Bài giảng chuyên đề vỡ tử cung

Vỡ trong lúc mang thai thường hiếm gặp và nếu có thường xảy ra trên vết mổ cũ hay trên một tử cung có bất thường bẩm sinh về giải phẫu, đôi khi có thể xảy ra do nhau cài răng lược

VỠ TỬ CUNG

Tử cung có thể vỡ lúc mang thai hay vỡ trong chuyển dạ Vỡ trong lúc mang thai thường hiếm gặp và nếu có thường xảy ra trên vết mổ cũ hay trên một tử cung có bất thường bẩm sinh về giải phẫu, đôi khi có thể xảy ra do nhau cài răng

lược hay do chấn thương trực tiếp.

I NGUYÊN NHÂN

 Vỡ tử cung có thể xảy ra nguyên phát trên một tử cung nguyên vẹn bình

thường, hay nứt vỡ sẹo mổ cũ, thường chia làm hai loại: vỡ tử cung trong thai

kỳ và vỡ tử cung trong chuyển dạ

1.1 Vỡ tử cung trong thai kỳ

 - Trên tử cung có sẹo mổ cũ như sẹo mổ lấy thai

 - Trên tử cung dị dạng bẩm sinh: tử cung một hay hai sừng, tử cung đôi

 - Do chấn thương mạnh, trực tiếp vào

bụng

 - Thủ thuật ngoại xoay thai

 - Nhau cài răng lược…

1.2 Vỡ tử cung trong chuyển da

 - Do tắc nghẽn của cuộc chuyển da

 -Do sử dụng thuốc tăng co để khởi phát hay thúc đẩy chuyển dạ: oxytocin,

prostaglandin…

 - Tử cung căng dãn quá độ như: đa thai,

đa ối, con to…

 -Vỡ do chấn thương (hiếm gặp)

II PHÂN LOẠI

 2.1: Theo giải phẫu

 2.2: Theo vị trí

2.1.1:Vỡ tử cung hoàn toàn

- thường chiếm 80% trường hợp vỡ tử cung nằm ở đoạn dưới trên một tử cung bình thường

không có sẹo mổ cũ, vị trí vỡ là bờ trái, mặt trước đoạn dưới của tử cung, vết rách có thể kéo dài xuống đến cổ tử cung

- Thai và nhau bị đẩy vào trong ổ bụng, thai chết do nhau bong, nước ối vào trong khoang phúc mạc gây viêm phúc mạc…

-Tổn thương này thường xảy ra trong chuyển dạ, sanh thủ thuật khó khăn, bờ rách thường nham nhở, các mạch máu

bị đứt gây xuất huyết nội, hoặc tụ máu dây chằng rộng (khó cầm máu và dễ nhiễm khuẩn).

2.1.2 Vỡ tử cung không hoàn toàn (vỡ tử

cung dưới phúc mạc)

 Là chỉ rách cơ, lớp phúc mạc đoạn dưới còn nguyên vẹn

 - Máu chảy từ chỗ vỡ tụ giữa 2 lá phúc

mạc của dây chằng rộng, gây khối máu

tụ lan xuống đến tiểu khung

2.1.3 Vỡ tử cung do nứt vết mổ cũ

 - Trong nứt, vỡ những sẹo mổ cũ, tổn

thương thường nằm trên đoạn dưới tử cung

 - Vết sẹo ở thân hay ở đoạn dưới, toác dọc theo chiều dài sẹo, thường gọn,

không nham nhở chảy máu ít, ít bị rách màng bào thai, trừ những trường hợp

vỡ quá nặng

.2.1.4 Vỡ phức tạp

 - Vỡ có kèm theo tổn thương trực tràng,

bàng quang…

 - Vỡ không trên sẹo mổ cũ thường gặp ở

mặt trước đoạn dưới của tử cung nhất, theo sau là rách thành bên tử cung,

vách trực tràng âm đạo hay thành sau

 - Trong 3-4% trường hợp bàng quang có

thể cũng bị chấn thương hay rách vỡ

2.2 : Theo vị trí

 Vỡ tử cung ở đoạn dưới : tổn thương

thường ở bên góc eo tử cung và thường ớ bên phải

 Vỡ tử cung ở bên thân tử cung : thường gặp ở mlt ở đoạn thân hay sẹo bóc nhân

xơ tử cung

 Vỡ tử cung ở đáy thân tử cung

 Rách CTC kéo dài đến đoạn dưới hay eo

tử cung

III TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

 3.1 Triệu chứng của nứt vết mổ cũ

 - Thường âm thầm, sản phụ kêu đau

vùng tử cung có sẹo mổ cũ, đau liên tục ngoài cơn gò đôi khi chỉ phát hiện sau khi kiểm tra tử cung sau sanh,sau thủ thuật

 - Nếu để lâu sẽ có ảnh hưởng đến dấu hiệu sinh tồn, gây choáng

 3.2 :Vỡ trên tử cung không có sẹo mổ cũ

 Triệu chứng dọa vỡ tử cung

 - Cơn co tử cung dồn dập, sản phụ đau bụng nhiều, vật vã

 - Đoạn dưới kéo dài, tử cung căng dãn phân thành hai khối, thắt eo ở giữa như quả bầu (dấu hiệu vòng Bandl)

 - Vòng Bandl càng ngày càng đẩy đoạn thân lên cao, làm

hai dây chằng tròn bị kéo dài, căng cứng lên như sợi dây đàn (dấu hiệu Frommel) sờ được qua thành bụng.

 - Tim thai thường có biểu hiện suy.

 - Khám âm đạo thường thấy nguyên nhân đẻ khó tồn tại

như khung chậu giới hạn, ngôi thai cao, có dấu chồng sọ, đầu có bướu huyết thanh hoặc ngôi bất thường

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG (TT)

3.2.1 Triệu chứng của vỡ tử

cung

 - Đang đau dữ dội, sản phụ đột nhiên thấy nhói lên rồi sau đó đau giảm dần, xuất hiện các dấu hiệu của

choáng mất máu: mạch nhanh, huyết áp tụt, tay chân lạnh …

 - Khám: ấn đau khắp bụng, có phản ứng thành bụng, mất bờ cong ranh giới của tử cung.Thai thoát ra ngoài ổ bụng có thể sờ thấy phần thai lổn nhổn ngay sát thành bụng

 Khám âm đạo thấy ngôi thai bị đẩy lên cao, máu đỏ

loãng chảy ra từ lòng tử cung

 - Tim thai thường mất.

IV CHẨN ĐOÁN

dạ ngưng tiến triển, sau đó xuất hiện triệu chứng dọa

vỡ, mất bờ cong ranh giới của tử cung, phần thai sờ

được nông, tim thai mất Sản phụ trụy mạch dần.

sanh khó

chẩn đoán dễ bị trì hoãn đưa đến

tình trạng nguy kịch cho bệnh nhân.

V CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

 - Nhau bong non: Cơn gò cường tính

hoặc tử cung co cứng như gỗ Máu chảy

ra ngoài là máu đỏ sậm, không đông

.Mất tim thai

 - Nhau tiền đạo

V Xử trí

 Hồi sức chống choáng và Mố lấy thai

cấp cứu

 Nếu trang thiết bị thiếu thốn thì chuyến tuyến Hay vượt khả năng chuyên môn mời hổ trợ hay chuyển cấp cứu sau hồi sức tạm ổn

 Xử trí vết rách , vỡ tử cung tùy thuộc vào :

 -Tổn thương đơn giản hay phức tạp

 -Nguy cơ nhiễm trùng

 -Tùy tình trạng và para có thể bảo tồn hay cắt tử cung hoàn toàn

VI Dự Phòng

 Trong chuyển dạ

 - Theo dõi sát diễn tiến của chuyển dạ, theo

dõi việc thực hiện các nghiệm pháp sanh chặt chẽ, phát hiện những cản trở của cuộc chuyển

dạ để có chỉ định mổ lấy thai kịp thời.

 - Tránh sử dụng các thuốc tăng co không cần thiết.

 - Thực hiện các thủ thuật sanh: đúng chỉ định,

đủ điều kiện, đúng kỹ thuật và cần kiểm tra cẩn thận sau thủ thuật.

VI Dự Phòng

 Trong thai kỳ: Quản lý thai nghén tốt, phát

hiện các thai kỳ có nguy cơ như sẹo mổ cũ,

khung chậu giới hạn, con to, đa thai, đa ối, u tiền đạo…Nên khám thai và sanh ở những cơ sở có phòng phẫu thuật,tốt nhất nhập viện trước 1

tuần trước ngày dự sanh đối với những thai kì có nguy cơ

 Trong giáo dục sức khỏe: tuyên truyền vận

động, hướng dẫn các phương pháp sinh đẻ kế

hoạch, tránh để sanh nhiều lần là một trong

những nguy cơ gây vỡ tử cung

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 1 Bài giảng Sản phụ khoa, tập 1, Nhà xuất bản

Y Học, 2006.

 2 Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm

sóc sức khỏe sinh sản, 2009.

 3 Current Clinical Strategies Gynecology and Obstetric, 2006.

 4 Current Diagnostic and Treatment in

Obstetrics and Gynaecology, 2007.

 5 Danforth’s Obstetric s and Gynecology, 10 edition, 2008

 6 F Grary Cunningham, Kenneth J Levono,

Williams Obstetrics, 22 edition