Slide thuyết trình KHÁI NIỆM và THỰC TRẠNG tư DUY PHẢN BIỆN

Khái niệm tư duy phản biện Quá trình vận dụng trí tuệ tích cực vào việc phân tích, tổng hợp, đánh giá sự việc, xu hướng, ý tưởng, giả thuyết từ sự quan sát, kinh nghiệm, chứng cứ, thôn

TƯ DUY

Nhóm 1

Critical thinking

Tư duy phản biện

1

2 5

Nắm được các kỹ năng của tư duy phản biện

3 4

KHÁI NIỆM VÀ THỰC TRẠNG

TƯ DUY PHẢN BIỆN

01

1 Khái niệm và thực trạng

tư duy phản biện

Khái niệm tư duy phản biện

Phân biệt giữa phản biện và ngụy biện

6 mức độ của tư duy phản biện

Thực trạng về tư duy phản biện

Khái niệm tư duy phản biện

Quá trình vận dụng trí tuệ tích cực vào việc phân tích, tổng hợp, đánh

giá sự việc, xu hướng, ý tưởng, giả thuyết từ sự quan sát, kinh nghiệm,

chứng cứ, thông tin, vốn kiến thức nhằm rút ra những lập luận logic.

quan điểm, lập luận, ý kiến

• Tư duy phản biện cao  công bằng,

độc lập trong góc nhìn và tiêu chuẩn

Phân biệt rõ cảm xúc và lý trí, giữa

niềm tin và kiến thức

Ngụy biện

• Cố ý vi phạm các nguyên tắc đã được thừa nhận chung

• Các lập luận sai lầm, không hợp lý,

đi lạc vấn đề, giải thích lằng nhằng, phi logic

• Tinh thần: luôn cho mình là đúng

• Đánh lạc hướng người nghe, người đọc  bao biện, bao che những luận điểm sai trái

• Thường có mục tiêu thắng thua về mặt cá nhân, lập luận mang tính cảm xúc, chủ quan

Một số câu nói ngụy biện thường thấy

• Làm được như người ta chưa mà nói?

• Đầy người vượt đèn đỏ, đèn vàng sao không nói?

• Bạn mà sai thì không ai đúng hết á

Phân biệt giữa phản biện và ngụy biện

Bậc 4

Thực hành thường xuyên

Bậc 5

Thuần thục – Bậc cao

Bậc 6

Bậc 1

• Thể hiện rõ ý tưởng, lập trường

• Thể hiện đầy đủ chi tiết

• Không lan man, dài dòng, tập trung vào trọng tâm, ý chính

• Truyền đạt tốt

• Công bố thông tin đầy đủ, rõ ràng

Bậc 2

Khi đưa ra ý kiến, quan điểm về một vấn đề nào đó Nếu đồng ý thì phải nói rõ ra rằng: “Tôi đồng ý” với từng lý do và giải thích

lần lượt cụ thể, hợp lí, logic theo cấu trúc

Lý do  Tên lý do  giải thích

Bậc 3

P hải nhận diện được 2 thứ:

1 Biết được cấu trúc 1 mệnh đề tranh luận (ARE) gồm:

Tên mệnh đề tranh luận (Argument) Lập luận (Reasoning and logic)

Bằng chứng (Evidences)

2 Nhận diện các ngụy biện cơ bản và

tự phòng tránh ngụy biện

Bậc 4

•Vận dụng linh hoạt và hiệu quả các kỹ thuật tranh luận dựa trên ARE

• Thường xuyên sử dụng 10 tiêu chuẩn và 8 thành phần của tư duy phản biện

Bậc 6

• Tự phản biện

• Áp dụng trong rất nhiều lĩnh vực cuộc sống

• Thể hiện đầy đủ 8 phẩm chất đạo đức trí tuệ

Tóm tắt

Thực trạng về tư duy phản biện

Bạn A kể “B là 1 học sinh học giỏi”, Bạn C dựa trên quan sát tổng thể về điểm số cũng như cách phát biểu trong những giờ học và khẳng định “B là học không được tốt bởi vì….”

Trong ngành tài chính, các tổ chức phải đánh giá tác động tiềm tàng của luật mới đối với cách thức hoạt động của họ, cũng như cách luật mới sẽ ảnh hưởng đến khách hàng của họ

Thầy giáo sử dụng kỹ năng đặt câu hỏi để hướng dẫn học sinh nắm kiến thức mới

Một công ty xây dựng phải xác định tất cả các mối nguy hiểm tiềm ẩn trên một địa điểm xây dựng để đảm bảo nhân viên của họ làm việc an toàn nhất có thể

ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ DUY

PHẢN BIỆN

02

2 Đặc điểm của tư duy phản biện

Những đặc điểm chính của người có kỹ năng tư duy phản biện

Liên hệ giữa các ý tưởng khác nhau

Hiểu tầm quan trọng

và mức độ phù hợp của các lập luận ý tưởng

Ý thức, xây dựng

và thẩm định các lập luận

Tìm ra những sự không nhất quán và lỗi sai phổ biến trong cách lập luận.

Giải quyết vấn đề một cách có hệ thống.

Nhận dạng sự liên quan

và tầm quan trọng của các

ý tưởng.

Xem xét cách lập luận và sự đúng đắn trong quan điểm, niềm tin của người khác.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA

TƯ DUY PHẢN BIỆN

03

Nâng cao khả năng ra quyết định và giải quyết vấn đề

• Suy nghĩ sáng suốt hơn

• Suy nghĩ một vấn đề theo nhiều hướng khác nhau

Thúc đẩy sự sáng tạo

• Tìm ra giải pháp sáng tạo, hữu ích

• Đánh giá các ý tưởng mới, lựa chọn những ý tưởng tốt nhất và điều chỉnh chúng nếu cần thiết.

Quan trọng đối với quá trình phản chiếu bản thân

• Phân tích và suy ngẫm về các giá trị cốt lõi, quyết định của mình.

• Cung cấp các công cụ tự đánh giá

Phát triển tính tự lập

• Phương pháp tư duy độc lập, nhìn ra

những hạn chế, sai lầm dễ mắc phải

trong quá trình tư duy của mình.

• Nhận định, phán đoán tối ưu; khám phá

những tiềm năng vốn có của bản thân.

Cải thiện các kỹ năng trình

bày và ngôn ngữ

• Suy nghĩ rõ ràng và có hệ thống

• Phân tích cấu trúc logic của văn bản

01 02 03 04 05

4

1

5

3 2

TẦM QUAN TRỌNG CỦA TƯ DUY PHẢN BIỆN

5 kĩ năng tư duy phản biện

5 kĩ năng tư duy phản biện

Là cách nhìn nhận hiện tượng, sự vật một cách chi tiết, có phân tích và phục vụ cho mục đích rõ ràng

Không nhìn mọi thứ một cách ngẫu nhiên, mà

quan sát có chủ đích, rồi ghi nhớ, xâu chuỗi

những điều liên quan để vận dụng giải quyết vấn

1 QUAN SÁT (OBSERVATION)

Một số kỹ thuật hữu ích bao gồm:

Thực hành chánh niệm (mindfulness): tập trung hoàn toàn tâm ý và tận hưởng hiện tại, giúp hiểu rõ hơn những căng thẳng mệt mỏi, từ đó có được tinh thần ổn định hơn

Viết nhật ký (write diary): giúp quên đi những điều không vui, nhận ra điều thực sự cần thiết để dành thời gian và tâm sức, có thể được viết dưới dạng một bảng kế hoạch, danh sách điều cần làm hay một bản thảo ghi lại các ý tưởng

Lắng nghe chủ động (active listening): là khả năng tập trung hoàn toàn vào người nói, nắm được thông tin và

phản hồi một cách chu đáo, người nghe có thể giao tiếp và ghi nhớ các chi tiết cụ thể mà không cần được nhắc lại

2 Phân tích (Analysis)

Là khả năng thu nhập, phân tích và đánh giá thông tin có sẵn để có thể phát hiện ra được bản chất và những điều ẩn giấu trong mỗi tình huống Khả năng này đòi hỏi bạn phải biết những

dữ kiện nào là thực sự quan trọng Điều này cũng bao gồm việc tìm hiểu các nghiên cứu

khách quan, đặt câu hỏi để đảm bảo độ chính xác của dữ liệu

2 Phân tích (Analysis)

Kỹ năng phân tích có thể được cải thiện thông qua việc tiếp nhận

những kinh nghiệm mới

Đọc sách (read book): giúp cho tâm trí của được hoạt động và có kiến thức để phân tích, hình dung các thông tin sẽ được tiếp nhận

Chơi các trò chơi trí tuệ (play smart games): Chơi một số trò chơi trí tuệ như câu đố, cờ vua hay ô chữ để có thể cải thiện kỹ năng phân tích, nên bắt đầu từ những trò chơi rất thú vị và không đòi hỏi quá nhiều động lực để bắt đầu

Học cách chia sẻ kiến thức (learn to share knowledge): Muốn chia

sẻ kiến thức về một chủ đề nhất định nào đó thì cần phải thực hiện

nghiên cứu, xây dựng cấu trúc bài làm, suy nghĩ về các câu hỏi, lựa chọn hình thức trình bày

3 Kỹ năng suy luận (Interference)

Là một kỹ năng phản biện liên quan đến việc đưa ra kết luận về thông tin thu thập được, có thể yêu cầu phải có kiến thức hoặc kinh nghiệm về kỹ thuật hoặc những ngành nghề, lĩnh vực cụ thểChúng ta có thể cải thiện kỹ năng suy luận bằng cách:

• Tập thể dục: giúp giảm stress, giúp não bộ trở nên thông suốt và sáng tạo hơn, nâng cao tinh thần của bản thân, qua

đó dễ dàng tập trung và học tập

• Rèn luyện tư duy đa chiều: có thể dùng năng lực của mình

để phán đoán, đánh giá vấn đề một cách khách quan, cặn kẽ nhất

4 Kỹ năng giao tiếp (Communication)

Giao tiếp là một kỹ năng mà bạn không thể thiếu trong cuộc sống cũng như trong công việc ngày nay Giao tiếp hiệu quả giúp bạn thăng tiến trong công việc, mở rộng mối quan hệ, tránh được các hiểu lầm không

đáng có, dễ dàng hoà nhập với đám đông

Kỹ

năng

giao

tiếp

Để rèn luyện kỹ năng giao tiếp hiệu quả:

Học cách lắng nghe: chúng ta cần tập trung vào điều mà người đối diện đang nói từ đó phân tích, suy nghĩ câu trả lời từ đó mà có những lời hồi đáp hợp lý, chân thành

Đọc thật nhiều để mở rộng vốn từ : Bằng việc đọc sách mỗi ngày, vốn từ của bạn

sẽ cải thiện đáng kể cũng như cách bạn lựa chọn từ ngữ và sắp xếp chúng cũng dần rành mạch và rõ ràng hơn

Can đảm nói ra suy nghĩ của bản thân: Cần hiểu rằng đôi khi một câu chuyện không quan trọng đối với người này nhưng lại rất quan trọng và ý nghĩa đối với người khác

Luyện tập và nhờ góp ý: Đối với những điểm mạnh thì tìm cách phát huy, còn những khuyết điểm thì cố gắng khắc phục để từng bước hoàn thiện và nâng cao khả năng giao tiếp của mình

5 Kỹ năng giải

quyết vấn đề (Problem solving)

Đòi hỏi vận dụng tư duy phản biện để tiến hành giải pháp tốt nhất cũng

như hiểu được liệu pháp này có mang lại hiệu quả hay không

• Tham gia các khóa học thêm yêu cầu tư duy và phân tích phản

biện

• Tìm kiếm lời khuyên từ những người đi trước

• Đưa ra cách giải quyết vấn đề theo nhiều phương pháp khác nhau,

tránh những nhận xét vội vàng

• Lựa chọn giải pháp phù hợp với hoàn cảnh nhất.

• Bắt tay vào thực hiện ngay

Những sai lầm trong tư duy phản biện

Lười suy nghĩ, lười động não: là thói quen xấu dập tắt tinh thần suy nghĩ nghiêm túc và sự sáng tạo đi ngược lại với khuynh hướng của lối tư duy phản biện.

Chủ quan, không ý thức về những hạn chế của mình: quá tự tin vào bản thân hay tự tin một cách mù quáng lại gây phản tác dụng và ngăn cản con người khỏi việc đánh giá đầy đủ các mặt của vấn đề

Tầm nhìn giới hạn, nhất là vì lợi ích trước mắt: Chỉ chú tâm tới tư lợi và ích kỷ cá nhân,

đi ngược lại với tính chất của tư duy phản biện

Những sai lầm trong

tư duy phản biện

Những sai lầm trong

tư duy phản biện

Luôn thành kiến, ganh ghét, thù hận và thiên vị: Sợ nhìn thấy sự thành

công của người khác, ghen ghét với điều đó, dành nhiều thời gian trong

việc bắt lỗi người khác, trong khi không tự tìm tòi phát triển bản thân

Không trung thực với bản thân và tự dối mình: Thiếu trung thực với

bản thân và những người xung quanh là một tác nhân gây ảnh hưởng

không nhỏ lên quá trình tư duy phản biện

Bảo thủ, giáo điều, cả tin không có căn cứ: Người bảo thủ thường có xu

hướng từ chối lắng nghe và khăng khăng giữ nguyên ý kiến cùng những

định kiến ban đầu của bản thân

Suy nghĩ bằng cái đầu người khác: là sự mô tả cách một số người bị

ảnh hưởng bởi những người thân cận của họ thông qua những hành vi

nhất định, theo xu hướng và hoặc theo những điểm tựa

Phương pháp rèn luyện

TRAU DỒI KIẾN THỨC BẢN THÂN

Không ngừng trau dồi kiến thức tổng quát, nắm vững thông tin đa dạng về tất cả các lĩnh vực có liên quan đến ngành nghề mình đang làm việc và cả những ngành nghề không thuộc công việc của mình

Tạo thói quen quan sát và học hỏi nhiều kiến thức để khi tranh luận thì mình luôn là người nắm rõ các thông tin

ĐÁNH GIÁ MỌI VIỆC 1 CÁCH KHÁCH QUAN

Muốn có tư duy phản biện tốt chúng ta nên tập đánh giá và nhìn nhận mọi sự việc một cách khách quan nhất có thể Tránh để bị những cảm xúc cá nhân, những định kiến từ trước dẫn lối khiến chúng ta đánh giá sai sự việc

ĐƯA RA NHỮNG CÂU HỎI

Khi giải quyết một vấn đề thì cần có thêm những câu hỏi tự đặt ra để nó trở nên hoàn thiện hơn Nhìn nhận vấn đề dưới nhiều góc độ để phòng tránh mọi trường hợp không hay có thể xảy ra ngoài suy nghĩ của mình

LUÔN NGHI NGỜ TÍNH ĐÚNG ĐẮN CỦA

MỘT VẤN ĐỀ

Khoan đưa ra nhận định về tính đúng đắn cũng như tin tưởng vào vấn đề ngay lập tức mà hãy luôn nghi ngờ và đặt ra những suy luận

để lật ngược lại, đứng từ nhiều góc nhìn khác nhau để mổ xẻ vấn

đề, từ đó có ta sẽ thấy được nhiều khía cạnh hơn

Công cụ giúp tư duy phản biện

Một trong những công cụ giúp bạn rèn luyện tư duy phản biện là tranh luận Những lập luận vững chắc sẽ giúp bạn chứng minh được luận điểm của mình Mục tiêu của tranh luận là tìm ra những lỗi ngụy biện trong luận điểm của người khác cũng như của bạn, giúp

chúng ta đi đến những kết luận hợp lý.

THỰC HÀNH TƯ DUY PHẢN BIỆN TRONG HỌC TẬP VÀ CÔNG VIỆC

• Mở rộng kiến thức chuyên ngành

• Tham gia các khóa học tư duy và phân tích phản biện

• Tích cực tình nguyện giải quyết các vấn đề

• Tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia

• Luyện tập tư duy phản biện thông qua các trò chơi

• Nhờ bạn bè, đồng nghiệp, quản lý cố vấn đánh giá bộ kỹ năng hiện tại

Tìm đọc các sách về tư duy phản biện, ví dụ như:

THANKS FOR

LISTENING