Cuộc cách mạng tháng mười nga, mô hình cnxh hiện thực đầu tiên trên thế giới và ý nghĩa đối với cách mạng việt nam

Cuộc cách mạng tháng mười nga, mô hình cnxh hiện thực đầu tiên trên thế giới và ý nghĩa đối với cách mạng việt nam Cuộc cách mạng tháng mười nga, mô hình cnxh hiện thực đầu tiên trên thế giới và ý nghĩa đối với cách mạng việt nam Cuộc cách mạng tháng mười nga, mô hình cnxh hiện thực đầu tiên trên thế giới và ý nghĩa đối với cách mạng việt nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

CƠ SỞ II TẠI TP.HCM

…… ***……

BÁO CÁO NHÓM

NGHĨA ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Nhóm: GLX

L ớp: K59B

Gi ảng viên hướng dẫn: Ths Giang Thị Trúc Mai

MỤC LỤC

N ội dung

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 2

MỤC LỤC 3

CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH CUỘC CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA 5

1.1 Nguyên nhân dẫn đến cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga 5

1.2 Diễn biến của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga: 6

1.3 Kết quả và những diễn biến sau cách mạng 7

CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI 10

2.1 Định nghĩa 10

2.2 Sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa và những thành tựu của chủ nghĩa xã hội hiện thực 10

2.2.1 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới 10

2.2.2 Nội dung chủ yếu của Chính sách kinh tế mới (NEP) 10

2.2.3 Những thành tựu cơ bản của chủ nghĩa xã hội hiện thực 11

2.3 Sự khủng hoảng, sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết 11

2.4 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết 12

2.4.1 Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết 12

2.4.2 Nguyên nhân chủ yếu, trực tiếp dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết 13

2.5 Triển vọng của chủ nghĩa xã hội 13

2.5.1 Chủ nghĩa tư bản - không phải là tương lai của xã hội loài người 13

2.5.2 Kết luận 14

CHƯƠNG 3: XÃ HỘI HIỆN ĐẠI ỨNG DỤNG VÀO THỰC TIỄN 15

3.1 Cuba 15

3.2 Lào 16

3.3 Trung Quốc 17

3.4 Việt Nam 18

CHƯƠNG 4: Ý NGHĨA CỦA CUỘC CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA 23

4.1 Đối với lịch sử và thời đại 23

4.2 Đối với Cách mạng Việt Nam và xã hội Việt Nam hiện đại 24

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH CUỘC CÁCH MẠNG

THÁNG MƯỜI NGA

1.1 Nguyên nhân dẫn đến cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga

Sau cách mạng tháng Hai, tình hình nước Nga tồn tại song song hai chính quyền đó là: chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và các Xô Viết đại biểu công nhân

và binh lính Sau khi nắm được chính quyền, chính phủ lâm thời đã không giải quyết những vấn đề như đã hứa trước đó như vấn đề ruộng đất của nông dân, việc làm cho công nhân, tình trạng thiếu lương thực, và vẫn quyết theo đuổi chiến tranh đế quốc đến cùng

Trái với kỳ vọng của người dân Nga, chính phủ lâm thời - đứng đầu là Alexander Kerensky vẫn muốn nước Nga tiếp tục tham gia cuộc chiến tranh Thế giới lần thứ I để tranh giành quyền lực với Đức và Áo – Hung, ngày cả khi đất nước đã trở nên kiệt quệ và số lượng thương vong của các binh sĩ quá lớn (tới giữa năm 1917, gần 2 triệu lính Nga đã tử trận và khoảng 5 triệu bị thương) Các bình sĩ cùng người dân Nga dần bất bình trước hành động của chính phủ và hy vọng có thể lấy lại được

sự hoà bình cho đất nước

Càng ngày chính phủ lâm thời của Kerensky càng trở nên suy thoái, mất đi quyền lực và không thể điều hành đất nước Từ mùa thu năm 1917, Nga đã lâm vào một cuộc khủng hoảng vô cùng trầm trọng Nền kinh tế đất nước đang đứng trên bờ vực thảm họa Sản xuất công nghiệp chỉ bằng 36,4% so với năm trước, nông nghiệp cũng sụt giảm, giao thông vận tải hầu như bị tê liệt Nạn đói đã xảy ra ở nhiều vùng trong nước, nhất là ở các thành phố Ngoài mặt trận, quân đội Nga tan rã hàng loạt, quân đội Đức liên tiếp chiếm được nhiều vùng lãnh thổ của Nga Trong hoàn cảnh

đó, người dân Nga cảm thấy rất bất bình với Chính phủ lâm thời

Trước tình hình đó, Lênin và Đảng Bôn-sê-vích đã xác định cách mạng Nga

là chuyển cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa (lật đổ chính quyền tư sản lâm thời) Đầu tháng 10 năm 1917, không khí cách mạng bao trùm cả nước Lênin về nước, trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền và nhận được sự ủng hộ rất lớn từ nhân dân

1.2 Diễn biến của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga:

Vào tháng 4 năm 1917, Lênin đã thông qua Đảng Bôn-sê-vích để trình bày Luận cương tháng Tư chỉ ra mục tiêu đường lối tiếp theo của cách mạng Nga là cách mạng xã hội chủ nghĩa với khẩu hiệu “Tất cả chính quyền về tay Xô viết”

Ðầu tháng 7 năm 1917, Chính phủ lâm thời thực hiện đàn áp các phong trào đấu tranh, khủng bố các Xô viết Nước Nga lâm vào khủng hoảng chính trị, Lênin buộc phải rút vào hoạt động bí mật tại vùng Ra-dơ-líp (Phần Lan) và chủ trương tiến hành khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

Đầu tháng 8 năm 1917, Ðại hội lần thứ VI Ðảng Bôn-sê-vích họp bán công khai ở Pê-tơ-rô-grát Trong thời gian này, Lênin viết xong cuốn Nhà nước và cách mạng, từ đó đề ra nhiệm vụ cho giai cấp vô sản phải giành chính quyền bằng con đường đấu tranh vũ trang

Ngày 12 tháng 10 năm 1917, Ủy ban Quân sự cách mạng do Xô-viết grát cử ra đã chỉ đạo công tác chuẩn bị và tiến hành khởi nghĩa vũ trang ở Thủ đô Ngày 16 tháng 10 năm 1917, Ủy ban Trung ương Ðảng Bôn-sê-vích đã thành lập Trung tâm quân sự cách mạng để lãnh đạo cuộc khởi nghĩa trong cả nước Ngày 24 tháng 10 năm 1917, Chính phủ lâm thời chủ trương sẽ dùng mọi biện pháp để triệt tiêu cuộc khởi nghĩa, nhiều ủy viên của Ủy ban quân sự cách mạng bị bắt giam Chính phủ lâm thời lục soát và đóng cửa các tờ báo của Đảng Bôn-sê-vích, ra lệnh chiếm Cung điện Mùa Đông,

Pê-tơ-rô-Trước tình hình đó, ngay trong đêm 20 tháng 10 năm 1917, Lênin đến Cung điện Mùa Đông trực tiếp chỉ đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang nhằm lật đổ Chính phủ tư sản lâm thời và thiết lập chính quyền Xô-viết Ngay trong đêm đó, khởi nghĩa vũ trang đã nổ ra ở Thủ đô Pê-tơ-rô-grát (nay là thành phố Xanh-pê-téc-bua), dưới sự lãnh đạo của Bôn-sê-vích do Lênin đứng đầu, quân khởi nghĩa đã đánh chiếm được một số vị trí trọng yếu của thủ đô như nhà ga xe lửa, trung tâm bưu điện, nhà máy điện,…

Rạng sáng 25 tháng 10 năm 1917, lực lượng khởi nghĩa đã làm chủ được hầu hết các địa điểm chủ chốt Thủ đô Pê-tơ-rô-grát và tiến công Cung điện Mùa đông Kế hoạch tấn công Cung điện Mùa Đông được ấn định vào rạng sáng ngày 25 tháng 10 Đến 7 giờ sáng, đợt tấn công thứ nhất bắt đầu Các vòng đai dần khép lại nhưng các

cuộc tấn công quá chậm và phải dùng xe hơi chuyển mệnh lệnh Vào 3 giờ chiều, đại bác được chĩa thẳng vào Cung điện Mùa Đông Các chiến sĩ Cận Vệ đỏ đứng sau những chướng ngại vật hoặc làm nhiệm vụ tuần tiễu chờ lệnh phát hỏa Các đội tuần tra quan sát theo dõi mọi hoạt động của quân đội chính phủ Đến 6 giờ chiều, cung điện đã bị vây chặt, các chiến sĩ Cận Vệ đỏ và các thủy thủ ủng hộ Cách mạng tiến sát đến cung điện và chiếm lấy tất cả những góc đường và các mái nhà ở bến tàu cạnh

bộ Hải quân và cung điện Các binh lính bảo vệ cung điện thì dựng chướng ngại vật chặn cổng ra vào Cung điện Mùa Đông, lập sẵn các vị trí đặt súng trường và súng máy để phòng thủ 6 giờ chiều, đảng Bôn-sê-vích gửi tối hậu thư cho Bộ tham mưu quân sự Pê-tơ-rô-grát buộc đầu hàng nếu không sẽ cho chiến hạm Rạng Đông tấn công Một tối hậu thư khác được gửi đến cho Chính phủ lâm thời buộc phải dọn sạch chướng ngại vật và đầu hàng vô điều kiện Theo điều kiện đã quy định, sau 20 phút không nhận được câu trả lời sẽ cho chiến hạm Rạng Đông tấn công Vào 9 giờ 45 phút, chiến hạm Rạng Đông nổ loạt đại bác báo hiệu tấn công (thực ra các phát đạn không nhắm vào cung điện mà chỉ dùng tiếng nổ của đại bác để đối phương hoang mang) Hàng lính bảo vệ cung điện rối loạn và lợi dụng điều đó, thủy thủ, chiến sĩ Cận vệ đỏ và binh sĩ cách mạng tràn vào cung điện Quân phòng thủ cung điện chỉ kháng cự lẻ tẻ rồi nhanh chóng tan rã Cuộc chiến diễn ra tới 2 giờ 45 phút sáng thì kết thúc Toàn bộ chính phủ lâm thời bị bắt (trừ Kerensky)

Sau khi khởi nghĩa Pê-tơ-rô-grát giành thắng lợi thì phong trào khởi nghĩa lan rộng ra khắp nước Nga Ngày 3 tháng 11 năm 1917, chính quyền Xô viết giành thắng lợi trên cả nước

Ngày 8 tháng 11, Đại hội đại biểu Xô viết thông qua Nghị quyết toàn bộ chính quyền về tay Xô viết, thành lập Chính phủ mới (tức Xô viết Uỷ viên nhân dân) đó Lênin đứng đầu Cách mạng tháng Mười toàn thắng

1.3 Kết quả và những diễn biến sau cách mạng

Ngay trong đêm 7 tháng 11 năm 1917 (25 tháng 10 theo lịch Nga cũ), Đại hội

Xô viết toàn Nga lần thứ II tuyên bố khai mạc tại điện Smoniyl và tuyên bố thành lập chính quyền Xô viết do Lênin đứng đầu Cách mạng Tháng Mười Nga không phải xảy ra một cách ngẫu nhiên Là một nước yếu kém nhất trong hệ thống tư bản chủ nghĩa,trong lòng nước Nga đã bộc lộ đến đỉnh điểm các mâu thuẫn đối kháng giữa

công nhân với tư bản, giữa nông dân với địa chủ, giữa quần chúng lao khổ bị áp bức với Nhà nước thống trị Những tiền đề đó đã hòa quyện vào nhau và trở thành nơi thử thách, trở thành trường học thực tiễn của cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản Nga Kết quả là đã dẫn tới sự thắng lợi của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa với

sự ra đời của một loại hình chính quyền kiểu mới, đó là các Xô viết, và hình thành một Nhà nước kiểu mới là Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại CMT10 đã khẳng định sự thiết lập một nền chuyên chính vô sản - đó là Nhà nước dân chủ kiểu mới (đối với giai cấp vô sản)

và chuyên chính kiểu mới (đối với giai cấp tư sản) Lenin tuyên bố:”Chúng ta đã sáng lập một nhà nước kiểu Xô viết, do đó đã mở ra một thời đại mới trong lịch sử thế giới, thời đại thống trị chính trị của giai cấp vô sản, thay thế cho thời đại thống trị của giai cấp tư sản”

Sau cách mạng, Chính quyền Xô Viết tiến hành thực hiện các chức năng chính của mình Điều này trở thành nội dung cốt lõi của việc khẳng định một xã hội hoàn toàn mới thay thế cho xã hội tư bản chủ nghĩa đã lỗi thời

Các sắc lệnh đầu tiên của chính quyền Xô viết đã được thông qua là Sắc lệnh hòa bình tuyên bố rút nước Nga khỏi Thế chiến I và để đáp ứng nguyện vọng của đại

đa số nông dân, chính quyền Xô viết đã ban hành Sắc lệnh ruộng đất (quốc hữu hóa ruộng đất của địa chủ, nhà thờ trao lại ruộng đất cho nông dân) Đối với công nghiệp, thực hiện quốc hữu hóa một số nhà máy lớn, đồng thời thực hiện chính sách lao động tiên tiến (ngày làm việc 8 giờ, cấm sa thải công nhân bừa bãi, quy định chế độ nghỉ phép đối với công việc nặng nhọc ) Chính quyền Xô viết còn thực hiện các biện pháp thủ tiêu các tàn tích của chế độ phong kiến cũ như xóa bỏ sự phân biệt đẳng cấp, xóa bỏ những đặc quyền của giới quý tộc và giáo hội, thực hiện chính sách nam nữ bình đẳng, phổ cập giáo dục toàn dân

15 tháng 11 năm 1917, Bản Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc ở nước Nga được ký kết, tuyên bố tôn trọng quyền bình đẳng và chủ quyền của các dân tộc ở nước Nga cũng như quyền tự quyết của họ và bãi bỏ tất cả sự áp bức dân tộc trước đây Các dân tộc trước kia bị áp bức nay đã trở thành những người làm chủ vận mệnh của mình

Trên cơ sở của Tuyên bố về quyền tự quyết của các dân tộc, Nhà nước Xô viết

đã công nhận nền độc lập của một loạt nước như Phần Lan, Ba Lan, Ucraina, Chính quyền vô sản còn tuyên bố hủy bỏ mọi Hiệp ước bất bình đẳng mà chế độ cũ đã ký kết trước đây với các nước và các dân tộc như Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Tư, Thực hiện quyền

tự quyết của các dân tộc và công với sự giúp đỡ trên tinh thần quốc tế vô sản của nước Nga Xô viết, trong một thời gian ngắn sau cách mạng, nhiều dân tộc khác nhau thuộc đế chế Nga hoàng cũ đã thành lập chính quyền Xô viết của mình Và đến cuối năm 1922, Liên bang nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết, gọi tắt là Liên xô đã

ra đời, mở đầu cho một giai đoạn mới trong lịch sử quan hệ giữa các dân tộc

Với những thắng lợi đã giành được của Cách mạng Tháng Mười cùng với việc thiết lập nên chính quyền Xô viết trên khắp lãnh thổ nước Nga và những sắc lệnh đầu tiên về hòa bình, ruộng đất, dân tộc…không ai có thể phủ nhận được tính tất yếu của hình thái kinh tế-xã hội XHCN đã thay thế cho hình thái kinh tế-xã hội TBCN, không

ai có thể hoài nghi về ý nghĩa của cuộc cách mạng đó, một cuộc cách mạng đã “làm rung chuyển thế giới” phá tan khâu yếu nhất trong hệ thống TBCN thế giới, mở đầu cho một thời đại mới mà nội dung cơ bản của nó là một hình thái kinh tế xã hội hoàn toàn mới dần dần được hình thành Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, sự ra đời của Liên bang các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Xô viết, những thành quả trong việc xây dựng trên tất cả các mặt: chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa-xã hội…ở Liên Xô đã tạo nên sức mạnh thời đại nhằm bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới, đầy lùi và ngăn chặn nguy cơ chiến tranh, thúc đẩy phong trào đấu tranh

vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội

CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN

THỰC ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI

2.1 Định nghĩa

Chủ nghĩa xã hội hiện thực là một chế độ xã hội được thiết lập trên những nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học sau khi giai cấp công nhân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản giành được chính quyền, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội mới với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, văn hoá phù hợp

2.2 Sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa và những thành tựu của chủ nghĩa xã hội hiện thực

Cách mạng Tháng Mười Nga thành công vào năm 1917 Nước Nga Xô viết ra đời và đây là diện mạo đầu tiên của chủ nghĩa xã hội hiện thực theo một nghĩa tương đối đầy đủ: Có ý thức hệ chủ đạo, có Nhà nước, có chính Đảng cầm quyền, có thể chế luật pháp, có cơ chế, chính sách và mô hình quản lý xã hội Trong lịch sử Đảng Cộng sản thì đây cũng là lần đầu tiên, Đảng Cộng sản ở vào vị trí cầm quyền

2.2.1 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới

Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới đặc trưng bởi Chính sách kinh

tế mới NEP: Từ tháng 3 năm 1921 (Đại hội X của Đảng Cộng sản Nga)

2.2.2 Nội dung chủ yếu của Chính sách kinh tế mới (NEP)

Đó là việc khôi phục và phát triển các quan hệ hàng hoá - tiền tệ, sử dụng chủ nghĩa t­ư bản nhà nư­ớc và các thành phần kinh tế khác, coi đó là những biện pháp quá độ, những mắt xích trung gian để chuyển sang chủ nghĩa xã hội, là phư­ơng thức

để phát triển mạnh mẽ lực lư­ợng sản xuất Đây là những hình thức và ph­ương pháp mới xây dựng chủ nghĩa xã hội thay cho Chính sách cộng sản thời chiến đã tỏ ra không phù hợp với điều kiện đã thay đổi

Có thể khẳng định, NEP là đổi mới nhận thức về chủ nghĩa xã hội với sự thừa nhận sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần, phát triển quan hệ hàng hoá tiền tệ, kinh tế thị trư­ờng, thực hiện sự trao đổi giữa thành thị và nông thôn, giữa công nghiệp

và nông nghiệp, thay chính sách trư­ng thu lư­ơng thực bằng chính sách thuế lư­ơng thực, chú trọng kích thích lợi ích vật chất và coi đó động lực quan trọng để phát triển kinh tế, sử dụng các hình thức của chủ nghĩa t­ư bản nhà nư­ớc

2.2.3 Những thành tựu cơ bản của chủ nghĩa xã hội hiện thực

Một là, chế độ xã hội chủ nghĩa đã từng bước đưa nhân dân lao động lên làm chủ xã hội, thúc đẩy trào lưu đấu tranh cho quyền tự do, dân chủ trên toàn thế giới

Từ bản chất giai cấp của nó, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa cho tuyệt đại đa số nhân dân lao động được thực hiện ngày càng đầy đủ những quyền dân chủ, ngăn ngừa và trấn áp những hành vi xâm phạm quyền tự do dân chủ của nhân dân

Hai là, trong hơn 70 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ về tiềm lực kinh tế, xây dựng

cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội trên quy mô lớn với trình độ hiện đại Liên Xô đã trở thành một nước có trình độ học vấn cao, thu được những thành tựu đáng kể trong việc chăm sóc sức khỏe, phát triển y tế và bảo đảm phúc lợi xã hội cho nhân dân lao động, đồng thời đạt được những bước tiến lớn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, chinh phục vũ trụ, có tiềm lực quân sự và công nghiệp quốc phòng hùng mạnh Trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, khoa học và công nghệ cũng có những thành tựu rất

to lớn

Ba là, với sự lớn mạnh toàn diện, chủ nghĩa xã hội có ảnh hưởng sâu sắc trong đời sống chính trị thế giới, đóng vai trò quyết định đối với sự sụp đổ hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc và thời đại quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

Bốn là, sức mạnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực đóng vai trò quyết định đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, bảo vệ hòa bình thế giới; là sức mạnh vật chất, tinh thần, cổ

vũ cho sự nghiệp cải cách, đổi mới vì chủ nghĩa xã hội

Sự khủng hoảng, sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết và nguyên nhân của nó

2.3 Sự khủng hoảng, sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết

Mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết tuy phát huy tác dụng trong thời chiến, thời

kỳ gấp rút công nghiệp hoá, thời kỳ khôi phục kinh tế sau chiến tranh, song cũng chứa đựng những khuyết tật, hạn chế Do vậy, từ cuối thập kỷ 70, nhất là từ giữa năm 80 của thế kỷ XX, thế giới có những biến đổi sâu sắc: Hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa, đứng đầu là Liên xô lâm vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, trước hết là về kinh tế,

sau đó lan rộng đến những vấn đề chính trị – xã hội và đánh dấu bằng sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông u và Liên Xô (tháng 9/1991)

2.4 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết

2.4.1 Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội

Xô Viết

Nguyên nhân xét về mặt lý luận dẫn đến sự khủng hoảng, trì trệ và đổ vỡ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông u – đó là chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa xét lại đã phát triển đến mức trầm trọng Chủ nghĩa giáo điều đã dẫn đến tâm

lý bảo thủ và sự lạc hậu về lý luận; hiểu không đúng đắn bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin; chậm trễ trong việc phát hiện những tình huống có vấn đề, những mâu thuẫn nảy sinh và những vi phạm quy luật khách quan của mô hình xã hội chủ nghĩa không thích ứng đã trở nên xơ cứng, thiếu sức sống và triệt tiêu động lực phát triển

Song song với căn bệnh giáo điều, việc tồn tại song song hai thể chế chính trị: chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến sự chống phá điên cuồng của các thế lực thù địch của chủ nghĩa xã hội trên thế giới Ví dụ: xoá bỏ kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; thành kiến với sản xuất hàng hoá, kinh tế thị trường, với quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh; cường điệu vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp… Tình hình này diễn ra phổ biến ở hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, trong đó có Việt Nam

Thậm chí, sự khác biệt giữa hai chủ thể này cũng kéo theo một hệ lụy khác,

đó là các nước xã hội chủ nghĩa đã không kịp thời tiếp cận và ứng dụng những thành tựu mới về khoa học – kỹ thuật và công nghệ tiên tiến của thế giới để xây dựng chủ nghĩa xã hội, nên đã thua kém các nước tư bản chủ nghĩa phát triển trong lĩnh vực khoa học - công nghệ và năng suất lao động Trong khi đó lại là những yếu tố mà V.I.Lênin cho rằng: xét đến cùng nó quyết định thắng lợi của chủ nghĩa xã hội Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, các xu thế mới nảy sinh trong thời đại, vì thế mà cũng đã tác động lớn đến đời sống chính trị - xã hội thế giới, và ảnh hưởng đến sự tồn vong của chủ nghĩa xã hội hiện thực

2.4.2 Nguyên nhân chủ yếu, trực tiếp dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết

Những sai lầm nghiêm trọng về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức trong quá trình cải tổ Trong quá trình cải tổ, Đảng cộng sản Liên Xô đã mắc sai lầm nghiêm trọng khi đi chệch khỏi những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, thể hiện

ở việc từ bỏ những mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, từ bỏ chủ nghĩa Mác-Lênin, từ bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Thực hiện dân chủ vô nguyên tắc, thậm chí tạo

ra làn sóng tấn công vào lịch sử, phủ định những thành tựu của chủ nghĩa xã hội sau hơn 70 năm xây dựng, khiến niềm tin của quần chúng nhân dân đối với chủ nghĩa xã hội bị giảm sút nghiêm trọng Thậm chí, một bộ phận đảng viên và quần chúng nhân dân thờ ơ, thụ động, đứng ngoài chính trị khi Đảng lâm nguy Bên cạnh đó, sự không kịp thời nắm bắt và giải quyết đúng nhiều mối quan hệ diễn ra trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội; cùng với những yếu kém, sai lầm, khuyết điểm trong chiến lược phát triển các nguồn lực để xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhất là chiến lược phát triển con người, trí tuệ người cũng là hai trong số những nguyên nhân

Tuy nhiên, cần phải nhắc đến sự can thiệp, chống phá của chủ nghĩa đế quốc thông qua “diễn biến hoà bình” Các thế lực bên ngoài đã tác động vào quá trình cải

tổ cả về tư tưởng, chính trị và tổ chức nhằm thực hiện “Chiến thắng không cần chiến tranh”

Tóm lại, sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông u thực chất là một sự “tự huỷ diệt”

2.5 Triển vọng của chủ nghĩa xã hội

2.5.1 Chủ nghĩa tư bản - không phải là tương lai của xã hội loài người

Mặc dù chủ nghĩa xã hội đang tạm thời thoái trào, song chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của xã hội loài người vì những lý do cơ bản sau:

Một: Bản chất của chủ nghĩa tư bản không thay đổi Trong tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, chủ nghĩa tư bản đã đóng vai trò to lớn, song nó vẫn không phải

là xã hội tương lai mà loài người hướng tới do những hạn chế thuộc về bản chất của chủ nghĩa tư bản: Đó là bản chất bóc lột, phản dân chủ, vô nhân đạo của nó không hề thay đổi Điều này bị quy định do phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa tồn tại và phát triển dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Hai: Các yếu tố xã hội chủ nghĩa đã xuất hiện trong lòng xã hội tư bản chủ nghĩa Trong quá trình phát triển của mình, nhất là trong thời đại kinh tế tri thức và toàn cầu hoá, chủ nghĩa tư bản đang tạo ra những yếu tố tự phủ định nó Đó là:

Trình độ xã hội hóa cao độ của lực lượng sản xuất Kinh tế tri thức và toàn cầu hoá càng phát triển mạnh mẽ thì trình độ xã hội hóa của nền sản xuất quy mô lớn cũng tăng lên không ngừng và ngày càng mâu thuẫn sâu sắc với thể chế xã hội chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa

Trình độ xã hội hóa cao độ của lực lượng sản xuất đặt ra yêu cầu khách quan phải xác lập một nội dung và tính chất mới của quan hệ sản xuất Từ đó đòi hỏi chủ nghĩa tư bản cũng phải có những điều chỉnh trong quan hệ sản xuất để tạo ra một sự

“phù hợp” nhất định với lực lượng sản xuất đã phát triển mạnh mẽ

Sự phát triển của kinh tế tri thức tạo ra những điều kiện hiện thực để thỏa mãn những nhu cầu ngày càng cao của con người, đồng thời tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện, hài hòa Đặc trưng của kinh tế tri thức là sử dụng tri thức và công nghệ cao thay thế cho lao động cơ bắp của con người Do vậy, con người sẽ dần dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào máy móc, khỏi những lao động nặng nhọc Khi đó chất lượng cuộc sống của con người ngày càng được cải thiện và nâng cao, lao động trí tuệ của con người trở thành lực lượng chủ yếu của nền sản xuất xã hội

2.5.2 Kết luận

Tóm lại sự phát triển của kinh tế tri thức trong xu thế toàn cầu hóa, nhất là ở các nước tư bản phát triển, đã và đang tạo ra những tiền đề vật chất to lớn cho sự xuất hiện của một phương thức sản xuất mới – phương thức sản xuất xã hội chủ nghĩa

CHƯƠNG 3: XÃ HỘI HIỆN ĐẠI ỨNG DỤNG VÀO

THỰC TIỄN

3.1 Cuba

Cộng Hòa Cuba là một quốc gia nằm giữa Caribbean và Đại Tây Dương Do

có vị trí chiến lược quan trọng nên đã nhiều thập niên bị Hoa Kỳ cấm vận, gây không

ít thiệt hại về kinh tế Tuy nhiên nhờ có đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản, Cuba vẫn luôn đứng vững và phát triển không ngừng Cột mốc 1/1/1959 đã khẳng định một kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội của Cuba Và cho đến ngày nay, Cuba vẫn không ngừng bảo vệ nỗ lực cách mạng, đổi mới và thể hiện rõ sức sống chủ nghĩa xã hội hiện thực

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng Cộng sản Cuba, các mô hình kinh tế-xã hội

đã được triển khai đúng đắn và gặt hái nhiều thành tích đáng kể Về kinh tế: Công nghiệp chiếm 36,5%, nông nghiệp: 7,4% và dịch vụ: 56,1% GDP Đường, thuốc lá

và cà phê là các sản phẩm chính của Cu Ba Niken là mặt hàng xuất khẩu quan trọng

Về xã hội: đời sống của nhân dân luôn được chú trọng nâng cao như hệ thống giáo dục miễn phí, trình độ y tế tiên tiến… Đến nay, Cuba đã hoàn thành chỉ tiêu với 100% người dân biết chữ và được đề cử giải thưởng Nobel hòa bình 2020 bởi WPC cho

“Phái đoàn bác sĩ quốc tế chuyên ứng phó các tình trạng thảm họa và dịch bệnh nguy cấp Henry Reeve” Bên cạnh đó, công nghệ sinh học của Cuba cũng rất phát triển khi nước này đã chế tạo thành công vaccine chống Covid-19 Abdala có hiệu quả lên tới trên 90% Cuba trở thành nhà cung cấp dược phẩm hàng đầu cho khu vực Mỹ Latinh,

và nhiều quốc gia ở Châu Á Về chính trị-ngoại giao, khi Donald Trump lên cầm quyền, ông đã có những biện pháp mới siết chặt trừng phạt chống Cuba, mặc cho trước đây Barack Obama đã bình thường hóa mối quan hệ với Cuba Tuy nhiên, Raul Castro-người đứng đầu Đảng Cộng sản Cuba, đã khẳng định: “Cuba sẽ không từ bỏ những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội Chúng tôi sẽ yêu cầu Mỹ tôn trọng chế độ chính trị của đất nước chúng tôi” Điều này cho thấy thái độ cứng rắn, quyết tâm của Cuba dù cho phải ‘đối đầu’ với cường quốc thế giới Mặc dù nền kinh tế còn nhiều khó khăn, các thế lực thù địch vẫn luôn chống phá, nhưng Cuba vẫn luôn đảm bảo được sự ổn định về chính trị Trong thời điểm sắp tới, Cuba có thể sẽ gặp nhiều khó khăn vì Covid-19 cùng với sự cấm vận và các biện pháp trừng phạt ngày càng tăng

cường từ Mỹ; tuy nhiên dưới sự lãnh đạo của các nhà cầm quyền, đường lối chính trị đúng đắn và niềm tin, quyết tâm của người dân, Cuba sẽ vẫn tiếp tục chứng tỏ được

sự ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa và sức sống mãnh liệt của chủ nghĩa xã hội hiện thực

3.2 Lào

Vào ngày 2/12/1975, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đã được thành lập, khép lại kỷ nguyên lịch sử đấu tranh gian khổ, lâu dài nhưng rất vẻ vang Trong suốt hơn 45 năm qua, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là bảo vệ và xây dựng đất nước Tính đến thời điểm hiện tại, Lào đã có được sự thay đổi tích cực về mọi mặt, ổn định chính trị, đảm bảo trật tự xã hội, kinh tế phát triển và quan hệ quốc tế cũng ngày càng được mở rộng

Sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã đưa đất nước này từ một nền kinh tế lạc hậu trở nên tràn đầy sức sống và đang hội nhập ngày càng mạnh mẽ vào nền kinh tế khu vực và thế giới Lào đã đạt được nhiều thành tựu to lớn

và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực Thứ nhất, kinh tế tăng trưởng nhanh và ổn định, tạo nền tảng vững chắc cho công cuộc đổi mới trên các lĩnh vực khác Năm 2020, mặc dù đại dịch Covid-19 đã làm ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, nhưng kinh tế Lào vẫn đạt được mức tăng trưởng khá ấn tượng trong khoảng 3,3% - 3,6% Đến nay, Lào đã kiểm soát tốt tình hình dịch bệnh, tỷ lệ lây nhiễm Covid-19 thấp hơn so với nhiều nước trên thế giới Thứ hai, ở lĩnh vực văn hóa - xã hội, đời sống của người dân cũng từng bước được nâng cao, thu nhập bình quân đầu người đạt 2664 USD, số lượng hộ nghèo giảm chỉ còn 5,16% số hộ gia đình trên cả nước Việc xây dựng trường học và trung tâm nghề nghiệp cho tới việc nâng cấp về y tế ở khu vực ngoại thành, nông thôn là những nhân tố cơ bản bảo đảm phát triển kinh tế bền vững trong những năm qua Đặc biệt, Lào đã đạt được chỉ số phát triển nhân lực của các nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển Thứ ba, quan hệ đối ngoại được mở rộng và ngày càng đi vào chiều sâu Tính đến năm 2021, Lào đã thiết lập quan hệ ngoại giao với

143 quốc gia trên thế giới và tổ chức thành công nhiều Hội nghị quốc tế quan trọng,

từ đó đã từng bước khẳng định được uy tín và vị thế của mình ở khu vực và trên trường quốc tế Bên cạnh những thành tựu đạt được, Lào cũng gặp không ít khó khăn

và thách thức Khó khăn lớn nhất là xuất phát điểm của Lào khi bước vào thời kỳ quá