Vấn đề kết hôn là vấn đề khó nói đối với nữ công nhân nhập cư và họ đang gặp nhiều trở ngại, khó khăn trong việc đi tìm hạnh phúc cho riêng mình. Nghiên cứu chủ yếu phân tích về các yếu tố tác động đến việc kết hôn của nữ công nhân nhập cư. Với dung lượng mẫu là 300, bài nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS for Windows để xử lý kết quả thu thập được.
Trang 1CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC KẾT HÔN CỦA NỮ
CÔNG NHÂN NHẬP CƯ Đoàn Mỹ Duyên*, Nguyễn Thị Hạnh, Huỳnh Thị Diễm
Trường Đại học Văn Hiến
*Tác giả liên lạc: myduyencrv@gmail.com
(Ngày nhận bài: 10/03/2017; Ngày duyệt đăng: 08/05/2017)
TÓM TẮT
Vấn đề kết hôn là vấn đề khó nói đối với nữ công nhân nhập cư và họ đang gặp nhiều trở ngại, khó khăn trong việc đi tìm hạnh phúc cho riêng mình Nghiên cứu chủ yếu phân tích về các yếu tố tác động đến việc kết hôn của nữ công nhân nhập cư Với dung lượng mẫu là 300, bài nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS for Windows để xử lý kết quả thu thập được Ngoài ra, bài nghiên cứu còn tiến hành phỏng vấn sâu 05 nữ công nhân nhập cư để làm rõ kết quả nghiên cứu Trong phần phân tích có 06 các yếu tố tác động bao gồm: (1) Quan niệm về hôn nhân của nữ công nhân, (2) Thu nhập và việc làm, (3) Thời gian và môi trường làm việc của nữ công nhân, (4) Tỷ lệ nam nữ tại nơi làm việc và khu nhà trọ, (5) Các mối quan hệ xã hội của nữ công nhân, (6) Một số hỗ trợ từ Công đoàn Việc kết hôn của nữ công nhân hiện nay đang gặp nhiều khó khăn
và chịu nhiều sự tác động, thông qua kết quả phân tích, nhóm nghiên cứu hy vọng số liệu nghiên cứu có thể đưa ra những con số thiết thực về vấn đề kết hôn của nữ công nhân nhập cư Đồng thời, những khuyến nghị đề ra sẽ góp phần hỗ trợ nhiều hơn về mặt đời sống tinh thần cho nữ công nhân nhập cư
Từ khóa: Kết hôn, công nhân, công nhân nhập cư, quan niệm sống, quan hệ xã hội
FACTORS AFFECTING THE MARRIAGE
OF IMMIGRANT WOMEN WORKERS Doan My Duyen*, Nguyen Thi Hanh, Huynh Thi Diem
Van Hien University
*Corresponding Author: myduyencrv@gmail.com
ABSTRACT
Getting married is a really difficult issue for female migrant workers There are a lot
of obstacles that they are facing to pursue their own happiness This study mainly analysed the factors which impact on marriage of these workers The data comes from total 300 female migrant workers in which SPSS for Windows software is used to process the result In addition, it also conducted five in-depth interviews to clarify the findings There are six impactful elements in the analysis including: (1) The marriage concept of female workers, (2) Income and employment opportunities, (3) Working time and environment, (4) The ratio of men to women in the workplace and boarding house, (5) Social relationships of female workers, (6) Support from Trade Union Getting married of female workers becomes now even harder and is affected by many elements Through this analysis, the research team hopes that those figures could provide the practical numbers of problems associated with getting married of female migrant workers At the same time, the recommendations would contribute more support in terms of their spiritual life
Keywords: Marriage, worker, migrant worker, conception of life, social relationship
Trang 2TỔNG QUAN
Nghiên cứu về công nhân nhập cư tuy đã
có nhiều chủ đề được nghiên cứu nhưng
đi sâu về mảng tình cảm và hôn nhân thì
vẫn còn rất ít Ở đề tài này, chúng tôi
muốn đi sâu vào mặt đời sống tinh thần
của nữ công nhân nhập cư, cụ thể là
những yếu tố tác động đến việc kết hôn
của họ Một công trình của tác giả Phạm
Duy Khánh đã nghiên cứu về chủ đề tình
yêu - quan niệm về hôn nhân của nữ công
nhân mang tên:“Tìm hiểu nhu cầu bạn
khác giới và định hướng hôn nhân của nữ
công nhân nhập cư” - Nghiên cứu tại
Khu công nghiệp Sóng Thần 1, tỉnh Bình
Dương (2003) Công trình này đã cung
cấp một số kết quả sau: Thứ nhất, nữ
công nhân có cái nhìn khá tích cực về tính
chủ động của phụ nữ trong việc tìm kiếm
bạn khác giới Thứ hai, tình yêu vẫn là
động cơ chính để nữ công nhân quyết
định đi đến kết hôn Thứ ba, đa số nữ
công nhân đều mong đợi người chồng
tương lai của mình phải là người chung
thủy, quan tâm đến gia đình và yêu
thương vợ con Thứ tư, tác giả cho rằng
vì hầu hết nữ công nhân đều phải làm
tăng ca và thời gian làm việc liên tục nên
họ có rất ít thời gian nhàn rỗi Thời gian
rảnh ngoài giờ làm việc, nữ công nhân
chủ yếu dành cho việc nghỉ ngơi để tái
tạo sức lao động Ngoài ra, còn có một
khóa luận tốt nghiệp cử nhân xã hội học
của Nguyễn Thị Thu Hồng, nghiên cứu
về “Hạnh phúc của phụ nữ lao động”:
nhận thức và các yếu tố tác động (Nghiên
cứu tại một số quận nội thành TP.HCM)
Đề tài này đã cung cấp một số kết quả
sau: Thứ nhất, yếu tố tác động mạnh nhất
đến hạnh phúc của phụ nữ trong gia đình
là sự hòa thuận trong gia đình, gia đình
nào hòa thuận thì sẽ mang lại niềm vui và
hạnh phúc Thứ hai, giữa sự hòa thuận
trong gia đình và mối quan hệ của phụ nữ
với người khác có tương quan với nhau,
gia đình càng hòa thuận thì người phụ nữ
càng quan hệ tốt với xã hội Thứ ba, qua
kết quả nghiên cứu cho thấy phụ nữ khá
hạnh phúc trong cuộc sống Thứ tư, các yếu tố tác động đến hạnh phúc của phụ nữ gồm các yếu tố bên ngoài như: gia đình, nâng đỡ xã hội, quan hệ xã hội, sức khỏe, công việc, thu nhập, học vấn và các yếu
tố bên trong như: sự quan tâm giúp đỡ người khác, tính tự lập, tự tin, vững vàng trước những khó khăn, tình cảm
Tóm lại, trong quá trình đọc và tổng kết các công trình và bài viết của các tác giả khác, chúng tôi thấy rằng, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến vấn đề kết hôn của công nhân nữ đang làm việc tại khu công nghiệp và khu chế xuất trong bối cảnh hiện nay là hoàn toàn thích hợp
PHƯƠNG PHÁP Phương pháp thu thập thông tin có sẵn (phân tích tư liệu sẵn có)
Đề tài thu thập thông tin có sẵn từ các công trình nghiên cứu khoa học của các sinh viên đi trước hoặc đăng tải trên các tạp chí khoa học, báo chí, mạng Internet, dựa vào đó sử dụng các thông tin phù hợp
để phân tích, so sánh kết quả nghiên cứu
Phương pháp quan sát
Đề tài sử dụng phương pháp quan sát không tham dự để tránh hiện tượng nhóm đối tượng nghiên cứu bị nhà nghiên cứu
vô tình tác động hoặc chính nhóm đó tác động đến nhà nghiên cứu làm giảm tính khách quan của cuộc nghiên cứu Qua phương pháp quan sát này, đề tài có thể tìm hiểu được các yếu tố tác động đến việc kết hôn của nữ công nhân nhập cư hiện nay
Phương pháp thu thập thông tin định lượng bằng bảng câu hỏi
Dung lượng mẫu khảo sát là 300 theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện, phát ngẫu nhiên cho 300 công nhân nữ tại khu phố 3, phường Linh Xuân, quận Thủ Đức, TP.HCM Các phiếu thu thập thông tin này đều được xử lý bằng phần mềm SPSS for Windows
Phương pháp phỏng vấn sâu
Trong đề tài này, chúng tôi sẽ tiến hành phỏng vấn sâu ngẫu nhiên 05 nữ công
Trang 3nhân tại khu phố 3, phường Linh Xuân,
quận Thủ Đức, TPHCM, tất cả trường
hợp phỏng vấn sâu đều nằm trong dung
lượng mẫu khảo sát định lượng
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Quan niệm về hôn nhân của nữ công
nhân
Biểu đồ 1 Quan niệm về nhóm tuổi phù
hợp để kết hôn của nữ công nhân
(Nguồn: Kết quả khảo sát về việc kết hôn
của nữ công nhân nhập cư tháng 4/2016)
Từ biểu đồ 1, phần lớn nữ công nhân
quan niệm rằng từ 23 đến 25 tuổi là nhóm
tuổi phù hợp nhất cho việc kết hôn chiếm
tỷ lệ 57.3%, tiếp đến là nhóm tuổi trên 26
tuổi cũng chiếm tỷ lệ khá cao 40% Qua
đó ta nhận thấy rằng nữ công nhân đã có
định hướng khá tương đồng với người trẻ
hiện nay về xu hướng kết hôn muộn thể
hiện ở quan niệm về độ tuổi kết hôn phù
hợp
Thu nhập và việc làm
Biểu đồ 2 Mức lương hiện nay trong
việc chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày
Ở biểu đồ 2, đa số nữ công nhân cho rằng
với mức lương như vậy là vừa đủ để trang
trải cuộc sống, chiếm tỷ lệ cao nhất với
63.7% Kế đến, có 25.3% nữ công nhân
cho biết với mức lương đó không đủ để
trang trải cho cuộc sống Và tỷ lệ nữ công
nhân cho rằng mức lương đủ để có tích
lũy chỉ chiếm một tỷ lệ không đáng kể
(10.3%) Kết quả khảo sát về mức lương
so với mức sống hiện tại của nữ công
nhân cho thấy phần lớn công việc hiện tại
chỉ đủ đáp ứng nhu cầu hàng ngày chứ
chưa đủ để họ có thể tích lũy cho tương lai
Thời gian và môi trường làm việc của
nữ công nhân
Biểu đồ 3 Thời gian làm việc trong tuần
chi tiết theo số giờ của nữ công nhân Chia sẻ của nữ công nhân về việc tăng ca:
“Có, tôi có tăng ca, tôi tăng ca để kiếm thêm thu nhập Vì sau giờ làm việc chính tôi cũng không làm gì nên tăng ca để kiếm thêm thu nhập” Một nữ công nhân
may đã cho chúng tôi biết: “Chúng tôi
làm hơn 9 giờ đêm mới về đến nhà, lúc đó chỉ muốn ăn xong là đi ngủ liền để lấy lại sức khoẻ mai đi làm tiếp Việc tăng ca về trễ không chỉ riêng tôi đâu mà hầu hết nữ công nhân ở khu chế xuất này đều chung một nhịp sống như thế”
Đối với những nữ công nhân nào đã tìm được tình yêu và kết hôn có thể được xem
là những người rất may mắn và hạnh phúc Bởi vì, hầu hết nữ công nhân khác còn lại trong mẫu đều đang gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề tìm kiếm hạnh phúc riêng Có rất nhiều nguyên nhân gây nên sự khó khăn này, nhưng có một khó khăn không thể không nhắc đến chính là
do nữ công nhân phải dành quá nhiều thời gian cho công việc mưu sinh
Tỷ lệ nam nữ tại nơi làm việc và khu nhà trọ
Bên cạnh áp lực về thời gian làm việc, một yếu tố mất cân bằng giới tính nam –
nữ ở nơi làm việc cũng đang gây ra một khó khăn rất lớn trong việc kết hôn của
nữ công nhân Đa số nữ công nhân cho rằng số lượng nam tại nơi làm việc là rất
ít Với số lượng nam như vậy, cơ hội để
2.7%
57.3%
40%
Từ 18 đến 22 tuổi
Từ 23 đến 25 tuổi
10.3%
63.7%
25.3%
0.7%
0
20
40
60
80
Đủ để có tích
lũy
Vừa đủ Không đủ Ý kiến khác
2.9
82.8
13.8 0.6 1.1
69.2
29.7 80
20 0
20 40 60 80 100
5 ngày 6 ngày 7 ngày Khác
Tỷ lệ phần trăm (%)
8 giờ
Từ 9 giờ đến 10 giờ
Trên 10 giờ
Trang 4nữ công nhân có thể gặp gỡ giao lưu tìm
hiểu hầu như là rất thấp, thậm chí là
không có Trong khi đó, nơi làm việc lại
là nơi có môi trường tiếp xúc hằng ngày,
nữ công nhân sẽ có nhiều cơ hội giao tiếp
với nam giới ở chính nơi làm việc hơn
Tìm hiểu nguyên nhân vì sao công ty nữ
công nhân đang làm việc lại có quá ít
nam công nhân thì chúng tôi đã nhận
được rất nhiều ý kiến chia sẻ của họ như
sau: “Do đặc tính công việc của công ty
may là trong công việc đòi hỏi người
công nhân phải tỉ mỉ, chịu khó và chịu
tăng ca nhiều nên công việc này không
thích hợp với nam”
Qua đó có thể cho thấy mất cân bằng giới
tính tại nơi làm việc là nguyên nhân cốt
lõi nhất dẫn đến khó khăn trong việc kết
hôn của nữ công nhân
Các mối quan hệ xã hội của nữ công
nhân
Nữ công nhân thiết lập mối quan hệ với
những người xung quanh thông qua vài
người quen trong dãy nhà trọ, nơi làm
việc Ngoài ra, mạng Internet cũng là một
cách để nữ công nhân thiết lập mối quan
hệ xã hội được lựa chọn khá nhiều Mức
độ gặp gỡ và giao tiếp với nam giới tại
nơi làm việc, tại khu nhà trọ và với nam
đồng hương của nữ công nhân đều có
mức độ giống nhau, chỉ ở mức độ thỉnh
thoảng Bên cạnh đó, nữ công nhân có
mức độ thường xuyên gặp gỡ và giao tiếp
với nam giới tại khu nhà trọ khá nhiều
Tuy nhiên, họ vẫn gặp khó khăn trong
việc tìm kiếm đối tượng kết hôn từ mối
quan hệ này Nhìn chung, đa số số nữ
công nhân có mức độ gặp gỡ và giao tiếp
với nam giới chỉ dừng lại ở mức độ thỉnh
thoảng Đây cũng là một trong những khó
khăn lớn gây cản trở đến việc kết hôn của
nữ công nhân Bên cạnh đó, mục đích
giao tiếp với nam của nữ công nhân qua
từng nhóm tuổi chủ yếu chỉ là để xã giao
và trao đổi công việc tạo thêm một trở
ngại khá lớn trong việc tìm kiếm đối
tượng kết hôn của nữ công nhân
Bảng 1 Hoạt động cuối tuần của nữ công nhân Các tiêu chí Tần
số
Phần trăm (%)
Tranh thủ làm
Tụ tập ăn nhậu
Đi mua sắm, làm
Tham gia các hoạt động do phường hoặc công ty tổ chức
17 5.7
Chơi một môn thể
(Nguồn: Câu hỏi có nhiều ý trả lời; Kết quả khảo sát về việc kết hôn của nữ công nhân nhập cư tháng 4/2016)
Qua kết quả khảo sát tại bảng 1 cho thấy, ngày cuối tuần, đa số nữ công nhân chủ yếu là ở phòng nghỉ ngơi chiếm tỷ lệ cao nhất 64.7%, kế đến, tỷ lệ nữ công nhân đi chơi trong những cuối tuần cũng có tỷ lệ tương đối cao với 47% Kết quả khảo sát cho thấy, nữ công nhân sau một tuần làm việc, đa số họ chỉ dành ngày cuối tuần của mình vào việc nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe chuẩn bị cho một tuần công việc
kế tiếp
Một số hỗ trợ từ Công đoàn công ty nơi
nữ công nhân đang làm việc
Đa số nữ công nhân cho rằng các Công đoàn tại nơi làm việc tổ chức các buổi hoạt động giao lưu, giải trí cho họ Tuy nhiên, vẫn còn khá nhiều nữ công nhân chia sẻ Công đoàn tại công ty không tổ chức hoặc ít tổ chức các buổi hoạt động giao lưu, giải trí cho công nhân Cuối cùng, mong muốn của nữ công nhân về các chính sách hỗ trợ từ nơi làm việc của Công đoàn và công ty phần lớn đó là hỗ trợ nhiều hơn về thu nhập cá nhân và cải thiện tỷ lệ nam nữ tại nơi làm việc
Trang 5KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Từ kết quả phân tích của đề tài, chúng tôi
xin đưa ra một số kết luận sau:
Quan niệm về hôn nhân nữ công nhân
Xu hướng kết hôn muộn của thanh niên
hiện nay để ổn định công việc và cuộc
sống cũng thể hiện khá rõ trong quan
niệm về độ tuổi kết hôn của nữ công
nhân Với nữ công nhân, mạng Internet
và nơi làm việc được cho là nơi dễ tìm
bạn trai nhất Khó khăn gây trở ngại hàng
đầu đối với nữ công nhân trong việc tìm
kiếm đối tượng kết hôn là vấn đề về kinh
tế, thu thập thiếu thốn, chưa ổn định
Thu nhập và mức sống nữ công nhân
Với thu nhập từ công việc hiện tại, đa số
nữ công nhân nhập cư chỉ vừa đủ để trang
trải cuộc sống
Thời gian và môi trường làm việc nữ
công nhân
Hầu hết nữ công nhân đang làm việc tại
các công ty thuộc khu chế xuất đang phải
chịu áp lực về thời gian rất lớn Ngoài ra,
việc tăng ca cũng đồng thời là tăng thu
nhập nên hầu hết nữ công nhân đều dành
rất nhiều thời gian cho công việc mưu
sinh của mình Như vậy, nữ công nhân sẽ
không có thời gian tìm kiếm, tìm hiểu,
gặp gỡ bạn khác giới để kết hôn
Tỷ lệ nam nữ và mối quan hệ xã hội
của công nhân
Sự chênh lệch về giới tính quá lớn đang
dẫn đến một thực trạng là rất nhiều nữ
công nhân không tìm được đối tượng để kết hôn Về việc thiết lập mối quan hệ xã hội hiện nay, đa số nữ công nhân chọn mạng Internet (Facebook, Zalo, Viber…)
là nơi dễ dàng tìm bạn trai nhất Hầu hết
nữ công nhân đều cho rằng tổ chức Công đoàn đã chú trọng đến việc chăm lo đời sống vật chất cho người lao động
Một số khuyến nghị Đối với các công ty, tổ chức Công đoàn
Các công ty cần xây dựng một mức lương
cơ bản hợp lý để công nhân có điều kiện sống tốt hơn và có tích lũy riêng cho mình nhằm đảm bảo cuộc sống đặc biệt là cuộc sống sau khi đã kết hôn Các tổ chức Đoàn hội, Công đoàn của các công ty nên thành lập các câu lạc bộ giao lưu kết bạn, thường xuyên tổ chức các hoạt động giải trí cho công nhân nữ
Đối với nữ công nhân
Nữ công nhân nên tự tổ chức các buổi sinh hoạt giao lưu với nhau, tự tìm kiếm
và mở rộng các mối quan hệ xã hội cho bản thân mình Ngoài ra, nữ công nhân cần phải biết tự cân đối giữa công việc và cuộc sống riêng tư, cố gắng sắp xếp công việc để có thêm nhiều thời gian rảnh rỗi
mà chăm lo hạnh phúc riêng cho bản thân Các nữ công nhân trong quá trình làm việc cần cố gắng tích lũy nguồn vốn cho bản thân để đảm bảo cuộc sống sau khi đã kết hôn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
VŨ QUANG HÀ (2002), Các lý thuyết xã hội học, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
LÊ NGỌC HÙNG (2002), Lịch sử và lý thuyết xã hội học NXB Đại học Quốc gia Hà
Nội
MAI THỊ KIM KHÁNH (2004), Khảo sát thái độ, nhận thức của sinh viên về hôn
nhân, Thành phố Hồ Chí Minh
NGUYỄN HỮU MINH (2007), Tuổi kết hôn ở Việt Nam và các yếu tố tác động, Viện
Gia đình và Giới
HOÀNG TRỌNG, CHU NGUYỄN MỘNG NGỌC (2008), Phân tích dữ liệu SPSS,
trường Đại học Kinh tế TP.HCM NXB Hồng Đức