ĐỀ TÀI: NHỮNG VẤN ĐỀ TRONG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆTNAM HIỆN NAY Hệ thống giáo dục trên thế ngày càng phát triển hiện đại nên chúng ta bắt buộc phải cảicách, phải đổi mới để phù
Trang 1ĐỀ TÀI: NHỮNG VẤN ĐỀ TRONG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT
NAM HIỆN NAY
Hệ thống giáo dục trên thế ngày càng phát triển hiện đại nên chúng ta bắt buộc phải cảicách, phải đổi mới để phù hợp với sự phát triển đấy Giáo dục Việt Nam tuy đã đạt được nhiềuthành tựu, đã khởi sắc thật sự, song vẫn là nền giáo dục của một nước nghèo, một nước trongnhững nước đang phát triển Đảng và Nhà nước luôn coi giáo dục là quốc sách hàng đầu vì đầu
tư cho giáo dục là đầu tư cho con người - con người là nhân tố quyết định cho sự phát triển củamột quốc gia “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” Khi người dân có trình độ dân trí cao –thước đo của sự văn minh xã hội thì đất nước đó mới phát triển bền vững được Nhận thức đượcđiều đó là quan trọng nên Đảng và nhà nước hết sức chú trọng đầu tư cho giáo dục một cách cótrọng điểm Một trong những trọng điểm đó là giáo dục đại học Giáo dục đại học có tốt thì mớiđào tạo ra được những nhân tài, đội ngũ nhân lực chất lượng cao, phục vụ cho sự phát triển củađất nước Đảng và Nhà nước đã chủ trương rất nhiều chính sách đầu tư cho giáo dục và nhất làgiáo dục Đại học
Mới đây nhất tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã chủ trương lãnh đạo ngành giáo dụcđổi mới căn bản và toàn diện, trong đó những đổi mới trong giáo dục đại học thực sự là một sựphá cách, tạo động lực và tiền đề cho sự phát triển giáo dục Việt Nam nói chung và giáo dục ĐạiHọc nói riêng Sở dĩ Đảng và Nhà nước chủ trương cần phải đổi mới là vì nhận thấy những bấtcập, thực trạng của ngành giáo dục nên phải có những chỉ đạo, những chính sách để điều chỉnhcho phù hợp
Trang 2Chất lượng giáo dục đại học còn thấp so với yêu cầu đặt ra Hệ thống giáo dục đào tạocòn thiếu sự liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo còn mangnặng về lý thuyết , xem nhẹ thực hành nên chưa thực sự được quan tâm, đầu tư hoặc đầu tư chưađúng mức để lại những yếu kém.
Hàng năm có rất nhiều cử nhân khi ra trường không có việc làm vì không đáp ứng đượcyêu cầu công việc hoặc không đủ bằng cấp để xin việc
Theo Dân trí (ngày 23/12/2013), sinh viên có bằng đại học ở độ tuổi 21-29 tuổi bị thấtnghiệp lên tới con số 101.000 người, sinh viên thất nghiệp có bằng đại học chếm tỷ lệ tới 9,89%tổng số thất nghiệp trong độ tuổi từ 21-29 tuổi
* Nguyên nhân
Thứ nhất, do chất lượng đầu ra của các cử nhân đại học không cao, không đáp ứng được
yêu cầu công việc
Thứ hai, điều kiện cơ sở vật chất của các trường đại học không đáp ứng cho việc học
tập, nghiên cứu khoa học của sinh viên, mặt khác giữa nhà trường và thị trường lao động bênngoài không có sự liên kết để biết được ngành nào đang cần lao động để nhà trường đào tạo dẫnđến tình trạng thừa thầy thiếu thợ
Thứ ba, Chất lượng giảng viên chưa đáp ứng được yêu cầu đào tạo, hầu hết đội ngũ đảng
viên chưa qua đào tạo thạc sĩ, số lượng các giáo sư tiến sĩ còn ít so với số lượng sinh viên
Quy mô và chất lượng của các cơ sở đào tạo không phù hợp Mới đây, bộ giáo dục đãđình chỉ hàng trăm ngành đạo tạo của các trường đại học, cao đẳng Những ngôi trường mới ,khang trang được xây dựng với qui mơ lớn những số chỉ tiêu đăng ký dự thi thì không đủ để tổchức đào tạo Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra quyết định dừng tuyển sinh 207 ngành của
71 trường đại học, trong đó có những trường đại học danh tiếng và lâu đời như ĐH Sư phạm HàNội (bị đình chỉ 8 ngành), ĐH Mỹ thuật TP.HCM (4 ngành), ĐH Quốc gia TP.HCM (4 ngành),
ĐH Y dược TP.HCM (4 ngành), có những trường bị đình chỉ hầu hết các ngành như ĐH Hà Tĩnh(14/16 ngành), ĐH Sân khấu điện ảnh Hà Nội (15/18ngành), ĐH Hùng Vương (10 ngành) Hiện
Trang 3nay, cả nước có 127 trường Cao Đẳng và 87 trường Đại Học nên việc thắt chặt và quản lý chặtchẽ các trường thì chất lượng hiệu quả mới cao.
Đội ngũ giảng viên không đáp ứng được yêu cầu về trình độ chuyên môn để giảng dạy.Theo số liệu thống kê của Dân trí ngày 13/6/2012 thì cả nước hiện nay có 77.500 giảng viên,trong đó số GS-PGS chiếm 3.5%, Tiến sĩ là 10%, Thạc sĩ chiếm 40%, chất lượng giảng viênkhông có nhu cầu nâng cao trình độ vì Nhà nước không đáp ứng nhu cầu của họ về chế độ đãingộ cũng như tiền lương để họ yên tâm công tác , tâm huyết và gắn bó với nghề Mặt khác, trongcác trường xảy ra tình trạng tiêu cực, thậm chí vi phạm đạo đức nhà giáo, không học thật thi thật
mà xảy ra tình trạng “ mua bằng cấp, chạy bằng cấp” nên chất lượng đào tạo là không thực chất,các cử nhân không đáp ứng được đặc thù công việc cũng như yêu cầu phát triển của đất nước
Giáo dục đại học có tốt thì mới đào tạo ra được những nhân tài, đội ngũ nhân lực chấtlượng cao, phục vụ cho sự phát triển của đất nước Đảng và Nhà nước ta đã có rất nhiều chínhsách đầu tư cho giáo dục và nhất là giáo dục đại học Mới đây nhất là tại Hội nghị Trung Ương 8khóa 11 đã chủ trương lãnh đạo ngành giáo dục đổi mới căn bản toàn diện trong giáo dục đào tạo
và then chốt là giáo dục đại học Theo VN media Việt Báo(The_24h) đưa tin thì theo đề án đổimới giáo đại học do bộ giáo dục và đào tạo soạn thảo đến năm 2020 sẽ xây dựng 900 trường đạihọc, cao đẳng với 4,5 triệu sinh viên, tổng kinh phí 20 tỷ USD để tập trung đào tạo nhân lực trình
độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học, tự đổi mới tri thức, sáng tạocủa người học Có mạng lưới cơ sở đại học, cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo phù hợp vớiquy hoạch phát triển nhân lực quốc gia; phát triển một số trường ngang tầm khu vực và quốc tế
Nhà nước cũng đã đưa ra nhiều chính sách liên quan nhưng vẫn chưa thể khắc phục đượcnhững mặt hạn chế, yếu kém đang tồn tại Xét tới cùng thì nguyên nhân chính là từ cơ chế chínhsách: chính sách quản lý chưa tốt, quá trình thực hiện chính sách, kiểm tra, giám sát chính sáchchưa thực sự hiệu quả
Đây chính là vân đề chính sách được Đảng và Nhà nước nhận thức được và chú trọnggiải quyết đầu tư nên chính sách đổi mới toàn diện trong giáo dục được ra đời để giải quyết vấn
đề và cũng chính vì lý do đó mà nhóm em chọn đề tài giáo dục với chủ đề “ Những vấn đề trongchất lượng giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay” làm vấn đề nghiên cứu của mình
Trang 42 Bối cảnh chính sách.
Nhà nước đã đưa ra các chính sách của mình để giải quyết vấn đề về chất lượng giáo dụcđại học:
- Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
đã chỉ ra thực trạng về giáo dục và đào tạo
- Luật giáo dục đại học (2012) cũng đã đề cập tới vấn đề này Bộ Gíao dục và đào tạo,
bộ Tài chính, bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng với các cấp, cơ quan liên quan đã triểnkhai phối hợp thực hiện tuy nhiên kết quả thu được vẫn chưa cao, còn nhiều hạn chế,chất lượng giáo dục đại học vẫn chưa nâng lên đạt yêu cầu
- Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Quy hoạch mạng lưới các trường đạihọc và cao đẳng giai đoạn 2006 – 2020 đã chỉ ra những khoảng trống, lỗ hổng chínhsách trong việc thực hiện giáo dục Đại học ở nước ta
Có thể nhận thấy giáo dục nói chung và giáo dục Đại học nói riêng đều gặp phảinhững vấn đề chung trong việc xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chương trìnhphát triển giáo dục – đào tạo
Các cơ quan ban hành chính sách.
- Đảng đoàn Quốc hội lãnh đạo việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, ban hành mới hệthống pháp luật về giáo dục và đào tạo, các luật, nghị quyết của Quốc hội
- Ban cán sự đảng Chính phủ lãnh đạo việc sửa đổi, bổ sung và ban hành mới các vănbản dưới luật; xây dựng kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết Thành lập Ủy banquốc gia Đổi mới giáo dục và đào tạo do Thủ tướng Chính phủ làm Chủ tịch Ủy ban
- Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các Bộ ban ngành liên quan
Các cơ quan tổ chức thực hiện.
- Thành lập Ủy Ban quốc gia Chỉ đạo đổi mới giáo dục đại học do một Phó Thủ tướngđứng đầu để chỉ đạo việc đổi mới giáo dục đại học
Trang 5- Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và Ủy bannhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng kế hoạch, lộ trình cụthể theo các giai đoạn của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm để thực hiện các
đề án chi tiết đổi mới giáo dục đại học; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, tổng hợp tìnhhình đổi mới giáo dục đại học và định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ
- Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo,
Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng cơ chế huy động các nguồn lực đầu tư trong vàngoài nước để thực hiện đổi mới giáo dục đại học; trình Quốc hội việc bố trí ngânsách nhà nước hàng năm để các cơ sở giáo dục đại học thực hiện các nhiệm vụ khoahọc và công nghệ theo quy định của Luật Khoa học và Công nghệ
- Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ
và các Bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế tự chủ của các cơ sở giáo dục đại họccông lập, chính sách đối với giảng viên đại học; đề xuất mô hình tổ chức cụ thể sápnhập cơ sở giáo dục đại học với các cơ sở nghiên cứu khoa học
- Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ,Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệmphối hợp với các Bộ, ngành liên quan triển khai thực hiện chính sách
Đơn vị liên quan có thể phản đối hoặc đóng góp về việc đưa ra vấn đề.
- Các Sở, Phòng Giáo dục và đào tạo cấp dưới có liên quan đưa ra ý kiến của mình vềvấn đề
- Các tổ chức chính trị - xã hội: Đoàn Thanh niên, Mặt trận Tổ quốc, Hội sinh viên,…thu nhận ý kiến của toàn thể hội viên của mình, nhân dân phản ánh về vấn đề chínhsách để báo cáo lên cấp trên
- Các Bộ, ngành khác có liên quan đến các ngành mà giáo dục đại học đào tạo nhânlực cho ngành của mình cũng có thể đóng góp ý kiến
- Các trường, cơ sở đào tạo quốc tế có liên kết với các cơ sở đào tạo đại học trongnước
Trang 6II Mục tiêu chính sách.
Mục tiêu chung của chính sách : Nâng cao chất lượng giáo dục bậc Đại Học ở Việt Nam
- Mục tiêu 1 : Nâng cao chất lượng giảng viên
- Mục tiêu 2 : Nâng cao chất lượng đầu ra của sinh viên
- Mục tiêu 3 : Cải thiện cơ sở vật chất giảng dạy và qui hoặc các trường Đại Học trên
Trang 7-Mỗi 4 tháng, 3 lần một năm,các giảng viên sẽ được thamgia các lớp đào tạo chuyên sâu
về chuyên ngành giảng dậyvới các giáo sư đầu ngành
- Giảng viên được cử đi họccao học để có bằng thạc sĩ,tiến sĩ có trình độ và chấtlượng thật sự
Nhóm giải pháp số 3 Tăng chế độ đãi ngộ cho giảng
viên
Giảng viên có thể sống đượcbằng lương Nâng bậc lươngtrước thời hạn cho các giảngviên có thành tích xuất sắc(Có họp ban lãnh đạo quyếtđịnh)
đi học để trau rồi kiến thức
Hướng tới bỏ điểm sàn đại học
mà chỉ chú trọng chất lượngđiểm đầu ra bằng cách chọn
Trang 8lọc, đào thải trong quá trìnhđào tạo.
Nhóm giải pháp số 2 Siết chặt thi cử, trao đổi kiến
thức, phương pháp học tậpgiữa các sinh viên trong vàngoài nước, nâng cao chấtlượng đầu ra
-Sinh viên có bằng tin học,anh ngữ chuẩn quốc tế(TOEIC
600 trở lên) khi ra trường
-Giảm số lượng sinh viênđược làm khóa luận, luận văntốt nghiệp xuống 20%
-Sinh viên thành thạo các kỹnăng mềm, kỹ năng chuyênmôn khi ra trường
- Gỉam tình trạng chạy bằngchạy điểm
Nhóm giải pháp số 3
Tăng tính liên kết giữa cáctrường đại học và thị trườnglao động bên ngoài
-Định hướng nghề nghiệp chohọc sinh trước khi thi đại học
- Mở các ngành học, chươngtrình phù hợp với nhu cầu củathị trường lao động bên ngoài
- Liên kết hỗ trợ dược nguồnnhân lực cho các công ty, xínghiệp
Mục tiêu/ Phương án Cải thiện cơ sở vật chất giảng
Trang 9CS 3 dạy và quy hoạch các trường
đại học trên cả nước
Nhóm giải pháp số 1
- Tăng ngân sách, áp dụngphương pháp giảng dạy hiệnđại, cải thiện chất lượng ký túc
xá sinh viên
- Nhập các thiết bị hiện đạicủa nước phục vụ cho việchọc tập, nghiên cứu của sinhviên
- Thiết lập hệ thống thư việnonline, truy cập nhanh hoặcphòng đọc lớn cho sinh viêntiện tra cứu tài liệu
-Các trường đại học có cácphòng thực hành , thí nghiệmđáp ứng được yêu cầu củangành học
- Sử dụng các phương tiện kỹthuật hiện đại như máy chiếu,máy vi tính hiệu quả trong cácgiờ học
- Giảm tiền ký túc xá cho sácsinh viên, cơ sở ký túc xá đảmbảo tốt cho cuộc sống của sinhviên
- Sinh viên có điều kiện hơntrong việc tiếp cận kiến thứcmột cách nhanh chóng, khôngtạo trạng thái thụ động tiếp thukiến thực của sinh viên
Siết chặt các dự án xây dựngtrường đại học trên cả nước
-Các trường đại học khôngmọc lên tràn lan và không có
sự kiểm soát trước Thu hồigiấy phép của những trườngđại học không đủ tiểu chuẩn
Trang 10- Mở các ngành có đủ tiêuchuẩn về giảng viên cũng như
cơ sở vật chất Đáp ứng phùhợp yêu cầu của xã hội
- Xây dựng các làng đại học ởngoại thành của các thành phốlớn Hà Nội, Đà Nẵng, Tp HồChí Minh ( như làng đại họcThủ Đức ở Tp Hồ Chí Minh)
2.Các hoạt động và kết quả dự kiến:
2.1 Phương án chính sách 1:
Mục tiêu: Nâng cao chất lượng giảng viên.
Nhóm giải pháp số 1
Tăng yêu cầu cơ
bản đầu vào của
giảng viên
Tổ chức các kỳ thi nhằmkhảo sát chất lượng củađội giảng viên thi tuyển
Tổ chức các kỳthi, thuê địa điểmthi, thù lao chođội ngũ giám thị,thanh tra, kiểmtra, đội ngũ chấmthi
- Chọn lọc đượccác giảng viên
có đầu vào chấtlượng
Trang 11Cập nhật kiến
thức, phương pháp
giảng dạy mới cho
giảng viên
Tổ chức các buổi hội thảo
về chuyên môn, các buổitọa đàm, trao đổi, chia sẻkinh nghiệm giữa cácgiảng viên
Chi phí mời nhânvật thuyết trình,
tổ chức, lên kếhoạch,
- Các giảng viên
tự rút ra đượccác bài học kinhnghiệm, tự điềuchỉnh, bổ sungphương phápgiảng dạy
chuyên môn cao
Tăng mức lương thưởng,hoa hồng, cho cácgiảng viên giỏi, tâmhuyết, trình độ chuyênmôn cao
Chi phí cho việc
thưởng rất lớn
- Các giảng viênkhi được hỗ trợ
về mặt vật chất
sẽ ổn định cuộcsống hơn, dànhnhiều tâm huyếthơn với nghề
Kết luận và phân tích rủi ro của phương án: Phương án chính sách 1 với 2 nhóm
giải pháp: Nhóm giải pháp 1 tác động trực tiếp vào chất lượng giảng dạy của các giảng viên(đòi hỏi yêu cầu chất lượng đầu vào; nghiên cứu, chia sẻ các phương pháp giảng dạy, ) vàNhóm giải pháp 2 tác động gián tiếp đến các giảng viên thông qua các chính sách hỗ trợ, đãingộ Vì đối với bất kỳ ngành nghề nào, chỉ khi ổn định được cuộc sống vật chất, người ta mớitập trung tinh thần để hoàn thành tốt công việc Hai nhóm giải pháp đưa ra trong phương ánchính sách 1 đều mang tính thiết thực cao, tác động đến 2 vấn đề cốt lõi là chất lượng giảngdạy và lương thưởng
2.2 Phương án chính sách 2:
Trang 12Mục tiêu: Nâng cao chất lượng đầu ra của sinh viên.
Chi phí để tổchức các kỳ thi,chi phí thành lậpđội ngũ ra đề thi,giám thị kiểm tra,thanh tra, đội ngũchấm thi và thùlao cho họ
- Chọn lọc đượcnhững sinh viên
có thực lực, cótrí tuệ để đàotạo đại học
Yêu cầu mức đầu
Khuyến khích công tácnghiên cứu khoa học củasinh viên
Chi phí thành lậpđội khảo thí chấmkhóa luận, luậnvăn Chi phí họcngoại ngữ, tinhọc
Chi phí muanguyên vật liệu,tài liệu hướng dẫnlàm đề tài khoahọc
- Tạo ra một độingũ lao động cóthực lực, cótrình độ, đápứng được yêucầu công việc
Chi phí lên kếhoạch, tổ chức,thuê địa điểm
Tạo được môitrường học tập lànhmạnh cho sinh viên,