Khi đưa dẫn chứng vào bài văn nghị luận là những số liệu cụ thể, rõ ràng vào bài viết, chúng sẽ trở thành những “con số biết nói” gia tăng sức thuyết phục của lí lẽ.. Ví dụ: Khi nghị lu
Trang 1CHUYÊN ĐỀ: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN 200 CHỮ
TRƯỜNG THPT …………
GIÁO VIÊN: …………
Trang 2A ÔN TẬP LÝ THUYẾT
1 Dẫn chứng trong bài văn nghị luận xã hội là gì?
Dẫn chứng là những bằng chứng đưa ra để chứng minh cho quan điểm của người viết về vấn đề đang bàn luận Dẫn chứng là cơ sở của luận điểm, giúp tăng tính thuyết phục cho luận điểm
Vì mang tính thực tế, dẫn chứng làm tăng khả năng làm rõ luận điểm Từ đó, bài viết tăng khả năng thuyết phục người đọc Không chỉ vậy, dẫn chứng khiến cho bài nghị luận
xã hội thêm sinh động, thu hút người đọc, người nghe tạo cho
họ tâm lý muốn tìm hiểu thêm nữa Và cuối cùng, dẫn chứng
sẽ thể hiện được vốn kiến thức của học sinh về xã hội nói
chung và về vấn đề đang bàn luận nói riêng.
Trang 32 Các loại dẫn chứng trong bài văn nghị luận xã hội
2.1– Dẫn chứng là những số liệu cụ thể, rõ ràng.
Khi đưa dẫn chứng vào bài văn nghị luận là những số liệu cụ thể, rõ
ràng vào bài viết, chúng sẽ trở thành những “con số biết nói” gia tăng sức thuyết phục của lí lẽ Đó là những số liệu thống kê, những con số,… nói lên thực trạng của vấn đề nghị luận.
Ví dụ: Khi nghị luận về vấn đề tác hại của việc hút thuốc lá đối với
đời sống con người, người viết có thể vận dụng những con số sau:
Đưa ra con số về tỉ lệ số người hút thuốc lá: “Ở Việt Nam, có khoảng 18 triệu người hút thuốc lá Trong đó có khoảng 50% nam giới đang hút
thuốc lá, và có 85% trong số đó hút thuốc mỗi ngày”.
Trang 42 Các loại dẫn chứng trong bài văn nghị luận xã hội
2.2 Lấy dẫn chứng là những sự thật hiển nhiên
Trong bài văn nghị luận, những sự thật hiển nhiên chính là những biểu hiện cụ thể, tiêu biểu đã được công nhận rộng rãi trong dư luận Khi chọn những sự thật hiển nhiên làm dẫn chứng vào bài văn nghị luận, tính chính xác sẽ được đảm bảo, khiến người đọc hoàn toàn tin tưởng hơn nữa vào những lí lẽ mà người đọc nêu ra.
Ví dụ:
Khi nghị luận về vấn đề ô nhiễm môi trường, ngoài việc đưa số liệu, chúng ta có thể đưa vào bài những biểu hiện, sự thật về tình trạng ô nhiễm như: “hiện tượng Trái Đất đang nóng lên, hiện tượng biến đổi khí hậu”, “nguồn nước bị ô nhiễm, nhiều con sông đã qua đời, và nhiều con sông đang kêu cứu”, “môi trường sinh thái đang mất cân bằng và bị phá hủy”….
Trang 52 Các loại dẫn chứng trong bài văn nghị luận xã hội
2.3 – Lấy dẫn chứng vào bài văn nghị luận bằng nhân vật nổi tiếng
Nhân vật nổi tiếng là những người đã được dư luận công nhận, đánh giá về phẩm chất cũng như năng lực Thế giới Cựu Thủ tướng Anh
Winston Churchill, Nhà phát minh vĩ đại Thomas Edison, Ông "gà
rán" Harland David Sanders, Tỷ phú xe máy Soichiro Honda, Ông
trùm hoạt hình Walt Disney, Bà hoàng truyền thông Oprah Winfrey,
Nhà sáng lập hãng xe Ford, Nhà văn "phù thủy" J.K Rowling…
Khi đưa dẫn chứng là nhân vật nổi tiếng, cần lưu ý câu chuyện của nhân vật cần liên quan chặt chẽ đến vấn đề cần nghị luận Và mỗi một câu chuyện có thể trở thành dẫn chứng cho nhiều vấn đề nghị luận khác nhau Đồng thời, chúng ta có thể lấy dẫn chứng là những nhân vật nổi tiếng trong đời sống lẫn trong văn học.
Trang 6Ví dụ 1: bàn về Lòng Khoan Dung
Ta phải lấy sự khoan dung, sự nhường nhịn làm phương châm xử thế: “Một sự nhịn, chín sự lành”
Ví dụ 2: bàn về đứng lên sau vấp ngã
Chính những thất bại mà mình phải gánh chịu chính là kinh
nghiệm, sự trưởng thành nhận lấy sau này Như vậy hà cớ gì không dám thất bại, không dám đánh đổi? Có câu nói “Thất bại là mẹ
thành công”
Trang 73 Cách đưa dẫn chứng
3.1- Đưa dẫn chứng có dẫn dắt phân tích, đánh giá
Bước 1: Tái hiện
dẫn chứng (kể
ngắn gọn những chi
tiết quan trọng nhất
liên quan tới vấn đề
Ví dụ: nghị luận Sự tỉ mỉ, siêng năng – Dẫn chứng: Leonardo Da Vinci
Bước 1: Leonardo Da Vinci, trong những ngày đầu tập vẽ, ông không vẽ gì khác ngoài những quả trứng.
Bước 2: Bàn luận
dẫn chứng
Việc rèn luyện tưởng chừng đơn giản ấy đã hình thành nên cho ông một kĩ năng hội hoạ tuyệt vời, có thể ghi lại sự vật sự việc một cách
Trang 83.2 Chỉ nêu tên của những con người nổi tiếng
Liệt kê tên người nhằm minh họa cho luận điểm của ta, không cần giải thích hoặc trình bày cuộc đời họ ra sao Cách này thường được sử dụng nếu như đoạn văn của học sinh đã khá dài và cần rút ngắn dẫn chứng lại Đây cũng là cách cực kỳ thuận lợi trong việc học sinh có thể đưa ra nhiều dẫn chứng (tên người) trong cùng một câu văn, không bị lan man, dài dòng.
Ví dụ1: Khi nói tới chủ đề tình bạn, có thể nêu dẫn chứng:
Chúng ta không thể quên những tình bạn nổi tiếng trong lịch sử như Lý Bạch và Mạnh Hạo Nhiên, Các Mác và Ăng ghen, Nguyễn
Khuyến và Dương Khuê.
Ví dụ 2: Khi nói tới chủ đề nghị lực sống:
Nếu con người không có nghị lực sống, không có ý chí và khát vọng mãnh liệt, làm sao chúng ta có được những Bill Gates, những Steve Jobs, những Thomas Edison hay Walt Disney, ?
Ví dụ 3: Khi nói tới chủ đề Sáng tạo:
Thử hỏi, không có sáng tạo, liệu những con người như Edison, Picasso, Mark Zukerberg… có ghi được tên tuổi mình vào lịch sử nhân loại; chúng ta có có được những kiệt tác nghệ thuật để chiêm ngưỡng, những đồ vật, ứng dụng tiện ích để sử dụng hay không?
Trang 94 VỊ TRÍ CỦA DẪN CHỨNG
•Đối với bài nghị luận về một hiện tượng trong
đời sống, đưa nhiều dẫn chứng ở phần nêu thực trạng
•Đối với dạng bài nghị luận về một tư tưởng, đạo
dẫn chứng đi kèm.
Trang 16V LƯU Ý KHI ĐƯA DẪN CHỨNG
Trang 17V LƯU Ý KHI ĐƯA DẪN CHỨNG
Trang 185 Hết sức hạn chế lấy dẫn chứng văn học
Những tác phẩm văn học rất giàu giá trị nhận thức và thẩm mĩ, giáo dục nhưng nó không thật là hay ho khi các em đưa chị Dậu, anh Pha hay Chí Phèo vào một bài văn NLXH Nó là sự minh chứng đơn điệu và không thuyết phục đối với một dạng đề liên quan đến cuộc sống hiện tại của chúng ta.
Trang 19Viết đoạn văn 200 chữ bàn về: Sáng tạo
Sáng tạo là yếu tố quyết định trực tiếp tới thành công của con người thời nay Vậy sáng tạo là gì? Tại sao con người lại cần nó đến vậy? Sáng tạo chính là khả năng tạo ra những điều mới, hiệu quả và tiên tiến hơn những gì đã có Người mang trong mình khả năng sáng tạo luôn không ngừng nỗ lực, tìm tòi để cải tiến phương thức lao động hay tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, giàu giá trị Như chúng
ta đã biết, cuộc sống hiện đại luôn biến đổi không ngừng, đòi hỏi con người phải thích ứng, thay đổi Nếu cứ mãi neo mình theo lối mòn đã cũ, chẳng những đánh mất cơ hội của bản thân mà ta còn kéo lùi sự phát triển của văn minh nhân loại Thử hỏi , không có sáng tạo, liệu những con người như Edison, Picasso, Mark Zukerberg… có ghi được tên tuổi mình vào lịch sử nhân loại; chúng ta có có được những kiệt tác nghệ thuật để chiêm ngưỡng, những đồ vật, ứng dụng tiện ích để sử dụng hay không? Vậy nhưng, hiện nay vẫn còn đâu đó trong xã hội có những kẻ thụ động, lười suy nghĩ, thích hưởng thụ, họ đang dần trở thành gánh nặng cho xã hội Chính vì vậy, giới trẻ ngày nay cần nghiêm túc học tập và làm việc, đánh thức khả năng sáng tạo bằng những suy nghĩ, hành động cụ thể Có như vậy, chúng ta mới có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa, phát triển khả năng của chính mình cũng như đóng góp tích cực cho quê hương, đất nước.
Trang 20Viết đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của Anh/chị về: Sự tự tin
Thành công đối với mỗi người rất cần nhiều yếu tố, một trong những yếu tố quan trọng chính
là sự tự tin Vậy tự tin là gì và tại sao nó lại quan trọng đến thế? Tự tin là sự tin tưởng vàokhả năng, giá trị và sức mạnh của bản thân mình Người mang trong mình phẩm chất này sẽ
có được một nền tảng tâm lí vững vàng, dễ dàng trả lời được các câu hỏi như: “Tôi là ai? Tôimuốn gì? Tôi có thể làm gì để biến ước mơ thành hiện thực?” Đồng thời, trên đường đời với
vô số chông gai, họ luôn giữ được sự bình tĩnh, can trường trước mọi biến cố, dễ dàng thuyếtphục và dành được niềm tin từ người đối diện Người tự tin bao giờ cũng bản lĩnh, kiêncường và không dễ bị khuất phục trước khó khăn thử thách Trước đám đông ồn ào họ tự tinđứng ra thuyết phục, trước đường đi khó – họ tự tin và bình tĩnh vượt qua Sự tự tin cũng như
ý chí, nghị lực hay lòng dũng cảm, nó chính là thước đó của con người và cũng là kim chỉNam để con người vươn tới thành công Bởi vậy, Walt Disney – người từ một cậu bé nghèo không có cả tiền mua giấy vẽ vươn lên thành ông chủ của tập đoàn sản xuất phim hoạt hình lớn nhất thế giới – đã coi tự tin là một trong bốn điều làm nên cuộc đời mình. Quan trọng làvậy nhưng không phải ai cũng tạo được cho mình sự tự tin đúng nghĩa Một số quá nhútnhát, không đủ can đảm để trình bày ý kiến cá nhân trong khi số khác lại kiêu căng,ngạo mạn, tự phụ về khả năng của mình, chính vì vậy họ rất khó thành công trong cuộcsống Hiểu được sự quan trọng của tự tin mỗi chúng ta cần nghiêm túc học tập, rèn luyện
để có thể thoát ra khỏi lớp vỏ tự ti, nhút nhát, mạnh mẽ đứng dậy và thể hiện bản thânmình với thế giới Bởi đúng như Helen Keller từng nói: “Bạn chẳng thể làm được điều
gì mà thiếu đi sự tự tin.”
Trang 21Cống Hiến
Peter Marshall - Giáo của Thượng nghị viện Mỹ từng nói: “Thước đo của đời người không phải thời gian mà là sự cống hiến”. Cống hiến là đóng góp công sức, đóng góp những thứ từ bình thườngđến quý giá cho sự nghiệp chung của mọi người, của đất nước Suy rộng hơn, cống hiếnchính là góp phần xây dựng thế giới ngày một văn minh, tân tiến hơn Người biết cống hiếnđược tôn trọng và kính nể rất nhiều Bởi khi ta biết cống hiến, chính là lúc ta biết đặt lợi íchcủa cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân Biết hi sinh lợi ích của mình vì cộng đồng Để làmđược điều này, ta cần phải mở rộng tầm nhìn của mình đối với thế giới, tránh xa những nôngcạn, vị kỉ, nhỏ nhen Việc cống hiến còn giúp chúng ta hoàn thiện nhân cách và tâm hồnmình hơn, như biết bao dung hơn, trở thành người quảng đại hơn, yêu thương con ngườinhiều hơn “Cống hiến” ta nghĩ chỉ những người xuất chúng mới có khả năng cống hiến chonhân loại Như những sáng tạo, những phát minh, tìm kiếm khoa học được đánh giá cao của Mark Zuckerberg - ông chủ của trang mạng xã hội lớn nhất thế giới - Facebook; Marie Curie với phát hiện vĩ đại cho nền công nghiệp phóng
xạ - Uranium. Nhưng chữ “cống hiến” cũng rất đời thường Đó là sự chăm chỉ lao độngcùa người nông dân, là sự miệt mài với công việc của người trí thức, là sự hăng say trong họctập của lớp trẻ Phải chăng đó là hình ảnh giản dị của anh thanh niên trong “Lặng lẽ Sapa”của Nguyễn Thành Long, là các anh lính biên phòng hay hải đảo xa xôi đang ngày đêm canhgiữ bình yên cho đất nước Và cao hơn cả cống hiến, chính là đức hy sinh Hãy nhớ về những
vị anh hùng hữu danh, vô danh, họ đã hy sinh cả mạng sống để cho đất nước được yên tiếngsúng, được độc lập tự do Từ đó, nhắc nhở bản thân mỗi chúng ta phải biết sống vì mọingười, sống vì đất nước, dân tộc và “Đừng hỏi Tổ Quốc đã làm gì cho ta mà hãy hỏi ta đãlàm gì cho Tổ Quốc hôm nay”
Trang 34ta sẽ trải nghiệm được sự bình an, niềm hạnh phúc và sự vững vàng trong tâm hồn Suy nghĩ tích cực dạy chúng ta cách hành động thay vì phản ứng;“hướng dẫn”cuộc đời ta thay vì để cho hành vi của người khác, những trải nghiệm quá khứ, hay hoàn cảnh hiện tại điều khiển tinh thần của ta.
Theo tính toán, mỗi người trung bình có khoảng 30.000 - 50.000 ý nghĩ mỗi ngày Một tâm trí đang trong tình trạng stress sẽ tạo ra nhiều ý nghĩ hơn, có thể lên đến 80.000 ý nghĩ Hẳn bạn đã từng rơi vào trạng thái căng thẳng thần kinh vì gặp phải một sự kiện đột ngột xảy ra trong đời, lúc
đó có đến hàng ngàn ý nghĩ chạy dồn dập trong đầu bạn.
Tâm trí chúng ta có một khả năng rất lớn, làm việc không ngừng nghỉ ngay cả khi ngủ Như đã nói, suy nghĩ chính là hạt giống cho những hành động và cảm xúc Vì vậy, bằng cách tạo nên những suy nghĩ tích cực và lành mạnh, chúng ta đã kích hoạt tiềm năng tích cực của chính mình.
(Frederic Labarthe, Anthony Strano -Tư duy tích cực,NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2014, trang 20-21)
Câu 1 (2,0 điểm).
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn
(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của suy nghĩ
tích cực đối với mỗi người trong cuộc sống.
Trang 35* Mở đoạn: Con người ai cũng mong muốn có được cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc Suy nghĩ tích cực là điều vô cùng quan trọng để cuộc sống tràn ngập niềm vui.
* Thân đoạn:
- Giải thích: Suy nghĩ tích cực là tư duy theo chiều hướng lạc quan, tin tưởng khi nhìn mọi việc, mọi vấn đề.
- Làm rõ ý nghĩa của suy nghĩ tích cực trong cuộc sống đối với mỗi người:
+ Suy nghĩ tích cực có tác dụng và ý nghĩa quan trọng đối với đời sống tinh thần, từ đó có thêm động lực để cống hiến hết sức mình để vượt qua khó khăn
+ Thiếu suy nghĩ tích cực, con người dễ rơi vào trạng thái bi quan, bế tắc.
+ Hãy học cách suy nghĩ tích cực, tập thói quen mỉm cười lạc quan ngay trong nghịch cảnh để tìm ra hướng đi, từ đó làm cho tinh thần thoái mái hơn và hạnh phúc hơn mỗi ngày.
* Kết đoạn
- Khẳng định lại sự cần thiết của suy nghĩ tích cực đối mỗi người trong cuộc sống.
Trang 36Bí quyết để mỗi chúng ta có thể sống lạc quan, đó là: tự bản thân ta hãy biết nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực trong từng khoảnh khắc của cuộc sống Suy nghĩ tích cực là tư duy theo chiều hướng lạc quan, tin tưởng khi nhìn mọi việc, mọi vấn đề Trong khi những suy nghĩ bi quan giống như liều “thuốc mê” khiến con người ta dễ có cái nhìn lệch lạc, làm tê liệt ý chí vươn lên, thì suy nghĩ tích cực giúp chúng ta biết tự động viên, khích lệ chính mình Bằng những suy nghĩ đó ta tìm ra hướng đi để vượt qua nghịch cảnh, giúp ta trải nghiệm và trưởng thành hơn Dẫu rằng những suy nghĩ tích cực chưa thể làm cho tình hình thực tế thay đổi ngay lập tức, nhưng ít nhất nó cũng tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho chúng ta Một khi bạn suy nghĩ tích cực, bạn sẽ thấy mọi việc đang dần trở nên tốt đẹp hơn Hình ảnh của chàng trai không tay, không chân- Nick Vujici với những buổi diễn thuyết truyền cảm hứng cho ta thấy
mỗi ngày mới bằng những suy nghĩ tích cực ngay khi bạn vừa thức dậy Tôi thường bắt đầu đón ánh bình minh của mình bằng lời tự nhủ: “Tôi là một người lạc quan, bởi tôi không muốn những suy nghĩ bi quan làm ảnh hưởng đến thái
độ, hành động của tôi, ảnh hưởng đến mọi cơ hội tốt đẹp mà tôi sẽ có” và rồi khi đó tôi đã nhận ra rằng “Những điều tốt đẹp trong cuộc sống sẽ đến với những ai biết nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực.”