhiệm Đó chính là
lý do mà tôi chọn đề tài này và làm tiền đề cho những năm học tiếp theo
II Mục đích :
Nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở Trường THCS Thành Thới A
III Lịch sử vấn đề:
Trong những năm thực hiện công tác giáo dục, bên cạnh làm công tác giảng dạy chuyên môn thì nhiều năm liền được phân công làm công tác chủ nhiệm, trong năm học 2015 - 2016 bản thân được phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 7A1, với kinh nghiệm thực tiễn cho thấy không phải chỉ có giảng dạy
về chuyên môn là quan trọng mà công tác chủ nhiệm cũng đóng vai trò quan trọng không kém; không những ngoài việc hoàn thành các hồ sơ sổ sách, thông báo thông tin quan trọng của Ban Giám hiệu, Đoàn, Đội cho học sinh mà còn phải tìm hiểu tâm lý của các em, động viên khuyến khích khi các em học tập sa sút, là người tư vấn cho các em khi gặp phải những chuyện buồn trong gia đình, uốn nắn những biểu hiện hành vi sai lệch của các em, tận tình giúp đỡ khi các
em chưa biết chọn phương pháp nào để học tốt,.… Nhằm hoàn thiện cho các em
là một người công dân tốt, có đầy đủ tri thức, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có khả năng đề phòng và chống lại những âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch đang nhắm vào lứa tuổi thanh, thiếu niên bằng con đường văn hóa không lành mạnh, để đáp ứng nhu cầu xã hội đặt ra trong thời kỳ hội nhập kinh
tế quốc tế Do đó, việc giữ vai trò làm công tác chủ nhiệm không phải là một
Trang 3chuyện dễ làm Muốn làm được điều này thì bản thân giáo viên chủ nhiệm phải vững về chuyên môn, kiên định mục tiêu lý tưởng của mình “yêu nghề, mến trẻ”, tận tâm, tận lực với công việc, thân thiện với học sinh, tích cực năng nổ trong công tác Tuy nhiên, trong khi thực hiện công tác chủ nhiệm ngoài những thuận lợi thì bên cạnh đó cũng gặp phải những khó khăn, vướng mắc
Với tư cách là một người giáo viên, tôi luôn trăn trở làm sao để nâng cao chất lượng của học sinh thông qua công tác chủ nhiệm ở Trường THCS Thành Thới A
IV Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu :
1 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng và thử nghiệm ở học sinh lớp 7A1
Thực trạng dạy học lớp 7 Trường THCS Thành Thới A
Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh về hai mặt giáo dục trong công tác quản lý chủ nhiệm
2 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng về kết quả hai mặt giáo dục của học sinh và thử nghiệm các biện pháp đề xuất ở Trường THCS Thành Thới A
3 Phương pháp nghiên cứu:
Nhóm các phương pháp nghiên cứu luận
Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Một số phương pháp nghiên cứu khác
V Kế hoạch thực hiện:
Thời gian : Bắt đầu từ 01/9/2015 đến 08/3/2016
Trang 4I Cơ sở lý luận:
Nghị quyết Trung ương 2 ngày 14 tháng 9 năm 2005, Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX đã khẳng định một số vấn đề chủ yếu: "Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá, là điều kiện để phát triển nguồn lực con người, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng cường kinh tế nhanh và bền vững…"
Bộ Chính trị cũng đã đưa ra trong Kết luận số 242-TB/TƯ ngày 15/4/2009 là phấn đấu đến năm 2020 nước ta có một nền giáo dục tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Để thực hiện nhiệm vụ trên Bộ Chính trị đã đưa ra nhiệm vụ cho ngành giáo dục là: “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, coi trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên; mở rộng qui mô giáo dục hợp lý; đổi mới mạnh mẽ quản lý nhà nước đối với giáo dục - đào tạo; xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đáp ứng nhu cầu về chất lượng; tiếp tục đổi mới chương trình, tạo chuyển biến mạnh mẽ về phương pháp giáo dục; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục; tăng cường hợp tác quốc tế về giáo dục và đào tạo” Do đó công tác giáo dục được Bộ Chính trị và toàn dân coi đó là một sứ mạng của lịch sử Nếu không có giáo dục thì con người sẽ tụt hậu, đất nước kém phát triển, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội thiếu ổn định
Để đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội, để thực hiện Nghị quyết Trung ương 2, trong Kết luận số 242-TB/TƯ ngày 15/4/2009 của Bộ Chính trị, đồng thời quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh vì một nền giáo dục của dân, do dân và vì dân, ngành giáo dục đặt ra cho hệ thống giáo dục việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục là một yêu cầu cấp thiết cho những nhà quản lý cũng như mỗi người giáo viên Chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhà trường, phụ thuộc vào giờ lên lớp của từng cá nhân của mỗi giáo viên và công tác quản lý của Lãnh đạo nhà trường và giáo viên chủ nhiệm Do đó công tác quản lý lớp chủ
Trang 5nhiệm phải được kiểm tra thường xuyên, kịp thời nhằm nắm bắt được tình hình của lớp về học tập, tâm sinh lý của học sinh và từ đó đưa ra những biện pháp hữu hiệu, giúp các em lĩnh hội được tri thức, tiến bộ trong học tập, chuẩn mực ngôn phong, tác phong cho các em, để các em có đủ bản lĩnh vượt qua khó khăn vươn lên trong cuộc sống, đáp ứng được nhu cầu của xã hội đặt ra “vừa hồng, vừa chuyên”, nhằm phát triển đất nước tiến lên theo con đường xã hội chủ nghĩa
II Thực trạng
1 Thuận lợi:
Được sự hỗ trợ của lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn, các đồng nghiệp vững về chuyên môn, đạo đức tác phong chuẩn mực, luôn năng nổ nhiệt tình sẵn sàng giúp đỡ khi tôi gặp khó khăn
Bản thân có sức khỏe tốt, có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác, nắm được tình hình lớp ngay từ đầu năm học
Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ đảm bảo tốt cho việc thực hiện công tác giáo dục
Các bậc phụ huynh học sinh của lớp 7A1 ngày càng có trách nhiệm hơn trong công tác giáo dục, quản lý chặt chẽ trong học tập cũng như sinh hoạt hàng ngày của các em, hỗ trợ giúp đỡ nhà trường về mọi mặt để bộ mặt giáo dục của nhà trường ngày càng đi lên
Đa số học sinh ngoan hiền, chú ý đến việc học tập, biết sửa đổi khi phạm sai lầm, chấp hành tốt nội quy trường, lớp
2 Khó khăn:
Một số em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, cha mẹ phải đi làm thuê, làm
mướn suốt ngày nên chưa quan tâm đến việc học của các em.
Trang 6Môi trường xung quanh có rất nhiều tụ điểm vui chơi giải trí, nên một số học sinh đã bị cuốn hút vào nơi đó và lãng quên việc học của mình
Phụ huynh học sinh thiếu thông tin về kiến thức xã hội, kiến thức nuôi dạy con, chưa tự giác, chủ động phối hợp với nhà trường hoặc giáo viên chủ nhiệm trong việc quản lý con em mình, chỉ khi nào mời thì các bậc phụ huynh mới đến, đôi khi không đến
Một số học sinh ngại lao động, thường xuyên đi học trễ, ăn mặc có lúc chưa đúng theo nội qui nhà trường, chưa chú ý lắng nghe thầy cô giảng bài, nghỉ học không lý do thỉnh thoảng chửi thề, nói tục, đánh nhau…
Kết quả học tập ở cuối năm học trước của lớp còn thấp
Một số giáo viên trong Hội đồng sự phạm còn yếu tay nghề hoặc có nhiều kinh nghiệm nhưng tiết dạy chưa chuẩn bị chu đáo, chỉ mang tính hình thức, bài dạy chưa đào sâu kiến thức cho học sinh, quản lý học sinh trong tiết dạy còn lỏng lẻo, chưa nghiêm túc nên dẫn đến các em chán học hay bỏ tiết
Học sinh chưa theo kịp phương pháp dạy nêu vấn đề của giáo viên
Tóm lại, trước những thực trạng trên thì bản thân là một giáo viên chủ
nhiệm tôi luôn trăn trở, suy nghĩ với phương pháp quản lý của mình như thế nào
để lớp chủ nhiệm ngày càng tiến bộ hơn, lớp luôn đạt là Chi đội mạnh, học sinh của lớp đoàn kết, giúp đỡ nhau trong học tập, giảm đi những hành vi sai lệch vi phạm nội qui trường, lớp, bản thân các em luôn thấy an toàn và an tâm trong học tập, kết quả học tập ngày càng tiến bộ? Với những trăn trở đó tôi đã đưa ra nhiều giải pháp để hoàn thành được nhiệm vụ và trách nhiệm của mình đối với lãnh đạo ngành cũng như lương tâm của một nhà giáo, một sứ mệnh mà xã hội
đã giao cho
III Các biện pháp giải quyết vấn đề:
1 Xây dựng hình tượng, rèn luyện nhân cách của giáo viên:
Trang 7Lao động của người giáo viên, lao động sư phạm là loại hình lao động đặc biệt; đối tượng lao động của người giáo viên là con người, là thế hệ trẻ đang lớn lên cùng với nhân cách của nó Đối tượng này không phải là vật vô tri, vô giác như tấm vải của người thợ may, viên gạch của người thợ hồ hay khúc gỗ của người thợ mộc mà là một con người rất nhạy cảm với những tác động của môi trường bên ngoài theo hướng tích cực và cả hướng ngược lại Như vậy, người giáo viên phải nâng cao toàn bộ phẩm chất của người giáo viên, tạo được hình tượng tốt đối với học sinh là một yêu cầu tất yếu khách quan của xã hội như Mác đã nói: "Bản thân nhà giáo dục cũng phải được giáo dục"
Một là, người giáo viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức tác
phong chuẩn mực, phải là người gương mẫu đi đầu trong công việc, lời nói phải
đi đôi với việc làm, phải có sức khỏe tốt, năng nổ nhiệt tình Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, không vi phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục của người Việt Nam, là một người
có ích cho xã hội Nói không với cái xấu, tội ác, thù hằn, hiềm khích, ghen tị…
đó là sự nêu gương để cho học sinh noi theo
Hai là, luôn luôn tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, làm sao
để trở thành một kho tàng kiến thức để cho học sinh tìm hiểu và khai thác, chính điều này sẽ giúp giáo viên tiếp cận học sinh dễ dàng hơn và tìm hiểu tâm lý cũng như hoàn cảnh học sinh thuận lợi hơn
Ba là, giáo viên chủ nhiệm phải có đức, điềm tĩnh, biết kiềm chế và kiên
nhẫn, mới có thể lựa chọn dùng các phương pháp giáo dục đúng đắn, đừng thể hiện sự bực tức, có hành vi bạo lực là điều quan trọng, vì bạo lực sẽ đẻ ra bạo lực Học sinh sẽ dùng hành vi đó để hành xử tiếp với người khác, hoặc ngay chính người giáo viên chủ nhiệm sẽ bị học sinh hành xử lại như thế
Bốn là, sẵn lòng giúp đỡ các em khi có hoàn cảnh khó khăn Sống với
một trái tim tràn ngập tình yêu thương sẽ giúp cho học sinh cảm thấy được là có người luôn quan tâm đến các em, lo lắng cho các em, là một hậu phương tinh
Trang 8thần vững chắc để cho các em yêu đời và lạc quan hơn, có như thế sẽ là một động lực thúc đẩy các em học tập tốt hơn
Tóm lại, học sinh trong độ tuổi này phát triển, tâm sinh lý đang trong
quá trình hoàn thiện, trong đó, có những học sinh do hoàn cảnh xuất thân, cá tính đặc biệt, khó giáo dục nên gia đình phải hỗ trợ rất nhiều, giáo viên phải hết sức kiên nhẫn Giáo viên đều phải là tấm gương tốt để các em thấy hành vi không đúng của mình, từ đó các em sẽ tự điều chỉnh và xóa dần đi những lệch lạc của các em, các em sẽ chú tâm đến việc học nhiều hơn
2 Tạo niềm tin đối với học sinh:
Ở lứa tuổi này các em thích làm công tác xã hội:
Có sức lực, đã hiểu biết nhiều, muốn làm được những công việc được mọi người biết đến, nhất là những công việc cùng làm với người lớn
Các em cho rằng công tác xã hội là việc làm của người lớn và có ý nghĩa lớn lao Do đó, được làm các công việc xã hội là thể hiện mình đã là người lớn
và muốn được thừa nhận mình là người lớn và luôn đòi hỏi sự công bằng trong công việc, trong cách đối xử, do đó khi tiếp xúc với các em cần gương mẫu, khéo léo, tế nhị, sự công bằng trong: Cách cho điểm, đánh giá học lực, hạnh kiểm, xử lý những mâu thuẫn của học sinh với học sinh, mâu thuẫn giữa học sinh với giáo viên…
Như vậy, công bằng, tế nhị, khéo léo sẽ tạo được niềm tin đối với các
em, các em luôn tin tưởng đồng thuận theo định hướng, kế hoạch phương pháp của giáo viên Từ đó, sẽ đưa phong trào của lớp tiến bộ, kết quả học tập của các
em cao hơn, lớp đoàn kết, hăng hái tham gia các phong trào của nhà trường
3 Tiếp cận và tìm hiểu hoàn cảnh:
Khi đã tạo được niềm tin, hình tượng tốt đối với học sinh thì việc tiếp cận đối với học sinh rất dễ dàng Với thuận lợi đó giáo viên tìm hiểu thêm được tâm tư, nguyện vọng của các em, biết các em cần gi? Muốn gì? Và làm gì? Tuy
Trang 9nhiên, trong giao tiếp sự ân cần và tế nhị của giáo viên sẽ không làm bộc phát được những bản chất xấu của các em, do đó để rõ hơn bản chất của các em giáo viên phải tiếp cận thêm phụ huynh học sinh và những người xung quanh các em,
từ đó mới đưa ra những phương pháp hợp lý để giáo dục các em
Mục tiêu của phương pháp đặt ra trong năm học là tiếp cận những học sinh, gia đình học sinh yếu kém, học sinh cá biệt của lớp sau đó sẽ tiếp cận những đối tượng còn lại sao cho đến nửa đầu học kỳ II thì tất cả gia đình học sinh đều tiếp xúc đầy đủ
4 Tổ chức bộ máy quản lý chặt chẽ, có khoa học:
Trong công tác quản lý lớp, việc phân công học sinh làm ban cán sự lớp
sẽ rèn luyện cho các em có khả năng lãnh đạo, mạnh dạn, linh hoạt, tự tin, rèn
luyện kỹ năng sống cho các em, đồng thời đào tạo được một con người có bản lĩnh
Ngoài ra việc phân công học sinh làm ban cán sự lớp còn giúp cho giáo viên chủ nhiệm quản lý tất cả các mặt nề nếp, đạo đức, tác phong, học tập, vệ sinh khi giáo viên không đến lớp và nắm được tình hình của lớp hàng ngày chặt chẽ hơn
4.1 Cơ cấu tổ chức đội ngũ quản lý lớp
Cơ cấu tổ chức đội ngũ quản lý lớp theo sơ đồ sau:
Lớp trưởng
Lớp phó
học tập Lớp phó laođộng Lớp phó vănthể
TT
tổ 1
TT
tổ 3
TT
tổ 2
TT
tổ 4
TT
tổ 6 TT
tổ 5
Trang 10Nhìn theo sơ đồ trên ta thấy cơ cấu tổ chức đội ngũ quản lý lớp gồm có: Một lớp trưởng: Chịu trách nhiệm chung tất cả các mặt của lớp
Ba lớp phó: Hỗ trợ lớp trưởng quản lý tổ chức các mặt hoạt động của lớp về: Nề nếp học tập, lao động vệ sinh và văn hóa văn nghệ theo chức danh
Cuối cùng lớp được chia làm 6 tổ học tập, mỗi tổ đều có một tổ trưởng,
tổ trưởng chịu trách nhiệm quản lý các mặt hoạt động của tổ
4.2 Cơ chế vận hành của tổ chức quản lý lớp:
Ngoài vai trò cán bộ lớp vừa nêu trên, đặc điểm nổi bật của cơ chế vận hành này là:
Thay đổi vị trí lãnh đạo của cán bộ lớp tức là mỗi học sinh trong lớp đều thực hiện vai trò cán bộ lớp trong một tuần sau đó cuối tuần các em sẽ tổng kết báo cáo vai trò lãnh đạo của mình đạt được những gì và chưa làm được những gì
để rút kinh nghiệm
Hàng ngày, sau mỗi buổi học tất cả các nhóm trưởng các tổ báo cáo tình hình của tổ cho lớp trưởng và lớp trưởng sẽ tổng hợp các báo cáo đưa ra kết luận điểm mạnh, điểm yếu của lớp bằng văn bản nộp cho giáo viên chủ nhiệm vào cuối buổi học để giáo viên chủ nhiệm nắm được tình hình của lớp, tiếp theo lớp trưởng ghi nhận những tồn tại, yếu kém của lớp qua đầu buổi học sau sinh hoạt cho lớp rút kinh nghiệm để cho các thành viên trong lớp tự điều chỉnh hành vi của mình ngày càng tiến bộ hơn
Một chuyển đổi mới vai trò của lớp phó lao động và tổ trưởng là: Hàng ngày sau mỗi buổi học lớp phó lao động sẽ công bố và phân công khoảng 03 thành viên trực vệ sinh lớp cho ngày sau theo thứ tự danh sách lớp thay vì trước đây theo cách cũ lớp phó lao động bàn giao cho tổ trưởng và tổ trưởng sẽ phân công thành viên trong tổ trực nhật Còn vai trò của tổ trưởng là quản lý vấn đề đi lại của các bạn trong tổ từ nhà đến trường và từ trường tới nhà để phát hiện những hành vi sai lệch của các bạn ngoài giờ ở trường, đảm trách khâu nề nếp