Giáo viên đều biết về vai trò quan trọng của việc dạy học sinh viết đoạn kết bài trong bài văn miêu tả cây cối nên đa sô chịu khó đầu tư công sức, trí tuệ, tìm tòi các biện pháp dạy học [r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠC
TRƯỜNG TH HỒNG CHÂU
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Hồng Châu, ngày 17 tháng 3 năm 2021
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRONG DẠY VĂN MIÊU TẢ Ở LỚP 4
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục có vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của một dân tộc cũng như toàn thể nhân loại Giáo dục tác động đến cấu trúc xã hội đồng thời giáo dục là động lực thúc đẩy sự phát triể n kinh tế xã hội Vì thế từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước
Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới với quyết tâm công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu “ Dân giàu nước mạnh
xã
hội công bằng, dân chủ văn minh” Để thực hiện được điều đó đòi hỏi mỗi chúng ta phải có một nguồn lực, vừa có tài, vừa có đức, vừa có tri thức cuộc sống Nơi tạo ra những nền móng vững chắc cho quá trình học tập của mỗi con người chính là trường Tiểu học Muốn vậy đòi hỏi nhà trường phải không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà truờng nói chung và trường Tiểu học nói riêng là vấn đề trọng tâm của hoạt động giáo dục trong nhà trường Vì đây là cấp học nền móng: “Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng
và phát triển tình cảm, đạo đức, trí đức, thẩm mĩ và thể chất cho trẻ em nhằm hình thành cho học sinh nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Vì vậy học sinh phải được học đầy đủ các môn học trong đó có môn Tiếng Việt Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở cấp Tiểu học cụ thể là:
Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) và cung cấp những kiến thức sơ giản gắn trực tiếp với việc học Tiếng Việt nhằm tạo ra ở học sinh năng lực dùng Tiếng Việt để học tập ở Tiểu học và các cấp học cao hơn, để giao tiếp trong các môi trường hoạt động lứa tuổi
Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện cho học sinh các thao tác tư duy cơ bản (phân tích, tổng hợp, phán đoán,…)
Cung cấp những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa
và văn học của Việt Nam và nước ngoài để từ đó:
Góp phần bồi dưỡng tình yêu cái đẹp, cái thiện, lòng trung thực, lòng tốt,
lẽ phải và sự công bằng xã hội; góp phần hình thành lòng yêu mến và thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt
Trang 2Góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam hiện đại: có tri thức, biết tiếp thu truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết rèn luyện lối sống lành mạnh, ham thích làm việc và có khả năng thích ứng với cuộc sống xã hội sau này
Trong môn Tiếng Việt có nhiều phân môn: Tập đọc, Tập viết, Chính tả, Tập làm văn, Luyện từ và câu, Kể chuyện; mỗi phân môn chứa đựng một bộ phận kiến thức nhất định, chúng bổ trợ cho nhau để người học học tốt Tiếng Việt Trong đó Tập làm văn là phân môn mang tính chất tổng hợp, sáng tạo, thực hành, thể hiện đậm nét dấu ấn cá nhân Tập làm văn, viết văn, hành văn là cái đích cuối cùng cao nhất của việc học Tiếng Việt ở Tiểu học
Trong phân môn Tập làm văn lớp 4, các em học sinh được học viết văn kể chuyện, văn miêu tả, văn viết thư, trao đổi ý kiến với người thân, giới thiệu địa phương, điền vào giấy tờ in sẵn Trong đó, nội dung về dạy viết văn miêu tả gồm có văn tả về con vật, đồ vật, cây cối là nội dung khó; học sinh và giáo viên gặp nhiều khó khăn khi dạy - học nội dung này Trong phạm vi chuyên đề này, chúng tôi đi sâu vào phần dạy - học viết đoạn kết bài cho bài văn miêu tả cây cối
ở lớp 4 Qua thực tế giảng dạy, cho thấy một số em còn nhầm lẫn giữa viết đoạn văn với viết bài văn, thân bài với kết bài Nhiều đoạn văn mang tính chắp vá, gần giống các đoạn văn mẫu, câu văn chỉ mang tính chất thông báo, chứ chưa có hình ảnh, chưa có cảm xúc Bài viết của các em còn sơ sài, thiếu ý, không đúng trọng tâm Quá trình sắp xếp còn lộn xôn, khó hiểu, thiếu chặt chẽ Các em hay mắc lỗi về dùng từ do không hiểu nghĩa Hay dùng từ ngữ lặp lại do không biết dùng từ ngữ thay thế hay cùng nghĩa
Điều này cũng dễ hiểu vì trong thực tế giảng dạy, giáo viên còn ngại dạy viết văn miêu tả cây cối, chưa thực sự nghiên cứu kĩ bài dạy, chưa có những phương pháp dạy tối ưu để đem lại giờ học hiệu quả nhất Khi giảng dạy, một số giáo viên thường cho học sinh học các bài văn mẫu làm hạn chế khả năng tư duy, sự sáng tạo của học sinh Đứng trước thực tế đó, chúng tôi rất băn khoăn và trăn trở: “Làm thế nào để giúp các em yêu thích phân môn Tập làm văn, yêu thích văn miêu tả cây cối? Biết cách viết đoạn văn kết bài trong bài văn miêu tả
cây cối hay hơn” Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện chuyên đề “Đổi mới phương pháp dạy học trong dạy văn miêu tả cây cối ở lớp 4”
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1.1 Nhiệm vụ, mục tiêu của phân môn Tâp làm văn:
- Phân môn Tập làm văn có các nhiệm vụ cơ bản sau:
- Trang bị kiến thức và rèn luyện các kĩ năng làm văn
- Góp phần cùng các thể loại văn khác và các môn học khác mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy lô- gic, tư duy hình tượng; bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh
1.2 Nội dung chương trình phân môn Tập làm văn lớp 4:
- Chương trình Tập làm văn lớp 4 gồm 62 tiết, trong đó có các thể loại:
Kể chuyện: 19 tiết; Miêu tả: 30 tiết; Các loại văn bản khác: 13 tiết
Trang 3Đối với thể loại văn miêu tả được bố trí như sau:
- Khái niệm miêu tả: 1 tiết
- Miêu tả đồ vật: 10 tiết
- Miêu tả cây cối: 11 tiết
- Miêu tả con vật: 8 tiết
Cụ thể các tiết dạy Tập làm văn miêu tả cây cối trong sách giáo khoa:
- Cấu tạo bài văn miêu tả cây cối (Tuần 21, tiết 2)
- Luyện tập quan sát cây cối (Tuần 22, tiết 1)
- Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối (Tuần 22, tiết 2)
- Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối (Tuần 23, tiết 1)
- Luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả cây cối (Tuần 24, tiết 1)
- Luyện tập xây dựng mở bài trong bài văn miêu tả cây cối (Tuần 25, tiết 2)
- Luyện tập xây dựng kết bài trong bài văn miêu tả cây cối (Tuần 26, tiết 1)
- Luyện tập miêu tả cây cối (Tuần 26, tiết 2)
- Miêu tả cây cối (kiểm tra viết) (Tuần 27, tiết 1)
- Trả bài văn miêu tả cây cối (Tuần 27, tiết 2)
1.3 Mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh
Ở lớp 4, các loại bài làm văn đều gắn bó với các chủ điểm Quá trình thực hiện các kĩ năng phân tích đề, tìm ý quan sát, viết đoạn là những cơ hội giúp trẻ
mở rộng hiểu biết về cuộc sống theo các chủ điểm đã học Việc phân tích dàn bài, lập dàn ý bài văn miêu tả, quan sát đối tượng….góp phần phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, phân loại của học sinh Tư duy hình tượng của trẻ cũng được rèn luyện nhờ vận dụng các biện pháp so sánh, nhân hóa….khi miêu
tả cây cối; nhờ huy động vốn sống, huy động trí tưởng tượng để xây dụng bài văn
Khi quan sát cây, học sinh được rèn luyện cách nhìn đối tượng trong quan
hệ gần gũi giữa người và cây cối Những cơ hội đó làm cho tình cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên hơn; tâm hồn, tình cảm của trẻ phong phú hơn Đó là những nhân tố quan trọng góp phần hình thành nhân cách tốt đẹp của trẻ
1.4 Các phương pháp dạy học thường được sử dụng:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp điều tra, khảo sát
- Phương pháp luyện tập, thực hành
- Phương pháp trao đổi, thảo luận
………
1.5 Các biện pháp dạy học chủ yếu:
a Hướng dẫn phân tích ngữ liệu:
+ Giúp học sinh nắm vững yêu cầu của bài tập
+ Một học sinh đọc thành tiếng yêu cầu bài tập
+ Cả lớp đọc thầm lại yêu cầu rồi trình bày lại yêu cầu bài tập
Trang 4+ GV giải thích cho học sinh nắm rõ yêu cầu bài tập
+ Có thể tổ chức cho học sinh làm mẫu một phần hoặc GV làm mẫu một
phần để cả lớp nắm vững yêu cầu bài
+ Tổ chức cho học sinh thực hiện các yêu cầu bài tập
+ Tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân, cặp, nhóm để làm bài tập + Cho học sinh báo cáo kết quả
+ Cho học sinh cả lớp nhận xét đóng góp ý kiến
+ GV nhận xét tổng kết các ý kiến của học sinh và chốt lại rồi ghi bảng
(nếu cần)
b Hướng dẫn luyện tập thực hành:
Tổ chức cho học sinh làm lần lượt từng bài tập theo các bước sau:
Hướng dẫn học sinh hiểu yêu cầu bài tập
+ Một học sinh đọc to yêu cầu bài tập, cả lớp đọc thầm
+ Một hai học sinh nhắc lại yêu cầu bài tập
+ GV giải thích về yêu cầu bài tập (nếu cần)
+ Có thể cho học sinh nhắc lại những kiến thức đã học có liên quan đến
nội dung bài tập
Tổ chức cho học sinh làm bài tập
+ Học sinh làm bài tập bằng nhiều hình thức: cá nhân, nhóm đôi, nhóm
4,
+ GV theo dõi giúp đỡ những em yếu hoặc giúp đỡ các nhóm làm bài + Tổ chức cho học sinh trình bày kết quả theo nhiều cách khác nhau
+ Cho những học sinh khác hoặc nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung ý
kiến
+ GV chốt lại ý chính và ghi bảng
+ Học sinh ghi bài vào vở
II THỰC TRẠNG TRONG GIẢNG DẠY VIẾT ĐOẠN KẾT BÀI TRONG BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI Ở LỚP 4:
Thuận lợi:
Giáo viên:
Giáo viên yêu nghề, tâm huyết với công việc, truyền đạt những kiến thức mình có sao cho học sinh nắm được một cách tốt nhất
Giáo viên đều biết về vai trò quan trọng của việc dạy học sinh viết đoạn kết bài trong bài văn miêu tả cây cối nên đa sô chịu khó đầu tư công sức, trí tuệ, tìm tòi các biện pháp dạy học để nâng cao hiệu quả tiết dạy
Giáo viên có ý thức lập kế hoạch dạy học, đảm bảo mục tiêu của mỗi tiết học, phương pháp dạy theo đặc trưng của phân môn tập làm văn
Trau dồi tiếp thu học hỏi các tiết dạy của đồng nghiệp trong tổ khối để vận dụng vào giảng dạy phân môn tập làm văn
Có sự chuẩn bị như: tranh, ảnh minh họa, giáo án điện tử,…phù hợp cho tiết dạy
Học sinh:
Trang 5Đa số học sinh viết đúng cấu trúc đoạn kết bài.
Nhiều HS chăm chỉ, có năng khiếu viết văn, các em có hiểu biết khoa học,
có vốn từ ngữ phong phú nên việc viết một đoạn văn miêu tả cây cối tương đối tốt
Các em có tâm hồn ngây thơ trong sáng, có lối sống lành mạnh, nhìn thế giới xung quanh bằng con mắt của trẻ thơ nên có suy nghĩ và cách viết văn rất khác với người lớn, đa số theo chiều hướng tích cực
Mỗi em khi quan sát cây cối có sự cảm nhận khác nhau nên có cách viết khác nhau tạo nên sự đa dạng, phong phú trong các bài văn
Các em tiếp thu cái mới, cái sáng tạo rất nhanh, biết nghe và làm theo sự hướng dẫn tỉ mỉ của GV
2.Khó khăn, hạn chế :
Giáo viên:
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên thường bám sát một số tài liệu Sách giáo viên, thiết kế bài giảng Khi hướng dẫn học sinh làm bài, giáo viên còn nói chung chung, chưa cụ thể nên học sinh khó khăn trong việc dùng từ ngữ, hình ảnh
Những tri thức khoa học, vốn sống thực tế, vốn từ ngữ ở một số giáo viên còn hạn chế
Trong các tiết dạy chưa chú ý bồi dưỡng nâng cao, mở rộng kiến thức ngoài sách giáo khoa, chưa chú ý hình thành cho học sinh thói quen lập sơ đồ (Lập dàn ý) cho đoạn văn nên khi viết còn lộn xộn câu từ, các chi tiết, hình ảnh
về cây cối
Trong tiết học, giáo viên quá chú trọng vào khâu truyền thụ kiến thức, xem nhẹ việc thực hành rèn luyện kĩ năng nói - viết cho học sinh theo các đối tượng khác nhau
Khi tổ chức các hoạt động trong giờ học, giáo viên chưa phân định được hoạt động nào là trọng tâm Hình thức tổ chức dạy còn nghèo do giáo viên chưa thực sự đầu tư vào chất lượng của bài soạn
Giáo viên chưa chịu khó suy nghĩ, tìm tòi, vận dụng các phương pháp dạy học và hình thức dạy học khác nhau vào các tiết dạy mà chỉ giảng dạy theo một quy trình áp đặt rập khuôn, chưa chú trọng sửa lỗi cho học sinh trong quá trình nói – viết
Việc tổ chức học tập trên lớp của giáo viên chưa khơi dậy ở học sinh sự mạnh dạn tự tin trong học tập
Học sinh:
Một số học sinh chưa nắm được cách viết đoạn kết bài trong bài văn miêu cây cối Chưa hiểu kĩ thế nào là kết bài không mở rộng? Thế nào là kết bài mở rộng? Các em chưa hiểu một cách rõ ràng 2 cách kết bài này Đây cũng là khó khăn lớn trong việc viết đoạn kết bài của học sinh
Việc nhầm lẫn viết đoạn kết bài với mở bài hay thân bài hay cả bài là do học sinh chưa có kĩ năng đọc đề bài hoặc do đọc đề chưa kĩ
Trang 6Vốn từ của các em chưa phong phú nên việc dùng từ ngữ để miêu tả còn chế
Học sinh lớp 4 các em vẫn đang ở lứa tuổi tò mò, ham học hỏi hay bắt chước nhưng lại chóng chán, nhanh quên, ngại tìm hiểu những văn bản dài và khó như tập làm văn, các em còn học thụ động, bắt buộc, trong giờ học còn tỏ ra
uể oải, mệt mỏi không thích học môn Tập làm văn
Khả năng tự tin nói trước lớp của các em chưa tốt, nhiều em còn thiếu tự tin, ngại nói trước lớp Nhiều học sinh chưa sáng tạo khi viết văn, thường dập khuôn vào gợi ý mẫu nên bài viết thiếu sự sinh động
Khả năng phân tích, nhận xét, đánh giá bài của bạn còn hạn chế nên việc học sinh giúp đỡ nhau sửa lỗi nhiều khi chưa hiệu quả
Vốn từ ngữ, vốn sống, vốn hiểu biết của các em còn hạn hẹp
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP TÍCH CỰC ĐỂ NÂNG CAO KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN KẾT BÀI CHO BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI.
1 Biện pháp 1: Giúp học sinh hiểu rõ đặc điểm của văn miêu tả
Miêu tả là thể loại văn dùng lời nói có hình ảnh và có cảm xúc làm cho người nghe, người đọc hình dung một cách rõ nét, cụ thể về người, vật, cảnh vật,
sự việc như nó vốn có trong đời sống Một bài văn miêu tả hay không những phải thể hiện rõ nét, chính xác, sinh động đối tượng miêu tả mà còn thể hiện được trí tưởng tượng, cảm xúc và đánh giá của người viết với đối tượng được miêu tả Bởi vì trong thực tế không ai tả mà để tả, mà thường tả để gửi gắm suy nghĩ, cảm xúc, sự đánh giá, những tình cảm yêu ghét cụ thể của mình Các bài văn miêu tả ở tiểu học chỉ yêu cầu tả những đối tượng mà học sinh yêu mến, thích thú Vì vậy, qua bài làm của mình, các em phải gửi gắm tình yêu thương với những gì mình miêu tả
3.2 Biện pháp 2: Hướng dẫn để học sinh hiểu và viết được 2 kiểu kết bài trong bài văn miêu tả cây cối.
Kết bài trong bài văn miêu tả cây cối có hai cách:
Cách một: Kết bài không mở rộng( Nêu tình cảm của người tả đối với cây)
Cách hai: Kết bài mở rộng( Nêu ích lợi của cây, nêu ấn tượng đặc biệt hoặc kỉ niệm đối với cây, nêu sự yêu thích, gắn bó và tình cảm của người tả đối với cây)
Khi học sinh thực hiện viết đoạn kết bài trong bài văn miêu tả cây cối cần
có thời gian suy nghĩ tìm cách diễn đạt( dùng từ, đặt câu, sử dụng các biện pháp
tu từ so sánh, nhân hoá, ) Vì vậy, yêu cầu đặt ra là lời văn cần rõ ý, miêu tả sinh động, bộc lộ được cảm xúc, bố cục đoạn văn chặt chẽ, hợp lí
Kết bài tuy chỉ là một phần nhỏ trong một bài văn nhưng lại rất quan trọng bởi đoạn kết bài thể hiện được nhiều nhất tình cảm của người viết với đối tượng miêu tả Thực tế cho thấy học sinh thường hay liệt kê cảm xúc của mình làm phần kết bài khô cứng, gò bó, thiếu chân thực Các em thường làm kết bài không mở rộng, điều đó khiến bài văn chưa có sự hấp dẫn Do đó, giáo viên cần
Trang 7hướng dẫn, gợi ý để học sinh biết cách và viết được phần kết bài mở rộng bằng cảm xúc của mình một cách tự nhiên Giáo viên có thể dùng câu hỏi gợi mở để khơi gợi cảm xúc của học sinh trong quá khứ, hiện tại, tương laị; hoặc trong hoàn cảnh nào đó đối với đối tượng được tả
3.3 Biện pháp 3: Hướng dẫn học sinh cách quan sát đối tượng miêu
tả, cách lựa chọn hình ảnh, nội dung miêu tả
* Quan sát đối tượng miêu tả cần chú ý:
Quan sát tổng thể đối tượng; chú ý cả trạng thái động và tĩnh; quan sát bằng tất cả giác quan thính giác, thị giác, xúc giác, ;
Lựa chọn điểm đặc trưng, đặc biệt, tiêu biểu của đối tượng để quan sát thật kĩ;
Quan sát và so sánh điểm giống và khác nhau với các đối tượng khác có ở xung quanh bằng sự liên tưởng hay quan sát trước đó;
Quan sát hình ảnh, hoạt động và những tác động của đối tượng đến các sự vật xung quanh;
Ghi chép cẩn thận, đầy đủ khi quan sát
Ví dụ khi dạy bài Luyện tập quan sát cây cối, nhờ áp dụng các điều trên học sinh có thể ghi lại được kết quả quan sát như sau:
* Lựa chọn hình ảnh miêu tả và nội dung miêu tả:
Căn cứ vào hình ảnh đã lựa chọn khi quan sát;
Căn cứ vào nội dung đã ghi chép;
Chọn lọc những hình ảnh, chi tiết, hoạt động đặc sắc, đặc trưng riêng, đẹp
và khác biệt của đối tượng để miêu tả chi tiết;
3.4 Biện pháp 4 : Giúp học sinh tích luỹ vốn từ miêu tả và làm giàu tưởng tượng của các em trong viết đoạn kết bài.
Muốn lựa chọn từ ngữ để đặt câu, viết thành những câu văn có hình ảnh, học sinh phải có vốn từ phong phú Do vậy, giáo viên cần giúp học sinh tích luỹ vốn từ miêu tả và làm giàu tưởng tượng của các em trong làm văn miêu tả:
* Tích luỹ vốn từ:
Vốn từ được tích luỹ từ nhiều nguồn: giao tiếp hàng ngày; đọc sách, báo; xem, nghe truyền hình truyền thanh; trao đổi với bạn bè; cô giáo cung cấp;
Ghi chép khi được nhận các từ ngữ dùng để miêu tả theo các chủ đề, cụ thể như:
Các từ thường dùng trong miêu tả cây cối: xanh mướt, mơn mởn; khẳng khiu; xum xuê; rực rỡ; đo đỏ;
Các từ miêu tả đó thường là những từ láy, gợi lên hình ảnh, âm thanh, để miêu tả cho sinh động
Các từ thường dùng khi viết đoạn kết bài: thích, yêu thích, yêu quý, yêu mến, người bạn thân,
3.5 Biện pháp 5: Luyện tập cách sử dụng các biện pháp tu từ, biện pháp nghệ thuật trong viết đoạn văn kết bài
Trang 8Để bồi dưỡng kĩ năng diễn đạt, học sinh sẽ thực hành một số bài tập luyện viết như:
- Với các từ cho sẵn, yêu cầu học sinh viết thành câu gợi tả, gợi cảm
- Điền tiếp vào chỗ chấm để hoàn chỉnh câu(mở rộng thành phần câu)
- Viết câu, viết đoạn văn có sử dụng biện pháp tu từ theo yêu cầu( nhân hóa, so sánh, lặp từ )
Ví dụ: Mỗi buồng cau có hàng trăm quả bằng quả trứng gà, da xanh bóng Năm tháng trôi qua, hàng cau vẫn hiền lành đứng trầm ngâm soi bóng xuống mảnh vườn thân thuộc nhà em
- Có thể gợi ý viết đoạn kết bài văn bằng cách đặt các câu hỏi Ví dụ: Quan sát một cây mà em yêu thích và cho biết (Tiết Luyện tập xây dựng kết bài
trong bài văn miêu tả cây cối, tuần 26, trang 82).
Cây đó là cây gì?
Cây có ích lợi gì?
Em yêu thích, gắn bó với cây như thế nào? Em có cảm nghĩ gì về cây? Giáo viên cần tiến hành theo mức độ tăng dần, bước đầu chỉ yêu cầu học sinh đặt câu đúng, sau yêu cầu cao hơn là phải đặt câu có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá, có dùng những từ láy, từ ngữ gợi tả hình ảnh, âm thanh hay những từ biểu lộ tình cảm
3.6 Biện pháp 6: Thực hiện nghiêm túc tiết trả bài tập làm văn
Kĩ năng Tập làm văn trước hết được chia thành kĩ năng nói, kĩ năng viết
Ở lớp đầu cấp, khẩu ngữ của các em phát triển hơn còn kĩ năng viết mới được hình thành nên bị ảnh hưởng của khẩu ngữ, các em nói thế nào, viết thế ấy Về sau, kĩ năng viết sẽ phát triển và sẽ ảnh hưởng tích cực trở lại với khẩu ngữ Lên lớp 4,5 kĩ năng viết ngày càng phát triển Tập làm văn có vai trò hàng đầu trong việc phát triển kĩ năng này Đặc biệt, khi học viết văn miêu tả, học sinh lớp 4 bước đầu được học diễn đạt lưu loát, giàu hình ảnh
Mặt khác, sự liên kết nội dung là liên kết bên trong khó nhận thấy, nhiều người thường chú ý đến hình thức ngôn từ mà không coi trọng đến lôgic của các
ý trong bài Trong khi chữa văn cho học sinh, nhiều giáo viên thường chú ý chữa lỗi chính tả, chữa lời mà không chữa ý
Người giáo viên cần hiểu rõ mục tiêu của tiết trả bài để thực hiện một cách nghiêm túc, kĩ lưỡng, tránh làm “lấy lệ”, không thể qua loa, đại khái Muốn làm được như vậy, giáo viên phải tiến hành như thế nào?
* Chuẩn bị:
Chấm bài thật kĩ, thấy rõ ưu, nhược điểm của từng bài viết; chữa lỗi tiêu biểu cần khắc phục ngay cho các em
Ghi lại các lỗi của học sinh theo từng loại: Lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi đặt câu, lỗi diễn đạt, Ghi lại các từ, câu, đoạn văn hay
Thống kê và phân loại bài theo mức độ: hoàn thành tốt, hoàn thành, chưa hoàn thành Nhận xét chung về ưu, nhược điểm trong bài viết của học sinh
Trang 9Học sinh phải thấy được lỗi trong đoạn văn của mình và của bạn; sửa được lỗi đó và ghi nhớ nó; hiểu rõ và có nhu cầu học hỏi những từ, câu, đoạn văn hay, giàu hình ảnh gợi tả
3.7 Biện pháp 7: Sử dụng linh hoạt, hợp lý các hình thức tổ chức dạy học:
Có rất nhiều hình thức tổ chức dạy học như hình thức dạy học các nhân, hình thức dạy học nhóm, hình thức dạy học cả lớp, hình thức dạy học trải nghiệm, hình thức dạy học tham quan… Tuy nhiên, không có bất kì một hình thức dạy học nào là vạn năng nên người giáo viên cần sử dụng các hình thức dạy học linh hoạt, phù hợp với mục tiêu của từng hoạt động dạy học để tiết học trở nên hiệu quả
3.8 Biện pháp 8: Khen ngợi, động viên kịp thời
Để kích thích học sinh học tập nói chung, học văn miêu tả nói riêng giáo viên hãy dành cho các em những lời khen thích đáng Đọc câu văn, đoạn văn, bài văn hay của các em để các em khác chia sẻ và học tập Các em sẽ phấn khởi,
tự tin hơn
IV QUY TRÌNH DẠY MỘT TIẾT TẬP LÀM VĂN
1 Kiểm tra bài cũ:
GV yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức cần ghi nhớ hoặc làm bài tập thực hành
2 Bài mới:
a, Đối với loại bài dạy lý thuyết GV giới thiệu bài
GV nêu yêu cầu của tiết học, chú ý làm nổi bật mối quan hệ giữa nội dung tiết học này với các tiết học khác
Hình thành khái niệm :
+ Phân tích ngữ liệu: GV hướng dẫn HS phân tích ngữ liệu
+ Ghi nhớ kiến thức: GV cho HS đọc thầm rồi nhắc lại phần ghi nhớ SGk +Hướng dẫn luyện tập: GV hướng dẫn HS làm bài tập thực hành
+ Củng cố, dặn dò: Chốt lại những kiến thức, kĩ năng cần nắm vững + Nhận xét tiết học
b, Đối với loại bài thực hành
Giới thiệu bài
Hướng dẫn thực hành
Củng cố, dặn dò
BÀI SOẠN MINH HOẠ
Tập làm văn LUYỆN TẬP XÂY DỰNG KẾT BÀI TRONG BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI
I Mục tiêu:
1 HS nắm được 2 kiểu kết bài (không mở rộng, mở rộng) trong bài văn miêu tả cây cối
Trang 102 Thực hành luyện tập viết đoạn văn kết bài trong bài văn miêu tả cây cối theo cách mở rộng
3 Giáo dục học sinh tình yêu cây cối, tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên
II Đồ dùng dạy học :
- Tranh ảnh 1 số loài cây na, ổi, mít, tre, tràm, đa
- Máy chiếu, máy tính
III Các hoạt động dạy học :
A Kiểm tra bài cũ:
Yêu cầu HS nêu cấu tạo của bài văn miêu tả cây cối Giáo viên nhận xét
B Dạy bài mới:
1 Giới thiệu:
2 Hướng dẫn luyện tập:
+ Bài 1:
Bài 1 có mấy yêu cầu? Đó là những
yêu cầu nào?
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi
- Gọi HS trả lời
Tại sao đoạn văn ở phần a lại dùng để
kết bài?
Tại sao đoạn văn ở phần b lại dùng để
kết bài?
HS: Đọc yêu cầu
- Có 2 yêu cầu
-Trao đổi cùng bạn để trả lời câu hỏi( nhóm đôi)
HS: Phát biểu ý kiến
- Vì
- Vì
- GV chốt lời giải đúng
Có thể dùng các đoạn văn ở câu a, câu
b để kết bài vì:
Đoạn a: Nói tình cảm của người tả đối
với cây
Đoạn b: Nêu ích lợi của cây và tình
cảm của người tả đối với cây
Có mấy cách kết bài trong bài văn
miêu tả cây cối?
- HS lắng nghe
- Có 2 cách
+ Bài 2:
- GV cho HS chia sẻ với cô giáo và
các bạn về loài cây mà em yêu thích
- GV cho HS quan sát một số loài cây
quen thuộc sau đó giáo viên hướng
dẫn HS trả lời theo sơ đồ
HS: Đọc yêu cầu của bài
- HS tiếp nối nhau chia sẻ (3- 4 HS)
HS quan sát một số loài cây và lập
sơ đồ cho phần trả lời
- HS suy nghĩ trả lời 3 câu hỏi trong SGK để hình thành các ý cho 1 kết bài mở rộng
- Nối tiếp nhau phát biểu