XÂY DỰNG đội NGŨ bí THƯ ĐẢNG ủy xã, THỊ TRẤNỞ HUYỆN TỊNH BIÊN, TỈNH AN GIANG TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

Bêncạnh những thành tựu đã đạt được, Tịnh Biên cũng xuất hiện hàng loạt vấn đềbức xúc, phức tạp trong quản lý và phát triển kinh tế – xã hội như: công tácchuyển đổi cơ cấu kinh tế, giải

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- -NGUYỄN VĂN DƯƠNG

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY XÃ,

THỊ TRẤNỞ HUYỆN TỊNH BIÊN, TỈNH AN GIANG

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Nguyễn Thái Sơn

NGHỆ AN - 2017

Tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thái Sơn

đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Thường vụ Huyện ủy, Ban Tổ chức Huyện

ủy Tịnh Biên đã tạo điệu kiện thuận lợi cho tôi trong việc tiếp cận thu thập sốliệu và thông tin liên quan đến công tác tổ chức và cán bộ của huyện

Dù đã cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài nhưng do điều kiện nghiêncứu và khả năng còn hạn chế, luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếusót về nội dung và hình thức Tác giả rất mong nhận được sự góp ý của Hộiđồng để công trình đươc hoàn thiện hơn

Đồng Tháp, ngày 17 tháng 06 năm 2017

TÁC GIẢ

NGUYỄN VĂN DƯƠNG

MỤC LỤC Trang

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 7

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY CẤP XÃ 7

1.1 Vị trí, vai trò và nhiệm vụ của cấp xã, đảng bộ xã và đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã 7

1.2 Quan điểm về xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã 31

1.3 Tầm quan trọng việc xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã 43

Chương 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN TỊNH BIÊN, TỈNH AN GIANG 50

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa – xã hội huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang 50

2.2 Thực trạng đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang hiện nay 55

2.3 Thực trạng công tác xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang hiện nay 65

2.4 Nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế 75

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG UỶ XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN TỊNH BIÊN, TỈNH AN GIANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 79

3.1 Phương hướng xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang trong giai đoạn hiện nay 79

3.2 Giải pháp xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang hiện nay 85

C KẾT LUẬN 119

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 121

D PHỤ LỤC 124

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khóa VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, Đảng ta khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thànhbại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ,

là khâu then chốt trong công tác Xây dựng Đảng” [3, tr.1] V.I Lênin đãkhẳng định: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyềnthống trị, nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh

tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạophong trào” [22, tr.473] Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

“Cán bộ là cái gốc của công việc”; “Công việc thành công hay thất bại đều docán bộ tốt hay kém”, “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” [23,tr.269-270], Đảng ta luôn coi trọng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cóchất lượng, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị ở cáccấp đáp ứng yêu cầu của cách mạng

Trong hệ thống chính trị bốn cấp của Nhà nước ta thì xã, phường, thịtrấn là đơn vị hành chính ở cơ sở Đây là cấp giữ vị trí hết sức quan trọng, lànơi tuyệt đại bộ phận nhân dân sinh sống, nơi trực tiếp diễn ra mọi hoạt độngcủa đời sống xã hội Đặc biệt, xã, phường, thị trấn là nơi trực tiếp vận độngquần chúng nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ cấp trên giao; phát huy sức mạnh đại đoànkết và quyền làm chủ của nhân dân; nối liền giữa Đảng với nhân dân, tạo sứcmạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội ở địaphương Để thực hiện được những nhiệm vụ đó thì vai trò của đội ngũ cán bộtrong hệ thống chính trị cấp cơ sở là rất quan trọng, trong đó vai trò của bíthư đảng ủy là quan trọng nhất

Do vậy, vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói chung

và xây dựng đội ngũ bí thư đảng uỷ cấp cơ sở nói riêng đã được các văn kiệncủa Đảng đề cập và nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu

Trong các đề tài và bài viết liên quan đến vấn đề nghiên cứu, đáng chú

ý là các công trình: “Mẫu hình và con đường hình thành người cán bộ lãnhđạo chính trị chủ chốt cấp cơ sở” của Học viện Nguyễn Ái Quốc, Hà Nội,1992; “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trongthời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, NXB Chính trị quốc gia, HàNội, 2001 do PGS,TS Nguyễn Phú Trọng và PGS,TS Trần Xuân Sầm đồngchủ biên Các công trình đã đi sâu phân tích, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn

về mẫu hình người cán bộ lãnh đạo; những yêu cầu mới và những giải phápmang tính tổng quát nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốtcấp cơ sở trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước

Một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ đã nghiên cứu về vấn đề này,như: “Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã vùng nông thôn đồng bằngsông Cửu Long hiện nay”, Luận án tiến sĩ Khoa học Lịch sử của Phạm CôngKhâm, năm 2000; “Xây dựng đội ngũ bí thư đảng uỷ xã ở Kiên Giang tronggiai đoạn hiện nay”; “Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt hệ thống chính trịcấp xã ở huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn hiện nay”;Luận văn thạc sĩ của Trần Trung Trực, Học viện Chính trị quốc gia Hồ ChíMinh, năm 2005; Luận văn thạc sĩ của Trần Bích Thuận, năm 2006 Các luận

án, luận văn đã nêu lên thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở khu vựcđồng bằng sông Cửu Long và một số khu vực khác Các tác giả đã đưa ranhững giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ của từng địa phương

Ngoài ra, một số bài viết trên các báo và tạp chí cũng đề cập đến vấn

đề đội ngũ cán bộ như:

- “Xử lý đúng các mối quan hệ trong công tác cán bộ” của Hà Đăng,

(Tạp chí Cộng sản, số 3- 2002) Trong bài, tác giả nêu lên một số mối quan

hệ và sự cần thiết phải xử lý đúng các mối quan hệ đó trong công tác cán bộ:giữa đức và tài, giữa tiêu chuẩn và cơ cấu, giữa năng lực thực tế và bằng cấp

- “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng

và đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở” của tác giả Nguyễn Đức Hà (Tạp chí Xây dựng Đảng, số 4-2008); “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của

Đảng nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

X của Đảng” của đồng chí Nguyễn Văn Chi (Tạp chí Xây dựng Đảng, số

2-2010) Trong đó, tác giả phân tích khá chi tiết những mặt làm được và nhữngmặt yếu kém, hạn chế của công tác tổ chức; công tác quy hoạch cán bộ lãnhđạo, quản lý; công tác luân chuyển cán bộ; vấn đề xây dựng TCCSĐ Từ đó,tác giả đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn công tác tổ chức cán

bộ trong thời gian tới

- “Kiện toàn, củng cố tổ chức cơ sở đảng, nâng cao chất lượng cán bộ,

đảng viên” của đồng chí Trần Lê Sơn Trà (Tạp chí Xây dựng Đảng, số

4-2014); “Tiếp tục củng cố, nâng cáo chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ

cán bộ, đảng viên” của đồng chí Nguyễn Ngọc Lâm (Tạp chí Xây dựng Đảng, số 2-2015) Trong đó, các tác giả đã khái quát về chức năng, nhiệm vụ

của đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn và đặt ra yêu cầu đổi mới nộidung, phương pháp giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng đảng viên về tư tưởngchính trị, trình độ năng lực, phẩm chất, đạo đức, lối sống nói chung và trongtừng lĩnh vực hoạt động của đảng viên

Tịnh Biên là một trong 11 huyện, thị, thành phố của tỉnh An Giang, cótổng diện tích tự nhiên 35.489,09ha, chiểm 10,03% so với tổng diện tích toàntỉnh; dân số là 121.145 người, mật độ dân số bình quân đạt 341 người/km2,gồm các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa; cùng với cả tỉnh, Tịnh Biên đang trong

quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH, nhất là CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn;thực hiện Chương trình, mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Bêncạnh những thành tựu đã đạt được, Tịnh Biên cũng xuất hiện hàng loạt vấn đềbức xúc, phức tạp trong quản lý và phát triển kinh tế – xã hội như: công tácchuyển đổi cơ cấu kinh tế, giải tỏa, di dời, đền bù, giải phóng mặt bằng đểxây dựng các công trình trọng điểm của huyện, tỉnh; các tệ nạn xã hội, cácphần tử xấu lợi dụng tôn giáo để gây rối làm mất an ninh trật tự ở nông thôn;đời sống của một bộ phận nhân dân, trong đó có gia đình chính sách cònnhiều khó khăn,… Thực trạng đó là một vấn đề cần được giải quyết, khắcphục một cách hiệu quả, nhất là giải quyết từ cơ sở.

Tình hình trên, đã đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở nóichung, đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên nói riêng, phải

có phẩm chất đạo đức, năng lực tốt, bản lĩnh chính trị, chuyên môn, nghiệp

vụ vững vàng; đặc biệt là kiến thức về lãnh đạo, quản lý, điều hành và vậnđộng nhân dân tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới Để góp phần giải

quyết các vấn đề quan trọng đó, tôi quyết định chọn đề tài: “Xây dựng đội ngũ bí thư đảng uỷ xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp với hy vọng sẽ góp phần

làm tốt công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đáp ứng yêucầu, nhiệm vụ mà Đảng bộ và nhân dân huyện Tịnh Biên giao cho

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp

cơ sở, luận văn tổng kết thực tiễn tại địa phương và đề xuất giải pháp nhằmxây dựng đội ngũ bí thư đảng uỷ xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh AnGiang đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về vấn đề cán bộ, công tác cán bộ vàxây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay

Phân tích, đánh giá thực trạng đội ngũ bí thư đảng uỷ xã, thị trấn ởhuyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang

Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ bí thư đảng

uỷ xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang đáp ứng yêu cầu nhiệm vụtrong tình hình mới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là xây dựng đội ngũ bí thư đảng uỷcác xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang trong giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu đội ngũ bí thư đảng ủy đương chức và công tácxây dựng đội ngũ kế cận bí thư đảng ủy cấp xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên,tỉnh An Giang từ năm 2016 đến 2020 và định hướng giải pháp đến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được tiến hành trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaduy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; đồng thời, sử dụng kết hợpcác phương pháp phân tích, tổng hợp, lôgíc – lịch sử, đặc biệt phương pháptổng kết thực tiễn

6 Những đóng góp mới của đề tài

Đánh giá đúng thực trạng đội ngũ bí thư đảng ủy xã, thị trấn và côngtác xây dựng đội ngũ cán bộ kế cận bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện TịnhBiên, tỉnh An Giang

Đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm góp phần xây dựng đội ngũ

bí thư đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang có đủ phẩmchất, năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương trong thời gian tới

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể cung cấp thêm luận cứ khoahọc cho các cấp uỷ đảng trong tỉnh thực hiện tốt công tác cán bộ ở cơ sở.Đồng thời, cung cấp những luận cứ khoa học mới góp phần hỗ trợ nghiên cứukhoa học chính trị trong đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ

là “xã” Theo đó, “Làng, xã là một đơn vị tụ cư, đơn vị kinh tế, đơn vị tínngưỡng và sinh hoạt văn hoá cộng đồng, đơn vị hành chính cấp cơ sở Trải quahàng nghìn năm Bắc thuộc, dưới ách thống trị và âm mưu đồng hoá của phongkiến Trung Quốc, làng xã ở Việt Nam đã nhiều lần biến đổi và sau đó đến cáctriều đại phong kiến bản địa cũng gần một nghìn năm, nó đã nhiều lần được cảicách về thể chế và kết cấu xã hội” [31, tr.1,2]

Theo GS,TS Hoàng Chí Bảo, “Làng là một từ Nôm, là tiếng nói dân dã,

là ngôn ngữ đời sống trong dân gian đã ăn sâu vào tâm lý ý thức của người Việt

từ thế hệ này sang thế hệ khác Đó không chỉ là một không gian sinh tồn, mộtmôi trường kinh tế – sản xuất với nghề trồng lúa nước cổ truyền mà còn là mộtkhông gian xã hội và cảnh quan văn hoá” [7, tr.54]

Cũng theo GS,TS Hoàng Chí Bảo, “Xã là một từ Hán, là khái niệm hànhchính, là đơn vị cơ sở của quản lý hành chính, được thừa nhận khi chính quyềnnhà nước phong kiến lúc đó thi hành những cải cách hành chính, biến công xã –làng Việt cổ – thành đơn vị hành chính cấp cơ sở gọi là xã” [7, tr.54].

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, cấp xã giữ vị trí, vaitrò hết sức quan trọng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội

và chống ngoại xâm Xã là nơi cộng đồng dân cư sinh sống, liên kết chặt chẽ vớinhau trong quan hệ kinh tế, xóm làng, họ tộc, hội hè, tín ngưỡng, giúp đỡ vàchia sẻ với nhau trong cuộc sống Xã được hình thành bởi các làng; mỗi làng, xã– ngoài những điểm chung về văn hoá, phong tục tập quán… còn có những nétriêng, tạo nên sự phong phú, đa dạng cho nền văn hoá của xã hội Việt Nam

Trong thời kỳ Bắc thuộc và Pháp thuộc đều xác định cấp xã là cấp quản

lý hành chính ở cơ sở, nằm trong hệ thống quản lý hành chính lãnh thổ của đấtnước Bộ máy chính quyền cấp xã là công cụ phục vụ đắc lực cho chính quyềnnhà nước cấp trên trong việc cai quản nông thôn Vì thế, họ luôn coi trọng việcxây dựng, củng cố bộ máy chính quyền cấp xã, nắm chắc được ruộng đất và dânđinh ở làng xã mình, khai thác đầy đủ, triệt để các thứ thuế khoá và nghĩa vụ củadân đinh đối với nhà nước; duy trì và tăng cường sự bóc lột của chúng đối vớidân đinh

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, “xã” trở thành địa bàn đặc biệtquan trọng, ở đó các tổ chức đảng được che chở, bảo vệ và là nơi tuyên truyềngiác ngộ quần chúng, lôi cuốn họ vào phong trào đấu tranh cách mạng

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, vị trí, vai trò của cấp xã đã được nâng lên ởtầm cao mới, là căn cứ địa của cách mạng; là nơi xây dựng và hoạt động của lựclượng du kích, dân quân tự vệ; là nơi cung cấp cho Đảng những quần chúng ưu

tú để tăng cường sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo của Đảng trong cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược

Khi giành được chính quyền, cùng với việc xây dựng bộ máy chính quyềnTrung ương, tỉnh, huyện, Đảng và Nhà nước ta đã coi trọng việc xây dựng tổchức bộ máy của Đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể ở cấp xã Vị trí, vaitrò của cấp xã được khẳng định trong Hiến pháp và trong các Văn kiện đại hộitoàn quốc của Đảng Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992, 2013 và nhiều sắc lệnhcủa Nhà nước đều xác định: cấp xã là một đơn vị nằm trong HTHC của bộ máyNhà nước; là cấp thấp nhất trong các cấp độ quản lý của hệ thống chính quyềnNhà nước nhưng lại là nền tảng của chế độ chính trị và đời sống xã hội.

HTCT cấp xã có đảng ủy, HĐND, UBND, MTTQ và các đoàn thể chínhtrị – xã hội Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp tổ chức tuyên truyền, vận độngnhân dân thực hiện tốt đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

và các nhiệm vụ chính trị của cấp trên giao Theo niên giám thống kê năm 2013của Tổng cục Thống kê (bản tóm tắt), đến cuối năm 2013 cả nước có 9.001 xã;1.545 phường; 615 thị trấn tương đương cấp xã

Thị trấn là cấp tương đương với xã; phường là đơn vị hành chính cơ sởtrực thuộc thành phố; nhiều phường vẫn gắn một phần với sản xuất và cư dânnông nghiệp nên cấp cơ sở được gọi chung là cấp xã, phường, thị trấn

Xã, phường, thị trấn là cấp hành chính thấp nhất Tuy nhiên, để QLNNđược chặt chẽ hơn, các xã, phường, thị trấn còn chia nhỏ địa bàn thành cáckhóm, ấp, thôn, bản Các tổ chức trong HTCT xã, phường, thị trấn có hai đặc

trưng nổi bật: Thứ nhất: Là nơi gần với nhân dân nhất; thứ hai: Là nơi cụ thể

hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, tỉnh,huyện; chính sách, pháp luật của Nhà nước

1.1.1.2 Đảng ủy và đảng bộ xã

C.Mác và Ph.Ăngghen đã nghiên cứu về quy luật phát triển của xã hộiloài người, đặc biệt là nghiên cứu CNTB và phát hiện ra sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân Đó là sứ mệnh đào huyệt chôn CNTB và xây dựng thànhcông chủ nghĩa xã hội Đồng thời cũng chỉ rõ: Giai cấp công nhân muốn hoàn

thành được sứ mệnh lịch sử ấy phải giác ngộ sứ mệnh lịch sử và phải được tổchức, phải có đội tiên phong lãnh đạo đó là Đảng Cộng sản, Đảng của giai cấpcông nhân C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ: “Đảng cũng phải hoạt động sao cho có

tổ chức nhất, thống nhất nhất, độc lập nhất” [9, tr.168] “Vì sự hình thành phongtrào công nhân trong mỗi nước chỉ có thể được bảo đảm bằng sức mạnh của sựthống nhất và sự tổ chức” [9, tr.531]

Thông qua hoạt động thực tiễn, C.Mác và Ph.Ăngghen đã xây dựngnhững tổ chức cộng sản đầu tiên như: “Liên đoàn những người cộng sản”, “HộiLiên hiệp công nhân quốc tế” Để thực hiện sự lãnh đạo và truyền bá tư tưởngtrong giai cấp công nhân và nhân dân lao động, hai tổ chức nói trên được hìnhthành từ Trung ương đến cơ sở TCCSĐ lúc đó được C.Mác và Ph.Ăngghen gọitên là “chi bộ” với nhiệm vụ chủ yếu được quy định trong điều lệ là thực hiệnNghị quyết của Liên đoàn (của Đảng) và quản lý hội viên (đảng viên)

Tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về vị trí và quyền hạn của chi bộ trong

hệ thống tổ chức của Đảng bước đầu được hình thành với những nét sơ khai quanhững quy định cụ thể trong Điều lệ của Hội Liên hiệp công nhân quốc tế

Trong hoàn cảnh lịch sử mới, CNTB chuyển sang đế quốc chủ nghĩa,V.I.Lênin đã đấu tranh kịch liệt chống chủ nghĩa cơ hội trong Quốc tế II để bảo vệ vàphát triển tư tưởng C.Mác và Ph.Ăngghen, phát triển lý luận về xây dựng Đảng,Người khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản, khẳng địnhĐảng phải là tổ chức cao nhất, chặt chẽ nhất của giai cấp Người nói: “Đảng đội tiênphong của giai cấp phải hết sức có tổ chức” [21, tr.268]

Trong hoạt động thực tiễn nhằm xây dựng đội tiền phong của giai cấp vôsản Nga, V.I.Lênin đặc biệt chú ý đến việc xây dựng các “tiểu tổ” các “nhóm”trong công tác ở các công xưởng nhà máy, Người coi đó là nhiệm vụ đầu tiên vàcấp thiết của Đảng Dân chủ – xã hội Để Đảng thật sự là cơ thể sống từ trungương tới địa phương, bám chắc vào quần chúng, vào cơ sở, theo Người: “Mỗinhà máy phải là một thành trì của chúng ta… Tôi muốn nhấn mạnh ở đâu, những

“nhóm” nhà cách mạng công nhân nhất định cũng phải là hạt nhân và người lãnhđạo, người chủ” [21, tr.17] Đối với TCCSĐ ở nông thôn, V.I.Lênin cũng chỉ rõ:

“Vấn đề công tác nông thôn hiện nay vẫn là vấn đề cơ bản của công cuộc xây dựngchủ nghĩa xã hội” [21, tr.351] Vấn đề đó cũng được nhấn mạnh khi Đảng trở thànhĐảng cầm quyền, Người cho rằng trong lãnh đạo kinh tế, Đảng “phải đem hết sứclực, đem hết sức chú ý để tạo ra, để phát huy mọi tính chủ động lớn hơn ở cơ sở”[21, tr.352]

Đồng thời với việc tuyển chọn được những cán bộ lãnh đạo có tài, phảitìm những người có khả năng làm công tác tổ chức, hình thành nên một cơ quanchuyên thiết kế tổ chức bộ máy và con người thực hiện những chức năng, nhiệm

vụ của từng cơ quan, tổ chức đó V.I.Lênin cũng chỉ rõ nguồn để tuyển chọnchính là những người trong quần chúng nhân dân “nhiệm vụ tổ chức của chúng

ta chính là ở chỗ tìm ra những nhà lãnh đạo và những nhà tổ chức trong quầnchúng nhân dân Công tác to lớn, vĩ đại ấy ngày nay trở nên cấp thiết” [22,tr.333]

Như vậy, theo tư tưởng của V.I.Lênin, tổ chức Đảng ở cơ sở là nền tảng,

là hạt nhân lãnh đạo của Đảng ở cơ sở, có mối quan hệ chặt chẽ với quảng đạiquần chúng nhân dân, “lôi cuốn quần chúng vào việc giải quyết một cách tự giáccác vấn đề của Đảng” [25, tr.82], Đảng mạnh là do các tổ chức đảng mạnh Tưtưởng của V.I.Lênin là kim chỉ nam soi sáng cho quá trình xây dựng Đảng,không những trong giai đoạn Đảng lãnh đạo cuộc đấu tranh giành chính quyền

mà còn có giá trị thực tiễn lớn lao trong suốt quá trình Đảng lãnh đạo xây dựngCNXH và chủ nghĩa cộng sản

Đảng ta luôn quan tâm chú ý xây dựng TCCSĐ, coi đây là một trongnhững vấn đề cơ bản của toàn bộ công tác xây dựng Đảng Ra đời và trưởngthành trong một nước nông nghiệp lạc hậu, Đảng ta rất thành công trong việcvận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin để đề ra đường lối chính trị đúng đắn,phát huy sức mạnh của cả dân tộc để giải quyết vấn đề mang tính thời đại: Giải

phóng dân tộc, xây dựng CNXH Trong cách mạng dân tộc dân chủ, Đảng takhông chỉ thành công trong xây dựng đường lối chính trị đúng đắn, mà cònthành công trong việc xây dựng đường lối tổ chức đảng.

Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, TCCSĐ nông thôn luôn giữvai trò lãnh đạo, nhạy bén chủ động trong việc lôi cuốn và phát động quầnchúng thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, đã góp phần quan trọng vàoviệc xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng thật sự là những chiến sĩ tiênphong gắn bó mật thiết và lãnh đạo quần chúng

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Người đãvận dụng sáng tạo học thuyết xây dựng Đảng của giai cấp công nhân, của chủnghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam để giải quyết đúng đắnnhững vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng Đảng Xác định vị trí nền tảng củaTCCSĐ, Người cho rằng: “Mỗi chi bộ của Đảng phải là một hạt nhân lãnh đạoquần chúng ở cơ sở, đoàn kết chặt chẽ, liên hệ mật thiết với quần chúng, pháthuy được trí tuệ và lực lượng vĩ đại của quần chúng”[27, tr.23]; Người còn chỉrõ: “Chi bộ là gốc rễ của Đảng ở trong quần chúng Chi bộ tốt thì mọi chính sáchcủa Đảng đều được thi hành tốt, mọi công việc đều tiến bộ không ngừng Tráilại, nếu chi bộ kém thì công việc không trôi chảy” [26, tr.286]

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: TCCSĐ là nơi nắm vững vàbảo đảm cho mọi hoạt động ở cơ sở theo đúng đường lối, chính sách của Đảng

và Nhà nước Làm tốt công tác xây dựng TCCSĐ là một yếu tố quan trọng đểĐảng vững mạnh Hạt nhân của TCCSĐ là chi bộ, nơi quán triệt và tổ chức thựchiện các nghị quyết của Đảng; nơi đấu tranh về quan điểm và rèn luyện đảngviên; nơi vận động quần chúng thực hiện tốt chính sách của Đảng Người khẳngđịnh: “Chi bộ là đồn lũy của Đảng chiến đấu ở trong quần chúng, là sợi dâychuyền để liên hệ Đảng với quần chúng Chi bộ mạnh tức là Đảng mạnh” [26,tr.286] “Mỗi chi bộ của Đảng phải là một hạt nhân lãnh đạo quần chúng ở cơ

sở Mỗi cấp bộ của Đảng phải là một cơ quan lãnh đạo vững chắc ở địa phương

theo đúng đường lối, chính sách của Trung ương” [30, tr.28] Đối với chi bộ ởnông thôn là “Tăng cường đoàn kết nông thôn và làm cho toàn thể xã viên, toànthể nông dân phấn khởi, hăng hái sản xuất, thực hành tiết kiệm, phát triển vàcủng cố hợp tác xã Phải nâng cao trình độ giác ngộ lý tưởng cách mạng, tinhthần yêu nước, ý thức làm chủ của xã viên Phải đi đúng đường lối quần chúng,biến những nghị quyết của Đảng thành quyết tâm của quần chúng, phải kiênquyết chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh” [29, tr.222] Vì chi bộ có vai trò quantrọng, cho nên muốn thực hiện tốt kế hoạch của Đảng, thì phải chăm lo củng cốchi bộ Chi bộ tốt thì đảng bộ mới tốt và mọi chính sách của Đảng đều được thihành tốt, mọi công việc đều tiến bộ không ngừng.

Tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta khẳng định: “Những thành tựuđạt được, những tiềm năng được khai thác, những kinh nghiệm có giá trị đều bắtnguồn từ sự nỗ lực phấn đấu của quần chúng ở cơ sở mà hạt nhân lãnh đạo là tổchức đảng Nhưng mặt khác, sự yếu kém của nhiều tổ chức đảng đã hạn chếnhững thành tựu của cách mạng” [15, tr.441]

Những luận điểm của các nhà kinh điển, của Đảng ta đều khẳng định vịtrí, vai trò quan trọng của TCCSĐ, là một bộ phận nằm trong hệ thống tổ chứccủa Đảng Trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền để đảm bảo sự lãnh đạotoàn diện, TCCSĐ cũng phát triển phong phú với nhiều loại hình khác nhau ởcác tổ chức kinh tế, xã hội, các đoàn thể nhân dân, các cơ quan xí nghiệp, trườnghọc, … Với mỗi loại hình TCCSĐ, do nhiệm vụ chính trị khác nhau, nên cónhững chức năng, nhiệm vụ cụ thể khác nhau, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo củaĐảng ở cơ sở

Để bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội,các tổ chức đảng được thành lập ở mọi nơi, ở tất cả các cấp, các ngành, các lĩnhvực hoạt động của đời sống xã hội từ Trung ương đến địa phương và cơ sở Hệthống tổ chức cơ bản của Đảng được thành lập tương ứng với hệ thống tổ chứchành chính của Nhà nước gồm 4 cấp: Cấp Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và

cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) Ngoài ra, tổ chức đảng còn được lập ra ở nhữngnơi có đặc điểm riêng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương.

Hiện nay, toàn Đảng có 67 đảng bộ trực thuộc Trung ương, gồm 58 đảng

bộ tỉnh, 05 đảng bộ thành phố, 04 đảng bộ trực thuộc Trung ương (Đảng bộQuân đội, Đảng bộ Công an và 02 Đảng bộ Khối) Có gần 1.300 đảng bộ cấphuyện và tương đương (gần 700 đảng bộ huyện, quận, thị xã, thành phố thuộctỉnh và gần 600 đảng bộ tương đương là cấp trên trực tiếp của TCCSĐ) Có gần57.000 TCCSĐ, với tổng số hơn 4 triệu đảng viên Có 5 loại hình TCCSĐ cơbản là: TCCSĐ xã, phường, thị trấn; TCCSĐ trong doanh nghiệp (trong đó cónhiều loại hình doanh nghiệp); TCCSĐ trong cơ quan hành chính; TCCSĐ trongđơn vị sự nghiệp và TCCSĐ trong lực lượng vũ trang [32, tr.8-9]

Là một nước nông nghiệp, các TCCSĐ ở nông thôn có tầm quan trọngđặc biệt trong việc lãnh đạo nông dân tiến hành các hoạt động sản xuất bảo đảmANCT, TTATX, phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng nông thôn mới Ở nôngthôn, các cơ sở đảng là những đơn vị lãnh đạo toàn diện, là cầu nối giữa Đảngvới nhân dân, là nơi có vị trí quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp, nôngdân, nông thôn đi lên CNXH Thực tiễn cho thấy chuyển động ở cơ sở là khâuquyết định thắng lợi công cuộc đổi mới, bởi vì mọi chủ trương, chính sách, phápluật của Đảng và Nhà nước đều được tổ chức thực hiện ở cơ sở Mặt khác, chính

cơ sở là nơi kiểm nghiệm chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhànước trong quần chúng, là nơi tâm tư nguyện vọng của quần chúng được tập hợp

và phản ánh với Đảng; qua đó những chủ trương, chính sách Đảng được bổ sungkịp thời và ngày càng hoàn chỉnh Có thể nói rất nhiều đáp án của cuộc sống đềutìm thấy ở cơ sở

Đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn là hạt nhân chính trị, lãnh đạothực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;lãnh đạo thực hiện chức năng quản lý hành chính Nhà nước trên địa bàn; xâydựng HTCT ở cơ sở xã, phường, thị trấn vững mạnh, giàu đẹp, văn minh; không

ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dânlàm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước.

1.1.2 Vị trí, vai trò và nhiệm vụ của đảng bộ cấp xã

1.1.2.1 Vị trí, vai trò của đảng bộ cấp xã

Xã, phường, thị trấn là đơn vị hành chính Nhà nước ở cơ sở gọi chung làcấp xã, có vị trí hết sức quan trọng trong bộ máy hành chính bốn cấp ở nước ta.Nói về vị trí, vai trò của cấp xã, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cấp xã làcấp gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọicông việc đều xong xuôi” [23, tr.371]

Hiến pháp năm 2013 của nước ta cũng xác định rõ: Nước chia thànhtỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; tỉnh chia thành huyện, thành phố trựcthuộc tỉnh và thị xã; huyện chia thành xã, thị trấn; thành phố trực thuộc tỉnh, thị

xã chia thành phường và xã; quận chia thành phường

Như vậy, xã, phường, thị trấn là đơn vị hành chính cuối cùng trongHTHC bốn cấp ở nước ta; là hình ảnh của một xã hội thu nhỏ, nơi tổ chức thựchiện mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

và biến nghị quyết của Đảng thành hiện thực sinh động Thông qua HTCT, nắmbắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; kiểm nghiệm tính đúng đắncủa đường lối, chính sách tạo nên cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân

Từ thực tiễn, xã, phường, thị trấn là nơi đóng góp những sáng kiến, kinhnghiệm, đề xuất, báo cáo với Đảng và Nhà nước để sửa đổi, bổ sung và đề rađường lối, chủ trương, chính sách sát với thực tế cơ sở

Các tổ chức của HTCT cấp xã là một bộ phận quan trọng tạo nên HTCT

ở nước ta HTCT ở cấp xã mạnh thì HTCT ở cấp quận, huyện và thành phố mớimạnh; là cơ sở, tiền đề tạo nên sự vững chắc của HTCT quốc gia, có sức đềkháng tốt, vững vàng trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khuvực, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp CNH,HĐH đất nước, cũng như việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây

dựng nông thôn mới Các tổ chức của HTCT cấp xã vững mạnh, hoạt động cóhiệu quả phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ cán bộ công chức Đội ngũ này có chấtlượng tốt, năng động, sáng tạo, có năng lực, phẩm chất đạo đức, phương pháp,phong cách công tác tốt sẽ làm cho HTCT cấp xã vững mạnh.

Lãnh tụ Hồ Chí Minh, người trực tiếp tổ chức và lãnh đạo Đảng ta đãvận dụng những nguyên lý trên vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, trongđiều kiện Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền cũng như khi trở thànhđảng cầm quyền lãnh đạo nhân dân thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xâydựng, bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa và đấu tranh giải phóng miền Namthống nhất đất nước Người nhấn mạnh, các chi bộ, đảng bộ cơ sở có vai trò

là “nền móng” để Đảng liên hệ với quần chúng Vì thế, chất lượng của cácTCCSĐ là một trong những nhân tố quyết định năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu của Đảng, quyết định việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị ở

cơ sở, “chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt”

Từ những quan điểm tư tưởng của các nhà kinh điển, Chủ tịch Hồ ChíMinh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã đặc biệt quan tâm xây dựng cácTCCSĐ, luôn coi các TCCSĐ là những đơn vị chiến đấu cơ bản, những tếbào của Đảng, là nền tảng trên đó Đảng được xây dựng vững chắc và thựchiện sự lãnh đạo của mình đối với cách mạng Việt Nam Từ thực tiễn xâydựng TCCSĐ, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã rút ra bài học: “Nhữngthành tựu đã đạt được, những tiềm năng được khai thác, những kinh nghiệm

có giá trị đều bắt nguồn từ sự nỗ lực phấn đấu của quần chúng ở cơ sở màhạt nhân là tổ chức đảng Nhưng mặt khác, sự yếu kém của nhiều TCCSĐ đãhạn chế những thành tựu của cách mạng” [15, tr.141]

Gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đất nước đã đạtđược những thành tựu to lớn quan trọng, đã khắc phục sự khủng hoảng kinh

tế – xã hội và bước vào thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐHđất nước Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta xác định mục tiêuphương hướng tổng quát 05 năm (2011 – 2016) là: “Tiếp tục nâng cao năng

lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới;xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy dân chủ và sứcmạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; nâng caođời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; giữ vững ổn định chính trị – xã hội;tăng cường hoạt động đối ngoại; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thốngnhất, toàn vẹn lãnh thổ; tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thànhnước công nghiệp theo hướng hiện đại” [20, tr.252].

Mục tiêu, phương hướng Đại hội XI đặt ra rất lớn, mới mẻ, chúng talại chưa có nhiều cơ sở lý luận và kinh nghiệm; từ đó đặt ra những yêu cầumới về năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, trong đó TCCSĐ với

vị trí, vai trò của mình trong hệ thống tổ chức và hoạt động của Đảng làkhâu quan trọng bảo đảm cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước thành công

Từ vị trí, vai trò trên, các cấp đảng bộ, trong đó các đảng bộ xã,phường, thị trấn xác định đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, một tráchnhiệm nặng nề đòi hỏi mỗi đảng bộ phải nâng cao năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu của Đảng trong tình hình mới Là hạt nhân chính trị ở cơ sở, cácđảng bộ xã, phường, thị trấn là nền tảng của Đảng, là nơi tiếp thu, tổ chức quántriệt và vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước và cơ quan cấp trên cho phù hợp với đặc điểmcủa đơn vị; đề ra mục tiêu, phương hướng nhiệm vụ công tác và chủ trương,giải pháp thực hiện Đồng thời, nắm vững và phản ánh tâm tư, nguyện vọng,những yêu cầu chính đáng của quần chúng để Đảng và Nhà nước định rađường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn, sát hợp với điều kiện thực tiễn

Mặt khác, các đảng bộ xã, phường, thị trấn quan tâm xây dựng, kiệntoàn tổ chức và định hướng hoạt động của chính quyền, MTTQ, các đoànthể, các tổ chức kinh tế, xã hội ở cơ sở đảm bảo cho đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chỉ thị, nghị quyết củacấp trên và của địa phương được tổ chức thực hiện đưa vào cuộc sống vàmang lại hiệu quả; ngăn chặn những tiêu cực, uốn nắn những lệch lạc.Khẳng định và ủng hộ những nhân tố mới trong hoạt động của các tổ chức

trong HTCT Phát động, lãnh đạo và duy trì các phong trào thi đua yêu nướccủa quần chúng nhân dân.

Hoạt động lãnh đạo của các đảng bộ xã, phường, thị trấn là tập trungphát triển kinh tế, văn hóa – xã hội; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần chonhân dân; lãnh đạo giữ vững ổn định an ninh chính trị – trật tự an toàn xãhội; nâng cao năng lực và sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên;đóng góp những kinh nghiệm hay, cách làm tốt để Đảng nghiên cứu, sửa đổi

bổ sung chủ trương, chính sách đã đề ra phù hợp với yêu cầu tình hình thựctiễn, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của nhân dân

1.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ cấp xã

Trong cách mạng XHCN, Đảng trở thành lực lượng lãnh đạo toàn xãhội Căn cứ Điều lệ Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXcủa Đảng, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị(khóa IX), căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đặcđiểm tình hình xã, Ban Bí thư quy định chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ xãtheo Quy định số 95-QĐ/TW, ngày 03-03-2004 như sau: Đảng bộ xã là hạtnhân chính trị, lãnh đạo thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước; lãnh đạo phát triển kinh tế – xã hội; xâydựng HTCT ở xã vững mạnh, nông thôn giàu đẹp, văn minh; không ngừng

nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dânlàm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Để thực hiện chức năng là hạt nhân chính trị lãnh đạo các mặt hoạtđộng trên địa bàn, các đảng bộ ở xã, phường, thị trấn cần phải thể hiện rõ vaitrò là đội tiền phong chính trị của địa phương cụ thể là:

Thứ nhất, nêu cao bản lĩnh, trí tuệ và sự năng động, sáng tạo trong

lãnh đạo xây dựng tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền, Mặt trận

và các đoàn thể thật sự trong sạch, vững mạnh đủ sức quản lý điều hành và

tổ chức thực hiện tốt các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước đưa ra

Thứ hai, tiến hành kiểm tra, giám sát các hoạt động ở cơ sở để kịp thời

chấn chỉnh, uốn nắn những lệch lạc, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợiphát triển những người có tài, có đức để cất nhắc, đề bạt vào vị trí lãnh đạocác tổ chức trong HTCT ở cơ sở

Thứ ba, chăm lo đào tạo đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng đội ngũ

đảng viên và kết nạp đảng viên mới; thực hiện chế độ sinh hoạt đảng, tự phêbình và phê bình, kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng, giữ gìn kỷluật và sự đoàn kết thống nhất trong Đảng; trực tiếp hoặc gián tiếp bầu các

cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng, HĐND và tham gia xây dựng đường lối,chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, các nghị quyết của Đảngcấp trên

cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; động viên nhân dân làm trònnghĩa vụ đối với Nhà nước; xây dựng xã, phường, thị trấn giàu đẹp, văn minh.

Lãnh đạo chính quyền thực hiện đúng chức năng quản lý hành chính nhànước và công tác quản lý đô thị trên địa bàn; thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở

hạ tầng theo quy hoạch; chăm lo phát triển sự nghiệp văn hoá, giáo dục, y tế,bảo vệ môi trường, thực hiện tốt các chính sách xã hội, xoá đói, giảm nghèo

Lãnh đạo xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, thực hiện tốtphương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; giám sát mọi hoạtđộng ở cơ sở theo đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhànước; mở rộng dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ luật, kỷ cương; kịp thời giảiquyết những vướng mắc phát sinh trong cộng đồng dân cư ở cơ sở theo đúngluật pháp, không để tích tụ mâu thuẫn trở thành điểm nóng, không để xảy ra tìnhtrạng khiếu kiện tập thể, vượt cấp hoặc lợi dụng dân chủ để làm mất ổn địnhchính trị trên địa bàn

Lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ quốc phòng toàn dân và chính sách hậuphương quân đội, giữ vững an ninh chính trị – trật tự an toàn xã hội; đề cao tinhthần cảnh giác cách mạng, bảo vệ nội bộ, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tậpthể, tính mạng và tài sản của nhân dân; ngăn chặn và đẩy lùi các tệ nạn xã hội,nhất là ma tuý, mại dâm

+ Lãnh đạo công tác tư tưởng:

Thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy truyền thống yêu nước, yêu CNXHtrong các tầng lớp nhân dân, nhất là trong thanh thiếu niên; xây dựng tình đoànkết, gắn bó, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau; xây dựng môi trường văn hoá lànhmạnh ở tổ dân phố, khu dân cư và trong từng gia đình, chú trọng tuyên truyền vànhân rộng gương người tốt, việc tốt, các nhân tố tích cực trên mọi lĩnh vực

Tuyên truyền, vận động làm cho nhân dân hiểu và chấp hành đúng đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ

của địa phương; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhândân để giải quyết và báo cáo lên cấp trên.

Lãnh đạo cán bộ, đảng viên và nhân dân đấu tranh chống các quan điểmsai trái, những hành vi nói, viết và làm trái với đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước; chống tư tưởng cơ hội, thực dụng, cục bộ, bèphái, gia trưởng, bảo thủ và các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan; phòng, chống sựsuy thoái về đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên

+ Lãnh đạo công tác tổ chức, cán bộ:

Cùng với lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức trong HTCT ở cơ

sở vững mạnh thì việc xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồidưỡng cán bộ là hết sức quan trọng nhằm tích cực tạo nguồn cán bộ tại chỗ, từngbước trẻ hoá đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn

Cấp uỷ xây dựng quy chế về công tác tổ chức, cán bộ; nhận xét, đánh giá,

bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật, đãi ngộ đối với cán bộ thuộcquyền; quản lý và kiểm tra việc thực hiện chính sách đối với cán bộ ở cơ sở theophân cấp; giới thiệu người đủ tiêu chuẩn, có tín nhiệm trong tổ chức đảng vànhân dân để bầu vào các chức danh chủ chốt của đảng ủy, HĐND, UBND,MTTQ, các đoàn thể chính trị – xã hội theo luật định và điều lệ của mỗi tổ chức

Cấp uỷ đề xuất ý kiến trong việc lựa chọn, giới thiệu cán bộ tham gia vàocác cơ quan lãnh đạo của Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị – xã hội và cán

bộ chủ chốt ở cơ sở do cấp trên quản lý

+ Lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội:

Lãnh đạo xây dựng MTTQ và các đoàn thể chính trị – xã hội ở xã,phường, thị trấn vững mạnh, thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo luật định

và điều lệ của mỗi đoàn thể Thực hiện tốt các chính sách về dân tộc, tôn giáocủa Đảng và Nhà nước; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân, thi đua thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ được giao

Lãnh đạo MTTQ và các đoàn thể chính trị – xã hội tham gia xây dựng,bảo vệ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vàcác nhiệm vụ chính trị của địa phương; những chủ trương, chính sách về xâydựng và phát triển địa phương, giải quyết việc làm và các chính sách xã hộikhác; tham gia giám sát và phản biện xã hội.

+ Xây dựng tổ chức đảng:

Đề ra chủ trương, nhiệm vụ và biện pháp xây dựng đảng bộ, chi bộ trongsạch, vững mạnh, gắn với xây dựng, củng cố HTCT ở cơ sở; nâng cao năng lựclãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên, nhất là việc pháthiện và đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện tiêucực khác; chú trọng xây dựng và nâng cao chất lượng lãnh đạo của các chi bộ, tổđảng ở tổ dân phố, khóm, ấp Thực hiện đúng các nguyên tắc tổ chức và sinhhoạt Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ tự phê bình và phê bình;thực hiện có nền nếp và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, bảo đảm tính lãnhđạo, tính giáo dục và tính chiến đấu

Giáo dục, rèn luyện đội ngũ đảng viên nêu cao tính tiền phong, gươngmẫu và phấn đấu trở thành người lao động giỏi, công dân mẫu mực; nghiêmchỉnh chấp hành và vận động, thuyết phục nhân dân chấp hành nghị quyết của tổchức đảng, quyết định của chính quyền và chương trình hành động của các đoànthể Cấp uỷ xây dựng kế hoạch và tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm

vụ học tập, không ngừng nâng cao trình độ về mọi mặt

Cấp uỷ xây dựng kế hoạch, biện pháp quản lý, phân công nhiệm vụ và tạođiều kiện để đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; làm tốt việc độngviên, khen thưởng đảng viên; xử lý nghiêm và kịp thời những cán bộ, đảng viên

vi phạm Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước

Làm tốt công tác tạo nguồn và phát triển đảng viên, bảo đảm về tiêuchuẩn và quy trình, chú trọng đối tượng là đoàn viên thanh niên cộng sản HồChí Minh và những người lao động giỏi, có uy tín trong quần chúng

Xây dựng bí thư đảng uỷ bảo đảm tiêu chuẩn về phẩm chất, năng lực,thực sự là trung tâm đoàn kết, được đảng viên và nhân dân tín nhiệm Định kỳsáu tháng, cấp uỷ tổ chức để quần chúng tham gia chất vấn bí thư cấp uỷ và góp

ý xây dựng Đảng; chủ tịch HĐND, UBND tự phê bình trước kỳ họp HĐND vàchịu trách nhiệm khi để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí ở địa phương

Cấp uỷ thường xuyên kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên chấp hành Điều

lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vàquy định của Bộ Chính trị về những điều đảng viên không được làm Phối hợpvới các TCCSĐ trên địa bàn và các TCCSĐ có cán bộ đảng viên đang cư trú đểkiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật củaNhà nước và các chủ trương của địa phương

1.1.2.3 Yêu cầu đặt ra đối với các đảng bộ cấp xã hiện nay

- Tăng cường xây dựng Đảng về chính trị: Xây dựng Đảng vững mạnh

về chính trị tức là bảo đảm cho chủ trương, đường lối của Đảng đi đúng địnhhướng XHCN, thể hiện được bản chất cách mạng và khoa học của giai cấp côngnhân; phù hợp với quy luật khách quan và thực tiễn của đất nước trong từng thời

kỳ của cách mạng; phản ánh được ý chí, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân như:

+ Kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụngmột cách sáng tạo và phù hợp với thực tiễn của địa phương, luôn kiên định mụctiêu độc lập dân tộc và CNXH

+ Không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ của mỗi cán

bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt; không hoang mang, daođộng và giảm sút lòng tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ đã lựa chọn

+ Quán triệt và thực hiện đồng bộ, chặt chẽ các nhiệm vụ trong thời kỳđổi mới như: Phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm

vụ then chốt, phát triển văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội

- Rèn luyện đạo đức cách mạng, học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh:

+ Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh và coi đó là nhiệm vụ quan trọng thường xuyên hàng ngày Mỗi cán

bộ không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, cần kiệm, liêm chính,chí công, vô tư; thực sự là tấm gương sáng về phẩm chất đạo đức, lối sống

+ Đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, quan liêu, lãngphí, thực hành tiết kiệm Mọi cán bộ phải gương mẫu thực hiện và tham gia cuộcđấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí

+ Thực hiện chế độ dân chủ, công khai, minh bạch về kinh tế, tài chính.Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và tạo cơ chế để nhân dân giám sát; định

kỳ lấy ý kiến của nhân dân về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên

+ Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về phẩm chất đạo đức,năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, QLNN Loại bỏ, bãi miễn những cán bộ,công chức không hoàn thành nhiệm vụ

- Tiếp tục kiện toàn, đổi mới tổ chức, bộ máy của Đảng và hệ thống chính trịcấp cơ sở:

+ Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức trong HTCT, bảođảm bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; phát huy vai trò trách nhiệm của các tổchức chính trị – xã hội trong HTCT

+ Tổng kết, đánh giá đúng thực trạng, đề ra các biện pháp củng cố và đổimới mô hình tổ chức, phương thức hoạt động của các tổ chức đảng, nhất là hoạtđộng của các chi bộ tổ dân phố, khóm, ấp

+ Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp uỷ và hoạt độngchất vấn cấp ủy; nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình trong sinh hoạtĐảng trên tinh thần cầu tiến và thương yêu đồng chí

1.1.3 Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của bí thư đảng ủy cấp xã

1.1.3.1 Vai trò của bí thư đảng ủy cấp xã

Trong bất kỳ giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng, cán bộ và công táccán bộ đều giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì cán bộ là nhân tố quyết định sự

thành công hay thất bại của sự nghiệp cách mạng Vai trò của cán bộ, nhất là cán

bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt của các tổ chức, ngành ở địa phương trong sựnghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động đã được các nhàkinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh luận chứng,khẳng định và được thực tiễn cách mạng nước ta chứng minh

Ở xã, phường, thị trấn, TCCSĐ là cấp tổ chức trực tiếp gắn bó với nhândân, là hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở; tiến hành các hoạt động xây dựng Đảng vềchính trị, tư tưởng và tổ chức Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Mỗi chi bộ củaĐảng phải là một hạt nhân lãnh đạo quần chúng ở cơ sở, đoàn kết chặt chẽ, liên

hệ mật thiết với quần chúng, phát huy được trí tuệ và lực lượng vĩ đại của quầnchúng” [27, tr.23]

Khi nói về vai trò người cán bộ trong sự nghiệp cách mạng V.I Lênin đãchỉ rõ: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trịnếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị,những đại biểu tiền phong có khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [22,tr.473] Điều đó khẳng định vai trò của người cán bộ trong từng giai đoạn nhấtđịnh và có ý nghĩa to lớn đối với công cuộc đổi mới toàn diện đất nước hiện nay

Để đường lối, nghị quyết của Đảng được thực hiện thành công thì đội ngũ cán

bộ trong HTCT các xã, phường, thị trấn phải có chất lượng tốt, nhất là đội ngũcán bộ chủ chốt các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể, trong đó vai trò của bíthư đảng ủy cấp xã là quan trọng nhất Nếu không có đội ngũ bí thư đảng ủy xã,phường, thị trấn “Những người sử dụng lực lượng thực tiễn” thì theo quan điểmcủa V.I Lênin thì: “Nghiên cứu con người, tìm ra những cán bộ có bản lĩnh.Hiện nay, đó là then chốt nếu không thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽchỉ là mớ giấy lộn” [22, tr.449] Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ làcái gốc của công việc”; “Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốthay kém” [23, tr.269-240] Người đánh giá rất cao vai trò của cán bộ và khẳngđịnh: “Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể, có vốn mới làm ra lãi Bất cứ chính sách,

công tác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công tức là có lãi Không có cán bộ tốt thìhỏng việc, tức là lỗ vốn” [24, tr.46].

Thực tiễn trong những năm đổi mới vừa qua đã chứng minh tầm quantrọng của cán bộ và công tác cán bộ Ở đâu có đội ngũ cán bộ vững vàng vềchính trị, có năng lực về chuyên môn, năng động, vận dụng tốt đường lối, chínhsách và các chủ trương của Đảng, Nhà nước và dám chịu trách nhiệm trướcĐảng, trước nhân dân thì ở đó an ninh chính trị ổn định và được giữ vững, kinh

tế – xã hội phát triển, đời sống nhân dân được nâng lên

Cán bộ mỗi cấp, mỗi ngành đều có vai trò quan trọng Đối với đội ngũ cán

bộ chủ chốt xã, phường, thị trấn và nhất là đội ngũ bí thư đảng ủy là nhữngngười trực tiếp hàng ngày tiếp xúc với nhân dân, đưa chủ trương, chính sách,nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống và biến thành hànhđộng cách mạng của quần chúng nhân dân; là trung tâm nòng cốt bảo đảm sựđoàn kết trong đảng bộ, chi bộ và trong nhân dân; là nhân tố quyết định đến việcnâng cao vai trò, uy tín và sức chiến đấu của tổ chức đảng, đảng viên

Bí thư đảng ủy cấp xã là cán bộ chuyên trách ở cơ sở, phải dành phần lớnthời gian làm việc công để thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; là ngườiđứng đầu TCCSĐ ở nông thôn và là người chịu trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạomọi mặt của đảng bộ và chịu trách nhiệm trước cấp trên Bí thư đảng ủy cấp xã

là người đứng đầu ban chấp hành đảng bộ, ban thường vụ đảng ủy xã, phường,thị trấn; là linh hồn, là trung tâm đoàn kết của tập thể lãnh đạo cấp xã Đó làngười đề xướng, chủ trì tổ chức mọi hoạt động đảng bộ, đảng ủy cơ sở như: Cáchoạt động xây dựng Đảng; lãnh đạo phát triển kinh tế – xã hội, an ninh – quốcphòng trên địa bàn xã; lãnh đạo các tổ chức chính trị – xã hội trong HTCT

Đó là người trực tiếp chăm lo xây dựng, nâng chất các chi bộ trực thuộcđảng ủy xã ngày càng trong sạch vững mạnh; xây dựng đội ngũ cán bộ xã vữngvàng về tư tưởng chính trị, am hiểu, chuyên sâu về công tác chuyên môn; bồidưỡng và cung cấp cán bộ cho huyện, tỉnh Bí thư đảng ủy cấp xã phải là người

có phẩm chất đạo đức tốt, có phong cách làm việc dân chủ khoa học, gần gũicán bộ, đảng viên và nhân dân; có năng lực lãnh đạo tổ chức thực hiện tốt thì xãmới mạnh, mọi hoạt động mới đi vào nền nếp theo đúng đường lối, quan điểmcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đối với toàn bộ hoạt động của cấp ủy và đảng bộ xã, người bí thư đảng ủygiữ vai trò quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng

và đảng viên; là người chịu trách nhiệm chính trong công tác tổ chức và cán bộ;người trực tiếp làm công tác tư tưởng, lãnh đạo công tác kiểm tra, Và ký cácquyết định theo thẩm quyền Lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức đảng nâng cao chấtlượng sinh hoạt chi bộ, phát triển đảng viên mới, giáo dục chính trị tư tưởng vàphân công đảng viên Tập thể cấp ủy và bí thư đảng ủy cấp xã phải thật sự làtrung tâm đoàn kết, là hạt nhân lãnh đạo trong tất cả các công việc của đảng bộ.Chỉ bằng sự nỗ lực của chính mình thì nhân dân mới thừa nhận sự vững mạnhcủa đảng bộ và tầm quan trọng của cá nhân bí thư đảng ủy

Như vậy, vai trò của bí thư đảng ủy cấp xã là rất lớn, trong điều kiệnĐảng cầm quyền lãnh đạo xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc, nhất là tronggiai đoạn hiện nay thì vai trò của họ càng quan trọng hơn Với tính chất, yêu cầucủa sự nghiệp đổi mới, đòi hỏi vai trò, trách nhiệm của người bí thư đảng ủyngày càng cao Vì vậy, việc xây dựng được đội ngũ bí thư đảng ủy và bí thưđảng ủy đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã am hiểu về chuyên môn, vững vàng

về chính trị và có phẩm chất đạo đức tốt, phong cách làm việc khoa học đáp ứngyêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới là rất cần thiết và quan trọng

1.1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của bí thư đảng ủy cấp xã

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh: Đảng ta không có lợi íchnào khác ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc; Đảng không cómục đích nào khác là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân,…Trước lúc đi xa,trong Di chúc, Người căn dặn: “Đảng ta là một đảng cầm quyền Mỗi đảng viên

và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm, liêm

chính, chí công, vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng làngười lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân” [55, tr.498] Đây

là một luận điểm cách mạng, khoa học của Hồ Chí Minh, là một đóng góp quantrọng vào lý luận xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân V.I Lêninđặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm đảng viên là phải đảm đương trọng tráchquản lý đất nước, quản lý xã hội; biết tự mình “làm gương cho quần chúng laođộng thấy một mẫu mực về lòng trung thành đối với lợi ích của những người laođộng” [22, tr.325] Hết lòng, hết sức phục vụ giai cấp vô sản, phục vụ nhân dânlao động.Qua đó, cũng thấy được nhiệm vụ của người đảng viên là phụng sự Tổquốc, phục vụ nhân dân, phục vụ giai cấp vô sản và nhân dân lao động, mà tiênphong gương mẫu là người lãnh đạo quản lý các cấp trong đó có đội ngũ bí thưđảng ủy cấp xã

Người bí thư đảng ủy xã, phường, thị trấn cần nắm vững và vận dụngđúng đắn, sáng tạo, có hiệu quả đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước vào điều kiện thực tiễn ở cơ sở; cùng vớitập thể cấp ủy và đảng bộ xác định nhiệm vụ chính trị của đơn vị phù hợp vớitừng thời điểm nhất định; trọng tâm là khai thác được tiềm năng, thế mạnhcủa xã, phường, thị trấn nơi phụ trách; lãnh đạo việc chuyển đổi cơ cấu kinh

tế, tìm “đầu ra” cho các sản phẩm của nông dân; ứng dụng khoa học – kỹ thuậtvào sản xuất; tích cực xóa đói, giảm nghèo,… Đi đôi với việc phát triển kinhtế; quan tâm lãnh đạo việc phát triển y tế, giáo dục, các vấn đề văn hoá – xãhội, xây dựng xóm, ấp văn hoá; kiên quyết xoá bỏ các tệ nạn, điều chỉnh cáctập tục lỗi thời, xóa bỏ mê tín dị đoan; giữ vững ổn định về an ninh – quốcphòng ở nông thôn

Bí thư đảng ủy cấp xã có trách nhiệm trực tiếp chăm lo xây dựng vàchỉnh đốn Đảng: Xây dựng đảng bộ ngày càng trong sạch, vững mạnh về tưtưởng, chính trị và tổ chức; đổi mới và nâng cao chất lượng nội dung sinhhoạt và hoạt động của cấp uỷ, của đảng bộ, của các chi bộ trực thuộc; thực

hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ tự phê bình và phêbình; giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong cấp ủy và trong đảng bộ; củng cố,kiện toàn tổ chức bộ máy, chăm lo, xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở, nâng cao chấtlượng đảng viên; lãnh đạo, chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát và phối hợphoạt động ban ngành, đoàn thể trong HTCT; xây dựng và thực hiện quy chếlàm việc của cấp ủy cơ sở; gần gũi, lắng nghe ý kiến đóng góp của quầnchúng; chỉ đạo việc tổ chức cho các đoàn thể tham gia phê bình cán bộ, đảngviên, tổ chức đảng và tham gia vào công tác xây dựng Đảng.

Bí thư đảng ủy cấp xã là người trực tiếp nắm và chỉ đạo thực hiện cácvấn đề trọng yếu, các nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế, văn hoá, xãhội, an ninh, quốc phòng; chăm lo xây dựng Đảng và các tổ chức trong HTCT

ở cơ sở trong sạch, vững mạnh Ngoài ra, trong công tác và sinh hoạt hàngngày, người bí thư phải giải quyết nhiều mối quan hệ rất phức tạp, đó là:Quan hệ công việc, quan hệ làng xã, quan hệ họ hàng,… Tất cả các mối quan

hệ đó đòi hỏi phải được giải quyết thấu tình, đạt lý Do vậy, yêu cầu đối vớingười bí thư đảng ủy ngày và đặc biệt là người bí thư đồng thời là chủ tịchUBND càng nặng nề hơn, họ phải vừa “đủ tâm”, vừa “đủ tầm” để đáp ứng tốtyêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới hiên nay và những năm tiếp theo

Để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ được giao thì người bí thư đảng

uỷ cấp xã cần:

- Thứ nhất, phải coi trọng và lãnh đạo tốt công tác tư tưởng; nắm vững nội

dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước, các nghị quyết của tổ chức đảng cấp trên và

tổ chức quán triệt nghiêm túc, kịp thời trong cấp uỷ và đảng bộ Đồng thời, đềxuất xây dựng nghị quyết, các chương trình hành động trên các lĩnh vực của đờisống xã hội để cấp uỷ thảo luận và quyết định; chỉ đạo UBND và các tổ chức

khác trong HTCT vận dụng, cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch công tácphù hợp với thực tế của địa phương.

- Thứ hai, lãnh đạo xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở trong sạch, vững

mạnh và đủ năng lực thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của địaphương, thực sự là chính quyền của dân, do dân và vì dân Xây dựng và củng cốcác đoàn thể chính trị – xã hội đủ sức tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân vàphát huy quyền làm chủ của nhân dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội

- Thứ ba, thực hiện nghiêm các quy định trong đánh giá, đào tạo, bồi

dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ và công tác phát triển đảng viên; quản lý chặt chẽcán bộ, đảng viên trong các cơ quan HĐND, UBND, các đoàn thể chính trị – xãhội trong HTCT Tuân thủ nghiêm quy chế bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm, miễnnhiệm cán bộ của HĐND, UBND và các tổ chức khác ở cơ sở

- Thứ tư, hàng quý, bí thư đảng ủy, cùng chính quyền cơ sở tổ chức tiếp

xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, nhằm phát huy quyền làm chủ của nhândân, tăng cường pháp chế XHCN; kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và chống cácbiểu hiện quan liêu, vô trách nhiệm, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí, các tiêucực khác trong bộ máy chính quyền và các TCCSĐ

- Thứ năm, kiểm tra, giám sát đối với UBND và các tổ chức trong HTCT.

Qua đó tiến hành sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm để bổ sung, hoàn thiện nghịquyết, chương trình hành động, nâng cao chất lượng lãnh chỉ đạo thực tiễn

Tóm lại, chức năng, nhiệm vụ của người bí thư đảng ủy là rất nhiều, rấtbao quát, từ xây dựng TCCSĐ, đến lãnh đạo chính quyền, đoàn thể ở cơ sở;nâng cao các phong trào dân sinh, dân trí, dân chủ cơ sở Bí thư cấp uỷ xã là cán

bộ cốt cán, là hạt nhân lãnh đạo của đảng bộ, là “linh hồn” của cấp uỷ và toànthể đảng viên, có tác động quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấucủa đảng bộ, của HTCT ở cơ sở

1.2 Quan điểm về xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã

1.2.1 Yêu cầu chung

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX xác định:

“Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thựchiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụyvới dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân, trẻ hóađội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộchính sách đối với cán bộ cơ sở” [8, tr.167-168] Đến Đại hội XI của Đảng, tiếptục xác định: “Phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồnnhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triểnnhanh, bền vững đất nước” [20, tr.41] Nghị quyết Đại hội XI của Đảng cũng đề

ra mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ giai đoạn 2011 – 2020 là xây dựng đội ngũcán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị, cónăng lực, có tính chuyên nghiệp cao, tận tụy phục vụ nhân dân

Trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, Đảng ta đã đề ra nhữngchủ trương, giải pháp đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội, mà trước mắt cần tậptrung giải quyết những vấn đề như: thực hiện thành công chương trình quốc giaxây dựng nông thôn mới; đổi mới các hợp tác xã; thực hiện giảm nghèo bềnvững; nâng cao trình độ dân trí ở nông thôn; áp dụng những tiến bộ khoa học –

kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp; đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động củacác tổ chức trong HTCT cấp xã, Đó là những yêu cầu hết sức mới đối với độingũ cán bộ nói chung, đội ngũ bí thư đảng ủy và bí thư đảng ủy đồng thời làchủ tịch UBND xã, phường, thị trấn nói riêng Đòi hỏi người bí thư đảng ủycấp xã nói chung phải có bản lĩnh chính trị vững vàng; nêu cao phẩm chất đạođức, lối sống; nắm vững và am hiểu công tác chuyên môn, công tác tổ chứcthực tiễn; gần gũi, gắn bó với quần chúng nhân dân và cán bộ, đảng viên; có

khả năng tập hợp, phát huy trí tuệ của cấp uỷ, đội ngũ cán bộ và nhân dântrong giải quyết những vấn đề nảy sinh ở cơ sở.

Trong điều kiện chủ động, tích cực hội nhập và mở rộng quan hệ quốctế; khi thông tin đa dạng, nhanh, phức tạp và nhiều chiều như hiện nay, đòihỏi cán bộ các cấp nói chung và bí thư đảng ủy xã nói riêng phải có khả năngnắm bắt, phân tích, xử lý, chọn lựa thông tin để hình thành quyết định Tronghoàn cảnh xung đột về tôn giáo, sắc tộc, lãnh thổ, biển đảo diễn biến phức tạpkhó lường; các thế lực thù địch đang tìm mọi cách tấn công, xuyên tạc chủnghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, chính sách củaĐảng, Nhà nước ta; xuyên tạc lịch sử và sự nghiệp đổi mới ở nước ta Nếukhông có đủ trình độ và năng lực theo yêu cầu đề ra thì người bí thư đảng uỷ cấp

xã sẽ không thể làm tốt công tác chính trị tư tưởng cho tổ chức đảng và cho quầnchúng; không thể xây dựng được niềm tin cho quần chúng vào con đường cáchmạng XHCN và vai trò lãnh đạo của Đảng; không thể hoàn thành các nhiệm vụchính trị của địa phương

Hơn bao giờ hết, người bí thư đảng ủy cấp xã phải có những năng lựchoạt động mới như: năng lực vận dụng sáng tạo, linh hoạt đường lối, quanđiểm của Đảng ở từng thời điểm, hoàn cảnh cụ thể; khả năng lãnh đạo, chỉđạo phối hợp và điều hành chương trình công tác của cấp uỷ; năng lực nghiêncứu, tổng kết thực tiễn và xây dựng chủ trương, nghị quyết của cấp Đảng;năng lực làm công tác quần chúng Bên cạnh đó, người bí thư đảng ủy cấp xãcòn phải là tấm gương tận tụy phục vụ nhân dân, sống trong sạch, lành mạnh,trung thực, giản dị, kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực trongnội bộ Đảng và trong nhân dân; có phong cách dân, dám nói, dám làm, dámchịu trách nhiệm; sâu sát thực tế, gắn bó với nhân dân Một yêu cầu nổi bậtđối với các bí thư đảng uỷ cấp xã hiện nay phải có ý chí và quyết tâm cao cùng

tổ chức đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể, đội ngũ cán bộ, đảng viên xây

dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, văn minh, rút ngắn khoảng cách giữanông thôn và thành thị.

1.2.2 Chủ thể tham gia xây dựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã

1.2.2.1 Vai trò, trách nhiệm của đảng ủy và đảng bộ cấp xã

Trong công tác xây dựng Ðảng, V.I.Lênin yêu cầu làm tốt việc rèn luyện

tư cách, đạo đức cách mạng của người đảng viên, nhất là những đảng viên đảmnhiệm các chức vụ lãnh đạo, quản lý; mỗi cán bộ, đảng viên phải kiên quyết đấutranh với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chống thói vô trách nhiệm, thiếuminh bạch Trong công việc và trong cuộc sống phải dứt khoát với mọi biểuhiện của chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, cục bộ Song, phải luân chuyển cán bộ, nhất

là vị trí lãnh đạo, phải thường xuyên kiểm tra, lựa chọn đúng cán bộ, không tùytiện đưa người vào bộ máy của Ðảng và Nhà nước

Theo V.I.Lênin, cán bộ thực sự sống trong lòng quần chúng, phải lànhững cán bộ của quần chúng, do quần chúng và phục vụ lợi ích, hạnh phúc củaquần chúng nhân dân Điều đó có nghĩa là, cán bộ phải là người có đầy đủ phẩmchất, năng lực, có đầy đủ đức và tài, một lòng một dạ phục vụ nhân dân, có nănglực phục vụ nhân dân, có trình độ đem lại cuộc sống tốt đẹp cho nhân dân.Người cũng cho rằng, trong xây dựng đội ngũ cán bộ cần phải kiên quyết đấutranh “không khoan nhượng” với tệ quan liêu, tham nhũng, kiên quyết “chốnghiện tượng không dứt khoát, không rành mạch về nhiệm vụ được giao cho mỗingười và chống tình trạng hoàn toàn vô trách nhiệm do hiện tượng đó gây ra”[22, tr.181]

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Vì lợi ích 10 năm thì phải trồng cây, vì lợiích trăm năm thì phải trồng người Chúng ta phải đào tạo ra những công dân tốt

và cán bộ tốt cho nước nhà” [26, tr.222] Không ngừng chăm lo xây dựng Đảng

ta cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, kiểm tra, nhưng vẫn chú trọng hơn đến tưcách, đạo đức cách mạnh của người cán bộ, đảng viên, Người nói: “Cũng nhưsông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc,không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức

thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [23, tr.252-253] Cán

bộ là những người đem đường lối, chính sách của Đảng, của Chính phủ giảithích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúngbáo cáo lại cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng Thực

tế là mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ đều do cán bộ nghiêncứu đề xuất, đồng thời cũng do cán bộ tổ chức, hướng dẫn nhân dân thực hiện.Đường lối của Đảng đúng hay sai, tổ chức thực hiện thành hay không đều phụthuộc vào cán bộ Động lực của mọi cuộc cách mạng là quần chúng nhân dân,

mà hạt nhân chủ yếu của nó là lực lượng cán bộ Vì vậy, “Đảng phải nuôi dạycán bộ, như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu Phải trọng nhântài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung của chúng ta”[23, tr.273]

Là hạt nhân lãnh đạo chính trị ở cơ sở, đảng bộ, đảng ủy xã, phường,thị trấn phải làm cho cán bộ, đảng viên nhận thức đúng vai trò lãnh đạo củaTCCSĐ, nắm vững nhiệm vụ “phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng

là then chốt” để từ đó nâng cao hơn nữa vai trò lãnh đạo của đảng bộ, đảng ủy

cơ sở đối với chính quyền, MTTQ và các đoàn thể mà đặc biệt là việc xâydựng đội ngũ bí thư đảng ủy cấp xã; bảo đảm thực hiện thắng lợi chủ trương,đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; chăm lo tốt đờisống vật chất, tinh thần cho nhân dân; khơi dậy nguồn lực của nhân dân trongcông cuộc CNH, HĐH đất nước, cũng như việc thực hiện chương trình, mụctiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Các đảng uỷ và đảng bộ xã, phường, thị trấn phải có trách nhiệm xâydựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có chính trị vững vàng; có kiến thức, nănglực, ngang tầm đòi hỏi của nhiệm vụ; có phẩm chất, đạo đức trong sáng, lốisống lành mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân; thực sự tiêu biểu cho lựclượng tiến bộ nhất ở cơ sở; có kế hoạch cụ thể giúp số đảng viên yếu kémphấn đấu vươn lên, gắn với kiểm tra chặt chẽ tư cách đảng viên và phân côngcông tác cho đảng viên; biết dựa vào nhân dân và thông qua hành động thực

tiễn ở cơ sở để kiểm tra đảng viên, hạn chế thấp nhất đảng viên yếu kém.Kiên quyết xử lý kỷ luật nghiêm khắc những cán bộ, đảng viên thiếu tinh thầntrách nhiệm và ý thức tổ chức kỷ luật kém, quan liêu mệnh lệnh, ức hiếp quầnchúng và các biểu hiện tiêu cực khác.

Cấp uỷ và người đứng đầu phải thường xuyên trực tiếp tìm hiểu tìnhhình thực tế và lắng nghe ý kiến, kiến nghị của nhân dân, của các tổ chức và

cá nhân, nhất là lực lượng chính trị nòng cốt Thực hiện phong cách lãnh đạodân chủ, lời nói đi đôi với việc làm, khắc phục tệ quan liêu, độc đoán, tùytiện, chủ quan và bệnh máy móc, hình thức trong công tác

Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, tích cực tìm hiểu, phát hiện cán bộ

có năng lực, cán bộ trẻ có triển vọng; có kế hoạch chăm lo, bồi dưỡng, đàotạo; mạnh dạn giao việc để rèn luyện, thử thách cán bộ Công khai kế hoạchluân chuyển, điều động cán bộ theo quy định; tích cực chuẩn bị đội ngũ cán

bộ kế thừa có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tìnhhình mới

Thực hiện tốt việc sàng lọc và đa dạng các hình thức thu thập, tập hợp

ý kiến đóng góp của quần chúng, của đảng viên trên địa bàn và cấp ủy nơi cưtrú đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt Tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo vàsức chiến đấu của cấp uỷ; tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản

lý, cán bộ chuyên môn, nhất là đội ngũ bí thư đảng ủy tạo tiền đề vững chắc

và bước đột phá trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương

1.2.2.2 Việc tự phấn đấu, rèn luyện của đội ngũ đảng ủy viên cấp xã

Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau

là một việc rất quan trọng và rất cần thiết Với thanh niên, Đảng phải chăm logiáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xâydựng CNXH vừa “hồng” vừa “chuyên” Theo Người, cán bộ, đảng viên phảilàm gương cho nhân dân cả về lời nói và việc làm, để cho dân tin, dân phục, dânyêu, từ đó làm cho dân tin Đảng, phục Đảng, yêu Đảng và làm theo chính sáchcủa Đảng và Chính phủ Đảng lãnh đạo, Đảng cầm quyền thì người lãnh đạo cấp

cao, người có chức vụ càng cao phải thể hiện là tấm gương càng sáng để cấpdưới và quần chúng noi theo Người nói: “Nhất là những người cán bộ và lãnh

tụ, càng phải làm cho xứng đáng lòng tin cậy của Đảng, của dân tộc Càng phảilàm gương cho cả đảng viên, tất cả quần chúng noi theo” [23, tr.253] Mỗi cán

bộ, đảng viên phải không ngừng rèn luyện, phấn đấu: “Đặt lợi ích của cáchmạng, của Đảng, của nhân dân lên trên hết, trước hết” [28, tr.439]

Ở xã, phường, thị trấn, bí thư đảng uỷ hầu hết trưởng thành từ cácđảng uỷ viên cấp xã tại chỗ Vì vậy, chất lượng của đội ngũ bí thư đảng uỷcấp xã phụ thuộc rất nhiều vào mức độ tự rèn luyện, phấn đấu của các đảng

uỷ viên, nhất là các uỷ viên ban thường vụ đảng uỷ xã, phường, thị trấn Sựgiúp đỡ của tập thể cấp uỷ xã và của cấp uỷ cấp trên đối với các đồng chítrong quy hoạch trở thành bí thư đảng uỷ là rất cần thiết, không thể thiếu,nhưng sự giúp đỡ đó chỉ có tác dụng khi từng đảng ủy viên có ý thức tự giácphấn đấu vươn lên; sự kèm cặp, hỗ trợ của tập thể không thay thế được việc

tự tu dưỡng, rèn luyện của từng người

Hầu hết đảng viên nói chung và cấp ủy viên nói riêng đều xuất thân từcon em nông dân và gia đình có truyền thống cách mạng, lớn lên và làm việc tạiđịa bàn cư trú Điều này tạo cho họ thuận lợi cơ bản, là có điều kiện hiểu và nắmđược con người, phong tục tập quán, tình hình và điều kiện kinh tế – xã hội ở địaphương Đó vừa là cơ hội, vừa là thách thức để từng cấp ủy viên phấn đấu vượtqua khó khăn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và khẳng định được năng lựccủa bản thân trước đảng bộ và nhân dân

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường và đô thị hóa nhanh như hiệnnay sẽ có những tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội trên địa bàn xã; điều

đó thúc đẩy sự năng động, sáng tạo của cán bộ, nhân dân vươn lên làm giàuchính đáng và có nhiều đóng góp cho xã hội Đồng thời làm xuất hiện trongđội ngũ cán bộ lối sống đua đòi, chạy theo đồng tiền, vì lợi ích cá nhân bấtchấp mọi thủ đoạn Chính vì vậy, cán bộ, đảng viên nói chung và đội ngũ cấp