Slide thuyết trình KHÁI NIỆM và THỰC TRẠNG tư DUY PHẢN BIỆN

Phân biệt giữa phản biện và ngụy biện• Cố ý vi phạm các nguyên tắc đã Các lập luận sai lầm, không hợp lý, biện đi lạc vấn đề, giải thích lằng nhằng, • phi logicTinh thần: luôn cho mình l

Critical thinking

TƯ DUY

Nhóm 1

KHÁI NIỆM VÀ THỰC TRẠNG TƯ DUY PHẢN BIỆN

1 Khái niệm và thực trạng tư duy phản biện

Khái niệm tư duy phản biện

Phân biệt giữa phản biện và ngụy biện

6 mức độ của tư duy phản biện

Thực trạng về tư duy phản biện

Khái niệm tư duy phản biện

Quá trình vận dụng trí tuệ tích cực vào việc phân tích, tổng hợp, đánh

giá sự việc, xu hướng, ý tưởng, giả thuyết từ sự quan sát, kinh nghiệm,

chứng cứ, thông tin, vốn kiến thức nhằm rút ra những lập luận logic.

Phân biệt giữa phản biện và ngụy biện

• Cố ý vi phạm các nguyên tắc đã

Các lập luận sai lầm, không hợp lý,

biện

đi lạc vấn đề, giải thích lằng nhằng,

• phi logicTinh thần: luôn cho mình là đúng

• Tinh thần: tiếp nhận ý kiến và nhận

• Vũ khí để bảo vệ chính đáng những

• Tư duy phản biện cao  công

độc lập trong góc nhìn và tiêu • Phân biệt rõ cảm xúc và

lý trí, giữa niềm tin và kiến thức

Đầy người vượt đèn

đỏ, đèn vàng sao

không nói?

Bạn mà sai thì không ai đúng hết á

6 mức độ cấp bậc của

tư duy phản biện

Bậc 1

• Thể hiện rõ ý tưởng, lập trường

• Thể hiện đầy đủ chi tiết

• Không lan man, dài dòng, tập trung vào trọng tâm, ý chính

• Truyền đạt tốt

• Công bố thông tin đầy đủ, rõ ràng

Bậc 2

Khi đưa ra ý kiến, quan điểm về một vấn đề nào đó Nếu đồng ý thì phải nói rõ ra rằng: “Tôi đồng ý” với từng lý do và giải thích lần lượt cụ thể, hợp lí, logic theo cấu trúc

Bậc 3

P hải nhận diện được 2 thứ:

tranh luận (ARE) gồm:

Tên mệnh đề tranh luận (Argument) Lập luận (Reasoning and logic) Bằng chứng (Evidences)

tự phòng tránh ngụy biện

Bậc 4

•Vận dụng linh hoạt và hiệu quả các kỹ thuật tranh luận dựa trên ARE

• Thường xuyên sử dụng 10 tiêu chuẩn và 8 thành phần của tư duy phản biện

Thực trạng về tư duy phản biện

Bạn A kể “B là 1 học sinh học giỏi”, Bạn C dựa trên quan sát tổng thể về điểm số cũngnhư cách phát biểu trong những giờ học và khẳng định “B là học không được tốt bởi vì….”

Trong ngành tài chính, các tổ chức phải đánh giá tác động tiềm tàng của luật mới đối với cách thức hoạt động của họ, cũng như cách luật mới sẽ ảnh hưởng đến khách hàngcủa họ

Thầy giáo sử dụng kỹ năng đặt câu hỏi để hướng dẫn học sinh nắm kiến thức mới

Một công ty xây dựng phải xác định tất cả các mối nguy hiểm tiềm ẩn trên một địađiểm xây dựng để đảm bảo nhân viên của họ làm việc an toàn nhất có thể

ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ DUY

PHẢN BIỆN

2 Đặc điểm của tư duy phản biện

Những đặc điểm chính của người có kỹ năng tư duy phản biện

Liên hệ giữa các ý tưởng khác nhau

nhất quán và lỗi sai phổ

biến trong cách lập luận.

Giải quyết vấn đề một cách có hệ thống.

Nhận dạng sự liên quan

và tầm quan trọng của các ý tưởng.

Xem xét cách lập luận và sự đúng đắn trong quan điểm, niềm tin của người khác.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA

TƯ DUY PHẢN BIỆN

TẦM QUAN TRỌNG CỦA TƯ DUY PHẢN

2 Phát triển tính tự lập

• Nhận định, phán đoán tối ưu; khám phá

những tiềm năng vốn có của bản thân.

04

4 Cải thiện các kỹ năng trình 05

bày và ngôn ngữ

• Suy nghĩ rõ ràng và có hệ thống

• Phân tích cấu trúc logic của văn bản

Nâng cao khả năng ra

quyết

1

định và giải quyết vấn đề

• Suy nghĩ sáng suốt hơn

• Suy nghĩ một vấn đề theo nhiều hướng khác nhau

Thúc đẩy sự sáng tạo 3

• Tìm ra giải pháp sáng tạo, hữu ích

• Đánh giá các ý tưởng mới, lựa chọn những ý tưởng tốt nhất và điều chỉnh chúng nếu cần thiết.

Quan trọng đối với quá

trình phản chiếu bản thân

• Phân tích và suy ngẫm về các giá trị cốt lõi, quyết định của mình.

• Cung cấp các công cụ tự đánh giá

18

5 kĩ năng tư duy phản biện

5 kĩ năng tư duy phản biện

1 QUAN SÁT (OBSERVATION)

Là cách nhìn nhận hiện tượng, sự vật một cách chi tiết, có phân tích và phục vụ cho mục đích rõ ràng

Không nhìn mọi thứ một cách ngẫu nhiên, mà quan sát có chủ đích, rồi ghi nhớ, xâu chuỗi

những điều liên quan để vận dụng giải quyết

vấn đề một cách tối ưu.

Giúp nhanh chóng cảm nhận và xác định một vấn

đề mới, dự đoán trước về khả năng xảy ra vấn đề trong tương lai dựa trên kinh nghiệm cá nhân.

1 QUAN SÁT (OBSERVATION)

Một số kỹ thuật hữu ích bao gồm:

Thực hành chánh niệm (mindfulness): tập trung hoàn toàn tâm ý và tận hưởng hiện tại, giúp hiểu rõ hơn những căng thẳng mệt mỏi, từ đó có được tinh thần ổn định hơn

Viết nhật ký (write diary): giúp quên đi những điều khôngvui, nhận ra điều thực sự cần thiết để dành thời gian và tâm sức, có thể được viết dưới dạng một bảng kế hoạch, danh sách điều cần làm hay một bản thảo ghi lại các ý tưởng

Lắng nghe chủ động (active listening): là khả năng tập trung hoàn toàn vào người nói, nắm được thông tin và

phản hồi một cách chu đáo, người nghe có thể giao tiếp vàghi nhớ các chi tiết cụ thể mà không cần được nhắc lại

2 Phân tích (Analysis)

Là khả năng thu nhập, phân tích và đánh giá thông tin có sẵn để có thể phát hiện ra được bản chất và những điều ẩn giấu trong mỗi tình huống Khả năng này đòi hỏi bạn phải biết những

dữ kiện nào là thực sự quan trọng Điều này cũng bao gồm việc tìm hiểu các nghiên cứu

khách quan, đặt câu hỏi để đảm bảo độ chính xác của dữ liệu.

2 Phân tích (Analysis)

Kỹ năng phân tích có thể được cải thiện thông qua việc tiếp nhận

những kinh nghiệm mới

Đọc sách (read book): giúp cho tâm trí của được hoạt động và có kiếnthức để phân tích, hình dung các thông tin sẽ được tiếp nhận

Chơi các trò chơi trí tuệ (play smart games): Chơi một số trò chơitrí tuệ như câu đố, cờ vua hay ô chữ để có thể cải thiện kỹ năng phântích, nên bắt đầu từ những trò chơi rất thú vị và không đòi hỏi quánhiều động lực để bắt đầu

Học cách chia sẻ kiến thức (learn to share knowledge): Muốn chia

sẻ kiến thức về một chủ đề nhất định nào đó thì cần phải thực hiện

nghiên cứu, xây dựng cấu trúc bài làm, suy nghĩ về các câu hỏi, lựa chọn hình thức trình bày

3 Kỹ năng suy luận (Interference)

Là một kỹ năng phản biện liên quan đến việc đưa ra kết luận về

thông tin thu thập được, có thể yêu cầu phải có kiến thức hoặc

kinh nghiệm về kỹ thuật hoặc những ngành nghề, lĩnh vực cụ thể

Chúng ta có thể cải thiện kỹ năng suy luận bằng cách:

• Tập thể dục: giúp giảm stress, giúp não bộ trở nên thông suốt và sáng tạo hơn, nâng cao tinh thần của

bản thân, qua đó dễ dàng tập trung và học tập.

• Rèn luyện tư duy đa chiều: có thể dùng năng lực của mình để phán đoán, đánh giá vấn đề một cáchkhách quan, cặn kẽ nhất

4 Kỹ năng giao tiếp (Communication)

Giao tiếp là một kỹ năng mà bạn không thể thiếu trong cuộc sống cũng như trong công việc ngày nay Giao tiếp hiệu quả giúp bạn thăng tiến trong công việc, mở rộng mối quan hệ, tránh được các hiểu lầm

không đáng có, dễ dàng hoà nhập với đám đông

Kỹ

năng

giao tiếp

đối diện đang nói

từ đó phân tích, suy nghĩ câu trả lời từ đó mà có những lời hồi đáp hợp lý, chânthành

Đọc thật nhiều để mở rộng vốn từ : Bằng việc đọc sách mỗi ngày, vốn từ

của bạn sẽ cải thiện đáng kể cũng như cách bạn lựa chọn từ ngữ và sắp xếp chúng cũng dần rành mạch và rõ ràng hơn

Can đảm nói ra suy nghĩ của bản thân: Cần hiểu rằng đôi khi một câuchuyện không quan trọng đối với người này nhưng lại rất quan trọng và ýnghĩa đối với người khác

Luyện tập và nhờ góp ý: Đối với những điểm mạnh thì tìm cách pháthuy, còn những khuyết điểm thì cố gắng khắc phục để từng bước hoànthiện và nâng cao khả năng giao tiếp của mình

• Tham gia các khóa học thêm yêu cầu tư duy và phân tích phản

• biện Tìm kiếm lời khuyên từ những người đi trước

• Đưa ra cách giải quyết vấn đề theo nhiều phương pháp khác nhau,

Đòi hỏi vận dụng tư duy phản biện để tiến hành giải pháp tốt nhất cũng

tránh những nhận xét vội vàng

•

như hiểu được liệu pháp này có mang lại hiệu quả hay không.

Lựa chọn giải pháp phù hợp với hoàn cảnh nhất.

• Bắt tay vào thực hiện ngay

5 Kỹ năng giải quyết vấn đề (Proble

m solving)

Những sai lầm trong tư duy phản biện

Những sai lầm trong

tư duy phản biện

Lười suy nghĩ, lười động não: là thói quenxấu dập tắt tinh thần suy nghĩ nghiêm túc và

sự sáng tạo đi ngược lại với khuynh hướng củalối tư duy phản biện

Chủ quan, không ý thức về những hạn chế của mình: quá tự tin vào bản thân hay tự tinmột cách mù quáng lại gây phản tác dụng vàngăn cản con người khỏi việc đánh giá đầy đủcác mặt của vấn đề

Tầm nhìn giới hạn, nhất là vì lợi ích trước mắt:

Chỉ chú tâm tới tư lợi và ích kỷ cá nhân, đi ngược

lại với tính chất của tư duy phản biện

Luôn thành kiến, ganh ghét, thù hận và thiên vị: Sợ nhìn thấy sự

thành công của người khác, ghen ghét với điều đó, dành nhiều thời gian

trong việc bắt lỗi người khác, trong khi không tự tìm tòi phát triển bản

thân

Không trung thực với bản thân và tự dối mình: Thiếu trung thực với

bản thân và những người xung quanh là một tác nhân gây ảnh hưởng

không nhỏ lên quá trình tư duy phản biện

B ả o

t h ủ ,

g i á

o điều, cả tin không có căn cứ: Người bảo thủ thường có xu hướng từ

chối lắng nghe và khăng khăng giữ nguyên ý kiến cùng những định kiến

ban đầu của bản thân

Suy nghĩ bằng cái đầu người khác: là sự mô tả cách một số người bị

ảnh hưởng bởi những người thân cận của họ thông qua những hành vi

nhất định, theo xu hướng và hoặc theo những điểm tựa

Những

sai lầm

trong

tư duy phản biện

Phương pháp rèn luyện

TRAU DỒI KIẾN THỨC BẢN THÂN

Không ngừng trau dồi kiến thức tổng quát, nắm vững thông tin đadạng về tất cả các lĩnh vực có liên quan đến ngành nghề mình đanglàm việc và cả những ngành nghề không thuộc công việc của mình

Tạo thói quen quan sát và học hỏi nhiều kiến thức để khi tranh luậnthì mình luôn là người nắm rõ các thông tin

ĐÁNH GIÁ MỌI VIỆC 1 CÁCH KHÁCH QUAN

Muốn có tư duy phản biện tốt chúng ta nên tập đánh giá và nhìnnhận mọi sự việc một cách khách quan nhất có thể Tránh để bịnhững cảm xúc cá nhân, những định kiến từ trước dẫn lối khiếnchúng ta đánh giá sai sự việc

Khi giải quyết một vấn đề thì cần có thêm những câu hỏi tự đặt ra để nó trở nên hoàn thiện hơn Nhìn nhận vấn đề dưới nhiều góc độ để phòng tránh mọi trường hợp không hay có thể xảy ra ngoài suy nghĩ của mình.

ĐƯA RA NHỮNG CÂU HỎI

Khoan đưa ra nhận định về tính đúng đắn cũng như tin tưởng vàovấn đề ngay lập tức mà hãy luôn nghi ngờ và đặt ra những suy luận

để lật ngược lại, đứng từ nhiều góc nhìn khác nhau để mổ xẻ vấn

đề, từ đó có ta sẽ thấy được nhiều khía cạnh hơn

LUÔN NGHI NGỜ TÍNH ĐÚNG ĐẮN CỦA MỘT VẤN ĐỀ

Công cụ giúp tư duy phản biện

Một trong những công cụ giúp bạn rèn luyện tư duy phản biện là tranh luận Những lập luận vững chắc sẽ giúp bạn chứng minh được luận điểm của mình Mục tiêu của tranh luận là tìm ra những lỗi ngụy biện trong luận điểm của người khác cũng như của bạn,

giúp chúng ta đi đến những kết luận hợp lý.

THỰC HÀNH TƯ DUY PHẢN BIỆN TRONG HỌC TẬP VÀ CÔNG VIỆC

• Mở rộng kiến thứcTìmchuyênđọccácngànhsách về tư duy phản biện, ví dụ như:

• Tham gia các khóa học tư duy và phân tích phản biện

• Tích cực tình nguyện giải quyết các vấn đề

• Tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia

• Luyện tập tư duy phản biện thông qua các trò chơi

• Nhờ bạn bè, đồng nghiệp, quản lý cố vấn đánh giá bộ kỹ năng hiện tại

THANKS FOR

LISTENING