Tiểu luận Triết học về tha hóa con người và vấn đề giải phóng con người

Cùng với sự thay đổi về cáclĩnh vực kinh tế, đời sống xã hội ngoài những biến đổi tích cực thì vẫn còn những cá nhân có những chủ nghĩa sống, triết lý sống tiêu cực được biểu hiện qua

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN:

VẬN DỤNG NHỮNG KIẾN THỨC TRIẾT HỌC ĐỂ PHÂN TÍCH “HIỆN TƯỢNG THA HÓA CON NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI” LIÊN HỆ VỚI THỰC TRẠNG HỌC SINH - SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

Nhóm: 1

Lớp: QT46B

Môn: Triết học Mác - Lênin

Giảng viên: TS Nguyễn Thanh Hải

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁNG 12 NĂM 2021

MỞ ĐẦU

1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Tiểu luận nghiên cứu về hiện tượng tha hóa của con người và vấn đề giải phóng conngười bằng những kiến thức Triết học Tìm hiểu chủ yếu về bản chất của con người, quanhệ giữa người với người, người với vật trong quá trình tha hoá và sự bùng nổ đỉnh điểm

là khi con người đứng lên chống lại chế độ tư hữu, tự giải thoát bản thân ra khỏi sự kìmhãm, cưỡng ép Dựa trên cơ sở lý luận của triết học Mác - Lênin, đưa ra những phân tích

về thực trạng xã hội nói chung và học sinh-sinh viên nói riêng

2 Phương pháp nghiên cứu:

Đề cương đưa ra một số phương pháp làm tiểu luận như:

Phương pháp hệ thống: Giáo trình Triết học Mác - Lênin

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát, phân tích

Phương pháp thống kê, tham khảo tổng kết tài liệu

4 Cấu trúc của bài tiểu luận:

Bài tiểu luận này được sắp xếp thành 3 phần:

A Mở đầu: Giới thiệu chung, hoàn thành các mục cơ bản của bài tiểu luận

B Nội dung:

 Chương 1: HIỆN TƯỢNG THA HÓA CON NGƯỜI

 Chương 2: VẤN ĐỀ GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI

 Chương 3: SỰ PHÁT TRIỂN TỰ DO CỦA MỖI NGƯỜI LÀ ĐIỀU KIỆN CHO

SỰ PHÁT TRIỂN TỰ DO CỦA MỌI NGƯỜI

 Chương 4: THỰC TRẠNG CỦA HỌC SINH SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆNVIỆT NAM HIỆN NAY

C Kết luận: Hệ thống lại những luận điểm, nội dung chính của bài tiểu luận

NỘI DUNG

Chương I : Hiện tượng tha hóa

Thực chất của hiện tượng tha hóa con người chính là việc lao động của con người

bị tha hóa Theo C.Mác, thực chất của lao động bị tha hóa là quá trình lao động và sảnphẩm của lao động từ mục đích ban đầu là để phục vụ con người, để phát triển con người

đã bị biến thành lực lượng đối lập, nô dịch và thống trị con người Một khi bị tha hóa conngười sẽ đánh mất mình trong lao động, tức trong hoạt động đặc trưng và bản chất củacon người Một ví dụ đơn giản chính là việc những người công nhân trở thành những kẻ

nô lệ trong những nhà máy xưởng vì bị bóc lột nặng nề bởi những chủ công Hay những

vở hài kịch của Vua Hề Sác-Lô cũng chính là biểu hiện cho sự châm biếm hiện tượng thahóa lao động vào thế kỉ XIX.

Tham khảo nguồn: Từ cách tiếp cận của C.Mác về tha hóa đến các hiệntượng tha hóa ở Việt Nam hiện nay (lyluanchinhtri.vn)

2 Phân tích

a Nguyên nhân

Theo quan điểm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác, hiện tượng tha hóa của conngười là một hiện tượng lịch sử đặc thù, chỉ diễn ra trong xã hội có phân chia giai cấp.Vậy nguyên nhân của sự tha hóa là do đâu?

Khác với Phơ-bách, Mác tìm thấy nguyên nhân dẫn đến sự tha hóa bản chất conngười xuất phát từ “lao động bị tha hóa” Lao động tha hóa làm cho con người tha hóakhỏi con người, mỗi cá thể trở nên xa lạ với cá thể khác trong đời sống và dẫn đến đờisống cá nhân xa lạ với nhau Khi “lao động tha hóa” thì sản phẩm của người lao động tạo

ra trở thành cái đối lập, chi phối cuộc sống của con người Theo quan điểm triết học Lênin, nguyên nhân gây nên hiện tượng tha hóa con người là chế độ tư hữu về tư liệu sảnxuất Hiện tượng tha hóa con người ngày càng trở nên sâu sắc Nhưng tha hóa con ngườiđược đẩy lên cao nhất trong xã hội tư bản chủ nghĩa Trong nền sản xuất tư bản chủnghĩa, ngay cả sức lao động, cái năng lực bản chất của con người cũng đã thuộc về ngườikhác Chế độ đó đã tạo ra sự phân hóa xã hội về việc chiếm hữu tư nhân tư liệu sản xuấtkhiến đại đa số người lao động trở thành vô sản, một số ít trở thành tư sản, chiếm hữutoàn bộ các tư liệu sản xuất của xã hội Mặt khác, những người không bị thay thế bởi máymóc sẽ bước vào quá trình lao động dưới mục đích này, khi khoa học, công nghệ, kỹthuật ngày càng phát triển mạnh thì máy móc cũng từ đó mà thay thế người lao độngnhiều hơn, chuyên môn hóa lao động càng sâu thuần túy, thực hiện những thao tác màdây chuyền sản xuất quy định Cho nên nền sản xuất máy móc chạy theo lợi nhuận đã

Mác-“ném” một bộ phận công nhân trở về với lao động “dã man” và biến bộ phận công nhânnày thành những cái máy không hơn không kém

Vì vậy, những người vô sản buộc phải làm thuê cho các nhà tư sản, phải để các nhà tưsản bóc lột mình và sự tha hóa lao động bắt nguồn từ đó Mà lao động bị tha hóa là nộidung chính yếu, nguyên nhân, thực chất của sự tha hóa con người Sự phát triển của xãhội đã làm cho phân công lao động có tính đối kháng trong chủ nghĩa tư bản, làm cho conngười phát triển một cách phiến diện

b Biểu hiện

Biểu hiện của con người tha hóa là khi con người bị đánh mất chính mình tronglao động, tức là trong hoạt động đặc trưng, bản chất của con người Khi bị phụ thuộc, chiphối thì con người lao động không phải để sáng tạo mà chỉ để đảm bảo sự tồn tại của thểxác Điều đó chứng minh rằng họ đang thực hiện chức năng của con vật trừ khi họ thựchiện những hoạt động ăn uống, sinh con là con người vì lúc này họ được tự do thoải máithực hiện Biểu hiện của một sự tha hóa loài đó là cái vốn có của súc vật trở thành cái củacon người Phân công lao động có tính chất đối kháng làm cho con người trở nên bị lệthuộc bởi các điều kiện lao động, biến họ trở thành những người phiến diện Ngoài ra, khi

xã hội phát triển đã làm xuất hiện chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa, con người là chủ thể

trong quan hệ tư liệu sản xuất nhưng phải phụ thuộc vào tư liệu sản xuất - thứ do conngười tạo ra, như vậy họ lại phải phụ thuộc vào sản phẩm do chính mình tạo ra Mặtkhác, để có được tư liệu thì người lao động phải làm việc cho các chủ tư bản, sản phẩmcủa họ làm ra càng trở nên xa lạ với chính mình và chủ sở hữu dùng những sản phẩm đó

để trói buộc họ, bắt họ lệ thuộc nhiều hơn Quan hệ giữa người lao động với chủ sở hữu

tư liệu sản xuất bị đảo lộn, tha hóa vì mối quan hệ vốn có thể coi là quan hệ giữa ngườivới người thì nay đã trở thành quan hệ giữa người với vật Cùng với sự thay đổi về cáclĩnh vực kinh tế, đời sống xã hội ngoài những biến đổi tích cực thì vẫn còn những cá nhân

có những chủ nghĩa sống, triết lý sống tiêu cực được biểu hiện qua những việc như: dùngtiền xác định mọi giá trị khác trong đời sống, đây là cũng một phần của sự tha hóa conngười; coi lợi ích vật chất là trên hết chẳng hạn như việc phân chia tầng lớp giữa ngườigiàu và người nghèo gây nên sự bất công trong các dịch vụ xã hội, điển hình như ngườicông nhân bị tha hoá - bị vắt kiệt sức lao động thì cũng dẫn đến việc ông chủ tư bản cũng

tự đánh mất mình trong việc bóc lột người lao động; lối sống chủ nghĩa cá nhân đặt lợiích của bản thân lên hàng đầu hay với thời đời công nghệ thông tin tiết bộ thì xuất hiệnvài bộ phận có lối sống có hiện tượng lệch chuẩn không lành mạnh Sự phát triển của xãhội đã khiến con người không tự kiểm soát được hành động của chính mình

c Hiện tượng tha hóa ngày nay

Xã hội đang phát triển không ngừng, tồn tại bên cạnh nó là sự cạnh tranh quyết liệtgiữa từng cá nhân hay các tổ chức khiến tình trạng tự tử ở Hàn Quốc cao thứ 5 sau nhữngcăn bệnh nan y Những áp lực từ xã hội và phải làm việc hàng giờ đồng hồ với tình trạngkhó chịu, gò bó dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực và tiêu cực hơn hết là việc phải tự tử.Chính cơ chế vận hành của nền kinh tế tạo ra tình trạng tha hóa lao động và đẩy người laođộng đến con đường chấp nhận cái chết của mình

Tham khảo nguồn: Vấn nạn tự tử ở Hàn Quốc và những con số “biết nói”(thanhgiang.com.vn)

“Điều đó càng chứng minh trong xã hội hiện đại vẫn tồn tại vấn đề tha hóa nhưng

nó diễn ra theo một hình thức mới, nó mang cái vỏ bọc tự nguyện tự giác nhưng bản chất

nó là do cơ chế, chính sách ở mức độ vĩ mô tạo nên.” - TS Nguyễn Thanh Hải

d Hệ quả

Theo C Mác “Tha hóa là quá trình con người tự đánh mất những năng lực bảnchất người của mình, trở thành một thực thể khác” Như vậy, hậu quả của tha hóa trướchết là một quá trình xã hội, mà ở đó, hoạt động của con người và những sản phẩm của nóbiến thành lực lượng đối lập, chống lại con người, làm con người xa lạ với con người

Khi lao động bị tha hóa, con người trở nên què quặt, phiến diện, khuyết thiếu trênnhiều phương diện khác nhau (C.Mác và Ph.Ăngghen Toàn tập, Sđđ, t.42, tr.131) Đây làhệ quả của sự phát triển khoa học, công nghệ, kỹ thuật và việc sử dụng thành tựu của nóchỉ nhằm mục đích vì lợi nhuận và nhằm tăng lợi nhuận Lao động bị tha hóa tức làkhi họ lao động một cách tự nguyện, mong muốn theo ý của chính bản thân họ thì theo tựnhiên việc lao động đó chỉ là phương tiện duy trì sự tồn tại thân xác con người, làm cholao động trở nên đối lập với giới tự nhiên, không còn với mục đích ban đầu là cải tại với

tự nhiên, phục vụ cuộc sống, cải thiện đời sống của chính mình Lao động bị tha hóa

khiến cho bản thân con người trở thành phương tiện để tồn tại, mọi hoạt động tinh thầnkhác bị loại khỏi đời sống con người Như vậy, chính vì sự tha hóa con người đã khiếncho đặc điểm khác biệt của con người so với động vật thành cái tiêu cực với con người.

Sự tha hóa con người dẫn đến kết quả bản chất có tính loài con người, cũng như tài sảntinh thần có tính con người trở nên xa lạ, không còn xuất hiện nữa Chính vì thế màchúng ta có thể khẳng định rằng sự tha hóa trong lao động đã biến cái vốn có của conngười thành cái bị tách biệt, đối lập khỏi con người trở thành một cái gì rất xa lạ Đồngthời sự tha hóa về lao động cũng dẫn đến sự tha hóa của mỗi người với người khác Nóitóm lại, sự tha hóa đã làm con người tự đánh mất những năng lực bản chất con ngườithành thực thể khác

e Biện pháp khắc phục

Con người vốn bẩm sinh là sinh vật có tính xã hội, do đó con người chỉ có thểphát triển bản chất chân chính của mình trong xã hội Chính vì sự tha hóa mà sự tự dophát triển con người đó bị kiềm hãm một cách nghiêm trọng, như vậy bắt buộc con ngườiphải tự giải phóng bản thân về thể chất lẫn tinh thần thì mới có cơ hội phát triển toàn diệnbản thân nhất Điều này chỉ có thể thực hiện được khi có một lực lượng làm cuộc cáchmạng xóa bỏ chế độ áp bức, bóc lột bất công; xóa bỏ được chế độ tư bản chủ nghĩa, xâydựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Hay nói cách khác là phải xóa bỏ được chế

độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, xác lập chế độ công hữu về tưliệu sản xuất chủ yếu Hơn hết, lực lượng thực hiện nó phải là người bị tước đoạt tư liệusản xuất Những người là giai cấp vô sản, sức mạnh giải phóng của họ không phải là sứcmạnh của những cá nhân đơn độc mà chỉ khi họ nhận thức được và tổ chức được nhữnglực lượng của bản thân thành những lực lượng xã hội thì giải phóng con người mới thựchiện được Nhưng ở đây không chỉ là sự giải phóng cho họ, vì sự giải phóng của họ baohàm sự giải phóng toàn thể nhân loại hay nói cách khác là thoát khỏi sự tha hóa, đặc biệt

là trong lao động Cách mạng vô sản sẽ là điều kiện khắc phục cũng như là biện pháp duynhất để giải phóng con người khỏi sự tha hóa và tạo bước tiến để con người phát triển tự

do, toàn diện Trước tiên muốn tạo nên mồi lửa nhen nhóm trong mỗi ý chí của nhữngngười thuộc giai cấp vô sản thì phải cần một chủ thể nào đó truyền cho họ những lýtưởng đúng đắn, mang tính chất quyết định, làm thổi bùng lên ý chí đấu tranh mạnh mẽ.Sau đó là những bước chuẩn bị cho cuộc cách mạng vô sản, chính việc giành quyền thốngtrị chính trị về tay giai cấp vô sản là một bước ngoặc, điều kiện tất yếu để xóa bỏ sự thahóa Sau khi giành chính quyền đó là xây dựng chủ nghĩa cộng sản, việc này chính làphương thức duy nhất để xóa bỏ hoàn toàn sự tha hóa và là bước đầu tiên cho sự pháttriển tự do của mỗi người, và là của cả xã hội, nhân loại

Khắc phục sự tha hóa là một quá trình lâu dài cần nhiều thời gian, mà việc trướctiên là phải xóa bỏ chế độ tư hữu Cách mạng vô sản là điều kiện của sự khắc phục thahóa và phát triển con người Điều kiện tất yếu trước hết là phải tiến hành cách mạng vôsản, giành quyền thống trị chính trị về tay giai cấp vô sản Thứ hai là xây dựng chủ nghĩa

cộng sản, đây cũng chính là phương thức duy nhất để xóa bỏ hoàn toàn mọi sự tha hóa vàphát triển tự do toàn diện con người.

3 Tạm kết

Vì vậy, việc khắc phục tình trạng tha hoá không chỉ liên quan đến việc xóa bỏ chế

độ tư hữu tư bản mà còn liên quan đến việc khắc phục sự tha hoá trong các mặt khác củađời sống xã hội Việc giải phóng con người bình thường, nhất là giải phóng người laođộng là một quá trình lâu dài và phức tạp, cùng theo đó việc giải phóng con người khẳngđịnh sự tiến hóa không ngừng để chống lại những cái cũ, những vấn đề làm con ngườidần trở nên tha hóa, làm nhận thức của con người bị bào mòn

Chương II: Vấn đề giải phóng con người

1 Định nghĩa

“Vĩnh viễn giải phóng toàn thể xã hội khỏi ách bóc lột, ách áp bức” Đây là một trong những tư tưởng căn bản, cốt lõi của nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin về con người Theo triết học Mác, giải phóng con người là xóa bỏ việc người bóc lột người, xóa bỏ sự tha hóa để con người trở về với chính mình, phát triển bản chất chân chính của mình Giải phóng con người được các nhà triết học kinh điển triển khai trong nhiều nội dung lý luận và trên nhiều phương diện khác nhau Đấu tranh giai cấp để thay thế chế độ

sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, để giải phóng con người về phương diện chính trị là nội dung quan trọng hàng đầu.Khắc phục sự tha hóa của con người và của lao động của họ, biến lao động sáng tạo trở thành chức năng thực sự của con người là nội dung có ý nghĩa then chốt Điều kiện và tiền đề để giải phóng triệt để con người là xóa bỏ giai cấp, xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân

về tư liệu sản xuất và sức sản xuất ở trình độ rất cao Đó là quá trình lịch sử lâu dài (theo giáo trình triết học Mác – Lênin trang 462)

a Theo tư tưởng các học thuyết khác

Tư tưởng về giải phóng con người trong triết học Mác – Lênin hoàn toàn khácvới các tư tưởng giải phóng con người của các học thuyết khác đã và đang tồn tại tronglịch sử Tôn giáo quan niệm giải phóng con người là sự giải thoát khỏi cuộc sống tạm,khỏi bể khổ cuộc đời để lên cõi niết bàn hoặc lên thiên đường ở kiếp sau Một số họcthuyết triết học duy vật cũng đã đề xuất tư tưởng giải phóng con người bằng một vàiphương tiện nào đó trong đời sống xã hội: pháp luật, đạo đức, chính trị Tính chất phiếndiện hạn hẹp, siêu hình trong nhận thức về con người, về các quan hệ xã hội và do nhữnghạn chế về điều kiện lịch sử đã khiến cho những quan điểm đó sa vào lập trường duy tâm,siêu hình (theo giáo trình triết học Mác – Lênin trang 462)

b Theo tư tưởng triết học Mác-Lênin

Theo quan điểm của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin, việc giải phóngnhững con người cụ thể là để đi đến giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và tiến tớigiải phóng toàn thể nhân loại Việc giải phóng con người được quan niệm một cách toàndiện, đầy đủ, ở tất cả các nội dung và phương diện của con người, cộng đồng, xã hội vànhân loại với tư cách là các chủ thể ở các cấp độ khác nhau Mục tiêu cuối cùng trong tưtưởng về con người của chủ nghĩa Mác – Lênin là giải phóng con người trên tất cả cácnội dung và phương diện: lao động, chính trị, kinh tế, xã hội, năng lực, con người cánhân, con người giai cấp, con người dân tộc, con người nhân loại,…(theo giáo trình triếthọc Mác – Lênin trang 462)

2 Phân tích

a Giải thích vì sao con người muốn giải phóng

Phương diện lao động

Ph Ăngghen đã nhận xét: “Từ sự phân công xã hội lớn lần đầu tiên, đã nảy sinh ra

sự phân chia xã hội lớn đầu tiên trong xã hội thành hai giai cấp: chủ nô và nô lệ, kẻ bóclột và người bị bóc lột” (C Mác và Ph Ăng-ghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, HàNội, 1995, t 21, tr 240)

Thật vậy, vào thời công xã nguyên thủy, khi mà năng suất lao động còn thấp vàkhông tạo ra được giá trị thặng dư buộc con người ta phải phân phối sản phẩm lao độngmột cách bình quân Chính vì thế, ở xã hội công xã nguyên thủy chưa hề xuất hiện kháiniệm ràng buộc, bóc lột hay áp bức

Nhưng đến cuối thời kỳ công xã nguyên thủy, lực lượng sản xuất trở nên phát triểnhơn Biểu hiện cụ thể là phân công xã hội đã thay thế phân công tự nhiên và công cụ laođộng bằng kim loại (đồng, sắt) đã thay thế công cụ lao động thô sơ Điều đó dẫn đến việcxuất hiện giá trị thặng dư Sự phân công lao động tự phát ở trong gia đình làm nghề nôngcho phép nó sử dụng thêm một hay nhiều sức lao động của người ngoài, song bản thâncông xã lại không có sẵn sức lao động thừa, tự do Thế nhưng, chiến tranh đã cung cấpsức lao động đó Trước đây, người ta không biết dùng tù binh để làm gì và lấy gì để nuôisống tù binh, vì vậy, chỉ giản đơn đem giết đi Bây giờ người ta để cho họ sống và sửdụng sức lao động của họ, biến họ thành nô lệ và chế độ nô lệ xuất hiện

Từ đó ta có thể thấy khái niệm áp bức, bóc lột, ràng buộc đã được ra đời Chủ nônắm quyền sở hữu cả tư liệu sản xuất và nô lệ, người nô lệ khi đó có giá trị rẻ mạt nhưmột món đồ ngoài chợ, họ trở thành một “công cụ biết nói” Nô lệ chịu sự chi phối hoàntoàn của chủ nô Chủ nô cưỡng bức nô lệ phải lao động cật lực nhưng chỉ cấp cho nô lệmột ít tư liệu sinh hoạt đủ sống và chiếm đoạt bộ phận sản phẩm còn lại, gồm không chỉsản phẩm thặng dư mà cả một phần sản phẩm tất yếu của nô lệ Lao động nô lệ hoàn toàn

do bị cưỡng bức, nên người nô lệ không những không hứng thú lao động mà còn tìm cáchphá hoại sản xuất

Từ đây đã hình thành nên khái niệm “tha hóa lao động”

Khi những người nô lệ bị áp bức đến cùng cực, đạt đến cực đại của giới hạn chịuđựng thì họ đã đứng lên khởi nghĩa để giải phóng bản thân Những cuộc khởi nghĩa của

nô lệ nổ ra ở khắp nơi, tuy bị thất bại, nhưng cũng đã làm lung lay tận gốc chế độ chiếmhữu nô lệ Những chủ nô thức thời nhận ra rằng nếu giải phóng cho nô lệ, rồi đem ruộngđất của mình chia thành những mảnh nhỏ giao cho nô lệ được tự do canh tác và chịu một

số nghĩa vụ nhất định đối với chủ đất, thì họ sẽ quan tâm đến sản xuất và có lợi cho chủđất hơn Đó là nguyên nhân ra đời lệ nông - tiền thân của nông nô thời trung cổ, bướcchuyển sang chế độ phong kiến

xu-dung-quy-luat-voi-van-de-boc-lot-trong-qua-trinh-phat-trien-nen-kinh-te-thi-truong- dinh-huong-xa-hoi-chu-nghia-o-viet-nam.aspx)

(https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/814223/nhan-thuc-va-ung-Phương diện dân tộc

Lịch sử nước ta đã ghi lại những cuộc kháng chiến trường kỳ, uy dũng của ông cha

ta để giải phóng dân tộc khỏi bàn tay đô hộ của thực dân Pháp, của đế quốc Mỹ Trong 61năm đô hộ (1884-1945), Pháp đã ra sức chèn ép, bóc lột nhân dân ta Chúng ta có thểnhìn rõ những hình ảnh ấy qua các tác phẩm văn học như: Lão Hạc, Chí Phèo của NamCao hay Tắt đèn của Ngô Tất Tố Sau khi Pháp rút quân thì Mỹ lại chen mình vào xâmlược Việt Nam (1954-1975) Dấu ấn tội ác sâu sắc nhất mà Mỹ để lại có lẽ chính là cuộcthảm sát Mỹ Lai năm 1968 với châm ngôn “Thà giết thừa còn hơn bỏ sót” Và rồi những

áp bức, bóc lột, chèn ép ấy cũng vượt quá sức chịu đựng của người dân Họ tận mắt nhìnthấy đồng bào mình ngã xuống một cách oan ức, không nhắm mắt, không toàn thây.Nhân dân đã quyết định đứng lên, với sự lãnh đạo của Đảng, đấu tranh giải phóng dântộc, giải phóng đất nước

Chúng ta vẫn còn rất nhiều phương diện để nói về khái niệm giải phóng conngười Nhưng từ những hình ảnh của hai phương diện trên, chúng ta cũng phần nào lýgiải được lý do mà con người muốn đấu tranh, muốn giải phóng Đó là khi mong muốn, ýchí… của bản thân họ bị chèn ép, bóc lột, kiềm hãm vượt quá giới hạn chịu đựng, conngười sẽ đứng lên đấu tranh để giải phóng mình khỏi sự giam cầm, ràng buộc ấy Họ sẽmong muốn và đấu tranh giành lại quyền lợi, giành lại tự do và giải phóng mình khỏi thế

|

b Phương pháp giải phóng con người

Triết học Mác-Lênin thực chất là học thuyết giải phóng con người, vì sự phát triểntoàn diện của con người, từ giải phóng con người cụ thể sẽ dẫn đến giải phóng nhân loại

Tư tưởng về giải phóng con người trong triết học Mác-Lênin hoàn toàn khác với tư tưởnggiải phóng con người trong một số học thuyết khác và tôn giáo Các học thuyết triết họcduy tâm và tôn giáo quan niệm giải phóng con người là sự giải thoát khỏi cuộc sống đểsang một kiếp khác Những quan niệm này còn mang tính chất phiến diện, hạn hẹp, cónhững hạn chế trong lịch sử dẫn đến sự cực đoan trong nhận thức của con người

Điển hình là thảm kịch ở Jonestown năm 1978 - sự kiện phi tự nhiên gây thươngvong lớn nhất của Mỹ và phần lớn nạn nhân là người da màu Jim Jones đã sáng lập giáophái mang yếu tố Kitô giáo Peoples Temple, một trong những giáo phái đa chủng tộc đầutiên ở miền Trung Tây nước Mỹ Jones đã thu hút nhiều tín đồ, có thêm nhiều nguồn tàichính; khoe về những khả năng phi thường như lấy tế bào ung thư ra khỏi cơ thể ngườihay đọc suy nghĩ người khác Mặc dù, Peoples Temple tham gia vào nhiều hoạt độngnhân đạo nhưng Jones đối xử với các tín đồ một cách tồi tệ, sỉ nhục, đánh đập, tống tiền

và “tẩy não” để cống nộp cho giáo phái Jones ngày càng trở nên hoang tưởng, thậm chícòn nêu ý tưởng “tự sát cách mạng” để giải thoát mình khi kẻ thù xuất hiện; yêu cầu cáctín đồ uống thuốc độc để tự tử tập thể, trong đó có cả trẻ nhỏ Ông cho rằng những đứatrẻ “xứng đáng được hưởng sự yên bình” Vụ tự sát tập thể nhưng thực chất không khác

gì một vụ tàn sát với gần 1.000 người tử vong Như vậy, ta cũng thấy được mặt phiếndiện, tiêu cực trong quan niệm giải phóng con người của một số học thuyết khác và tôngiáo, những quan niệm này dẫn đến sự tiêu cực, mang tính chất siêu hình trong nhận thứccủa con người gây ra những hậu quả khó lường

(https://vnexpress.net/giao-phai-tung-ep-900-tin-do-tu-tu-4108907.html)

C.Mác đã coi giải phóng con người, phát triển con người toàn diện, “phát triển sựphong phú của bản chất con người” là “mục đích tự thân” của sự phát triển và tiến bộ xãhội Quá trình giải phóng con người là một quá trình lịch sử lâu dài Để con người đượcgiải phóng triệt để phải xóa bỏ giai cấp, xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

và tư liệu sản xuất; đó là điều kiện và tiền đề để giải phóng con người Theo quan điểmcủa các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, giải phóng con người là xóa bỏ ngườibóc lột người, xóa bỏ tha hóa để con người trở về là chính mình, phát triển bản tính chânchính của mình C.Mác cho rằng xã hội tư bản là một bước tiến trong lịch sử phát triểncủa nhân loại Nội dung bước tiến là cơ sở cho sự phát triển của con người, là điều kiệncho giải phóng con người, giải phóng xã hội Khi mà tư liệu sản xuất chủ yếu nằm trongtay của giai cấp tư sản thì con người chưa thực sự được giải phóng Do vậy, nếu khôngxóa bỏ chế độ tư hữu tư sản thì tình trạng con người chưa được giải phóng, vẫn phải chịu

sự nô lệ vào người khác vẫn tồn tại C.Mác cũng đã khẳng định: “Không thể thực hiệnđược một sự giải phóng thực sự nào khác nếu không thực hiện sự giải phóng ấy trong thếgiới hiện thực và bằng những phương tiện hiện thực” Xóa bỏ đi kiểu quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa cũng đồng thời với việc lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản là cơ sở đểgiải phóng con người, xóa bỏ tận gốc mọi điều kiện con người bị áp bức Những quanđiểm mang tính khoa học và cách mạng đã cho ta thấy được quan điểm giải phóng conngười của triết học Mác-Lênin mang đầy tính nhân văn, nhân đạo

Ngay sau khi thành lập Quốc tế I năm 1864, Mác đã coi việc rút ngắn thời gian laođộng là nhiệm vụ đấu tranh của giai cấp vô sản, vấn đề đấu tranh cho ngày làm việc támgiờ được coi là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết Phong trào này xuất hiện ở các nước cónền công nghiệp phát triển, sau này lan rộng ra các nước khác, được nhiều nước khác trênthế giới tán thành Tại Việt Nam, sau khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, giai cấp

công nhân Việt Nam đã lấy ngày 1/5 làm ngày đỉnh cao của phong trào đấu tranh giànhđộc lập, tự do, giành những quyền lợi kinh tế, xã hội Vào ngày 1/5/1938, một cuộc biểutình lớn thu hút tầng lớp nhân dân lao động với nhiều ngành nghề khác nhau tham gia doĐảng lãnh đạo Cuộc biểu tình đánh dấu cho bước trưởng thành về tổ chức lãnh đạo củaĐảng và nhà nước ta; đánh dấu cho sự đấu tranh giành lại quyền lợi, tự do, dân chủ vàphát triển con người Vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyết Mác về con người vàgiải phóng con người, ngay từ những ngày đầu xây dựng chế độ xã hội mới ở nước ta,Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “con người là vốn quý nhất, chăm lo hạnh phúccủa con người là mục tiêu phấn đấu cao nhất” Con người được đặt lên vị trí hàng đầu vàđược coi đó là nhiệm vụ trung tâm; nhằm mục tiêu phát triển con người, vì cuộc sống ấm

no, tự do và hạnh phúc Những năm vừa qua, Đảng và nhà nước ta đã đưa ra những chủtrương đổi mới, phát triển kinh tế, “đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với pháttriển kinh tế tri thức”, là “một cuộc cách mạng toàn diện và sâu sắc trong tất cả các lĩnhvực của đời sống xã hội” - cuộc cách mạng vì con người, do con người, phát triển conngười Hiện nay, Việt Nam bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, phát huy nguồn lựccon người, phát triển nguồn nhân lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển xã hội.Chính vì thế, để xây dựng và phát triển kinh tế xã hội phải được đặt trong mối liên hệkhông thể tách rời với kế hoạch phát triển nguồn lực con người, đảm bảo được quyền lợicủa mỗi con người

(https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/c-mac-angghen-lenin-ho-chi-minh/c-mac/ nghien-cuu-hoc-tap-tu-tuong/hoc-thuyet-ve-con-nguoi-giai-phong-va-phat-trien-con- nguoi-mot-gia-tri-lam-nen-suc-song-truong-ton-cua-chu-nghia-3175)

c Biểu hiện của việc đấu tranh giải phóng con người

Chúng ta phải công nhận rằng một trong những thành quả mang ý nghĩa tượngtrưng sâu sắc cho việc hoàn toàn giải phóng con người đó là việc thành lập nên xã hộicộng sản chủ nghĩa Cộng sản chủ nghĩa không phải là xã hội tước đoạt sự tự do của conngười như một số tư tưởng luận điệu xuyên tạc mà đó thực sự là chế độ tốt đẹp nhất tronglịch sử nhân loại, là xã hội mà ở đó, con người không những được giải phóng hoàn toànkhỏi những sức mạnh nô dịch của tự nhiên và xã hội, mà còn được phát triển một cáchtoàn diện Cũng như C.Mác đã viết: "Chủ nghĩa cộng sản không tước bỏ của ai cái khảnăng chiếm hữu những sản phẩm xã hội cả Chủ nghĩa cộng sản chỉ tước bỏ quyền dùng

sự chiếm hữu ấy để nô dịch lao động của người khác" Việc chúng ta hình thành nên xãhội cộng sản chủ nghĩa thực sự là “một quá trình lịch sử tự nhiên” (C.Mác), nó chính làkhát vọng, ước mơ, sự lựa chọn cuối cùng của con người trong quá trình phát triển vươntới xã hội tốt đẹp nhất và đó cũng chính là mục đích cuối cùng, cao nhất của học thuyếtMác-Lênin Sức mạnh của con người đã được khẳng định quá rõ ràng qua việc giải

phóng chính bản thân mình và hình thành nên một xã hội tốt đẹp chưa từng có.

Theo lịch sử, con người là hình thức tiến hóa cao nhất tronggiới động vật và gần như tách ra khỏi giới động vật, cứ tưởng chừngnhư họ sẽ không phải chịu sự quy định của cái tất yếu, không bị phụthuộc, điều khiển bởi bất cứ sức mạnh, quyền lực nào; tuy nhiên vềlịch sử, về cả không gian lẫn thời gian thì con người ít được tự do,cũng chẳng khác gì nhiều các loài vật bởi con người vẫn tự giamcầm chính nhau Lịch sử ngày càng tiến bộ, biến đổi thì khát vọng ýchí giải phóng con người, hướng tới phát triển tự do, tự tại và toàndiện của con người lại càng thể hiện rõ là nhu cầu tự thân vận độngphát triển của con người và là mục tiêu cao nhất mà mọi thời đạinào cũng phải hướng đến Những bước tiến của nền văn minh về vậtchất và tinh thần lại là một bước con người tiến tới tự do nhiều hơn.Chính vì thế mà khi con người đã tìm ra được con đường giải phóngcho chính mình thì nó đã đem lại ý nghĩa vô cùng to lớn đến sự pháttriển, trường tồn của nhân loại

Qua quá trình lao động, giải phóng bản thân cải biến thế giới bằng chính những trithức của mình thì đã thay đổi toàn bộ mặt của thế giới vật chất, sự phát triển của lịch sử

và con người trở thành chủ thể của lịch sử Con người vốn dĩ là một chủ thể tích cực, tựgiác và sáng tạo, chính vì thế khi được giải phóng sẽ kiến tạo nên những hình thái ý thức

xã hội mà ở đó sẽ tạo điều kiện cho mọi cá nhân, mọi con người thể phát huy tất cả nănglực, sức mạnh tiềm ẩn của mình và có phát triển một cách toàn diện nhất, để thực sự xứngđáng với hai từ “Con Người” đã và đang tồn tại từ xa xưa Một khi vấn đề áp bức, giamcầm con người được hóa giải tức là con người đã hoàn toàn được giải phóng thì xã hộiloài người sẽ tiến tới một trạng thái phát triển như một “liên hợp”, ở đó không còn ápbức, bóc lột, không còn giai cấp và mâu thuẫn đối kháng lẫn nhau , con người được giảiphóng và phát triển một cách toàn diện và theo ý chí của chính bản thân họ nhất Như thếchúng ta có thể nói rằng tự do của mỗi cá nhân là điều kiện cho sự phát triển tự do củangười khác, của cộng đồng, của xã hội loài người, như C Mác Ph.Ăngghen đã từng