Như chúng ta đã biết. Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, làm quen với chữ cái là cơ hội tốt để trẻ sớm hình thành những khả năng ngôn ngữ, phát triển trí tuệ và là tiền đề để trẻ hình thành kĩ năng làm quen với chữ cái. Qua đó, giáo dục tình cảm và phát triển tư duy, mở rộng vốn từ cho trẻ, góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện, chuẩn bị cho trẻ hành trang bước vào lớp 1, cũng như phục vụ cho nhu cầu giao tiếp hằng ngày
Trang 1BIỆN PHÁP TẠO SỰ HỨNG THÚ KHÁM PHÁ ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN HỌC “ LÀM QUEN VỚI CHỮ ” CÁI CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI, Ở TRƯỜNG MẦM NON NGỌC LAN
I LÍ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP
Như chúng ta đã biết Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, làm quen với chữ cái là tiền đề và là một cơ hội tốt để trẻ sớm hình thành những khả năng ngôn ngữ, phát triển trí tuệ, từ đó trẻ hình thành kĩ năng làm quen với chữ cái Qua đó, giáo dục tình cảm và phát triển tư duy, mở rộng vốn từ cho trẻ, góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện, chuẩn bị cho trẻ hành trang bước vào lớp 1, cũng như phục vụ cho nhu cầu giao tiếp hằng ngày
Năm học 2019 – 2020, được sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường Bản thân tôi phụ trách lớp Lá 2 với sĩ số 46 trẻ, chiếm 100% là con
em người dân tộc thiểu số Vì các em đều là người dân tộc thiểu số nên khả năng tư duy ngôn ngữ, nhận thức còn gặp nhiều hạn chế Một số cháu mới đi học năm đầu tiên nên còn rụt rè, chưa có vốn từ Tiếng Việt phong phú, đa dạng Trẻ phát âm còn ngọng, chưa rõ ràng, mạch lạc Vậy nên cũng ảnh hưởng tới việc nhận thức của trẻ và việc truyền thụ kiến thức của cô đối với trò cũng gặp nhiều khó khăn
Không những vậy, trẻ của lớp tôi còn rất hiếu động không chịu ngồi yên, hay nô đùa nghịch ngợm, nói tự do, chủ yếu là nói tiếng mẹ đẻ kể cả khi đến trường Không tập trung chú ý, nhất là đến khi hoạt động học: Làm quen với chữ cái, điều đó dẫn đến chất lượng, cũng như hiệu quả của môn học chưa đạt được kết quả như mong muốn
* Bảng số liệu khảo sát đầu năm học 2019 – 2020 của lớp Lá 2, trường Mầm non Ngọc Lan với sĩ số 46 em học sinh như sau:
trẻ
Đạt
1 Trẻ trẻ thích thú, khám phá, tò mò hơn khi
được học môn: Làm quen với chữ cái
22/46 47,8 %
2 Phát âm đúng chữ cái và nhận biết được 29
chữ cái
15/46 32,6 %
3 Trẻ tô, viết được các nét rời chữ cái 22/46 47,8
%
4 Trẻ yêu thích các tác phẩm văn học, âm nhạc 18/46 39,1 %
Trang 2Phát triển ngôn ngữ, diễn đạt tốt
% 3
Nắm được vai trò quan trọng của môn học: Làm quen với chữ cái và tình hình thực trạng của lớp như vậy, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ nhiều lúc thấy vô cùng lo lắng, không biết làm gì? Và làm như thế nào? Bằng phương pháp gì? Để giúp trẻ nâng cao chất lượng môn học và giúp trẻ hình thành được ngôn ngữ tiếng Việt một cách rõ ràng, lưu loát Chính vì những điều băn khoăn,
trăn trở ấy đã khiến tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu ra “Biện pháp tạo sự hứng thú khám phá để nâng cao chất lượng môn học “Làm quen với chữ cái” cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi, ở trường mầm non Ngọc Lan ””
II NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1 Giải pháp 1: Tổ chức hoạt động làm quen chữ cái một cách sáng tạo, nhẹ nhàng, linh hoạt, không gò bó, ép buộc:
Đối với trẻ mầm non, học mà chơi, chơi mà học sẽ tạo cho trẻ thích thú trong học tập Do đó, tư duy sáng tạo, hình thức trong quá trình dạy học để giúp cho tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt sẽ góp phần không nhỏ trong sự thành công
* Thứ nhất: Để lôi cuốn được trẻ tham gia vào hoạt động trước hết tôi
cần phải tìm tòi những sáng kiến mới, những thủ thuật sư phạm và từ đó dùng ngôn ngữ của mình để truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn Trước khi vào bài tôi chọn nhiều hình thức như kể chuyện, đọc thơ cuốn hút
trẻ, sao cho thật thoải mái, không gò ép, mọi phương pháp đưa ra phải phù
hợp với khả năng, nhận thức của trẻ và có tác dụng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo ở trẻ
Ví dụ : Với chủ đề Trường mầm non, làm quen nhóm chữ cái O, Ô, Ơ vào bài tôi sẽ tạo dựng tình huống “ Bạn An ngày đầu tiên đi học” , và hướng trẻ vào hoạt động làm quen chữ cái bằng hình thức tổ chức hội thi “ Bé yêu chữ” Sau đó cho trẻ khám phá những món quà trong cặp bạn An mang đến.
Bạn An mang tới lớp tặng cho các bạn nhỏ những món quà đó chính là “ Bảng con, hộp màu, quyển vở”, sau đó giáo viên dẫn dắt trẻ làm quen nhóm chữ O, Ô, Ơ trong các từ Bảng con, hộp màu, quyển vở Thông qua hột động này trẻ sẽ cảm thấy hứng thú, tò mò khám phá, tiết học trở nên linh hoạt, hấp dẫn, không bị rập khuôn, gò bó, ép buộc Từ đó giúp trẻ có sự ghi nhớ chủ định về nhóm chữ đã làm quen đạt được kết quả tốt nhất
* Thứ 2: Bên cạnh các thao tác sử dụng các thủ thuật sư phạm, tôi
không chỉ là người nắm vững chuyên môn biết sáng tạo và tạo sự hứng thú thì
Trang 3việc sử dụng công nghệ thông tin qua các phần mềm powerpoint, giáo án điện
tử cũng sẽ tạo sự tương tác giúp cho trẻ hứng thú, kích thích tính tò mò, chủ động, tập trung chú ý nhiều hơn vào tiết học làm quen chữ cái
Ví dụ : Với chủ đề Gia đình, làm quen nhóm chữ cái e, ê thay vì gắn tranh có gắn thẻ chữ rời “ mẹ đang bế bé” như phuơng pháp truyền thống thì
tôi sử dụng hình ảnh trên mạng thật sống động và chân thực nhất Sau đó cho trẻ gọi tên bức hình rồi gắn thẻ có chứa chữ cái trên màn hình máy chiếu, tạo
sự hứng thú, tôi cho trẻ kích chuột để tìm chữ cái đã học và những chữ cái chưa được học theo yêu cầu Hình ảnh được quan sát trên máy sẽ làm trẻ thích thú và thu hút được sự tập trung chú ý, từ đó trẻ hứng thú khám phá và tiết học trở nên không bị khô khan, nhàm chán Tiếp theo cô khéo léo đặt những câu hỏi và đưa trẻ vào bài một cách nhẹ nhàng, linh hoạt, từ đó tạo sự lôi cuốn
và giúp trẻ được khám phá thêm nhiều điều mới mẻ, trẻ cảm thấy yêu thích hơn và hăng hái hơn khi được hoạt động với môn làm quen chữ cái
* Thứ 3: Đối với trẻ mầm non vui chơi là hoạt động đóng vai trò chủ
đạo Vì vậy tạo cho trẻ hứng thú qua một số hoạt động trò chơi, đối với môn học làm quen với chữ cái cũng rất quan trọng, nó sẽ giúp cho tiết hoạt động lôi cuốn, hấp dẫn mà mang lại được kết quả rất cao Trong quá trình tổ chức hoạt động trẻ được tham gia càng nhiều trò chơi thì càng hứng thú từ đó khiến hoạt động làm quen với chữ cái trở nên hấp dẫn, tạo sự chú ý cần thiết
ở trẻ Tôi luôn cố gắng kết hợp, tổ chức nhiều trò chơi chữ cái với nhiều hình thức khác nhau để tạo hứng thú, kích thích sự khám phá và ham học hỏi của trẻ
Ví dụ: Tôi tận dụng các nguyên vật liệu mở là các nắp chai uống nước có
sẵn tạo thành các chữ cái để chơi trò chơi xếp chữ, sao chép từ mới Ở chủ đề
thực vật: Cô có cụm từ quả cà chua, nhiệm vụ của trẻ chính là tìm các chữ
cái và sao chép, sắp xếp lại sao cho hoàn chỉnh và chính xác Thông qua hoạt động này trẻ vừa được chơi, lại vừa được ôn những chữ cái đã được học và làm quen với những chữ cái chưa được học Hoạt động này giúp trẻ sẽ cảm thấy hứng thú, tích cực sáng tạo Tập trung chú ý Từ đó giúp sự ghi nhớ chủ định các chữ cái được học ở trẻ lâu hơn, chính xác hơn
2 Giải pháp 2: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái và làm quen mọi lúc mọi nơi:
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt, hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Vì thế tạo môi trường chữ cái trong lớp, phạm vi trường học là rất cần thiết để làm nổi bật bộ môn và chuyên đề đã được triển khai
Thứ nhất: Tôi nhận ra rằng: Môi trường xung quanh có các yếu tố mà
trẻ thường xuyên tiếp xúc, tương tác với chữ cái là một điều rất quan trọng,
Trang 4đòi hỏi phải có được sự tư duy và sáng tạo Vì vậy tôi không ngừng nghiên cứu để tạo ra môi trường chữ cái ở mọi lúc mọi nơi một cách phong phú, đa dạng và lôi cuốn sự tò mò của trẻ cũng như khiến trẻ luôn cảm thấy quen thuộc nhưng không bị nhàm chán, nặng nề Từ đó dễ dàng nâng cao được chất lượng môn học và phát triển khả năng ngôn ngữ của trẻ
Cụ thể tôi đã thực hiện như sau: Tôi tân dụng những khoảng tường trong lớp học, chọn vị trí phù hợp để tạo môi trường làm quen với chữ cái, tăng cường cho trẻ làm quen mọi lúc mọi nơi như: Sưu tầm tranh ảnh có nội dung phù hợp với từng chủ đề và dưới các hình ảnh đó luôn có câu, từ tiếng Việt,
để hằng ngày trẻ quan sát qua đó trẻ nhận biết các chữ cái và mở rộng thêm vốn câu, từ Tiếng Việt cho trẻ
Thứ 2: Tạo các góc chữ cái đảm bảo thẩm mĩ, và đáng yêu ngộ nghĩnh
giúp trẻ hứng thú, tạo sự khám phá và học hỏi về 29 chữ cái Và tùy thuộc vào từng chủ đề thì sẽ trang trí cho phù hợp với chủ đề đó
Thứ 3: Bên cạnh đó, trẻ luôn tương tác với các đồ dùng, đồ chơi hằng
ngày ở trên trường, lớp nên tôi đã thực hiện, dán nhãn, kí hiệu vào đồ dùng,
đồ chơi trong lớp, cũng như các đồ dùng, đồ chơi có ở trong phạm vi trường học để trẻ dần hình thành được mối liên hệ giữa lời nói và chữ viết, qua đó trẻ cũng dễ dàng nhận biết được chữ cái mọi lúc, mọi nơi
Thứ 4: Bởi vì lớp Lá 2 tôi dạy ở phân hiệu buôn Mrông A nên sĩ số con
em dân tộc Ê Đê chiếm 100% Thực hiện chuyên đề tăng cường Tiếng Việt, lấy trẻ làm trung tâm, tôi đã sáng tạo thêm góc: Đồ dùng địa phương, góc truyền thống nhằm giúp trẻ biết được những món đồ đặc trưng của dân tộc mình cũng như tạo sự gần gũi nhưng vẫn đảm bảo tiêu chí gây hứng thú và tìm tòi khám phá ham hiểu biết Dưới các đồ dùng minh họa sẽ có các từ, câu chú thích để trẻ quan sát Từ đó trẻ biết tên, gọi tên cũng như hình dung được món đồ của người dân tộc mình có chữ viết, tiếng Việt như thế nào và thông qua đó cũng là một hình thức gián tiếp giúp trẻ học môn làm quen chữ cái qua góc đồ dùng truyền thống đó
III KẾT QUẢ THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
1 Kết quả thực hiện của biện pháp
a Đối với học sinh:
Sau một thời gian thực hiện, là một giáo viên trực tiếp đứng lớp tôi rất phấn khởi khi kết quả đạt được rất cao:
Cụ thể kết quả đạt được sau khi thực hiện biện pháp nâng cao chất lượng môn học làm quen với chữ cái như sau: Đa số trẻ hứng thú, sôi nổi tham gia hoạt động làm quen chữ cái Phần lớn trẻ đã nhận biết và phát âm đúng chữ
Trang 5cái, không nói ngọng, nói lắp, đặc biệt trẻ biết cầm bút và ngồi đúng tư thế để thực hiện tô các chữ cái, cũng như viết được các nét chữ rời
Đa số trẻ đến cuối năm đã biết chơi thành thạo các trò chơi về chữ cái, biết sao chép nhiều từ mới
Trẻ thích nghe hát, đọc thơ, kể chuyện bằng tiếng Việt, thích đóng vai các nhân vật trong truyện, nhân vật ngoài đời Biết kể truyện theo tranh hoặc
kể lại một số truyện đơn giản dựa theo câu hỏi hoặc lời dẫn truyện của cô Trẻ đã nghe, hiểu, sử dụng tiếng Việt khá tốt so với thời gian đầu thực nghệm biện pháp, đã ít sử dụng tiếng mẹ đẻ để giao tiếp khi đến trường, lớp Cũng qua hoạt động này vốn từ tiếng Việt của trẻ được phát triển phong phú
rõ rệt, và phát triển hơn về mọi mặt Điều thành công nhất đó chính là trẻ yêu thích hoạt động làm quen với chữ cái, trẻ có thêm niềm vui, phấn khởi khi đến
lớp, đến trường, đúng với tiêu chí “ Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”.
* Kết quả khảo sát số liệu biện pháp:
Qua thực tế áp dụng các biện pháp nâng cao chất lượng vào đề tài đã thu được kết quả số liệu như sau :
Tổng số trẻ được khảo sát: Sĩ số: 46 trẻ, 5 - 6 tuổi lớp Lá 2 , trường mầm non Ngọc Lan, khối 3B Thị trấn Ea Kar - Huyện Ea Kar- Tỉnh Đăk Lăk
T
T
áp dụng
Khi đã áp dụng
1 Trẻ trẻ thích thú, khám phá, tò mò hơn khi
được học môn: Làm quen với chữ cái
47,8 % 22/46 trẻ
97,8 % 45/46 trẻ
2 Phát âm đúng chữ cái và nhận biết được 29
chữ cái
32,6 % 15/46 trẻ
93,5 % 43/46 trẻ
3 Trẻ tô, viết được các nét rời chữ cái 47,8 %
22/46 trẻ
100 % 46/46 trẻ
4 Trẻ yêu thích các tác phẩm văn học, âm
nhạc Phát triển ngôn ngữ, diễn đạt tốt
39,1 % 18/46 trẻ
82,6 % 38/46 trẻ
5 Trẻ biết sao chép một số từ mới 23,9 %
11/46 trẻ
78,2 % 36/46 trẻ
Nhìn vào bảng thống kê tôi thấy rất phấn khởi, đây là niềm động viên khích lệ tôi cố gắng hơn nữa trong năm học tiếp theo
b Đối với giáo viên :
Trang 6Giáo viên đã nắm vững phương pháp môn: Làm quen chữ cái theo chuyên đề đã được triển khai Nắm được những biện pháp, giải pháp phù hợp với năng lực và nhận thức của trẻ và từ đó nâng cao được chất lượng môn học
Biết sáng tạo môi trường học tập trong lớp, ngoài lớp phù hợp với từng chủ đề, để giúp trẻ hứng thú khám phá và dễ học hỏi, kích thích ghi nhớ có chủ định, dễ nhận biết về từng đề tài ở mọi lúc mọi nơi
IV KẾT LUẬN
Muốn trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi nâng cao được chất lượng môn học làm quen với chữ cái, giáo viên cần phải nắm vững chuyên môn, luôn tìm tòi học hỏi, tích lũy kinh nghiệm để biết vận dụng linh hoạt sáng tạo, các hình thức phương pháp để giúp trẻ tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng, sáng tạo và hứng thú khám phá, không chỉ riêng bộ môn làm quen chữ cái nói riêng mà còn những môn học khác nói chung Các biện pháp giáo dục cần phải phù hợp với năng lực và nhận của trẻ để phát huy tối đa sự
tư duy sáng tạo đối với trẻ Muốn biện pháp đạt được kết quả cao, giáo viên cần duy trì thực hiện biện pháp trong thời gian dài và có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh cũng như giữa gia đình và nhà trường để đạt được kết quả giáo dục như mong muốn
Trên đây là “ Biện pháp tạo sự hứng thú, khám phá để nâng cao
chất lượng môn học “ Làm quen với chữ cái ” cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, ở trường mầm non Ngọc Lan” Tuy nhiên trong quá trình triển
khai thực hiện không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong lãnh đạo cấp trên góp ý để đề tài của tôi được hoàn thiện, được áp dụng có hiệu quả trong và ngoài nhà trường./
EaKar, ngày 20 tháng 02 năm 2021 Xác nhận của BGH nhà trường Người viết
Nguyễn Thị Hạnh