SKKN: Một số kinh nghiệm về việc giúp học sinh học tốt các bài trong môn Lịch sử lớp 5 bằng cách vận dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học. Trong số các môn học trong chương trình lớp 5, môn Lịch sử giúp học sinh lĩnh hội được một số tri thức ban đầu và thiết thực về xã hội. Đó là các sự kiện và nhân vật tiêu biểu trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từ đó hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng quan sát, mô tả, phân tích, so sánh, đánh giá mối quan hệ giữa các sự kiện trong xã hội, đồng thời vận dụng các tri thức đã học vào thực tiễn cuộc sống. Qua đó khơi dậy và bồi dưỡng tình yêu đất nước, hình thành thái độ đúng đắn đối với bản thân, gia đình, cộng đồng, kích thích tính ham hiểu biết về lịch sử của học sinh. Với trăn trở hiện nay, tại sao lớp trẻ rất hiểu về lịch sử các nước nhưng lại mù mờ về lịch sử của chính dân tộc mình. Chúng ta không trách các em thờ ơ, mà cần hỏi tại sao chúng ta không đưa lịch sử dân tộc đến với các em bằng cách nào đó vừa gần gũi vừa hứng thú. Đồng thời, tôi nhận thấy rằng, trong đời đại tri thức hiện nay, học sinh hoàn toàn có thể tự mình tìm kiếm thông tin thông qua nhiều nguồn khác nhau. Vậy thì tại sao chúng ta không thử thay đổi mô hình lớp học truyền thống và để các em có cơ hội được tìm hiểu, chia sẻ những điều mà mình muốn biết? Được như vậy, có lẽ những giờ học Lịch sử sẽ thú vị và hiệu quả hơn rất nhiều. Chính vì lí do đó nên tôi đã chọn đề tài: “Áp dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học môn Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh”.
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài
Từ giữa thế kỉ XX đến nay, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế trithức, xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa đòi hỏi giáo dục phải đào tạo lớp ngườilao động mới: Thông minh, năng động, sáng tạo Yêu cầu đó buộc giáo dục phảichuyển mục tiêu đào tạo từ “biết gì?” sang “có năng lực giải quyết vấn đề gì?”
Để đạt mục tiêu đó thì việc dạy học phải chuyển từ trang bị tri thức sang bồidưỡng năng lực Các em cần tiếp cận tri thức như một quá trình nghiên cứucủa chính bản thân Trong đó vai trò của giáo viên không phải là truyền thụnhững kiến thức dưới dạng thuyết trình, trình bày mà là giúp học sinh tự xâydựng kiến thức
Trong số các môn học trong chương trình lớp 5, môn Lịch sử giúp họcsinh lĩnh hội được một số tri thức ban đầu và thiết thực về xã hội Đó là các sựkiện và nhân vật tiêu biểu trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Từ
đó hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng quan sát, mô tả, phân tích, sosánh, đánh giá mối quan hệ giữa các sự kiện trong xã hội, đồng thời vận dụngcác tri thức đã học vào thực tiễn cuộc sống Qua đó khơi dậy và bồi dưỡng tìnhyêu đất nước, hình thành thái độ đúng đắn đối với bản thân, gia đình, cộng đồng,kích thích tính ham hiểu biết về lịch sử của học sinh
Với trăn trở hiện nay, tại sao lớp trẻ rất hiểu về lịch sử các nước nhưng lại
mù mờ về lịch sử của chính dân tộc mình Chúng ta không trách các em thờ ơ,
mà cần hỏi tại sao chúng ta không đưa lịch sử dân tộc đến với các em bằng cáchnào đó vừa gần gũi vừa hứng thú Đồng thời, tôi nhận thấy rằng, trong đời đại trithức hiện nay, học sinh hoàn toàn có thể tự mình tìm kiếm thông tin thông quanhiều nguồn khác nhau Vậy thì tại sao chúng ta không thử thay đổi mô hình lớphọc truyền thống và để các em có cơ hội được tìm hiểu, chia sẻ những điều màmình muốn biết? Được như vậy, có lẽ những giờ học Lịch sử sẽ thú vị và hiệuquả hơn rất nhiều Chính vì lí do đó nên tôi đã chọn đề tài: “Áp dụng mô hình
“Lớp học đảo ngược” trong dạy học môn Lịch sử lớp 5 giúp phát triển năng lực cho học sinh”
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
Từ việc tìm hiểu cơ sở lí luận và thực trạng của việc dạy các bài về môn
Lịch sử lớp 5, đưa ra mô hình dạy học “Lớp học đảo ngược” để giúp phát triển
năng lực cho học sinh
Trang 23 Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu việc dạy học bằng mô hình “Lớp học đảo ngược” ở một số
dạng bài trong môn Lịch sử lớp 5, giúp nâng cao chất lượng dạy và học mônLịch sử
4 Kết quả đề tài:
Một số kinh nghiệm về việc giúp học sinh học tốt các bài trong môn Lịch
sử lớp 5 bằng cách vận dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học và một đĩa CD ROM gồm một số bài giảng minh họa mô hình “Lớp học đảo ngược” trong môn Lịch sử lớp 5.
5 Cấu trúc của sáng kiến kinh nghiệm
Trang 31 Cơ sở lí luận
1.1 Những vấn đề liên quan đến dạy học môn Lịch sử lớp 5:
1.1.1 Cấu trúc chương trình môn Lịch sử lớp 5:
Môn Lịch sử lớp 5 được xây dựng trên cơ sở tiếp nối những kiến thứccủa môn Lịch sử lớp 4 theo trình tự thời gian Nội dung chương trình Lịch sửlớp 5 được xây dựng theo từng giai đoạn lịch sử như sau:
Giai đoạn 1: Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ(1858-1945)
Giai đoạn 2: Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kì kháng chiến chốngthực dân Pháp (1945-1954)
Giai đoạn 3: Xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất đất nước(1954 – 1975)
Giai đoạn 4: Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước (1975 - nay)
1.1.2 Các dạng bài trong môn Lịch sử lớp 5:
1 Dạng bài về tình hình kinh tế – chính trị, văn hoá - xã hội
2 Dạng bài về nhân vật lịch sử
3 Dạng bài về các cuộc khởi nghĩa, kháng chiến, chiến dịch
4 Dạng bài về hoạt động xây dựng, sản xuất phát triển kinh tế
5 Dạng bài ôn tập, tổng kết
1.1.3 Mục tiêu của môn Lịch sử lớp 5:
Môn Lịch sử ở lớp 5 nhằm giúp học sinh đạt được các mục tiêu về:
1.1.3.1 Kiến thức:
- Biết được các kiến thức về các sự kiện, nhân vật, lịch sử tiêu biểu, tươngđối có hệ thống theo dòng thời gian lịch sử Việt Nam từ khi thực dân Pháp bắtđầu xâm lước (1858) cho tới nay
1.1.3.2 Kĩ năng:
- Hình thành kĩ năng quan sát sự vật, hiện tượng; thu nhập, tìm kiếm tưliệu lịch sử từ sách giáo khoa, trong cuộc sống gần gủi với học sinh
- Biết đặt câu hỏi trong quá trính học tập và chọn thông tin để giải đáp
- Nhận biết đúng các sự vật, sự kiện, hiện tượng lịch sử
- Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài viết, sơ đồ, bảng thống kê,phiều học tập ,…
- Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống
1.1.3.3 Thái độ:
- Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về lịch sử quê hương, đất nước
Trang 4- Có ý thức tôn trọng bảo vệ di tích lịch sử văn hoá.
- Biết yêu thiên, con người, quê hương, đất nước
1.2 Những vấn đề liên quan đến mô hình “Lớp học đảo ngược”:
1.2.1 Khái niệm về mô hình “Lớp học đảo ngược”:
Mô hình “Lớp học đảo ngược” là một mô hình giáo dục tiên tiến đangthay đổi lớp học truyền thống, được ứng dụng dựa trên sự phát triển của côngnghê thông tin và phương pháp đào tạo hiện đại đó là phương pháp dạy học lớphọc ĐẢO NGƯỢC ( Flipped classroom) Với mô hình này, học sinh phải tự họctập ở nhà qua tài liệu, video, hình ảnh, bài giảng mà giáo viên cung cấp, đồngthời, chủ động tìm kiếm thêm tư liệu Toàn bộ thời gian trên lớp sẽ dành cho cáchoạt động thực hành, giải đáp những thắc mắc của học sinh qua thông qua hoạtđộng thảo luận nhóm Còn với giáo viên, thay vì giảng giải và cung cấp thôngtin, người thầy lúc này đóng vai trò là người điều tiết hỗ trợ, giúp học sinh giảiquyết những điểm khó hiểu trong bài học mới
Như vậy, với các tư liệu cung cấp trước từ ở nhà, học sinh có thể nghe,xem nhiều lần cho đến khi hiểu bài Vì vậy, những học sinh tiếp thu chậm có
nhiều cơ hội để tiếp nhận kiến thức Thêm nữa, “Lớp học đảo ngược” tạo môi
trường dạy học tăng cường tiếp xúc và tương tác giữa thầy và trò, và giữa trò vớinhau Việc tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng của học sinh cũng được củng cốqua các hoạt động tương tác, báo cáo sản phẩm bằng sơ đồ tư duy, chia sẻ vớithầy cô, bạn bè
Mô hình “Lớp học đảo ngược” có tính khả thi cao đối với học sinh có
khả năng tự học Hiệu quả của phương pháp đã được kiểm chứng từ lâu ởnhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển mạnh mẽ như Australia, Mỹ và cácnước châu Âu…
1.2.2 Một số lưu ý khi áp dụng mô hình “Lớp học đảo ngược”:
Bên cạnh những thuận lợi đó, cũng có một số cần lưu ý khi sử dụng môhình này để đảm bảo đạt hiệu quả cao nhất:
- Giáo viên mất thời gian để chuẩn bị tư liệu, phim ảnh, bài giảng điện tử,bài giảng E-elearning để cung cấp cho học sinh Tuy nhiên, về lâu dài, giáo viên
có thể tiết kiệm thời gian khi sử dụng bài giảng nhiều lần, nhưng cũng phảithường xuyên điều chỉnh, bổ sung, cập nhật các thông tin mới
- Học sinh cũng cần có trình độ về CNTT, biết tra cứu và sử dụng tài liệutrên mạng
Trang 5- Nhiều học sinh chưa có thói quen học tập theo mô hình này, nên sẽ gặpkhó khăn và thậm chí lơ là không chịu chuẩn bị bài trước khi đến lớp
- Việc chuyển đổi vai trò từ truyền thụ sang hướng dẫn có lẽ rào cản lớnnhất đối với bản thân của mỗi người Thầy
- Mô hình “Lớp học đảo ngược” không phải có thể vận dụng cho tất cả
nội dung dạy học, vì vậy giáo viên cần phải có sự chọn lọc khi sử dụng mô hìnhnày
1.2.3 Một số kĩ thuật trong Phù hợp với mô hình Lớp học đảo ngược:
1.2.3.1 Kỹ thuật “khăn trải bàn”: Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính
hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:
- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS
- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS
* Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn trải bàn”:
- Hoạt động theo nhóm (4 người/ nhóm) (có thể nhiều người hơn)
- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa
- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề, )
- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủđề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút
- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận vàthống nhất các câu trả lời
- Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn
Trang 6Trình bày kết quả thảo luận bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn" về nội dung: Cứu đói
trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”
1.2.3.2 Kĩ thuật lược đồ tư duy: Lược đồ tư duy (còn được gọi là bản đồ khái
niệm) là một sơ đồ nhằm trình bày một cách rõ ràng những ý tưởng mang tính
kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhân hay nhóm về một chủ đề Lược đồ tưduy có thể được viết trên giấy, trên bản trong, trên bảng hay thực hiện trên máytính
* Cách tiến hành kĩ thuật “Lược đồ tư duy”:
- Viết tên chủ đề ở trung tâm, hay vẽ một hình ảnh phản ánh chủ đề
- Từ chủ đề trung tâm, vẽ các nhánh chính Trên mỗi nhánh chính viết mộtkhái niệm, phản ánh một nội dung lớn của chủ đề Nhánh và chữ viết trên đóđược vẽ và viết cùng một màu Nhánh chính đó được nối với chủ đề trung tâm.Chỉ sử dụng các thuật ngữ quan trọng để viết trên các nhánh
- Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ để viết tiếp những nội dungthuộc nhánh chính đó Các chữ trên nhánh phụ được viết bằng chữ in thường
- Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo
Trình bày kết quả thảo luận bằng kĩ thuật Sơ đồ tư duy về nội dung: Giặc dốt
trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”
Trang 71.2.3.3 Kỹ thuật chia sẻ nhóm đôi: Chia sẻ nhóm đôi (Think, Pair, Share) là một
kỹ thuật do giáo sư Frank Lyman đại học Maryland giới thiệu năm 1981 Kỹthuật này giới thiệu hoạt động làm việc nhóm đôi, phát triển năng lực tư duy củatừng cá nhân trong giải quyết vấn đề
* Cách tiến hành kĩ thuật “Chia sẻ nhóm đôi”:
- Giáo viên giới thiệu vấn đề, đặt câu hỏi mở, dành thời gian để học sinh suynghĩ
- Sau đó học sinh thành lập nhóm đôi và chia sẻ ý tưởng, thảo luận, phân loại
- Nhóm đôi này lại chia sẻ tiếp với nhóm đôi khác hoặc với cả lớp
1.2.3.4 Kỹ thuật “Hỏi Chuyên gia”:
- HS xung phong (hoặc theo sự phân công của GV) tạo thành các nhóm "chuyêngia" về một chủ đề nhất định
- Các "chuyên gia" nghiên cứu và thảo luận với nhau về những tư liệu có liênquan đến chủ đề mình được phân công
- Nhóm "chuyên gia" lên ngồi phía trên lớp học
- Một em trưởng nhóm "chuyên gia" (hoặc GV) sẽ điều khiển buổi "tư vấn", mờicác bạn HS trong lớp đặt câu hỏi rồi mời "chuyên gia" giải đáp, trả lời
môn Lịch sử với mô hình “Lớp học đảo ngược”.
- Các giáo viên trẻ có trình độ về công nghệ thông tin
- Nhiều học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, có nền tảng kiến thức khá tốt
- Học sinh ở Thành phố có nhiều điều kiện, cơ hội để đến thăm các Bảo tànglịch sử, thư viện – nhà truyền thống của quận
2.2 Khó khăn:
Học sinh hiểu biết rất mơ hồ về lịch sử Thậm chí nhiều còn nhầm lẫngiữa nhân vật lịch sử nước nhà với nhân vật lịch sử tronh phim ảnh, không hứngthú khi đến giờ học lịch sử Tình trạng trên theo ý kiến bản thân tôi là do nhữngnguyên nhân sau:
Trang 82.2.1 Nguyên nhân khách quan:
- Phim, ảnh, sách truyện về lịch sử của ta còn nghèo nàn đơn điệu , khôngphong phú, sức hấp dẫn chưa cao Nhiều thể loại chưa phù hợp với lứatuổi thiếu nhi, các em bị ảnh hưởng nhiều bởi phim truyện nước ngoài, …
- Quá trình lịch sử Việt Nam là một chặng đường gồm rất nhiều sự kiện lịch sử Thật khó để thuộc nằm lòng ngần ấy thông tin, bởi ngoài học Lịch sử, các em còn phải tiếp nhận kiến thức của nhiều môn học khác
2.2.2 Nguyên nhân chủ quan:
2.2.2.1 Về giáo viên:
- Một số giáo viên coi đó là môn phụ và dành nhiều thời gian để dạy các
môn Toán, Tiếng Việt Vì thế, giáo viên chưa dành nhiều thời gian, tâm huyếtcho việc dạy môn Lịch sử
- Giáo viên chỉ cung cấp các kiến thức một chiều, coi đó là chân lí luônluôn đúng, chưa chủ động, sáng tạo trong dạy học Vì thế, học sinh chỉ có nhiệm
vụ tiếp thu và thừa nhận các kiến thức đó, không hứng thú khi học môn Lịch sử.Mặc dù đây vốn là một môn học rất thú vị, mang đến rất nhiều kiến thức bổ íchcho học sinh, giúp học sinh thêm hiểu và tự hào về lịch sử dân tộc mình
- Giáo viên không tạo điều kiện cho học sinh được thực hành, tìm kiếmthông tin, không liên hệ thực tế cho học sinh
- Một số giáo viên mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm, khả năngcung cấp và mở rộng kiến thức còn hạn chế, chưa tổng kết, và hệ thống lại tiếntrình lịch sử từng giai đoạn để học sinh có thể ôn lại và nắm rõ kiến thức Vì thế,học sinh chưa có cái nhìn hệ thống về các sự kiện quan trọng trong từng giaiđoạn lịch sử của dân tộc
- Học sinh chưa có phương pháp học trong môn Lịch sử, việc ghi nhớ, tiếpthu kiến thức chưa chủ động và linh hoạt dẫn đến các em hay nhầm lẫn các sựkiện lịch sử với nhau
Trang 9Ví dụ: Các em nhầm lẫn giữa thời gian của lễ kí Hiệp định Giơ – ne – vơ
và Hiệp định Pa-ri hoặc đôi khi các em còn lẫn lộn giữa chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”
- Học sinh tiểu học nói chung và học sinh ở thành phố nói riêng có nhiềuvấn đề chi phối hơn là dành thời gian để đọc các sách về lịch sử, danh nhân ViệtNam
- Học sinh ít nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập; khả năngdiễn đạt những hiểu biết bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ,… còn hạn chế nênmột số HS chưa quan tâm đến môn môn học
Tóm lại, việc giúp học sinh làm thế nào để giúp học sinh học tốt các bàihọc trong môn Lịch sử lớp 5 cũng như góp phần phát triển năng lực cho học sinhthì việc đổi mới việc tổ chức dạy và học môn Lịch sử là điều cần thiết Vì vậy
việc đưa ra ý tưởng về mô hình dạy học hiện đại “Lớp học đảo ngược” giúp
phát triển năng lực học sinh trong việc dạy học môn Lịch sử là một điều thiếtyếu và nên làm
3 Vận dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” trong dạy học một số bài trong
môn Lịch sử lớp 5
3.1 Những dạng bài có thể áp dụng mô hình “Lớp học đảo ngược”:
Tùy theo đặc điểm từng dạng bài mà có thể áp dụng mô hình Lớp học đảongược Theo tôi, với những dạng bài Lịch sử có các nội dung tương đối độc lập
với nhau khá phù hợp với mô hình “Lớp học đảo ngược” Chẳng hạn một số bài
như:
Dạng bài về tình hình kinh tế – chính trị, văn hoá - xã hội
- Bài 12: Vượt qua tình thế hiểm nghèo
- Bài 16: Hậu phương những năm sau chiến dịch Biên giới
- Bài 19: Nước nhà bị chia cắt
* Mục đích chính của dạng bài này:
- Phải mô tả được tình hình nước ta như thế nào, tình cảnh đất nước, chính quyền, cuộc sống nhân dân
- Trong tình cảnh đó, chính quyền (hay nhân dân) đã làm gì, làm như thế nào và kết quả của những việc làm đó
Dạng bài về hoạt động xây dựng, sản xuất phát triển kinh tế
- Bài 21: Nhà máy hiện đại đầu tiên của nước ta
- Bài 28: Xây dựng nhà máy thuỷ điện Hoà Bình
Trang 10* Mục đích chính của dạng bài này:
- Phải giúp HS nắm được Vì sao nhà nước/ Đảng (Chính phủ) phải tiến hành hoạt động đó? Hoạt động đó nhằm mục đích gì?
- Mô tả hoạt động/ quá trình đó diễn ra như thế nào?
- Kết quả/thành tựu/vai trò/ý nghĩa của hoạt động đó đối với đất nước
- Bài 29: Ôn tập: Lịch sử nước ta từ giữa thế kỉ XIX đến nay
* Mục đích chính của dạng bài này:
- Hệ thống hoá và củng cố lại những kiến thức đã học cho học sinh
- Vẽ sơ đồ
- Lập bảng niên biểu
- Thống kê
- Nêu ý nghĩa của những sự kiện lịch sử tiêu biểu
Ngoài ra, trong chương trình học lịch sử lớp 5 còn có một số tiết dạy Lịch
sử địa phương, giáo viên cũng có thể linh hoạt dựa vào nội dung bài dạy để xây
dựng theo mô hình “Lớp học đảo ngược”.
3.2 Định hướng thiết kế các hoạt động trong mô hình “Lớp học đảo ngược”:
Mô hình “Lớp học đảo ngược” là mô hình đảo ngược lại tất cả tiến trình
dạy học của giáo viên trên lớp Trong đó, người học được coi là trung tâm và làngười tổ chức, hoạt động chính trong tiết dạy, còn người giáo viên chỉ là ngườiđịnh hướng, giúp bổ sung những kiến thức khó và chốt lại kiến thức một cáchkhái quát Chính vì đặc điểm như vậy nên tôi đã xây dựng các bước chính trong
mô hình dạy học này như sau:
3.2.1 Xây dựng hệ thống tư liệu, bài giảng:
Một trong những bước để nghịch đảo bài giảng trong việc triển khai mô
hình “Lớp học đảo ngược” là từng bước thiết kế các đoạn băng hình bài giảng
và đưa lên hệ thống quản lý học tập để người học có thể tìm hiểu từ ở nhà Sauđây là một số tư liệu giáo viên có thể cung cấp cho học sinh:
- Thông tin, tranh ảnh
- Bài giảng điện tử
Trang 11- Bài giảng E-learning
- Phim tư liệu (do giáo viên cung cấp hoặc xem trên youtube)
Các tài liệu này giáo viên có thể in ra phát cho học sinh, tải lên Youtube,tải lên Google Drive hoặc gửi qua email của cha mẹ (lúc này Phụ huynh cần hỗtrợ các em trong việc tải tài liệu)
Ví dụ: Khi dạy về bài Lịch sử địa phương Cốm làng Vòng, giáo viên có thể xây
dựng 1 bài giảng E-learning Cốm làng Vòng để học sinh tự học ở nhà:
3.2.2 Hỗ trợ, định hướng cho học sinh trong việc nghiên cứu tài liệu:
Một thao tác rất quan trọng trong việc xây dựng tiết dạy theo mô hình
“Lớp học đảo ngược” là học sinh cần có sự nghiên cứu tài liệu trước để chuẩn
bị cho tiết dạy Để thực hiện yêu cầu này, gv có thể gợi mở cho học sinh cáccách làm như sau:
- Nghiên cứu kĩ nội dung Sách giáo khoa, bản đồ, sơ đồ, hiểu biết cá nhân
- Các em cần đọc kĩ tư liệu giáo viên đã phát
- Với những nội dung cần tải về từ trên mạng (do giáo viên đã địnhhướng), các em có thể nhờ sự trợ giúp của bố mẹ để vào Google, vào email hayhọc bài giảng E-learning
- Ngoài ra, các em cần tìm kiếm thêm các thông tin mở rộng về các sựkiện lịch sử, tranh ảnh hay đoạn phim khác bằng các cách như:
+ Tự tìm kiếm thông tin, tranh ảnh, đoạn phim trên mạng Để chia sẻ vớicác bạn trên lớp, các em có thể in ra hoặc sao chép vào usb
+ Hỏi thông tin từ người thân như ông bà, bố mẹ, những người đã cónhững trải nghiệm hoặc hiểu biết thực tế ở các giai đoạn lịch sử trước đấy
+ Nhờ người thân đưa đến những nơi lưu giữ những vật chứng, hình ảnhđặc trưng cho từng giai đoạn lịch sử như: Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Dântộc học, nhà Văn hóa – Thư viện quận, nhà Văn hóa, thư viện trường GV
Trang 12khuyến khích học sinh chụp ảnh hoặc quay phim lại những hình ảnh lịch sử đó
để giới thiệu với thầy cô và bạn bè trong tiết học
Học sinh đến thăm Nhà Văn hóa –
Thư viện quận Cầu Giấy để tìm hiểu
thông tin về cốm làng Vòng
Học sinh đến thăm bảo tàng Lịch sử quốc gia đề tìm hiểu về các hình ảnh gắn liền với giai đoạn lịch sử chống thực dân Pháp xâm lược
Với trình độ của học sinh lớp 5, đặc biệt là học sinh ở thành phố, đa phầncác em đã có những kĩ năng nhất định về công nghệ thông tin như: tìm kiếmthông tin trên Google, chụp ảnh, quay phim, nên tôi nghĩ, chỉ cần chúng ta có
sự định hướng, gợi mở, chắc chắn các em sẽ thực hiện rất tốt nội dung này.Thậm chí, trong thực tế giảng dạy, tôi thấy có những em còn nhờ bố mẹ quay lạimột clip mà em đó đã phỏng vấn một số người lớn tuổi cảm nhận về một giaiđoạn, sự kiện lịch sử nào đó Đó thực sự là một sự sáng tạo rất thú vị và đángghi nhận của các em
Như vậy, học sinh vừa được hình thành cách tự học, chủ động tìm kiếmthông tin và mở rộng kiến thức thực tế, chứ không chỉ gói gọn các kiến thứctrong sách giáo khoa
Thông qua hoạt động này, học sinh được phát triển các năng lực: tự học, tìm kiếm thông tin, tự giải quyết vấn đề
3.2.3 Học sinh chia sẻ những băn khoăn, thắc mắc về tiết dạy:
Trước khi tổ chức tiết dạy trên lớp, giáo viên nên có sự trao đổi, chia sẻvới các em học sinh về những vấn đề mà các em còn băn khoăn, thắc mắc
Giáo viên có thể phân công một bạn cán sự phụ trách môn Lịch sử để ghilại những thắc mắc của các bạn Dựa vào những chia sẻ đó, giáo viên có thể xâydựng, thiết kế nội dung bài giảng sao cho phù hợp với mục đích tiết dạy và giảiđáp được những thắc mắc đó của các em
Trang 13Thông qua hoạt động này, học sinh được phát triển các năng lực: giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề,
3.2.4 Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp theo mô hình “Lớp học đảo ngược”:
Sau khi học sinh thực hiện được các bước trên thì lúc này, giáo viên sẽ rấtthuận lợi để tổ chức hoạt động dạy học trên lớp
Các hoạt động chính trong tiết Lịch sử đều có các hoạt động cơ bản sau:
- Hoạt động 1: Khởi động
- Hoạt động 2: Day bài mới
- Hoạt động 3: Củng cố - dặn dò
Tuy nhiên, ở mỗi bài dạy, tùy theo nội dung dạy học mà người giáo viên
lại sử dụng mô hình “Lớp học đảo ngược” kết hợp linh hoạt các phương pháp
khác nhau Tiết học có hiệu quả, hấp dẫn là phụ thuộc rất nhiều vào cách thức tổchức của giáo viên cũng như năng lực sư phạm của người giáo viên Bên cạnh
đó, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin trong thời đại hiện nay,người giáo viên có rất nhiều điều kiện để xây dựng hệ thống các bài giảng điện
tử, khai thác tối đa thế mạnh của công nghệ thông tin trong giảng dạy các bàihọc nói chung cũng như về môn Lịch sử – môn học sử dụng rất nhiều đến sơ đồ,lược đồ, hệ thống phim tài liệu và cần sự khái quát các sự kiện, giai đoạn lịch sử
Dựa trên việc nghiên cứu các bài dạy về thực vật trong chương trình khoahọc lớp 5, tôi xin đưa ra tiến trình cơ bản trong việc tổ chức các hoạt động dạyhọc theo mô hình Lớp học đảo ngược
3.2.4.1 Hoạt động khởi động cho bài mới:
- Giáo viên khởi động cho tiết học bằng cách giới thiệu các hình ảnh, đoạnphim hoặc đặt các câu hỏi có liên quan đến bài học, từ đó, dẫn dắt vào bài Hoạtđộng này giúp học sinh có được những định hướng ban đầu về nội dung bài học
và tạo sự hứng khởi cho học sinh để bắt đầu một giờ học
- Giáo viên kiểm tra, kiểm soát việc sưu tầm thêm thông tin, tranh ảnhcủa học sinh
3.2.4.2 Hoạt động giúp học sinh tìm hiểu kiến thức :
Đây là hoạt động trọng tâm của tiết dạy Ở hoạt động này, giáo viên thựchiện các bước chính sau:
- Giáo viên chia sẻ trước lớp những băn khoăn, thắc mắc củahọc sinh đã đưa ra từ trước tiết học