Chính vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ lứa tuổi MG để ươm những tài năng nghệ thuật trong tương lai; Trước hết hoạt động tạo hình giúp cho trẻ phát triển và tìm hi
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:………
1 Tên sáng kiến:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH TẠI LỚP LÁ 5, TRƯỜNG MẪU GIÁO THÀNH THỚI A
I Đề nghị xét công nhận sáng kiến: “ Rèn kĩ năng khéo léo, nhanh nhẹn
cho trẻ trong hoạt động tạo hình”
Lĩnh vực áp dụng : Đề tài thuộc lĩnh vực chuyên môn
Áp dụng vào hoạt động học, hoạt động góc, mọi lúc mọi nơi ở lớp tại trường
II Mô tả giải pháp:
1 Tình trạng giải pháp đã biết: Hoạt động tạo hình là một trong những
hoạt động vô cùng hấp dẫn đối với trẻ mẫu giáo nó giúp trẻ tìm hiểu thêm và khám phá một cách sinh động những gì mà trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quan, với mỗi trẻ em nói chung trẻ Mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh Thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ, hấp dẫn Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị lôi cuốn trước những cảnh vật có nhiều màu sắc, hay một bức tranh sống động Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu của trẻ được nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ Chính
vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ lứa tuổi MG để ươm những tài năng nghệ thuật trong tương lai;
Trước hết hoạt động tạo hình giúp cho trẻ phát triển và tìm hiểu các đối tượng được miêu tả, để có được sự hiểu biết và hình dung về các đối tượng, nhằm phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ;
Ngoài ra hoạt động tạo hình của trẻ trong trường mầm non chính là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ, để hình thành ở trẻ những cơ sở ban đầu về hoạt động học tập, trong các hoạt động vẽ, nặn, xé, dán Thông qua hoạt động này giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lý, và khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó phát triển tư duy và quá trình đó làm phát triển
óc tưởng tượng và ham muốn tạo ra cái đẹp sẽ góp phần không nhỏ vào việc
Trang 2nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường đối với từng nhóm lớp, những sản phẩm trẻ tạo ra tuy rất đơn giản nhưng lại hàm chứa sự ngộ nghĩnh và sinh động trong việc tổ chức hoạt động tạo hình đã mang lại hiệu quả tốt vào việc phát triển nhân cách trẻ nhưng thật sự chưa đáp ứng và chưa phát huy hết những
kỹ năng sáng tạo mà còn tính áp đặt, dập khuân máy móc vào sự linh hoạt của người giáo viên, khi tổ chức hoạt động tạo hình thì người giáo viên phải làm gì? Làm như thế nào? Để trẻ có thể mạnh dạn tự tin tạo ra những sản phẩm đẹp và mang tính sáng tạo;
Nhận thức được nhiệm vụ và trách nhiệm to lớn ấy của người giáo viên Mầm non trong giai đoạn phát triển hiện nay tôi đã trải qua một quá trình nghiên cứu và tìm tòi tích cực học hỏi và vận dụng một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng cho trẻ 5 – 6 tuổi hoạt động tạo hình
+ Ưu điểm:
Được sự quan tâm của ban giám hiệu tạo điều kiện về cơ sở vật chất và đồ dùng học tập cho các cháu;
Lớp học rộng rãi thoáng mát để cho trẻ hoạt động;
100% giáo viên có trình độ trung cấp trở lên, luôn giúp đỡ lẫn nhau và học hỏi kinh nghiệm, nắm vững kỹ năng dạy tạo hình Bản thân tôi được giao nhiệm
vụ là giáo viên chủ nhiệm lớp 5 tuổi;
Đồng nghiệp thường xuyên cùng nhau trao đổi những kinh nghiệm giảng dạy qua sách báo từ những kinh nghiệm của trường bạn từ đó có những biện pháp giúp trẻ học tốt môn tạo hình hơn
+ Khuyết điểm:
Năm nay tôi được phân công dạy lớp 5 tuổi gồm 35 trẻ;
Trong đó có 20 trẻ đã học qua lớp 4 tuổi đạt tỉ lệ 57,1% còn lại 15 trẻ ở nhà lần đầu tiên mới đến trường đạt, tỉ lệ 42,9% cho nên nhiều cháu còn nhút nhát trong khi thể hiện ý tưởng của mình nhiều trẻ còn yếu về kỹ năng vẽ, nhiều bài vẽ đạt yêu cầu sự sáng tạo và bố cục bức tranh còn yếu, chưa biết phối hợp các mảng màu, khả năng nhận xét tranh của trẻ còn kém;
Nhiều cháu chưa có thói quen nề nếp vào lớp học, chưa tích cực hoạt động tạo hình, các hoạt động tạo hình còn vụng về;
Đa số ở độ tuổi này về tạo hình còn sơ sài một số trẻ còn mải chơi, cảm nhận tác phẩm còn đơn giản, chậm, chưa tập trung chú ý trong giờ vẽ;
Trang 3Nhiều phụ huynh nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc học vẽ , còn cho rằng trẻ đến trường chỉ chơi chứ không học
2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
+ Mục đích của sáng kiến
– Đánh giá thực trạng của việc tổ chức các hoạt động tạo hình cho trẻ 5- 6 tuổi qua các hoạt động ở lớp lá 5, trường MG Thành Thới A;
– Đề xuất những kiến nghị và giải pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng của việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5- 6 tuổi ở lớp lá 5, trường
MG Thành Thới A
+ Mô tả chi tiết bản chất của giải pháp:
3 Một số biện pháp:
* Biện pháp 1: Tạo môi trường kích thích trẻ hứng thú hoạt động tạo hình và tích lũy kiến thức cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
Như chúng ta đã biết hoat động tạo hình của trẻ là một hoạt động nhận thức đặc biệt thông qua những hình tượng nghệ thuật được tạo nên và cảm nhận thẩm
mỹ băng các phương tiện truyền cảm nhưng mang tinh trực quan
Mặt khác tư duy của trẻ ở giai đoạn này là tư duy trực quan hình tượng Trẻ rất muốn được tiếp xúc sờ mó, được xem xét, khám phá, tìm tòi và nêu ý kiến cuả mình một cách tự nhiên về mọi cái mà trẻ phát hiện ra để rồi bộc lộ cảm xúc của mình đối với những đối tượng đó
Vì vậy cho trẻ hoạt động tạo hình tốt thì môi trường lớp học là một trong những yếu tố quan trọng, cho nên lớp tôi thường xuyên vệ sinh nhóm lớp, lau chùi đồ dùng đồ chơi, cô và trẻ cùng nhau trang trí chủ điểm sao cho trẻ cảm thấy hứng thú và thích được hoạt động
Ví dụ : Cho trẻ xem đồ dùng dân gian bằng các chất liệu khác nhau như:
gốm, sứ, gỗ, thủy tinh, đất nặn, trẻ sẽ quan sát và nói lên tổng thể hình dáng hoặc miêu tả một số đặc điểm nổi bật của đồ vật
Khi cho trẻ xem tranh ảnh về cảnh sinh hoạt gia đình, cảnh về biển hoặc phong cảnh về Văn Miếu Quốc Tử Giám, tranh về các câu chuyện cổ tích Giáo viên đưa ra các câu hỏi để chú ý quan sát và ngay lúc đó trong đầu trẻ thơ hiện lên hàng loạt những lời nhận xét về nội dung bưc tranh, về trạng thái vui, buồn, thiện , ác của các nhân vật trong tranh, về thiên nhiên và các sử dụng màu, bố cục tranh Do vậy việc tạo môi trường kích thích hứng thú học tập cho trẻ trong hoạt động tạo hình là rất quan trọng, cho nên ở lớp tôi thương xuyên trưng bày ở
Trang 4các góc nghệ thuật, những tranh ảnh vẽ, xé dán đồ chơi vật mẫu sản phẩm mang tính nghệ thuật
Ngoài ra trong giờ hoạt động tạo hình có thể tìm hiểu thế giới xung quanh tìm hiểu thế giới một cách có tổ chức, và tiếp thu các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo theo một chương trình có hệ thống
Ví dụ: Với chủ điểm “Thế giới thực vật” Tôi trang trí nhiều các hình ảnh
các loài hoa, cây ăn quả và dưới mỗi hình ảnh có ghi các từ ghép tương ứng để
từ đó trẻ nhớ lâu hơn các loài hoa, quả, cây Và những chữ cái trong các từ
Từ đó sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tập chung chú ý, mở rộng hiểu biết
và trẻ còn được làm quen với môi trường chữ viết
Ví dụ: Dưới bức tranh hoa cúc, hoa hồng có ghi các từ hoa cúc, hoa hồng.
Qua việc trang trí góc, tôi đã phát hiện ra trẻ rất thích đến xem, mong muốn được thể hiện ý tưởng của mình Tuy nhiên tôi cũng phải cùng tham gia với trẻ
để hướng dẫn gợi ý thêm cho trẻ những đối tượng mà lần đầu tiên trẻ mới được nhìn thấy
Ví dụ: Với hình ảnh con voi và tôi đã cho trẻ gọi tên và tự nêu lên nhận
xét về những đặc điểm nổi bật của đối tượng rồi trẻ rất muốn được thể hiện ý tưởng độc đáo của riêng mình
Ví dụ: Trẻ có thể dùng những thỏi đất, nhào nặn ra những con vật sống
trong rừng hoặc trong gia đình, dưới nước thật ngộ nghĩnh, thật ngây thơ
Trang 5Việc tạo môi trường và xây dựng góc nghệ thuật là một trong những biện pháp hỗ trợ đắc lực trong việc tạo hứng thú cho trẻ với hoạt động tạo hình, vì khi trẻ được hoạt động ở góc nghệ thuật thì cảm giác như là một thế giới riêng ở đây trẻ được tự do bộc lộ cảm xúc mãnh liệt, khi xung quanh trẻ đều là những bài vẽ, nặn, xé dán do chính tay mình và bạn làm ra với những nguyên liệu thiên nhiên, phế thải có sẵn như: hạt na, vỏ hến, vỏ hướng dương, xốp, len màu vụn, giấy màu vụn, để sẵn ở góc, trẻ rất thích thú và muốn mình sẽ tự tạo ra những sản phẩm nghệ thuật đẹp
Bên cạnh việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động tạo hình trong lớp thì môi trường ngoài lớp học cũng rất quan trọng đối với trẻ như dạo chơi ngoài trời tham quan
Ví dụ: Khi cho trẻ dào chơi ngoài trời tôi cho trẻ quan sát bông hoa đang
nở rực rỡ, những búp chồi non xanh mơn mởn, những giọt sướng long lanh đọng trên lá Tôi có thể gọi hỏi trẻ nêu đặc điểm, cấu tạo và cảm nhận của mình về vẻ đẹp muôn màu của thế giới xung quanh
Ngoài ra muốn trẻ hứng thú học hỏi thì giáo viên nên tổ chức cho trẻ đi tham quan để giúp trẻ quan sát và đàm thoại nhằm khơi gợi hứng thú, kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ, đồng thời cung cấp kiến thức cho trẻ về đối tượng, đặc điểm, hình dáng, lợi ích của đối tượng đó và hướng cho trẻ phát hiện
ra cái mới lạ, hấp dẫn khi tham quan
Mặt khác trong quá trình tham quan sẽ giúp trẻ hiểu biết lĩnh hội và mở rộng nhiều về kiến thức, trẻ sẽ tự cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên
Ví dụ: Cô cho trẻ đi tham quan vườn cây ăn quả, sau đó trẻ có thể vẽ được
một vườn cây ăn quả theo ý tưởng riêng của mình và cảm nhận được qua buổi tham quan Hoặc trong các giờ rảnh rỗi tôi có thể cung cấp cho trẻ về các đối tượng miêu tả, trao đổi với trẻ để nắm bắt được những suy nghĩ của trẻ để gợi những xúc cảm, bồi dưỡng sự cảm thụ về vẻ đẹp của các sự vật hiện tượng
Ví dụ: Cô giới thiệu hôm nay cô cho các con nặn một số con vật sống trong
rừng
- Cô hỏi trẻ ý định sẽ nặn con gì? nặn con vật đó như thế nào?
- Sau đó cho trẻ nêu lên những ý tưởng của mình, cô gợi ý để trẻ sáng tạo Ngoài con vật này ra con sẽ nặn thêm những con vật nào khác nữa?
- Cô cho trẻ thể hiện ý tưởng và óc sáng tạo của mình sau mỗi lần tạo hình
là một phần nhận xét sản phẩm, lúc này trẻ sẽ nêu những sản phẩm của mình của bạn
Trang 6
Nhìn chung ở lứa tuổi Mầm non sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ diễn ra không phải qua các tiết học của môn khoa học riêng rẽ mà của người dạy hoạt động theo quan niệm tích hợp Các hoạt động này giúp trẻ lĩnh hội, khám phá những hiểu biết mới về sự tự nhiên xã hội, khoa học, kỹ thuật, bồi dưỡng năng lực nhận thức, khả năng vận động để trẻ từng bước hòa nhập vào thế giới xung quanh nhờ đó sẽ giúp trẻ tiếp thu kiến thức ở các hoạt động tiếp theo
* Biện pháp 2: Xây dựng các hình thức tổ chức tạo hình theo hướng tích hợp và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
Trẻ 5 tuổi “Học mà chơi, chơi mà học” với phương pháp dạy trẻ theo chương trình mầm non mới như hiện nay thì việc day trẻ vẽ, nặn, xé dán, xếp hình Theo chủ đề, chủ điểm, tích hợp các nội dung nhẹ nhàng, phù hợp với hoạt động gây ấn tượng cho trẻ khi hướng dẫn trẻ thực hiện một số hoạt động có chủ đích Đòi hỏi người giáo viên cần phải tạo sự hứng thú, thu hút được sự hứng thú của trẻ
Ví dụ: Đề tài: “ Vẽ phương tiện giao thông đường bộ ”
Chủ đề : Giao thông
Vào bài tôi có thể đọc câu đố để gây sự chú ý thu hút của trẻ: Các con ơi cô
có một câu đố rất hay để tặng cho lớp mình đấy cả lớp chú ý lắng nghe xem đó
là phương tiện gì nhé
“Xe gì bốn bánh
Chạy bon bon
Máy nổ giòn
Kêu bíp bíp ”
Trang 7Đố các bé biết đó là xe gì nào ?
Sau đó cho trẻ nói lên đặc điểm của xe , gồm có những phần gì cho cô và các bạn cùng nghe Để xem các bé nêu nhận xét có đúng không ?
Cô mời các bé cùng xem đoạn video clip này nhé Cô cho trẻ xem trên màn hình
Qua đoạn video cô cung cấp kiến thức cho trẻ bằng những câu hỏi và giáo dục trẻ khi tham gia giao thông phải đội mũ bảo hiểm và đi học phải đi về phía bên tay phải, muốn sang đường thì phải nhìn hai bên đường, không có xe mới được sang đường Tiếp theo cô cho trẻ xem một vài bức tranh mà các bạn khác
đã vẽ phương tiện giao thông đường bộ
Sau đó cô hỏi trẻ nêu ỷ tưởng vẽ của mình, giáo viên khuyến khích trẻ nói lên vẻ đẹp của mình về mỗi bức tranh, sau đó hỏi trẻ nêu những ý định của trẻ
vẽ gì? rồi cho trẻ thể hiện ý định của mình vào bức tranh vẽ
Giáo viên khuyến khích trẻ tự lựa chọn các dụng cụ và các chất liệu để thể hiện sản phẩm theo ý của mình, khuyến khích trẻ thể hiện thêm các chi tiết và tô màu trang trí theo ý thích để tạo ra những sản phẩm tạo hình đa dạng
Tuy nhiên để tạo được hứng thú cho trẻ không nhàm chán, thì việc gây ấn tượng cho trẻ và thích thể hiện những gì mà trẻ quan sát được trong thực tế và trong tranh ảnh, băng hình tivi là điều rất quan trọng
Ví dụ : Với đề tài “ Vẽ những con vật sống trong gia đình ”
Chủ điểm : Thế giới động vật
Chủ đề : Những con vật bé yêu
Trang 8Vào bài cô cho trẻ hát bài: “ Gà trống , mèo con và cún con ” Sau đó giới thiệu
Xin chào tất cả các bé đến với chương trình “Những con vật bé yêu ” ngày hôm nay Về dự với chương trình ngày hôm nay còn có rất nhiều các con vật cùng về tham dự đấy Các bé hãy quan sát xem đó là con vật gì nhé
Cô cho trẻ xem đoạn video clip có hình ảnh những con vật sống trong gia đình được trình chiếu trên màn hình Được quan sát những hình ảnh động của các con vật trên màn hình, Tôi thấy trẻ rất hứng thú và tôi có thể gợi ý hỏi trẻ: Đến với chương trình “Những con vật bé yêu” ngày hôm nay các bé sẽ vẽ về những con vật nào? Hãy kể cho cô và các bạn cùng nghe! Lúc này hàng loạt ý kiến của trẻ được đưa ra
Trong quá trình đàm thoại và gợi mở cho trẻ tôi có thể lồng ghép giáo dục trẻ biết yêu quý những con vật nuôi và giữ gìn môi trường luôn sạch sẽ Sau đó tôi cho trẻ tự thể hiện ý tưởng, óc sáng tạo của mình
Ví dụ: Có trẻ vẽ ngôi nhà của bé , trẻ vẽ ngôi nhà phía trên có ông mặt trời,
ở dưới sân chị cho gà ăn hoặc có trẻ lại vẽ các chú vịt đang bơi ở dươi ao, với những đường nét, màu sắc hài hòa ấn tượng
Sau lần hoạt động tạo hình là phầm nhận xét sản phẩm, lúc này trẻ sẽ nêu những bài vẽ của mình của bạn Là giáo viên là giáo viên có thủ thuật để tạo cho trẻ sự hứng thú trong mỗi lần tham gia hoạt động tạo hình
Ngoài hoạt đọng tạo hình được tiến hành mọi lúc, mọi nơi, ở ngoài trời, ở các góc, ở hoạt động chiều Nhưng với hình thức nào thì giáo viên sẽ luôn luôn
Trang 9là người hướng dẫn cho trẻ sẽ tự tạo nên những sản phẩm nghệ thuật của chính bản thân mình
Mặt khác hoạt đọng tạo hình là một trong những hoạt động bổ trợ cho các hoạt động khác
Ví dụ: Khi dạy bài thơ “Bó hoa tặng cô” thì sau khi dạy xong cô củng cố
giáo dục trẻ tình cảm đối với các thầy cô giáo thì giáo viên gợi ý cho trẻ vẽ bông hoa hoặc bó hoa để tặng các cô
Nói chung nhờ có các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình theo hướng tích hợp và kết hợp với áp dụng công nghệ thông tin vào các bài giảng đã góp phần tới việc kích thích hứng thú học tập của trẻ, giúp trẻ tạo ra những sản phẩm đẹp
và mở rộng sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh
*Biện pháp 3: Sưu tầm và làm đồ dùng để gây hứng thú cho trẻ hoạt động tạo hình.
Bồi dưỡng hứng thú, tìm kiếm, khám phá, tự tích lũy vốn biểu tưởng, ấn tượng, kinh nghiệm tạo hình, đồng thời sử dụng khả năng tạo hình một cách tích cực tự giác để tìm hiểu về cuộc sống, về thế giới xung quanh
Trước khi dạy kỹ năng tạo hình cho trẻ đòi hỏi người giáo viên cần phải có
sự chuẩn bị về đồ dùng, đảm bảo về yêu cầu chuẩn xác đặc điểm, kiến thức mà còn phải đảm bảo về thẩm mĩ sao cho hấp dẫn, thu hút trẻ nhỏ và phù hợp với nhận thức của trẻ
Ví dụ: Đề tài “Vẽ con gà trống” ( theo mẫu )
Chủ điểm : Thế giới động vật
Thì tranh vẽ mẫu của cô phải là con gà trống với những đặc điểm nổi bật là: mào, cổ, đuôi, cánh, mỏ, chân, có màu lông sặc sỡ Ngoài ra tôi còn cho trẻ quan sát con gà trống thật qua những buổi tham quan hoặc trên màn hình máy chiếu Từ đó hình thành cho trẻ biết nhận xét, đánh giá vẻ đẹp trong bức tranh vẽ Nếu những bức tranh vẽ mẫu của cô vẽ con gà trống không giống lắm hoặc
tô màu không tươi sáng sẽ không hấp dẫn, không thu hút được sự chú ý của trẻ
Trang 10Ngoài ra với những bài xé dán giáo viên cần tăng cường phát triển các kỹ năng và rèn luyện sự khéo léo của các kỹ xảo xé, cắt: Trẻ tập xé, cắt theo nhiều phương pháp: cắt, xé các hình học, cắt, xé, dán từ tờ giáy gập đôi, từ tờ giấy gập nhiều lần và xếp nếp, cắt, xé, hình theo đường nét vẽ và cắt xé hình đơn giản không theo nét vẽ và bồi dưỡng cho trẻ khả năng định hướng trong không gian như “đối diện”, “đối xứng”, “ một tầng cảnh”, “ Hai tầng cảnh”…Và biết tạo bố cục tranh cân đối
Ví dụ: Cho trẻ xé dán “ Phương tiện giao thông đường thủy” Tôi có thể sử
dụng và thu thập những nguyên liệu để cho trẻ sử dụng xé, chỉ làm sóng nước, bông làm mây, sử dụng nhiều sáng tạo và sống động thu hút trẻ
Hoặc với những hoạt động nặn đòi hỏi người giáo viên phải chuẩn bị đất nặn,và tận dụng những nguyên vật liệu có sẵn có trong tự nhiên như vỏ hến, hạt cườm, xốp,vỏ hạt hướng dương, để khi trẻ nặn trẻ kết hợp đưa những phế liệu vào làm cho tác phẩm của trẻ thêm sinh động và sáng tạo hơn
Ví dụ: Khi trẻ nặn con voi trẻ đã dùng hai cái vỏ hến làm tai lấy hạt cườm làm mắt, lấy xốp cắt nhọn làm ngà, dùng cành khô làm gỗ