Tieu luan cao hoc CNXH phi mac xit con đường thứ ba – chủ nghĩa xã hội – dân chủ ”

Xoay quanh vấn đề của chủ nghĩa xã hội – dân chủ; những nội dung, tư tưởng, quan điểm và ý nghĩa của nó đối với sự phát triển của lý luận chủnghĩa xã hội khoa học... Mục tiêu: đề tài nhằ

1 Mở đầu

1 lý do chọn đề tài

Từ đầu những năm 80 đến giữa những năm 90, các Đảng xã hội – dânchủ ở Tây Âu lâm vào khủng hoảng trầm trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn.Các đảng này lần lượt bị mất chính quyền và một thời gian dài ở vị trí đốilập Chủ nghĩa tự do mới và chủ nghĩa bảo thủ mới nổi lên và ngự trị ở tất cảcác nước tư bản phát triển ở Âu – Mỹ

Đến giữa những năm 1990, tình hình lại thay đổi căn bản Các Đảng

xã hội – dân chủ ở hầu hết các nước Tây - Âu lại lần lượt đắc cử, trở lại cầmquyền với những quan điểm lý luận và đường lối mới mà họ gọi là “ conđường thứ ba – chủ nghĩa xã hội – dân chủ ” Những năm cuối của thế kỷ

XX, lý luận này được truyền bá rộng rãi trong các nước tư bản phát triển

Do vậy, việc nghiên cứu “con đường thứ ba – chủ nghĩa xã hội – dân chủ ” thật sự lý thú và bổ ích vì nó liên quan chặt chẽ với việc nghiên

cứu lý luận về thế giới hiện đại và thời đại Cho nên em chọn đề tài này làmtiểu luận học phần để nghiên cứu những nét cơ bản nhất của chủ nghĩa xãhội – dân chủ và từ đó rút ra những hạn chế, sai lầm của nó đối với sư pháttriển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Phạm vi nghiên cứu

Xoay quanh vấn đề của chủ nghĩa xã hội – dân chủ; những nội dung,

tư tưởng, quan điểm và ý nghĩa của nó đối với sự phát triển của lý luận chủnghĩa xã hội khoa học

Mục tiêu: đề tài nhằm nghiên cứu, tìm hiểu những ảnh hưởng tích cựccũng như mặt còn hạn chế của chủ nghĩa xã hội – dân chủ đối với sự pháttriển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học.

Nhiệm vụ: làm rõ quá trình hình thành và phát triển của chủ nghĩa xãhội – dân chủ và những nội dung tư tưởng cơ bản nhất Từ đó chỉ ra nhữngtác động của nó đối với sự phát triển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

6 Kết cấu của đề tài

Đề tài này gồm 3 phần lớn:

I Hoàn cảnh ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít

II Những nội dung tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít.III ảnh hưởng và tác hại của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít đối với sựphát triển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

tế ( Quốc tế I ) ngày 28/9/1864 tại Luân Đôn, đánh dấu sự xuất hiện củaphong trào công nhân quốc tế trên vũ đài chính trị.

Trong phong trào công nhân lúc bấy giờ, sự pha tạp về nguồn gốc và

tư tưởng là một thực tế phổ biến ở nhiều nước, trong đó khuynh hướng xãhội – dân chủ luôn luôn đối lập với khuynh hướng cộng sản về mặt tư tưởng,chính trị Khuynh hướng này chủ trương lợi dụng các điều kiện của chế độdân chủ tư sản để đấu tranh cho quyền lợi của giai cấp công nhân và cải tạochủ nghĩa tư bản dần dần theo chủ nghĩa xã hội

Sự ra đời của Đảng công nhân xã hội – dân chủ Đức năm 1869 là một

sự kiện có tầm vóc lịch sử trong phong trào công nhân quốc tế Khái niệm xãhội – dân chủ xuất hiện ở Đức trong phong trào đấu tranh chống chủ nghĩaphong kiến

Đại hội thành lập Đảng xã hội – dân chủ đầu tiên của giai cấp côngnhân Đức và thế giới họp ở Aixơnác vào ngày 8-9/8/1869 Đại hội đã tuyên

bố thành lập Đảng, thông qua cương lĩnh nổi tiếng của Đảng ( cương lĩnhAixơnác ) do A Bêben soạn thảo Mục tiêu của Đảng xã hội – dân chủ làđấu tranh xoá bỏ chủ nghĩa tư bản hiện đại, phấn đấu xây dựng một Nhànước nhân dân tự do Việc đấu tranh giải phóng giai cấp công nhân khôngphải là đấu tranh cho sự bình đẳng xã hội về quyền lợi và nghĩa vụ Cươnglĩnh xác định: “ Tự do chính trị là tiền đề đầu tiên để giải phóng cho giai cấp

công nhân về kinh tế ” Khẳng định cuộc đấu tranh giải phóng lao độngkhông phải là một vấn đề địa phương, dân tộc, mà là một vấn đề xã hộimang tính quốc tế của các nước hiện đại.

Cương lĩnh thể hiện sâu sắc quan điểm mác xít, được Mác và Ăngghen tán thành, đánh dấu sự phát triển của giai cấp công nhân Đức về mặt lýluận Các nguyên lý trong cương lĩnh này vẫn còn nguyên giá trị đối vớinhững người xã hội – dân chủ cách mạng ( cánh tả ) ngày nay

Sự kiện Công xã Pari 1871 là những trang sử hào hùng của phong tràocách mạng quốc tế Những bài học của Công xã Pari về phá bỏ chế độ cũ,thiết lập một trật tự xã hội mới của giai cấp công nhân có ý nghĩa phong phúcho cuộc đấu tranh quốc tế Phong trào thế giới đoàn kết với Công xã và bảo

vệ các chiến sĩ Công xã sau khi thất bại là một cuộc tập hợp lực lượng cáchmạng ở các nước Điều đáng chú ý là công nhân Đức, dưới sự lãnh đạo củaĐảng xã hội – dân chủ Đức đã đi đầu trong phong trào ủng hộ Công xã.Ngày 26/5/1871, vào những ngày đầu của “ tuần lễ đẫm máu”, tại Quốc hộiĐức, A Bêben đã lên án sự giúp đỡ của Bixmác đối với kẻ thù của Công xã

và ông đã thề trung thành với sự nghiệp của Công xã Pari

ở một phía khác, chủ nghĩa cải lương xét lại cũng tăng cường phêphán học thuyết chủ nghĩa xã hội khoa học, nổi bật là chủ nghĩa Công liên ởAnh đang thay thế cho chủ nghĩa Pru đông đã bị phá sản về tư tưởng Họcho rằng hoạt động chính trị của giai cấp vô sản chỉ là đưa đại biểu của côngnhân vào nghị viện, đấu tranh cải cách trong khuôn khổ dân chủ tư sản; họphản đối cách mạng vô sản thế giới, nhiều bạn chiến đấu của Mác và Ăngghen cũng ngả theo lập trường cải lương thiên hữu này

2 Thực chất của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít.

Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, chủ nghĩa phát xít đã bị đánh bại,

hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa lần lượt ra đời ở các nước Đông Âu.Chủ nghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước và trở thành một hệthống thế giới, làm cho tương quan lực lượng quốc tế thay đổi có lợi cho cáclực lượng dân chủ và chủ nghĩa xã hội Sau thất bại nặng nề của chủ nghĩa

đế quốc ở Triều Tiên, Cu Ba và Việt Nam, phong trào giải phóng dân tộc ởcác nước Châu á, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh phát triển mạnh

ở Châu Âu, trong những năm chiến tranh, những người cộng sản vànhững người xã hội – dân chủ ở một loạt nước đã sát cánh bên nhau chiếnđấu trong các đội du kích, cùng tham gia phong trào kháng chiến Sau chiếnthắng phát xít, uy tín của họ tăng lên ở khắp mọi nơi Điều kiện lịch sử đó đãtạo ra sự hợp tác thành công giữa những người cộng sản và những người xãhội – dân chủ ở nhiều nước Đỉnh cao của sự hợp tác này là sự hợp nhất giữacác Đảng Cộng sản và Đảng Xã hội – dân chủ ở các nước Đông Âu, khôiphục sự thống nhất giữa phong trào công nhân Việc hợp nhất đã diễn ra ởĐông Đức năm 1946, ở Rumani, Bungari, Hungri, Tiệp Khắc và BaLan năm

1948

ở nhiều nước Tây Âu diễn ra sự hợp tác giữa những người cộng sản

và những người xã hội – dân chủ ở Pháp và Italia sự hợp tác ấy mang lạihiệu quả đáng kể trong chính phủ liên hiệp, các cơ quan chính quyền địaphương, công đoàn và trong tổ chức phụ nữ, thanh niên

Trước sự phát triển mạnh mẽ của các lực lượng cách mạng và dânchủ, chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là Mỹ, tìm mọi cách phản công lại Chínhsách “ chiến tranh lạnh ” do U Sớcsin tuyên bố tháng 3/1946 tại Phuntôn( Mỹ ) là sự phản ứng quyết liệt của giới tư bản tài phiệt nhằm ngăn chặn sựphát triển của chủ nghĩa cộng sản Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Aixenhao

không bao giờ công nhận “ Liên Xô và các chính phủ Đông Âu ” vào năm

1952 Sự hò hét của Ađơnaoơ về “ giải phóng châu Âu khỏi chủ nghĩa Cộngsản ” … nhằm gây ra không khí căng thẳng, đe doạ chiến tranh lúc bây giờ

Vụ Mắc Cácty và những vụ bịa đặt chống cộng sản liên tiếp được dựng lên

để kích động phong trào chống cộng của các thế lực phản động Khác vớinhững năm 30, chủ nghĩa chống cộng diễn ra trong giai đoạn này công khai,điên cuồng và thực hiện bằng mọi thủ đoạn

Cuộc “ chiến tranh lạnh ” do các lực lượng đế quốc hiếu chiến phátđộng là một thử thách nghiêm trọng đối với trào lưu xã hội – dân chủ mớihồi phục sau chiến tranh Phái hữu xã hội – dân chủ đã hoàn toàn quy thuậnchiến lược tư tưởng của đế quốc Mỹ và tham gia tích cực vào cuộc “ chiếntranh lạnh ” nhằm chống cộng và Liên Xô Những mối giao tiếp với cácnước xã hội chủ nghĩa, với những người cộng sản, mọi hình thức họp tác với

họ đều bị cấm ngặt nghèo “ Chiến tranh lạnh ” thể hiện sự lo sợ hãi hùngcủa chủ nghĩa tư bản trước sự lớn mạnh của chủ nghĩa cộng sản và phongtrào cách mạng thế giới Lý thuyết “ hợp tác giai cấp ” được tung ra trongthời kỳ này nhằm phối hợp, liên minh rộng rãi với các đảng tư sản và cũng lànhằm định hướng chính trị quan trọng của trào lưu xã hội – dân chủ lúc bấygiờ

Trong bối cạnh quốc tế phức tạp ấy, trong mối tương quan lực lượngmới giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội, các nhà lý luận xã hội – dânchủ và sức tìm tòi một đường lối chính trị và tư tưởng phù hợp với tình hìnhđang biến đổi Lý luận của chủ nghĩa xét lại, ngoài miệng thừa nhận chủnghĩa Mác, nhưng trong hành động thì từ bỏ chủ nghĩa Mác về những điểmcăn bản nhất không còn hợp khẩu vị của cuộc “ chiến tranh lạnh ”

K Sumakhơ, nhà lý luận của Đảng xã hội – dân chủ Đức, là ngườiđầu tiên đưa ra vấn đề “ phi ý thức hệ ” trong một luận cương xã hội – dân

chủ vào năm 1946 Ông ta cho là “ không cần thiết ” có bất kỳ một thứ lýluận nào đối với phong trào công nhân Đằng sau các nhãn hiệu “ tự do đốivới hệ tư tưởng ”, “ tính trung lập của thế giới quan ” vẫn che dấu mộtphương hướng tư tưởng và chính trị rõ rệt - đó là sự biện minh cho việcđoạn tuyệt với chủ nghĩa Mác, trước vũ khí tư tưởng của giai cấp công nhân,phá hoại ảnh hưởng và uy tín của học thuyết Mác- Lênin, lôi kéo về phíamình những cử tri bỏ phiếu cho các đảng tư sản Luận cương này là mộtbước phát triển mới của chủ nghĩa cơ hội và chủ nghĩa bảo thủ về chính trịcủa trào lưu xã hội – dân chủ.

Sự chuyển đổi tư tưởng của trào lưu xã hội – dân chủ được khẳngđịnh trong cương lĩnh Gốttebéc của Đảng xã hội - dân chủ Đức thông quatháng 11/1959 Cương lĩnh này đã chính thức hoá lập trường của chủ nghĩa

cơ hội hữu khuynh, từ bỏ chủ nghĩa Mác của những người xã hội – dân chủ.Theo họ, chủ nghĩa xã hội có nhiệm vụ thực hiện trong xã hội các giá trị tự

do, bình đẳng và bác ái, những lý tưởng được cách mạng tư sản Pháp nêu ranăm 1789, được coi là những điều kiện chủ yếu bảo đảm cho mỗi người pháttriển toàn diện, tự khẳng định mình và tự tồn tại Cương lĩnh này nhấn mạnh:

“ những đòi hỏi ấy không thể luận giải về mặt khoa học, nó mang tính chấtđạo đức và bám rễ trong kinh nghiệm trước kia của nhân loại ” Người nàoủng hộ những đòi hỏi đó và đồng ý thực hiện chúng trên cơ sở các nguyêntắc dân chủ là yếu tố cơ bản của những giá trị ấy, đều có thể tham gia phongtrào xã hội dân chủ, Bất kể tín ngưỡng và chính kiến như thế nào

Cương lĩnh Gốttesbéc vứt bỏ khái niệm giai cấp và đấu tranh giai cấpcủa Mác và đề ra luận điểm chống cộng, cho rằng “ những người cộng sảncầm quyền đang tạo lập một quyền lực kinh tế, chính trị, là nguy cơ ngàycàng lớn đối với tự do ” Rõ ràng, cương lĩnh này là ngọn cờ của phái hữu đểchống lại phái tả

Những nội dung tư tưởng mới của trào lưu xã hội – dân chủ được thểhiện một lần nữa trong tuyên ngôn Phranphuốc của đại hội thành lập quốc tế

xã hội chủ nghĩa năm1951 Bản tuyên ngôn đã chính thức thừa nhận thuyết “phi hệ tư tưởng ” và tuyên bố rằng “ chủ nghĩa xã hội là một phong tràoquốc tế, không đòi hỏi sự thuần nhất nghiêm ngặt của các quan điểm Bất kể

cơ sở niềm tin của những người xã hội là phương pháp mác xít hay mộtphương pháp nào khác để phân tích xã hội, bất kể những người xã hội đượckhích lệ bởi những nguyên lý tôn giáo hay những nguyên lý nhân đạo xã hộichủ nghĩa, mọi người xã hội cố sức đạt một mục đích duy nhất: tiến tới một

xã hội công bằng, một đời sống tốt hơn, tự do và hoà bình trên thế giới ”

Tuyên ngôn Phranphuốc mang dấu ấn của sự thoả hiệp Nó phê phánchủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa thực dân, thừa nhận chủ nghĩa tư bản đang làmcho cuộc đấu tranh giai cấp thêm gay gắt Đồng thời nó vạch ra con đườngkhắc phục chủ nghĩa tư bản bằng cách xây dựng một xã hội mới “ trong đólợi ích của tất cả mọi người đứng trên lợi nhuận ” Mặt khác, nó phê phánchủ nghĩa xã hội hiện thực không có dân chủ và tôn thờ sự thống trị của độcquyền nhà nước

Thể hiện tinh thần của “ chiến tranh lạnh ”, tuyên ngôn phranphuốc làvăn kiện đầu tiên của trào lưu xã hội – dân chủ hoàn toàn từ bỏ con đườngtất yếu lịch sử đi lên chủ nghĩa xã hội, từ bỏ quan niệm chủ nghĩa xã hộikhoa học, từ bỏ chủ nghĩa Mác cách đặt chủ nghĩa Mác ngang hàng với cáctrào lưu tư tưởng khác của cái gọi là “ đa nguyên tư tưởng ” và “ tự do ýthức hệ ” Lần đầu tiên tuyên ngôn này nêu rõ mục đích của họ trong sự lựachọn con đường thứ ba – con đường của chủ nghĩa xã hội dân chủ

II Những nội dung tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít

1 Quan niệm về chế độ xã hội mới

Trước đây, trong thời kỳ “ phi ý thức hệ ”, những người xã hội – dânchủ đã từ bỏ di sản tư tưởng của Mác Họ cho rằng chủ nghĩa Mác đã lạc hậuvới sự phát triển mới của chủ nghĩa tư bản Bây giờ thì ngược lại, họ đánhgiá cao công lao của Mác trong việc phê phán, mổ xẻ chủ nghĩa tư bản vàquay lại sử dụng khá rộng rãi các phương pháp của Mác vào việc phân tíchquá trình dẫn đến cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa tư bản Trong việc đánhgiá chủ nghĩa tư bản, phái hữu xã hội – dân chủ ra sức biện hộ cho chủ nghĩa

tư bản và gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ phía những người xã hội – dân chủcánh tả và ôn hoà; họ cho rằng ngay trong giai đoạn “ hậu công nghiệp ”, cácmâu thuẫn và sự phân hoá trong xã hội ngày một sâu sắc thêm Chủ nghĩa tưbản vẫn là một trở ngại ngày càng lớn trên con đường tiến lên của nhân loại

Trong lễ kỷ niệm 150 năm ngày sinh của Ăng ghen, V Bran đã nhấnmạnh “ tất cả chúng ta đứng trên vai của Mác ” Còn F Mitterand thì nói: “Đảng xã hội không hề phụ thuộc vào một giáo điều nào … song cơ sở lýluận của nó là chủ nghĩa Mác ” Sự quay lại thừa nhận vai trò lý luận củachủ nghĩa Mác trở thành một quan điểm chính thống

Với thái độ phê phán chủ nghĩa tư bản của trào lưu xã hội – dân chủđược coi như một đặc điểm quan trọng của đường lối mới mà họ theo đuổi.Những người xã hội – dân chủ ủng hộ một nền kinh tế thị trường nhưng lạimuốn tạo ra một cơ chế có thể hạn chế tác hại của các thế lực độc quyền, “đặt lợi ích xã hội lên trên lợi nhuận ” Nền kinh tế thị trường của “ chủ nghĩacải lương mới ” do những người xã hội – dân chủ đề xuất khác với chủ nghĩacải lương cổ điển ở chỗ: nó không hạn chế ở biện pháp cải thiện tình cảnhcủa người lao động, mà muốn thông qua chính sách kinh tế và xã hội củanhà nước tác động vào thị trường nhằm bảo vệ quyền lợi của những ngườilao động

Chủ nghĩa xã hội – dân chủ đặt nhiều hy vọng vào xây dựng một nhànước đứng bên trên các giai cấp để thực hiện phân phối lại lợi nhuận mà vẫnđẩy mạnh phát triển kinh tế Theo họ, các chính sách xã hội của nhà nướckhông được đẩy chủ nghĩa tư bản đến chỗ bị đe doạ nghiêm trọng về sự tồntại của nó, mà ngược lại phải tạo môi trường tốt nhất cho sự phát triển kinh

tế tư bản chủ nghĩa Bằng các phương pháp phân phối lại qua các hình thứcphúc lợi xã hội, bảo hiểm xã hội … các Đảng xã hội – dân chủ cầm quyềnmuốn làm giảm đi sự căng thẳng của mâu thuẫn lợi ích giữa những người bịbóc lột và những kẻ bóc lột, tạo ra cái mà họ gọi là “ nhà nước phúc lợichung ”

Những người xã hội –dân chủ cũng đã nhận thấy rằng, chủ nghĩachống cộng chỉ dẫn họ đến ngõ cụt Tính vô căn cứ của chủ nghĩa bài Xô, “mối hiểm hoạ xâm lăng của cộng sản ” đã được cuộc sống xác nhận lànhững trò bịa đặt của bọn đế quốc phản động và bọn bè lũ tay sai bẩn thỉu.Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, mặc dù luôn bị bóp méo, vànhững tiếp xúc trực tiếp về văn hoá, thể thao … nhân dân các nước tư bảnchủ nghĩa dần dần hiểu được thiện chí hoà bình và hợp tác của nhân dân cácnước xã hội chủ nghĩa

Những người xã hội – dân chủ đã nắm bắt được sự biến đổi của tìnhhình và thay chính sách “ chiến tranh lạnh ” đã thất bại bằng chính sách hoàhoãn đối với các nước xã hội chủ nghĩa Bằng con bài tự do và nhân quyền,

họ hy vộng sẽ thâm nhập vào các nước xã hội chủ nghĩa, tuyên truyền chonhững giá trị dân chủ và nhân đạo của chủ nghĩa xã hội – dân chủ, hòng đẩylùi uy thế và ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản

Thật ra, mỗi đảng tự xưng là đảng “ chủ nghĩa xã hội – dân chủ ” đều

có quan niệm riêng của mình về “ chủ nghĩa xã hội – dân chủ ”, đều có quanđiểm riêng về những vấn đề cải cách xã hội theo cái gọi là nguyên tắc chủ

nghĩa xã hội – dân chủ Họ thường tuyên bố rằng nguyên tắc chủ yếu trongnhững nguyên tắc đó là tuân thủ một nền “ dân chủ đa nguyên ”, mưu toanxây dựng chủ nghĩa xã hội bằng biện pháp cải cách và con đường nghị viện

mà giành chính quyền một cách hoà bình thông qua bầu cử

2 Con đường

Những người xã hội – dân chủ ( cánh tả ), họ phê phán việc đồng nhấtkhái niệm chuyên chính vô sản với một hệ thống quyền lực tập trung quanliêu ở Liên Xô Họ đấu tranh chống lại việc tiếp thu một cách giáo điều cáckinh nghiệm “ thuần tuý Nga ”, đồng thời kế thừa những luận điểm củaLênin phát triển chủ nghĩa Mác nhằm tìm ra “ con đường thứ ba ” “ Còncon đường thứ ba ” ở đây là con đường thông qua việc chuyển biến hoà bình

từ chủ nghĩa tư bản dần dần sang chủ nghĩa xã hội dân chủ, dựa trên cơ sởtiếp thu những kinh nghiệm của cả phong trào cộng sản và phong trào côngnhân xã hội – dân chủ Con đường này coi trọng vấn đề giành quyền lựcchính trị về tay giai cấp công nhân và sự xã hội hoá từng bước các tư liệusản xuất quan trọng nhất ở đây, sự phát triển của nền dân chủ – xã hội chủnghĩa được coi là vấn đề cơ bản của thời đại Sự phát triển tự do cá nhân, sựbình đẳng, bác ái được coi là những bậc thang giá trị không thể thiếu đượccủa xã hội mới

Những người xã hội – dân chủ cánh tả vẫn còn kế thừa di sản lý luậncách mạng của Đảng xã hội – dân chủ dưới ảnh hưởng của Mác và Ăngghen Điều này thể hiện rõ trong cương lĩnh Gâyđenbéc của Đảng xã hội –dân chủ Đức công bố vào tháng 9/1925 Cương lĩnh này còn giữ nhiều luậnđiểm cơ bản của các cương lĩnh Aixơnac và écphua của trào lưu xã hội – dânchủ trước đây Nó đề cập đến những mâu thuẫn giai cấp trong hệ thống tư

bản chủ nghĩa và đưa ra mục đích “ biến nền sản xuất tư bản chủ nghĩa thànhnền sản xuất xã hội chủ nghĩa ” Thậm chí, Cương lĩnh còn nhấn mạnh rằng

“ nếu không nắm được chính quyền, giai cấp vô sản không thể thực hiệnđược việc xã hội hoá tư liệu sản xuất ” Đó là quan điểm tiến bộ, nhưng nóvẫn mang mầu sắc của chủ nghĩa cải lương Chủ nghĩa xã hội dân chủ, nóichung vẫn giữ đường lối thoả hiệp và hợp tác giai cấp giữa giai cấp tư sản,vẫn tiếp tục khuynh hướng chống cộng, bài Xô với mức độ khác nhau Đángchú ý là trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, ở nhiều nước tư bản phươngTây, hàng ngũ các Đảng xã hội – dân chủ bị phân hoá sâu sắc: phái hữu tiếptục các khuynh hướng cơ hội, cải lương và dẫn đến phản bội phong tràocông nhân; phái tả thì bảo vệ Liên Xô, chống đế quốc và trực tiếp tham giakháng chiến và uy tín của họ được tăng lên ở khắp nơi

3 Lực lượng

Họ cố gắng phân tích sự biến chuyển của lịch sử thế giới sau thắng lợicủa cuộc cách mạng vĩ đại Tháng Mười Nga, chú ý nghiên cứu kinh nghiệmcủa cách mạng Nga để vận dụng vào cuộc đấu tranh chống đế quốc, chốngchủ nghĩa tư bản Tiêu biểu là O Bauer, lãnh tụ của Đảng xã hội – dân chủ

áo đã kiên quyết phản đối các kế hoạch can thiệp quân sự của các thế lực đếquốc vào nước Nga Xô viết Năm 1925, tại Hội nghị Mácxây ( Pháp ) củaQuốc tế công nhân xã hội công nhân, Bauer đã tuyên bố rằng “ mọi chínhsách thù địch của chính phủ đối với Liên Xô đều gặp phải sự kháng cự mãnhliệt, kiên cường của chúng tôi ” Trước nguy cơ một cuộc chiến tranh chốngLiên Xô có thể xảy ra và không khí bài Xô được bọn tư sản phản động kíchđộng bằng mọi thủ đoạn, Bauer nêu ra khẩu hiệu nổi tiếng “ Không đượcđụng đến nước Nga Xô viết ” Tuy nhiên, ông lại ra điều kiện cho sự liênminh giữa những người xã hội – dân chủ và những người cộng sản bằng

cách khi nào Liên Xô từ bỏ con đường của mình và đi theo con đường chủnghĩa xã hội – dân chủ mà trào lưu xã hội – dân chủ đang theo đuổi Bauernói “ việc xoá bỏ mâu thuẫn này đòi hỏi phải có những biện pháp có ý nghĩalịch sử không chỉ trong các nước tư bản chủ nghĩa mà còn ở chính Liên Xô;

nó sẽ bị xoá bỏ vào cái ngày khi mà nền chuyên chính Xô viết kiên quyếtbước theo con đường cải tạo mình thành chủ nghĩa xã hội – dân chủ ”

Ngày nay, trào lưu xã hội – dân chủ có thêm những lực lượng xã hộimới Bên cạnh những lực lượng truyền thống, còn có những lực lượng trẻ,những người gắn kết với phong trào hoà bình, phong trào sinh thái, phongtrào Thiên Chúa giáo… Nội bộ trào lưu xã hội đó vẫn còn tồn tại cánh tả vàcánh hữu, thường thể hiện rõ rệt trong các chủ trương, chính sách, trong lậptrường, quan điểm cũng như trong các ý kiến thảo luận ở các đại hội quốc tế

và trong từng nước

III ảnh hưởng và tác hại của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít đối với sựphát triển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

1 ảnh hưởng và tác hại của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít

Trào lưu xã hội – dân chủ trong những thập kỷ gần đây gắn liền với sựphát triển mạnh mẽ của thuyết đa nguyên chính trị, đa nguyên hệ tư tưởngmang màu sắc tư sản Chủ nghĩa xã hội – dân chủ gắn liền với chủ nghĩa đanguyên và hướng trực tiếp đến nền chính trị đa nguyên, đến chế độ đa đảng

và sự tồn tại của các đảng đối lập

Trước tình hình các nước xã hội chủ nghĩa thực hiện cải tổ và đổi mới

để khắc phục những biến dạng của chủ nghĩa xã hội, để loại trừ chủ nghĩaquan liêu, phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, các Đảng dân chủ – xãhội ở nhiều nước phương Tây lại càng nhấn mạnh đến đa nguyên chính trị,xem nó như là giải pháp tối cần thiết để khắc phục hoặc tránh xa chế độ “

cực quyền ”, “ độc tài ” mà theo họ chủ nghĩa xã hội hiện thực đã hoặc sẽvấp phải Các nhà tư tưởng tư sản trong chiến tranh tuyên truyền chống chủnghĩa xã hội đã cố gắng bằng mọi cách để tạo nên trong ý thức và tâm lý xãhội quam niệm rằng xã hội vốn là một cơ cấu đa nguyên; con người, mỗingười là một cá thể – nó cũng thực hiện tính đa nguyên trong các quan hệvới người khác và với xã hội; nền dân chủ chỉ lành mạnh khi là một nền dânchủ đa nguyên và các thiết chế quyền lực, các đảng, các hiệp hội, nghiệpđoàn… chỉ hoạt động theo nguyên tắc đa nguyên mới có thể phục vụ được

xã hội và bảo đảm dân chủ cho con người

Chủ nghĩa đa nguyên là một trào lưu xã hội học tư sản xuất hiện vàođầu thế kỷ XVIII do nhà triết học người Đức Wolf Chistian đề xướng Cũngnhư nhiều trường phái triết học tư sản khác, chủ nghĩa đa nguyên không chỉchủ trương đa nguyên thế giới quan mà còn gắn tư tưởng đa nguyên vàonhững ý đồ chính trị – xã hội Phủ nhận cái chung và tuyệt đối hoá cái riêng,cái khác biệt dẫn tới làm lu mờ cái chung mang ý nghĩa bản chất của sự vật

là một đặc điểm nổi bật trong nhận thức triết học của những người theo chủnghĩa đa nguyên trong lĩnh vực chính trị – xã hội, chủ nghĩa đa nguyên làchỗ dựa về mặt lý luận để che dấu tính đối kháng về lợi ích kinh tế Nó đưa

ra các tiêu chuẩn hỗn tạp để phân chia xã hội thành đủ mọi tầng lớp, nhómnghề nghiệp, dân cư nhưng bỏ quên mọt cách có dụng ý những căn cứ kháchquan để xác định các giai cấp; trong những căn cứ đó có cái cốt lõi ở quan

hệ đối với sở hữu Nó tất yếu dẫn tới sự phủ nhận hoặc né tránh định nghĩakhoa học của Lênin về giai cấp và đấu tranh giai cấp trong các luận thuyết

về đa nguyên của các nhà xã hội – dân chủ

Khi mới xuất hiện, chủ nghĩa đa nguyên gắn liền với giai cấp tư sản tự

do, nó phản ánh lợi ích và nguyện vọng của giai cấp này muốn khẳng địnhquyền tồn tại độc lập của mình, muốn phát triển cho sự đấu tranh tự do

không có bất cứ một cản trở nào của bộ máy nhà nước quan liêu Về mặtnày, chủ nghĩa đa nguyên có tác dụng tiến bộ nhất định và dù rất hạn hẹp,những người lao động trong xã hội tư bản cũng có thể khai thác ở chủ nghĩa

đa nguyên những khía cạnh có lợi cho cuộc đấu tranh vì dân sinh, dân chủ

Tuy nhiên, về căn bản chủ nghĩa đa nguyên nằm trong tay giai cấp tưsản đã được huy động tối đa vào mục đích đấu tranh hệ tư tưởng và là công

cụ lợi hại để phá hoại sự ổn định chính trị của các nước xã hội chủ nghĩa.Dưới chiều bài chống chủ nghĩa quan liêu, thực hiện quyền tự do tư tưởng

và dân chủ cho mọi công dân, thuyết đa nguyên chính trị tư sản hướng tớiviệc truyền bá dân chủ tư sản, thứ dân chủ bị che lấp bản chất giai cấp vànhằm vào tự do dân chủ không giới hạn, làm tổn hại tới tính thống nhất vànguyên tắc tập trung dân chủ của các Đảng cộng sản và công nhân quốc tế,

kể cả các Đảng cộng sản đã nắm chính quyền trong các nước xã hội chủnghĩa

Mẫu chốt của vấn đề là mục tiêu trực tiếp của đa nguyên chính trị là ởchỗ, sự xuất hiện nhiều đảng phái chính trị với tư cách là đảng đối lập, đóngvai trò là đối tượng của Đảng cộng sản Không phải như các nhà lý luận củagiai cấp tư sản giải thích rằng đa nguyên chính trị sẽ có tác dụng đẩy lùi chế

độ cực quyền, xoá bỏ quan liêu, bảo đảm dân chủ xã hội mà ngược lại, nólàm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản

Chủ nghĩa đa nguyên mưu toan gạt bỏ Đảng Cộng sản ra khỏi đờisống chính trị Không phải là thực hiện dân chủ mà là đẩy xã hội vào tìnhtrạn Mở đầu

1 lý do chọn đề tài

Từ đầu những năm 80 đến giữa những năm 90, các Đảng xã hội – dânchủ ở Tây Âu lâm vào khủng hoảng trầm trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn

Các đảng này lần lượt bị mất chính quyền và một thời gian dài ở vị trí đốilập Chủ nghĩa tự do mới và chủ nghĩa bảo thủ mới nổi lên và ngự trị ở tất cảcác nước tư bản phát triển ở Âu – Mỹ.

Đến giữa những năm 1990, tình hình lại thay đổi căn bản Các Đảng

xã hội – dân chủ ở hầu hết các nước Tây - Âu lại lần lượt đắc cử, trở lại cầmquyền với những quan điểm lý luận và đường lối mới mà họ gọi là “ conđường thứ ba – chủ nghĩa xã hội – dân chủ ” Những năm cuối của thế kỷ

XX, lý luận này được truyền bá rộng rãi trong các nước tư bản phát triển

Do vậy, việc nghiên cứu “ con đường thứ ba – chủ nghĩa xã hội – dânchủ ” thật sự lý thú và bổ ích vì nó liên quan chặt chẽ với việc nghiên cứu lýluận về thế giới hiện đại và thời đại Cho nên em chọn đề tài này làm tiểuluận học phần để nghiên cứu những nét cơ bản nhất của chủ nghĩa xã hội –dân chủ và từ đó rút ra những hạn chế, sai lầm của nó đối với sư phát triểncủa lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Phạm vi nghiên cứu

Xoay quanh vấn đề của chủ nghĩa xã hội – dân chủ; những nội dung,

tư tưởng, quan điểm và ý nghĩa của nó đối với sự phát triển của lý luận chủnghĩa xã hội khoa học

3 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề xã hội – dân chủ hiện nay đã được nhiều quốc gia quan tâmnghiên cứu, đặc biệt là từ sau Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ thì vấn

đề này đã trở thành vấn đề thời sự cấp bách

4 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục tiêu: đề tài nhằm nghiên cứu, tìm hiểu những ảnh hưởng tích cựccũng như mặt còn hạn chế của chủ nghĩa xã hội – dân chủ đối với sự pháttriển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

Nhiệm vụ: làm rõ quá trình hình thành và phát triển của chủ nghĩa xãhội – dân chủ và những nội dung tư tưởng cơ bản nhất Từ đó chỉ ra nhữngtác động của nó đối với sự phát triển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

6 Kết cấu của đề tài

Đề tài này gồm 3 phần lớn:

I Hoàn cảnh ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít

II Những nội dung tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít.III ảnh hưởng và tác hại của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít đối với sựphát triển của lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học

Nội dung

I hoàn cảnh ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội phi Mác xít

1 Hoàn cảnh ra đời