Dạy học môn trang bị điện theo giáo án tích hợp tại trường đại học công nghiệp việt trung

Nghị quyết đại hội lần thứ IX của Đảng cũng đã nêu rõ “Tiếp tục đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và phương thức đào tạo đội ngũ lao động có chất lượng cao, đặc biệt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM KỸ THUẬT

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học Chuyên sâu : Sư phạm kỹ thuật Quản lý nghề

Hà Nội - Năm 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

NGUYỄN NHẬT LONG

DẠY HỌC MÔN TRANG BỊ ĐIỆN THEO GIÁO ÁN TÍCH

HỢP TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP VIỆT - HUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM KỸ THUẬT

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học Chuyên sâu : Sư phạm kỹ thuật Quản lý nghề

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn hội nhập và phát triển mạnh mẽ trên tất

cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang đặt ra yêu cầu cấp bách về nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực kỹ thuật có chất lượng cao, đòi hỏi hệ thống dạy nghề phải đổi mới mạnh mẽ

Để đáp ứng nhu cầu nhân lực lao động kỹ thuật trong cả nước cũng như hợp tác lao động với nước ngoài, đảm bảo sự hợp lý về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành

nghề, cơ cấu vùng miền, các trường dạy nghề cần phải mở rộng quy mô trên cơ sở chất lượng và hiệu quả, kết hợp giữa đào tạo và sử dụng, gắn nhà trường với doanh nghiệp

Nghị quyết đại hội lần thứ IX của Đảng cũng đã nêu rõ “Tiếp tục đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và phương thức đào tạo đội ngũ lao động có chất lượng cao, đặc biệt là trong nghành kinh tế, kỹ thuật mũi nhọn, công nghệ cao…” Luật giáo dục 2005 đã ghi rõ: “Phương pháp giáo dục nghề nghiệp phải kết hợp rèn luyện kỹ năng thực hành với giảng dạy lý thuyết để giúp người học

có khả năng hành nghề và phát triển nghề nghiệp theo yêu cầu của từng công việc”.[11]

Một trong những biện pháp để giải quyết những vấn đề trên là vận dụng quan điểm dạy học theo năng lực thực hiện (NLTH) Đảm bảo tạo ra nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn vững vàng, có kỹ năng thực hành nghề và tư duy khoa học tốt Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung trong những năm vừa qua cũng đã hết sức cố gắng nâng cao năng lực đào tạo của mình Nguồn lao động do nhà trường đào tạo ra hiện nay đã đáp ứng được phần cơ bản công việc mà họ được phân công vào cơ sở sản xuất Nhà trường đã thường xuyên đổi mới mục tiêu, chương trình đào tạo, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học, đưa sản xuất vào nhà trường nhằm nâng cao chất lượng cũng như số lượng đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề

2

Tuy nhiên còn nhiều học sinh, sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu

cơ bản của nhà tuyển dụng, chưa làm việc được ngay theo tiêu chuẩn yêu cầu của

cơ sở sản xuất

Một trong những nguyên nhân là do việc dạy học lý thuyết còn tách rời thực hành Vì vậy một giải pháp có tính khả thi là dạy học định hướng tích hợp, vì thế tác

giả đã nghiên cứu “dạy học môn Trang bị điện theo giáo án tích hợp tại trường

đại học công nghiệp Việt- Hung."

2 Mục đích nghiên cứu:

Xây dựng giáo án tích hợp môn trang bị điện tại trường Đại học công nghiệp(ĐHCN) Việt – Hung, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học môn trang bị điện theo giáo án tích hợp

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu xây dựng bài giảng môn trang bị điện theo định hướng tích hợp tại trường Đại học công nghiệp Việt – Hung

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo giáo án tích hợp

- Đánh giá thực trạng dạy học môn trang bị điện tại trường Đại học công nghiệp Việt – Hung

- Xây dựng giáo án tích hợp một số bài học môn Trang bị điện

- Kiểm chứng và đánh giá kết quả của đề tài

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích - tổng hợp trên cơ sở thu thập tài liệu từ sách báo, phương tiện thông tin

- Phương pháp quan sát: dự giờ hội giảng, đàm thoại, trao đổi, thảo luận, rút kinh nghiệm

3

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: tổ chức thực nghiệm để có đối chứng,

phân tích xử lý kết quả

6 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về dạy học theo giáo án tích hợp

Chương 2: Thực trạng về dạy học môn “Trang bị điện” tại trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung

Chương 3: Dạy học môn “Trang bị điện” theo giáo án tích hợp tại Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung

4

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP 1.1 Định hướng đổi mới trong đào tạo nghề:

1.1.1.Đổi mới tư duy dạy nghề trong phát triển nguồn nhân lực:

- Góp phần to lớn và quan trọng vào phát triển nguồn nhân lực

- Phải phù hợp với nhu cầu và gắn với thị trường lao động và việc làm, với mục tiêu và nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội trong pham vi toàn quốc, vùng, miền,

và từng địa phương

- Phải do nhiều bên liên đới cùng thực hiện

1.1.2 Đổi mới về mục tiêu, nội dung dạy nghề:

- Những giá trị phẩm chất đạo đức cần nhấn mạnh: đạo đức lương tâm nghề nghiệp, tinh thần học tập, ý thức pháp luật, kỷ luật lao động và khả năng làm việc theo nhóm

- Hệ thống đào tạo kỹ năng thực hành với 3 cấp trình độ đào tạo:

+ Bán lành nghề: Thực hiện những công việc cơ bản của nghề một cách độc lập

+ Lành nghề: thực hiện những công việc phức tạp của nghề một cách độc lập Có thể đảm nhận trách nhiệm giám sát hay điều chỉnh quá trình làm việc và đánh giá được chất lượng sản phẩm

+ Trình độ cao: thực hiện những công việc phức tạp của nghề một cách độc lập và sáng tạo Có thể quản lý, chỉ đạo hoạt động của một tổ nhóm sản xuất

- Xây dựng chương trình theo mô đun (theo năng lực thực hiện) là khả năng thực hiện công việc trong nghề theo tiêu chuẩn đặt ra Mô đun là một đơn vị học tập liên kết các thành phần kiến thức liên quan trong các môn học lý thuyết với các kỹ năng để tạo ra một năng lực chuyên môn

Đặc trưng của mô đun là:

+ Định hướng vấn đề cần giải quyết - Năng lực thực hiện công việc

5

+ Định hướng trọn vẹn vấn đề - Tích hợp nội dung

+ Định hướng làm được - Theo nhịp độ người học

+ Định hướng đánh giá liên tục hiệu quả - Học tập không rủi ro

+ Định hướng cá nhân hoặc nhóm nhỏ người học

+ Định hướng lắp ghép phát triển

1.1.3 Yêu cầu về quy mô, chất lượng và hiệu quả của dạy nghề:

- Quy mô, cơ cấu hợp lý (cơ cấu trình độ, nghề nghiệp, vùng miền )

- Chất lượng cao và khả năng hành nghề

- Hiệu quả đào tạo

1.2 Tổng quan về dạy học định hướng năng lực thực hiện:

1.2.1 Một số khái niệm liên quan đến dạy học định hướng NLTH

a Dạy học

Dạy học là một quá trình truyền thụ, thu nhận kiến thức, kinh nghiệm xã hội

và nghề nghiệp cho người học nhằm hình thành và phát triển nhân cách nói chung

và nhân cách nghề nói riêng Dạy học bao hàm trong đó sự học và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy không chỉ là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo

và điều khiển sự học.[17]

b Phương pháp dạy học:

Phương pháp dạy học là tổ hợp cách thức hoạt động của thầy và trò trong quá trình dạy học, thầy giữ vai trò chủ đạo, trò đóng vai trò tích cực chủ động nhằm đạt tới mục đích dạy học [12]

c Phương pháp dạy học tích cực:

Phương pháp dạy học tích cực: là phải làm thế nào để người học động não, biết suy nghĩ có phương pháp (phương pháp tư duy), suy nghĩ tích cực chủ động, độc lập và sáng tạo, từ đó nâng cao chất lượng hoạt động trí tuệ, làm phát triển trí thông minh của người học [6 ]

d Các thàn h tố của quá trình dạy học

6

Quá trình dạy học theo năng lực thực hiện bao gồm các thành tố sau( hình 1.1) [7]

Hình 1.1 Sơ đồ các thành tố của quá trình dạy học

Theo sơ đồ trên, quá trình dạy học bao gồm 6 thành tố có liên quan chặt chẽ với nhau: mục tiêu - nội dung - phương pháp, giáo viên - học sinh - môi trường

Mục tiêu là đích cuối cùng phải đạt đến trong quá trình dạy học và đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nội dung học tập, cũng như năng lực của người học Việc xác định đúng mục tiêu sẽ cho phép giáo viên và học sinh có thể lựa chọn phương án dạy và học tối ưu Đồng thời việc xác định đúng mục tiêu sẽ định hướng cho người học biết mình sẽ được đánh giá như thế nào và giúp thiết kế công cụ đánh giá đúng kết quả học tập

Xây dựng nội dung bài giảng kết hợp chặt chẽ với mục tiêu và phương pháp giảng dạy là trách nhiệm đối với giáo viên Nội dung phải đảm bảo tính chuẩn xác, vừa sức và có khối lượng phù hợp với thời gian giảng dạy Phương pháp giảng dạy phải gắn liền với nội dung nhằm đạt được mục tiêu đã xác định Cần áp dụng tối đa phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong bài học

để nâng cao chất lượng và hiệu quả

Môi trường

7

Ba thành tố quan trọng khác trong quá trình dạy học theo NLTH là giáo viên học sinh - môi trường Giáo viên đóng vai trò là người truyền đạt tri thức thông qua việc tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh tự lực lĩnh hội tri thức và biến tri thức đó thành kiến thức của mình, đạt tiêu chuẩn mà mục tiêu đã xác định

Môi trường bao gồm phòng học, cơ sở vật chất, mô hình học cụ, thiết bị giúp cho giáo viên và học sinh có thể thực hiện việc dạy và học cùng với các hoạt động trong quá trình học tập Một môi trường học tập đầy đủ sẽ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình dạy học theo năng lực thực hiện

e Năng lực thực hiện:

Năng lực thực hiện (NLTH) là những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết

để người lao động có thể thực hiện được công việc của nghề đạt chuẩn quy định trong những điều kiện cho trước như phương tiện, thiết bị, công cụ lao động phù hợp, nguyên vật liệu môi trường lao động phù hợp thì người lao cần phải thực hiện công việc đạt chuẩn quy định

NLTH được coi là sự tích hợp nhuần nhuyễn của ba yếu tố kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết để hoàn thành được từng công việc cụ thể của nghề, chứ không phải sự tồn tại độc lập giữa chúng với nhau và ít liên quan đến công việc của nghề Vì vậy, để đào tạo NLTH, ngày nay các nhà sư phạm nhấn mạnh đến việc dạy học tích hợp bộ ba kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để người học có thể vận dụng vào việc thực hiện từng công việc cụ thể của một nghề

Trong thực tiễn của giáo dục nghề nghiệp Việt nam, nhất là trong đào tạo nghề, khái niệm NLTH được thừa nhận với những quan điểm nêu trên và được ứng dụng vào việc phát triển các phương pháp đào tạo nghề hiện nay Ngoài ra, thuật ngữ NLTH còn được sử dụng trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật về dạy nghề

NLTH là kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết, được kết hợp để thực hiện được các nhiệm vụ, công việc cụ thể của một nghề theo chuẩn đặt ra, trong những

8

điều kiện nhất định [8] Như vậy, các thành tố của NLTH bao gồm: kiến thức, kỹ năng, thái độ, chuẩn đánh giá và điều kiện để thực hiện công việc đó (Hình 1.2) [8]

Hình 1.2 Các thành tố cấu thành NLTH

* C ác mức độ của năng lực thực hiện:

Theo Bruce Markenzine [10] có 5 mức năng lực thực hiện như sau:

Mức 1: Thực hiện tốt các hoạt động thông thường, quen thuộc

Mức 2: Thực hiện tốt các hoạt động quan trọng trong những hoàn cảnh khác nhau

Có thể tự mình thực hiện một số hoạt động tương đối phức tạp hoặc các công việc ít gặp Có khả năng làm việc hợp tác, tham gia nhóm làm việc

Mức 3: Thực hiện các hoạt động lao động phức tạp, ít gặp, trong nhiều hoàn cảnh

khác nhau Có khả năng làm việc độc lập cũng như khả năng kiểm soát và hướng dẫn người khác

Mức 4: Có khả năng thực hiện một cách chắc chắn và độc lập các hoạt động lao

động kỹ thuật và chuyên môn phức tạp trong những tình huống khó Có khả năng tổ chức và quản lý công việc của nhóm và điều phối các nguồn tài nguyên

Mức 5: Ứng dụng các nguyên tắc trọng yếu và kỹ thuật phức tạp trong nhiều hoàn

cảnh lao động khác nhau: đảm đương những công việc thường xuyên đòi hỏi tính tự chủ cao, điều hành công việc của những người khác và kiểm soát các nguồn tài

NLTH

Kiến thức

- Chuẩn thực hiện

- Điều kiện thực hiện

9

nguyên quan trọng Ngoài ra cũng có khả năng chuẩn đoán, thiết kế, lập kế hoạch, thực thi kế hoạch và đánh giá công việc

f Dạy học theo năng lực thực hiện

Dạy học theo năng lực thực hiện trước hết cần phải gắn chặt với mục tiêu bài học, là phải hình thành cho người học năng lực gì để có thể thực hiện được công việc nào của nghề sau khi kết thúc bài học Do vậy quá trình dạy học phải được tổ chức theo từng công việc một cho đến mức thành thạo mới chuyển sang công việc khác Bộ ba kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện từng công việc của nghề phải gắn chặt chẽ với nhau trong quá trình dạy học Đó chính là dạy học tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, trong đó thực hành là cốt lõi để hình thành kỹ năng thực hiện công việc Tuy nhiên, để có kỹ năng người học cần được trang bị những kiến thức cần thiết với mức độ vừa đủ để hiểu được phải thực hiện công việc đó như thế nào

và cần có thái độ gì để hoàn thành tốt công việc đó

1.2.2 Triết lý của đào tạo theo NLTH:

- Đào tạo gắn với việc làm [8]

Theo triết lý này, việc đào tạo chính là mô phỏng lại toàn bộ hoạt động từ thực tiễn nghề nghiệp Nếu trong thực tiễn, người lao động phải thực hiện các nhiệm vụ, công việc để sản xuất sản phẩm hoặc dịch vụ cho xã hội thì trong lĩnh vực đào tạo, các nhiệm vụ, công việc đó trở thành các mục tiêu đào tạo, có nghĩa là sau quá trình đào

tạo người học có NLTH các công việc, nhiệm vụ đó Để đánh giá sản phẩm dịch vụ

do người lao động làm ra có đáp ứng yêu cầu của người sử dụng, cần dựa vào các tiêu chuẩn nghề và để đánh giá kết quả đào tạo dựa vào mục tiêu đào tạo, cũng chính là sự cụ thể hóa của tiêu chuẩn nghề Trong trường hợp này, mục tiêu đào tạo (là chất lượng bên trong) trùng khớp với yêu cầu của thị trường lao động (chất lượng bên ngoài)

Theo triết lý này, mục tiêu của dạy học trong quá trình đào tạo là làm sao để người học sau khi học xong khóa đào tạo sẽ có cơ hội để tìm được việc làm Điều này có

10

thể hiểu là học nghề không phải chỉ để biết mà cái chính là để làm, người học phải

có được những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết với mức độ thành thạo các công việc phù hợp với yêu cầu của nhà tuyển dụng lao động thì mới có cơ hội tìm được việc làm

- Chuẩn nghề nghiệp là thước đo của sự thành thạo công việc của nghề, là cái đích cần đạt được: Triết lý này đề ra yêu cầu về sự thành thạo công việc của nghề phải

đạt được những tiêu chuẩn quy định, thường được gọi là chuẩn nghề nghiệp Những chuẩn này được xây dựng trên đặc thù của công việc, của nghề theo yêu cầu của sản xuất và là yêu cầu của mọi người lao động và người học nghề phải đạt được Trong dạy học theo NLTH, mục tiêu của các bài học nói riêng và mục tiêu đào tạo của khoá học nói chung phải được xây dựng trên các chuẩn nghề nghiệp thực tế của các ngành công nghiệp hay dịch vụ Do vậy, mục tiêu đào tạo nói chung và mục tiêu dạy học nói riêng cũng phải thường xuyên thay đổi để đáp ứng yêu cầu thực tế sản xuất

học sản xuất, do vậy cũng như trong sản xuất, người học cần có những điều kiện cần thiết như: máy móc, thiết bị, công cụ, điện, ánh sáng , để có thể thực hiện các công việc của nghề đạt chuẩn quy định và phát triển năng lực của mình trong quá trình học tập Những điều kiện này càng sát với điều kiện thực tế càng tốt vì người học càng có điều kiện để thích ứng với môi trường sản xuất thực tế Triết lý này đã

đề ra một yêu cầu đối với dạy học NLTH là phải có đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị cần thiết thì việc dạy học mới có kết quả

1.2.3 Các nguyên tắc của dạy học theo NLTH

- Các NLTH phải được xác định từ yêu cầu sản xuất và công bố trước:

điều này có nghĩa là NLTH quan trọng ở trình độ đào tạo tương ứng phải được các chuyên gia thực tiễn trong nghề xác định theo những cách thức thích hợp, được thẩm định là phù hợp và sau đó công bố cho mọi người học và những người có liên quan được biết

11

- Các tiêu chí, chuẩn đánh giá và điều kiện thực hiện phải được công bố công khai trước cho người học: điều đó có nghĩa là phải cho người học biết cụ thể

và chính xác kết quả học tập của việc học, đó chính là sự thực hiện hay NLTH của

họ được đánh giá như thế nào, theo những tiêu chí và những điều kiện gì?

- Học thành thạo từng NLTH trước khi qua NLTH khác: bản chất của

dạy học trên NLTH là khả năng làm được gì? Theo tiêu chuẩn cụ thể nào? Điều đó

có nghĩa là học xong NLTH nào thì phải có khả năng làm thành thạo NLTH đó rồi mới chuyển sang NLTH khác Điều này sẽ đảm bảo tính trọn vẹn của mỗi NLTH

- Quan tâm đến kết quả đạt được: trong dạy học theo NLTH , người ta

quan tâm đến kết quả mà người học đạt được sau khi hoàn thành khóa học

- Tạo điều kiện cho người học học theo nhịp độ riêng và đảm bảo các điều kiện cần thiết để thực hiện: mỗi người học có thể hình thành và phát triển

từng NLTH quan trọng đối với mình, đồng thời có cơ hội thể hiện sự đạt được của NLTH đó Nguyên tắc cơ bản này đòi hỏi phải cá thể hóa các chương trình đến mức tối đa có thể và cần có các loại học liệu để có thể cá thể hóa việc học tập

- Đánh giá kết quả học tập theo NLTH: việc đánh giá NLTH bao gồm cả

đánh giá kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học đòi hỏi phải đánh giá được sự

thực hiện tức thời NLTH như là nguồn minh chứng quan trọng nhất Dạy học theo

NLTH vượt trội hơn phương thức đào tạo truyền thống ở chỗ đòi hỏi người học phải biết cái "như thế nào" và " vì sao" của sự vật và đặt trọng tâm vào "khả năng làm được" Để thực hiện một công việc được chuẩn xác, người học cần phải tiếp thu được những kiến thức và thái độ cần thiết có trước Tuy nhiên việc tiếp thu những kiến thức và thái độ cần thiết có trước tự nó chưa thể đảm bảo cho khả năng của người học để thực hiện một công việc nào đó Việc đánh giá kết quả học tập còn được thông qua việc đánh giá quá trình thực hiện công việc của người học

1.2.4 Một số đặc trưng của của đào tạo theo NLTH

a Xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo

12

- Mục tiêu đào tạo được xuất phát từ chuẩn công nghiệp, từ yêu cầu của sản xuất: Việc xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo bám sát các tiêu chuẩn công nghiệp, đáp ứng các yêu cầu sản xuất là một tiêu chí quan trọng Nó giúp cho việc định hướng các NLTH cho người học bám sát thực tế sản xuất của thị trường lao động Theo đó người học được học tập những kỹ năng mà xã hội cần chứ không phải học tập những kỹ năng mà nhà trường có thể dạy, nhờ vậy hệ thống đào tạo không bị lạc hậu so với hệ thống phát triển của công nghiệp, của thị trường lao động Với những kỹ năng được đào tạo bám sát tiêu chuẩn công nghiệp, người học

có cơ hội cao hơn trong việc tìm kiếm việc làm sau khi ra trường

- Cấu trúc chương trình được thiết kế theo mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thực hành: Mô đun là một đơn vị học tập liên kết tất cả các yếu tố của các môn học

lý thuyết, kỹ năng và các kiến thức liên quan để tạo ra một trình độ Mô đun cũng là

một đơn vị học tập trọn vẹn và có thể được thực hiện theo cá nhân hóa và theo một trình tự xác định trước để kết thức mô đun Mô đun là một đơn vị trọn vẹn về mặt chuyên môn Vì vậy, nhờ những điều kiện cơ bản mỗi mô đun tương ứng với một khả năng tìm việc Điều đó có nghĩa khi kết thúc thành công mỗi mô đun sẽ tạo ra những khả năng cần thiết khi tìm việc làm Đồng thời, mỗi mô đun có thể hình thành một bộ phận nhỏ trong chuyên môn của người thợ lành nghề Mô đun chia quá trình đào tạo ra làm các thành tố đơn giản Mỗi thành tố hoặc mô đun được xác định bởi mục đích kỹ năng tiên quyết phải có, nội dung và độ dài thời gian.thường thì mô đun nhấn mạnh vào phát triển năng lực là kiến thức đạt được, tạo khả năng cho người thợ nhanh chóng thích nghi với môi trường nghề nghiệp và có thể được cấp chứng chỉ

b Tổ chức quá trình đào tạo:

- Chọn nội dung đào tạo theo nhu cầu và trình độ đầu vào của người học: mỗi người học là một sản phẩm của quá trình đào tạo, họ cần được học tập để hình thành và phát triển kỹ năng nhất định nhằm tìm kiếm việc làm hoặc đáp ứng công việc hiện tại của họ do vậy chọn nội dung đào tạo phải căn cứ theo nhu cầu và trình

độ đầu vào của người học

13

- Mục tiêu đào tạo, các tiêu chí và chuẩn đánh giá kết quả học tập phải được công bố trước cho người học: điều này giúp cho người học xác dịnh được chính xác kết quả học tập của mình dựa trên những tiêu chí nào, từ đó người học biết được mình phải đáp ứng những tiêu chuẩn gì về kiến thức - kỹ năng- thái độ đối với môn học và nghề nghiệp

- Đào tạo theo NLTH: chủ yếu dựa vào những tiêu chuẩn quy định cho một nghề và đào tạo theo các tiêu chuẩn đó chứ không dựa vào thời gian

c Đánh giá và cấp văn bằng chứng chỉ:

- Việc đánh giá này được thực hiện riêng rẽ khi người học hoàn thành công việc Chỉ với việc đánh giá riêng rẽ từng cá nhân mới có thể xác định chính xác năng lực của họ

- Đánh giá từng cá nhân khi họ thực hiện và hoàn thành công việc

- Đánh giá tích hợp giữa lý thuyết và thực hành theo tiêu chí và chuẩn công nghiệp và năng suất lao động Để đạt được mức tối thiểu đảm bảo sau khi học xong người học có thể đáp ứng được việc làm và làm được

- Đánh giá và cấp chứng chỉ theo mô đun

- Cấp bằng tốt nghiệp khi hội đủ chứng chỉ

1.2.5 Sự khác nhau giữa dạy học truyền thống và dạy học NLTH

Bảng 1 So sánh giữa dạy học truyền thống và dạy học theo NLTH

Tiêu chí Dạy học truyền thống Dạy học theo NLTH

Mục tiêu dạy học Cơ bản, toàn diện, phát

triển Hướng vào mục tiêu chung cuối cùng, khối lượng kiến thức và kỹ năng định trước

Xác định mục tiêu cụ thể về kiến thức và kỹ năng nghề, chú trọng vào năng lực thực hành

và sáng tạo của sinh viên

Chương trình được xây dựng theo lôgic môn học

Chương trình thực hiện theo các mô đun NLTH

- Dạy học theo lớp

- Dạy học theo mô đun

- Dạy học theo NLTH tích hợp giữa lý thuyết và thực hành

- Dạy theo nhóm, cá thể

Tổ chức quá trình

dạy học

Đào tạo theo niên chế Đào tạo theo tín chỉ

Cách thức đánh giá Theo mục tiêu đào tạo Theo tiêu chí và tiêu chuẩn

NLTH Hình thức đánh giá Theo môn học và định kỳ Đánh giá thường xuyên liên

tục Qua bảng so sánh trên ta thấy, dạy học theo NLTH có những ưu điểm vượt trội giúp cho quá trình dạy học thành công, góp phần nâng cao chất lượng dạy học Đáp ứng được nhu cầu của cả người học lẫn người sử dụng lao động qua đào tạo Người học được học theo phương pháp dạy học tiếp cận NLTH vừa đạt được sự thành thạo của công việc, vừa có thể dễ dàng thực hiện các môn học và khóa học nâng cao hoặc cập nhật các NLTH mới để di chuyển vị trí làm việc Trong phương thức dạy học, đã nhấn mạnh đến việc dạy học tích hợp kết hợp rèn luyện kỹ năng thực hành với giảng dạy lý thuyết để giúp người học có khả năng hành nghề và phát

triển nghề nghiệp theo yêu cầu của từng công việc [11]

Theo từ điển tiếng Việt [18] tích hợp là “sự hợp nhất, sự kết hợp” Tích hợp dọc là "loại tích hợp dựa trên cơ sở liên kết hai hoặc nhiều môn học"

15

thuộc cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực gần nhau” còn tích hợp ngang là “tích hợp dựa trên cơ sở liên kết các đối tượng học tập, nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau” xung quanh một chủ đề [5]

Theo Dương Tiến Sỹ [16]: “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức (khái niệm) thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối quan hệ về lý luận và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó”

Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.[5]

1.3.1.2 Dạy học tích hợp:

Theo Xaviers Roegirs [15]“ Viện sư phạm tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho học sinh nhằm phục vụ cho quá trình học tập tương lai, hoặc hoà nhập học sinh vào cuộc sống lao động Viện sư phạm tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa”

Theo Nguyễn Văn Khải [9] “Dạy học tích hợp tạo ra các tình huống liên kết tri thức các môn học, đó là cơ hội phát triển các năng lực của học sinh Khi xây dựngcác tình huống vận dụng kiến thức, học sinh sẽ phát huy được năng lực tự lực, pháttriển tư duy sáng tạo”

Trong dạy học, tích hợp có thể được coi là sự liên kết các các đối tượng giảng dạy, học tập trong cùng một kế hoạch hoạt động để đảm bảo sự thống nhất, hài hòa, trọn vẹn của hệ thống dạy học nhằm đạt mục tiêu dạy học tốt nhất

Như thế có thể định nghĩa dạy học tích hợp là “quá trình dạy học mà ở đó các thành phần năng lực được tích hợp với nhau trên cơ sở các tình huống cụ thể trong đời sống để hình thành năng lực của người học”

1.3.1.3 Bài học tích hợp:

16

Bài học tích hợp là đơn vị học tập nhỏ nhất có khả năng hình thành nơi người học cả kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết để giải quyết một công việc hoặc một phần công việc chuyên môn cụ thể, góp phần hình thành năng lực thực hiện hoạt động nghề nghiệp của họ

Khi xây dựng bài học theo quan điểm tích hợp, người giáo viên không chỉ chú trọng nội dung kiến thức tích hợp mà còn phải xây dựng một hệ thống hoạt động, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt người học từng bước thực hiện để hình thành năng lực Bài học theo quan điểm tích hợp phải là một giờ học hoạt động phức hợp đòi hỏi sự tích hợp các kiến thức, kỹ năng chuyên môn để giải quyết tình huống nghề nghiệp

Bài học tích hợp liên quan đến các thành phần sau:

- Chương trình đào tạo nghề

- Mô đun giảng dạy

- Giáo án tích hợp

- Đề cương bài giảng theo giáo án

- Đề kiểm tra

- Các mô phỏng, bản vẽ, biểu mẫu sử dụng trong bài giảng

Trong đó, giáo án tích hợp là một trong các thành phần quan trọng nhất Vì vậy, để

tổ chức dạy học tích hợp thành công GV phải biên soạn được giáo án tích hợp phù hợp với trình độ của người học, với điều kiện thực tiễn của cơ sở đào tạo, nhưng vẫn đảm bảo thời gian và nội dung theo chương trình khung đã quy định

1.3.1.4 Giáo án tích hợp:

Giáo án tích hợp không phải là một bản đề cương kiến thức để giáo viên lên lớp truyền thụ áp đặt cho người học, mà là một bản thiết kế các hoạt động, tình huống nhằm tổ chức cho người học thực hiện trong giờ lên lớp để giải quyết các nhiệm vụ học tập Việc xây dựng giáo án tích hợp phải đảm bảo các nội dung và cấu trúc đặc thù Việc lựa chọn hoạt động của giáo viên và học sinh đòi hỏi sự sáng

17

tạo linh hoạt để người học thông qua hoạt động mà tự chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng

và thái độ đối với lao động nghề nghiệp và cuộc sống

1.3.2 Mục đích của dạy học tích hợp:

Chương trình dạy nghề truyền thống phần lớn là theo quan điểm tiếp cận nội dung Chương trình dạy nghề được thiết kế thành các môn học lý thuyết và môn học thực hành riêng lẻ nhau Chính vì vậy loại chương trình này có những hạn chế:

- Quá nặng về phân tích lý thuyết, không định hướng thực tiễn và hành động

- Thiếu và yếu trong phát triển kỹ năng quan hệ qua lại giữa các cá nhân (kỹ năng giao tiếp)

- Lý thuyết và thực hành tách rời nhau ít có mối quan hệ

- Không giúp người học làm việc tốt trong các nhóm

- Nội dung trùng lặp, học có tính dự trữ

- Không phù hợp với xu thế học tập suốt đời…

Cùng với xu thế đổi mới về giáo dục tại Việt Nam, thì chương trình dạy nghề trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp được thiết kế theo quan điểm kết hợp môn học

và mô đun kỹ năng hành nghề Các mô đun được xây dựng theo quan điểm hướng đến năng lực thực hiện Mô đun là một đơn vị học tập có tính trọn vẹn, tích hợp giữa lý thuyết và thực hành để người học sau khi học xong có năng lực thực hiện được công việc cụ thể của nghề nghiệp Như vậy dạy học các mô đun thực chất là dạy học tích hợp nội dung để nhằm hướng đến mục đích sau :

- Gắn kết đào tạo với lao động

- Học đi đôi với hành, chú trọng năng lực hoạt động

- Dạy học hướng đến hình thành các năng lực nghề nghiệp, đặc biệt năng lực hoạt động nghề

- Khuyến khích người học học một cách toàn diện hơn (Không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn học năng lực từ ứng dụng các kiến thức đó)

- Nội dung dạy học có tính động hơn là dự trữ

18

- Người học tích cực, chủ động, độc lập hơn

1.3.3 Đặc điểm của dạy học tích hợp:

Dạy học tích hợp có các đặc điểm sau:

(1) Lấy người học làm trung tâm:

Dạy học lấy người học làm trung tâm cần đáp ứng yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục nhất là đối với giáo dục nghề nghiệp, có khả năng định hướng việc tổ chức quá trình dạy học thành quá trình tự học, quá trình cá nhân hóa người học Dạy học lấy người học là trung tâm đòi hỏi người học là chủ thể của hoạt động học, họ phải

tự học, tự nghiên cứu để tìm ra kiến thức bằng hành động của chính mình, người học không chỉ được đặt trước những kiến thức có sẵn ở trong bài giảng của giáo viên mà phải tự đặt mình vào tình huống có vấn đề của thực tiễn, cụ thể và sinh động của nghề nghiệp rồi từ đó tự mình tìm ra cái chưa biết, cái cần khám phá học

để hành, hành để học, tức là tự tìm kiếm kiến thức cho bản thân

Trong dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học tự thể hiện mình, phát triển năng lực làm việc nhóm, hợp tác với nhóm Sự làm việc theo nhóm này sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích các thành viên trong nhóm hăng hái tham gia vào giải quyết vấn đề

Sự hợp tác giữa người học với người học là hết sức quan trọng nhưng vẫn chỉ là ngoại lực, điều quan trọng nhất là cần phải phát huy nội lực là tính tự chủ, chủ động

nỗ lực tìm kiếm kiến thức của người học Còn người dạy chỉ là người tổ chức và hướng dẫn quá trình học tập, đạo diễn cho người học tự tìm kiếm kiến thức và phương thức tìm kiếm kiến thức bằng hành động của chính mình Người dạy phải dạy cái mà người học cần, các doanh nghiệp đang đòi hỏi để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực có chất lượng cao cho nền kinh tế- xã hội chứ không phải dạy cái

mà người dạy có Quan hệ giữa người dạy và người học được thực hiện dựa trên cơ

sở tin cậy và hợp tác với nhau Trong quá trình tìm kiếm kiến thức của người học có thể chưa chính xác, chưa khoa học, người học có thể căn cứ vào kết luận của người dạy để tự kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm về cách học của mình Nhận ra những

19

sai sót và biết cách sửa sai đó chính là biết cách học Dạy học tích hợp biểu hiện cách tiếp cận lấy người học là trung tâm, đây là xu hướng chung có nhiều ưu thế so với dạy học truyền thống

(2) Định hướng đầu ra

Dạy học tích hợp chú ý đến kết quả học tập của người học để vận dụng vào công việc tương lai nghề nghiệp sau này, đòi hỏi quá trình học tập phải đảm bảo chất lượng và hiệu quả để thực hiện nhiệm vụ Từ những kết quả đầu ra đi đến xác định vai trò của người có trách nhiệm tạo ra kết quả đầu ra này, một vai trò tập hợp các hành vi được mong đợi theo nhiệm vụ, công việc mà người đó sẽ thực hiện thật

sự Do đó, đòi hỏi người dạy phải dạy được cả lý thuyết chuyên môn nghề nghiệp vừa phải hướng dẫn quy trình công nghệ, thao tác nghề nghiệp chuẩn xác, phổ biến được kinh nghiệm, nêu được các dạng sai lầm, hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục, biết cách tổ chức hướng dẫn luyện tập

(3) Dạy và học các năng lực thực hiện

Dạy học tích hợp do định hướng kết quả đầu ra nên phải xác định được các năng lực

mà người học cần nắm vững, sự nắm vững này được thể hiện ở các công việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra và đã được xác định trong việc phân tích nghề khi xây dựng chương trình Xu thế hiện nay của các chương trình dạy nghề đều được xây dựng trên cơ sở tổ hợp các năng lực cần có của người lao động trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh Phương pháp được dùng phổ biến để xây dựng chương trình là phương pháp phân tích nghề (DACUM) hoặc phân tích chức năng của từng nghề cụ thể Theo các phương pháp này, các chương trình đào tạo nghề thường được kết cấu theo các mô đun năng lực thực hiện Điều này cũng đồng nghĩa với việc các nội dung giảng dạy trong mô đun phải được xây dựng theo hướng “tiếp cận theo kỹ năng”

Dạy học tích hợp có thể hiểu là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành, qua đó ở người học hình thành một năng lực nào đó hay kỹ năng hành nghề nhằm đáp ứng được mục tiêu của mô đun Dạy học phải làm cho

20

người học có các năng lực tương ứng với chương trình Do đó, việc dạy kiến thức lý thuyết không phải ở mức độ hàn lâm mà chỉ ở mức độ cần thiết nhằm hỗ trợ cho sự phát triển các năng lực thực hành ở mỗi người học Trong dạy học tích hợp, lý thuyết là hệ thống tri thức khoa học chuyên ngành về những vấn đề cơ bản, về những quy luật chung của lĩnh vực chuyên ngành đó Hơn nữa, việc dạy lý thuyết thuần túy sẽ dẫn đến tình trạng lý thuyết xuông, kiến thức sách vở không mang lại lợi ích thực tiễn Do đó, cần gắn lý thuyết với thực hành trong quá trình dạy học Thực hành là hình thức luyện tập để trau dồi kỹ năng, kỹ xảo hoạt động giúp cho người học hiểu rõ và nắm vững kiến thức lý thuyết Đây là khâu cơ bản để thực hiện nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn Thực hành phải

có đủ phương tiện, kế hoạch, quy trình luyện tập gắn ngay với vấn đề lý thuyết vừa học Để hình thành cho người học một kỹ năng thì cần phải dạy cho họ biết cách kết hợp và huy động hợp lý các nguồn nội lực (kiến thức, khả năng thực hiện và thái độ) và ngoại lực (tất cả những gì có thể huy động được nằm ngoài cá nhân) Như vậy, người dạy phải định hướng, giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên hoạt động của người học Sự định hướng của người dạy góp phần tạo ra môi trường sư phạm bao gồm các yếu tố cần có đối với sự phát triển của người học mà mục tiêu bài học đặt và cách giải quyết chúng Người dạy vừa có sự trợ giúp vừa có sự định hướng để giảm bớt những sai lầm cho người học ở phần thực hành; đồng thời kích thích, động viên người học nẩy sinh nhu cầu, động cơ hứng thú để tạo ra kết quả mới, tức là chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành sản phẩm của bản thân Trong dạy học tích hợp, người học được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, họ phải trực tiếp quan sát, thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm vụ đặt ra theo cách nghĩ của mình, tự lực tìm kiếm nhằm khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp xếp Người học cần phải tiếp nhận đối tượng qua các phương tiện nghe, nhìn, và phân tích đối tượng nhằm làm bộc lộ và phát hiện ra các mối quan hệ bản chất, tất yếu của sự vật, hiện tượng Từ đó, người học vừa nắm được kiến thức vừa nắm được

21

phương pháp thực hành Như vậy, người dạy không chỉ đơn thuần truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn các thao tác thực hành

1.3.4 Điều kiện tổ chức dạy học tích hợp:

đun hóa và định hướng đầu ra là năng lực hành nghề

hành động, tích hợp giữa truyền thụ kiến thức lý thuyết với hình thành rèn và luyện

kỹ năng thực hành, nhằm tạo điều kiện cho người học chủ động tham gia và hình thành cho người học năng lực thực hành nghề

- Phương tiện dạy học: Phương tiện dạy học bao gồm cả học liệu được thiết kế, phát

triển phù hợp với mô đun đào tạo

- Giáo viên: Giảng dạy tích hợp là dạy kết hợp lý thuyết và thực hành, do vậy giáo viên phải đảm bảo dạy được cả lý thuyết và thực hành nghề Ngoài kiến thức chuyên môn, kỹ năng tay nghề thì giáo viên phải có trình độ xác định các mục tiêu bài dạy, phân bố thời gian hợp lý, chọn lựa phương pháp dạy học phù hợp, khả năng bao quát và điều hành hoạt động của người học

- Học sinh: Học sinh phải chủ động, tích cực, độc lập, có tinh thần hợp tác

người học đã đạt được thong qua đánh giá sự thực hiện cũng như mức độ đạt được các mục tiêu kiến thức, kỹ năng và thái độ

- Cơ sở vật chất: Bản chất của dạy học tích hợp là tổ chức dạy học kết hợp giữa dạy

lý thuyết và dạy thực hành trong cùng không gian, thời gian và địa điểm Điều này

có nghĩa là khi dạy một kỹ năng nào đó thì phần kiến thức liên quan đến đâu sẽ được dạy đến đó và sẽ được thực hành ngay kỹ năng đó Do đó phòng dạy tích hợp

sẽ khác phòng dạy lý thuyết và phòng chuyên dạy thực hành, tức là phải trang bị đầy đủ trang thiết bị dạy học, cũng như dụng cụ thực hành kỹ năng, cụ thể phải đáp ứng điều kiện dạy được cả lý thuyết và thực hành: hiện tại chưa có chuẩn quy định

về loại phòng này Tuy nhiên do đặc điểm của việc tổ chức dạy học tích hợp cho

TÊN BÀI: MỤC TIÊU CỦA BÀI: Sau khi học xong bài này người học có khả năng:

Hoạt động giáo viên

Hoạt động học sinh

1

Dẫn nhập:

Giới thiệu tổng quan về bài học Ví dụ:

lịch sử, vị trí, vai trò, câu chuyện, hình

Lựa chọn các hoạt động

Lựa chọn các hoạt động phù

- Nội dung bài học:(Giới thiệu tổng

quan về quy trình công nghệ hoặc trình

tự thực hiện kỹ năng cần đạt được theo

mục tiêu của bài học)

+ Tiểu kỹ năng 1 (công việc 1)

+ Tiểu kỹ năng 2 (công việc 2)

+ Tiểu kỹ năng n (công việc n)

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

1 Tiểu kỹ năng 1 (công việc 1)

a Lý thuyết liên quan: (chỉ dạy những

kiến thức lý thuyết liên quan đến tiểu

kỹ năng 1)

b Trình tự thực hiện: (hướng dẫn ban

đầu thực hiện tiểu kỹ năng 1)

c Thực hành: (hướng dẫn thường

xuyên thực hiện tiểu kỹ năng 1)

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

………

n Tiểu kỹ năng n (công việc n)

(Các phần tương tự như thực hiện tiểu

kỹ năng 1)

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

5

- Hướng dẫn các tài liệu liên quan đến

nội dung của bài học để học sinh tham

khảo

- Hướng dẫn tự rèn luyện

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Lựa chọn các hoạt động phù hợp

Chương này đã đề cập đến những nội dung sau:

1.1 Định hướng đổi mới trong đào tạo nghề

Đổi mới tư duy dạy nghề trong phát triển nguồn nhân lực; Đổi mới về mục tiêu, nội dung dạy nghề; Yêu cầu về quy mô, chất lượng và hiệu quả của dạy nghề

25

1.2 Tổng quan về dạy học định hướng năng lực thực hiện:

Một số khái niệm liên quan đến dạy học định hướng theo NLTH; Triết lý của đào tạo theo NLTH; Các nguyên tắc của dạy học theo NLTH; Một số đặc trưng của của đào tạo theo NLTH; Sự khác nhau giữa dạy học truyền thống và dạy học NLTH

1.3 Dạy học tích hợp:

Một số khái niệm liên quan đến dạy học tích hợp; Mục đích của dạy học tích

hợp; Đặc điểm của dạy học tích hợp; Điều kiện tổ chức dạy tích hợp; Mẫu giáo án

tích hợp:

Các nội dung trên sẽ làm cơ sở để tác giả luận văn vận dụng vào dạy học môn trang bị điện

26

C hương 2 THỰC TRẠNG VỀ DẠY HỌC MÔN TRANG BỊ ĐIỆN TẠI TRƯỜNG ĐẠI

HỌC CÔNG NGHIỆP VIỆT- HUNG 2.1 Khái quát về trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung

Thành lập năm 1977, xuất phát là Trường Công nhân kỹ thuật Việt Nam Hungary Qua nhiều năm phát triển và nâng cấp lên trung cấp, cao Đẳng và nay là Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung Là một trường công lập trực thuộc Bộ Công Thương có truyền thống 37 năm hoạt động đào tạo Trường được sự quan tâm đặc biệt của hai nhà nước Việt Nam và Hungary Trong giai đoạn phát triển mới, nhà trường đang hội nhập sâu rộng với giáo dục châu Âu mà hạt nhân là các trường đại học Hungary Nhà trường có sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao

đủ sức cạnh tranh quốc tế, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế

Hiện nay nhà trường có 02 cơ sở đào tạo:

Cơ sở 1: diện tích 06 ha, ở Phường Xuân Khanh, Sơn Tây, Hà Tây

Cơ sở 2: diện tích 05 ha, ở Bình Phú, Huyện Thạch Thất, Hà Tây

Là một trường đa cấp, đa ngành, Trường có nhiệm vụ đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực đa dạng từ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp đến cao đẳng nghề, cao đẳng chuyên nghiệp và đại học phục vụ cho ngành công nghiệp và cho sự phát triển kinh tế - xã hội Ngoài ra nhà trường còn liên kết với các trường Đại Học, Cao đẳng trong và ngoài nước để mở các lớp Đại Học, Cao đẳng, đào tạo ngắn hạn và đào tạo xuất khẩu lao động tại địa điểm nhà trường

Mục tiêu của nhà trường là xây dựng nhà trường thành trường đại học với cơ

sở khoa học công nghệ tiên tiến, không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao trình độ giáo viên và chất lượng đào tạo, tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng,

mở rộng diện tích mặt bằng hiện có, đầu tư trang thiết bị hiện đại, đồng bộ đáp ứng nhu cầu đào tạo với qui mô lớn

27

Đội ngũ giảng viên cơ hữu của Trường giàu kinh nghiệm, có trình độ cao, tận tâm với người học Tổng số cán bộ, giáo viên, công nhân viên của trường hiện nay là 320 người Trong đó giáo viên cơ hữu là: 265 người với 16 Tiến sỹ, 112 Thạc

sĩ, 92 Đại học Tỷ lệ giáo viên có trình độ đại học và sau đại học là: 100% trong đó

tỷ lệ giáo viên có trình độ sau đại học chiếm: 58,2%

Tuy nhiên đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm đã bắt đầu nghỉ chế độ, để lại cho nhà trường một đội ngũ giảng viên trẻ nhiệt huyết, năng động, tư duy sáng tạo, luôn theo kịp với những yêu cầu của thời đại, nhưng lại chưa có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy

Hội hữu nghị Việt - Hung với 4000 hội viên và hàng trăm giáo sư, tiến sỹ là những nhà khoa học đầu ngành luôn kề vai sát cánh với nhà trường trong giảng dạy

và nghiên cứu khoa học

Hàng trăm doanh nghiệp có quan hệ mật thiết với nhà trường là nơi thực tế cho sinh viên trong quá trình học tập, đồng thời là nơi tiếp nhận sinh viên đến làm việc sau khi tốt nghiệp

2.2 Chủ trương và biện pháp của nhà trường về đổi mới phương pháp dạy học

2.2.1 Chủ trương của nhà trường về đổi mới phương pháp dạy học

Lãnh đạo nhà trường rất quan tâm và tạo mọi điều kiện cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học và thực hiện phương thức đào tạo theo tiếp cận NLTH Chủ trương này đang được nhà trường chỉ đạo triển khai thực hiện ở các khoa, bộ môn của trường

Nhà trường đã và đang khuyến khích sự đổi mới trong công tác giảng dạy ở tất cả các môn học nói chung và môn trang bị điện nói riêng

2.2.2 Một số biện pháp của nhà trường về đổi mới phương pháp dạy học

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động nhất là trong lĩnh vực của ngành Điện, đòi hỏi cần nâng cao chất lượng dạy và học của HS, nhà trường luôn chú trọng việc đầu tư trang thiết bị phục vụ cho thực tập đáp ứng yêu

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và sự bùng nổ của Internet,

sự ra đời của nhiều phần mềm hỗ trợ việc soạn giáo án và giảng dạy bằng giáo án điện tử Hiện nay nhà trường đang khuyến khích việc soạn giáo án điện tử và giáo

án tích hợp để dạy theo tiếp cận NLTH

2.3 Mục tiêu và nội dung chương trình đào tạo nghề điện công nghiệp (Trình

độ Cao đẳng )

2.3.1 Mục tiêu đào tạo

Đào tạo người lao động có kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, có ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng đáp ứng thị trường lao động, dễ dàng tìm kiếm việc làm Cụ thể như sau:

a) Kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp:

+ Lắp đặt và vận hành được các thiết bị điện đảm bảo an toàn

+ Hướng dẫn, giám sát kỹ thuật được các tổ, nhóm lắp đặt mạng điện hạ áp

và mạch điện điều khiển trong hệ thống điện

+ Tự học tập, nghiên cứu khoa học theo đúng chuyên ngành đào tạo

+ Có kỹ năng giao tiếp, tổ chức và làm việc nhóm

b) Chính trị, đạo đức, thể chất và quốc phòng:

- Chính trị, đạo đức:

+ Nhận thức: Có hiểu biết một số kiến thức phổ thông về Chủ nghĩa Lênin, Hiến pháp, Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Có hiểu biết về đường lối phát triển kinh tế của Đảng, thành tựu và định hướng phát triển công nghiệp của địa phương, khu vực, vùng miền

Mác-30

+ Đạo đức - tác phong: Có phẩm chất đạo đức tốt, có thái độ hợp tác với đồng nghiệp, tôn trọng pháp luật và các quy định tại nơi làm việc, trung thực và có tính kỷ luật cao, tỷ mỷ chính xác, sẵn sàng đảm nhiệm các công việc được giao ở các nhà máy, xí nghiệp sản xuất hoặc công ty kinh doanh về lĩnh vực điện Trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nghĩa vụ của người công dân; sống và làm việc theo Hiến pháp - Pháp luật Yêu nghề, có ý thức cộng đồng và tác phong làm việc của một công dân sống trong xã hội công nghiệp Có thói quen lao động nghề nghiệp, sống lành mạnh phù hợp với phong tục, tập quán và truyền thống văn hóa dân tộc Luôn

có ý thức học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ đáp ứng nhu cầu của công việc

c) Cơ hội việc làm: Sau khi tốt nghiệp, người học trở thành Kỹ thuật viên chuyên

ngành Điện công nghiệp

- Làm việc được ở các Công ty Điện lực: Tổ vận hành và quản lý đường dây,

tổ bảo trì và sửa chữa đường dây

- Làm việc trong các trạm truyền tải và phân phối điện năng

- Làm việc trong các công ty xây lắp công trình điện

- Làm việc trong các công ty, xí nghiệp sản xuất công nghiệp trong các thành phần kinh tế xã hội

31

2.3.2 Chương trình đào tạo

Mã

MH, MĐ Tên môn học, mô đun

Thời gian đào tạo (giờ)

Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra

MĐ 15 Thiết bị điện gia dụng 120 30 81 9

MĐ 16 Đo lường điện 90 30 54 6

MĐ 17 Máy điện 300 60 228 12

MĐ29 Chuyên đề Điều khiển lập trình cỡ nhỏ 90 30 55 5 MĐ30 Điện tử ứng dụng 90 30 55 5 MĐ31 Kỹ thuật lạnh 120 45 69 6 MĐ32 Điều khiển điện khi nén 120 45 70 5 MĐ33 Quấn dây máy điện nâng cao 90 10 77 3 MĐ34 Bảo vệ rơle 120 30 84 6

Tổng cộng: 3750 1145 2381 224

2.4 Vị trí, tính chất, đặc điểm, mục tiêu và nội dung chương trình môn học Trang bị điện

 Vị trí môn học: Môn học này cần phải học sau khi đã học xong các môn

học: Máy điện, Cung cấp điện, Truyền động điện, Điện tử cơ bản

33

 Tính chất môn học: Là môn học quan trọng của nghành Điện công

nghiệp, là môn học bắt buộc vì nó cung cấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về tính chọn, điều khiển, bảo vệ các thiết bị điện Môn học này giúp học sinh có thể vận hành máy móc, thiết bị đúng quy trình, có thể sửa chữa được hư hỏng xảy ra trong quá trình vận hành

 Đặc điểm môn học:

cụ thể: Sự làm việc của động cơ, công tắc tơ, rơ le…những tri thức này học sinh có thể trực tiếp tri giác được ngay trên các mô hình trực quan

các sơ đồ mạch điện, nguyên lý về sự thay đổi tốc độ của động cơ… Để tiếp thu được tri thức này đòi hỏi phải có sự tư duy, hình dung, tưởng tượng

+ Tính thực tiễn: Trong môn trang bị điện, tính thực tiễn thể hiện ở nhu cầu

điều khiển các thiết bị điện, vận hành máy móc hợp lý và sửa chữa được mạch điện khi có sự cố xảy ra

kết hợp kiến thức của nhiều môn khoa học khác nhau như: máy điện, khí cụ điện, truyền động điện, vẽ điện…Tính tổng hợp cũng được thể hiện ở chố môn học là môn học kỹ thuật ứng dụng, bao gồm lý thuyết và thực hành gắn kết với nhau, với thời lượng 60 tiết lý thuyết và 30 giờ học thực hành

Với tính thực tiễn của môn học và với cấu trúc lý thuyết gắn với thực hành như trên, môn học này thuận lợi cho việc áp dụng dạy học theo tiếp cận NLTH

 Mục tiêu môn học:

Sau khi học xong môn học này người học có khả năng :

- Phân tích được nguyên lý, cách thực hiện, phạm vi ứng dụng của các phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ 3 pha, động cơ một chiều

- Đọc, vẽ và phân tích được các sơ đồ mạch điều khiển dùng rơle, công tắc tơ dùng trong khống chế động cơ 3 pha, động cơ một chiều

34

- Đọc, vẽ và phân tích được qui trình làm việc và yêu cầu về trang bị điện cho máy cắt gọt kim loại (máy khoan, tiện, phay, bào, mài ); cho các máy sản suất (băng tải, cầu trục, thang máy, lò điện )

- Tính chọn được công suất động cơ điện dùng trang bị cho máy sản xuất

- Lắp đặt, sửa chữa được các mạch mở máy, dừng máy cho động cơ 1 pha, 3 pha, động cơ một chiều

- Phân tích được nguyên lý làm việc của sơ đồ điện làm cơ sở cho việc phát hiện hư hỏng và chọn phương án cải tiến mới

- Lắp ráp và sửa chữa được các mạch điện máy cắt gọt kim loại như: mạch điện máy khoan, máy tiện, phay, bào, mài

- Vận hành và sửa chữa được hư hỏng trong các máy sản suất như băng tải, cầu trục, thang máy, lò điện

- Vận hành được mạch theo nguyên tắc, theo qui trình đã định Từ đó sẽ vạch

ra kế hoạch bảo trì hợp lý, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp

 Nội dung môn học (đã được cấu trúc thành mô đun):

+ Nội dung tổng quát và phân bố thời gian:

Số

TT Tên các bài trong mô đun

Thời gian Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra

1 Mở đầu: Khái quát chung về trang bị điện 3 3

2 Điều chỉnh tốc độ động cơ điện 30 10 18 2

3 Tự động khống chế truyền động điện 32 12 18 2

4 Trang bị điện máy công nghiệp 25 15 8 2

5 Tự động khống chế động cơ không đồng bộ 3

pha rô to lồng sóc 80 6 70 4

35

6 Tự động khống chế động cơ không đồng bộ 3

pha rô to dây quấn 44 3 38 3

7 Tự động khống chế động cơ điện một chiều 44 3 38 3

8 Trang bị điện cho máy cắt gọt kim loại 36 4 30 2

9 Trang bị điện máy sản xuất 36 4 30 2

2.5.1 Năng lực của giáo viên:

Đối với giáo viên dạy nghề, những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, hướng dẫn cho sinh viên, thì câu hỏi quan trọng đầu tiên cần làm rõ là “dạy học tích hợp là gì?” Dạy học tích hợp có phải (như nhiều người đang hiểu) là sự kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành không? Cách hiểu dạy học tích hợp trong đào tạo nghề là “sự kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành” đang mang lại nhiều lúng túng cho các trường và cơ sở đào tạo nghề Vì địa điểm và trang bị dạy học của dạy lý thuyết và dạy thực hành rất khác nhau (phòng học chuyên môn hóa cho dạy

lý thuyết và xưởng thực hành cho dạy thực hành); đơn vị thời gian tính cho dạy lý thuyết và thực hành cũng khác nhau (tính theo 45’/tiết cho dạy lý thuyết và tính theo giờ cho dạy thực hành); chương trình định thời gian cho dạy lý thuyết riêng, thời gian cho dạy thực hành riêng v.v vậy bố trí nơi dạy học, phân bố thời gian bài học, tính toán thời gian và chế độ dạy học thế nào cho bài “kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành”? Ngay việc phân bố thời gian để dạy lý thuyết và thời gian

để dạy thực hành trong một bài dạy tích hợp thế nào cũng là một vấn đề dễ gây lúng túng cho giáo viên khi thiết kế bài dạy học

36

Hiện nay khoa Điện, điện tử và công nghệ thông tin của trường Đại học Công

nghiệp Việt – Hung có tổng số 54 giáo viên

- Thâm niên giảng dạy:

+ Dưới 5 năm: 02 người + Trên 25 năm: 00 người + 6 - 15 năm: 23 người + 16 - 25 năm: 03 người Nhận xét: Các giáo viên trong khoa tuổi đời trung bình còn rất trẻ, các thầy

cô đều rất nhiệt tình trong công tác giảng dạy, chịu khó tìm tòi, ứng dụng công nghệ dạy học và các phương pháp mới vào công tác giảng dạy

Tất cả đều đã từng tham gia giảng dạy cả các môn học lý thuyết và thực hành nên rất thuận lợi khi triển khai giảng dạy theo giáo án tích hợp

Mặt khác hàng năm các giáo viên đều được tham gia các lớp tập huấn nhằm nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ để có thể tiếp cận các phương pháp dạy học tích cực và công nghệ dạy học hiện đại

Tuy nhiên, vẫn cần phải có thêm các khoá bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp dạy học tiên tiến để giáo viên có thể nâng cao trình độ và năng lực đối với phưong pháp mới này

- Giáo viên dạy môn trang bị điện:

Tất cả giáo viên trong khoa đều được đào tạo về nghiệp vụ sư phạm và được nhà trường tạo điều kiện để cập nhật kiến thức về tin học Trong khoa có 25 giáo

37

viên có thâm niên dạy học từ 6 năm trở lên Tất cả số giáo viên này đều có thể dạy môn học trang bị điện theo tiếp cận NLTH vì đã từng tham gia giảng dạy cả lý thuyết và thực hành Còn 2 giáo viên mới tham gia giảng dạy dưới 5 năm, do chưa

có kinh nghiệm trong giảng dạy thực hành vì vậy chưa tham gia giảng dạy môn học trang bị điện theo năng lực thực hiện được

2.5.2 Điều kiện cơ sở vật chất để dạy học môn trang bị điện

Hiện tại trường trang bị cho khoa Điện 4 xưởng thực hành, 4 phòng thí nghiệm điện (cho các môn Truyền động điện, Trang bị điên, Máy điện, Cung cấp điện và Đo điện) và 2 phòng máy với 84 máy tính, đồng thời các phòng học nhà trường đang tiến hành xây dựng cũng được thiết kế theo hướng đa phương tiện phục

vụ cho việc đào tạo theo tin chỉ Tất cả những phòng này rất thuận tiện cho việc dạy học tích hợp lý thuyết với thực hành

Hàng năm dựa theo kế hoạch mua sắm vật tư thiết bị, nhà trường đã đầu tư

và mua sắm các phương tiện day học cần thiết cho từng khoa như: máy tính xách tay, máy chiếu, phông chiếu và các phương tiện nghe nhìn khác Chi hàng trăm triệu đồng để mua sắm bổ xung vật tư, trang thiết bị phục vụ cho quá trình thực tập của học sinh sinh viên

2.6 Thực trạng về phương pháp dạy học môn Trang bị điện tại nhà trường

Để có thể dạy học theo giáo án tích hợp trong nhà trường thì trước tiên giáo viên phải có hiểu biết hay nhận thức đúng đắn về vấn đề này Tìm ra những ưu nhược điểm của dạy học theo giáo án tích hợp để có thể phối hợp hiệu quả các phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học Để tìm tiểu thực trạng về phương pháp dạy học các môn học nói chung và môn trang bị điện nói riêng ở trường Đại học Công nghiệp Việt – Hung, tác giả luận văn đã tiến hành điều tra thăm dò ý kiến của một số lãnh đạo, cán bộ quản lý và giáo viên trong nhà trường Hầu hết họ là những người có trình độ đại học trở lên, có kiến thức nhất định về lý luận dạy học và giáo dục Một số đang trực tiếp đứng lớp giảng dạy, một số đã qua giảng dạy (cán bộ quản lý), do đó có điều kiện để áp dụng và xem xét tính đúng đắn