Nguyen ly sieu am dai cuong ver3 0 BS thuan

Trình bày và giải thích được hiện tượng vật lý của quá trình tạo ảnh siêu âm.. Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh siêu âm.. NỘI DUNG• LỊCH SỬ • CẤU TẠO MÁY • N

• BS NGUYỄN HOÀNG THUẤN

• BM CĐHA – ĐH Y DƯỢC CẦN THƠ

NGUYÊN LÝ SIÊU ÂM

MỤC TIÊU

1 Trình bày và giải thích được hiện tượng vật lý của quá

trình tạo ảnh siêu âm.

2 Giải thích được quá trình tạo ảnh giả.

3 Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng

hình ảnh siêu âm.

4 Trình bày được ứng dụng của các kiểu siêu âm

thường gặp.

NỘI DUNG

• LỊCH SỬ

• CẤU TẠO MÁY

• NGUYÊN LÝ TẠO ẢNH

• KIỂU TẠO HÌNH VÀ CÁC CHỈ ĐỊNH ĐẶC BIỆT

• CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

LỊCH SỬ

Các thế hệ máy siêu âm đầu tiên

Giới thiệu các thế hệ máy siêu âm

Portable ultrasound

NỘI DUNG

• LỊCH SỬ

• SƠ ĐỒ CẤU TẠO MÁY

• NGUYÊN LÝ TẠO ẢNH

• KIỂU TẠO HÌNH VÀ CÁC CHỈ ĐỊNH ĐẶC BIỆT

• CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

SƠ ĐỒ CẤU TẠO

Lưu trữ

Bàn phím

Hiệu ứng áp điện

lead zirconate titanate (PZT) Thạch anh

Đầu dò

So sánh độ phân giải

và độ xuyên thấu ?

Phân biệt đầu dò rẻ quạt và thẳng

Đầu dò rẻ quạt (convex)

Đầu dò thẳng

(linear)

Sector

Trường âm

NỘI DUNG

• LỊCH SỬ

• SƠ ĐỒ CẤU TẠO MÁY

• NGUYÊN LÝ TẠO ẢNH

• KIỂU TẠO HÌNH VÀ CÁC CHỈ ĐỊNH ĐẶC BIỆT

• CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

Nguyên lý tạo ảnh siêu âm

Sóng âm

• Sóng cơ học

• Có tần số và chu kỳ

Các tính chất khác góp phần tạo ảnh giả, suy giảm

âm,

Vận tốc truyền âm

Giúp xác định vị trí nông sâu của cấu trúc

Sự suy giảm sóng âm

Phản xạ

Tán xạ

Khúc xạ Lan truyền

Sóng phản xạ rất quan trọng đối với nguyên lý tạo ảnh siêu âm

Trở kháng âm: z

• Độ vang (độ dội) của sóng âm trong môi trường

Môi trường z (rayls)

2 1

2 2

1 1

2 2

1 1

.

.

z z

z z

v v

v

v R

Môi trường z (rayls)

Ứng dụng lâm sàng

kháng âm nhiều so với các mô còn lại

Hình ảnh siêu âm

• Độ hồi âm là gì?

• Định vị tổn thương như thế nào?

Độ hồi âm

• Độ sáng tối của hình ảnh

• Phụ thuộc vào cường độ sóng phản xạ

Độ hồi âm

Thông tin trên hình siêu âm

về đầu dò T= s/v

C M Rumack and D Levine (2017), Diagnostic Ultrasound, Elsevier,

Hình thức thể hiện sóng phản xạ

A: Amplitude

B: Bright

Take home point

THUẬN LỢI – BẤT LỢI

NỘI DUNG

• LỊCH SỬ

• SƠ ĐỒ CẤU TẠO MÁY

• NGUYÊN LÝ TẠO ẢNH

• KIỂU TẠO HÌNH VÀ CÁC CHỈ ĐỊNH ĐẶC BIỆT

• CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

Thuận lợi

Không hại

Không xâm lấn

Quan sát cơ quan trong trạng thái động ở nhiều mặt cắt

Không cần chuẩn bị gì đặc biệt

Có thể sử dụng trong lúc mổ

ỨNG DỤNG

Mode A: mắt, não thất.

Mode B: bụng tổng quát…

B: Bright

Mode TM Time Motion

Khảo sát tim

Siêu âm màu (Doppler)

• Giúp khảo sát huyết động dòng máu

• Có nhiều loại Doppler (Doppler màu, năng lượng, liên tục, xung

…)

• Chỉ định trong các bệnh lý khảo sát mạch máu

Siêu âm màu

Một số chỉ định siêu âm màu thường gặp

• Siêu âm tim

Mạch máu thận

Doppler xung động mạch đùi

Siêu âm 3 chiều

• Giúp thấy được bề mặt cần khảo sát

• Được tạo hình từ nhiều lát cắt 2 chiều

• Chỉ định trong siêu âm thai: giúp khảo sát dị dạng

• Có 2 kiểu chính: bề mặt và đa lát cắt

Hình 3D (kiểu bề mặt)

Hình 3D – kiểu đa lát

• SA khớp, não thất, …

NỘI DUNG

• LỊCH SỬ

• SƠ ĐỒ CẤU TẠO MÁY

• NGUYÊN LÝ TẠO ẢNH

• KIỂU TẠO HÌNH VÀ CÁC CHỈ ĐỊNH ĐẶC BIỆT

• CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG CHẤT

LƯỢNG HÌNH ẢNH

• Mô

– Vận tốc truyền âm – Trở kháng âm

– Độ nông- sâu

• Đầu dò

– Số kênh – Tần số – Focus – Tia thứ

• Màn hình

– Bright – Contrast

KẾT LUẬN

• Vật lý rất quan trọng

• Hiểu được nguyên lý tạo ảnh sẽ giúp giảm sai sót trong chẩn đoán, điều chỉnh được hình ảnh rõ nét

Tài liệu tham khảo

TIẾNG VIỆT

• Nguyễn Phước Bảo Quân, Siêu Âm Bụng Tổng Quát – NXB Y Học.

TIẾNG ANH

• Joseph Woo, A Short History of the development of Ultrasound in

www.ob-ultrasound.net/history3.html

• Rumack, C M., & Levine, D (2017) Diagnostic Ultrasound (5th ed.):

Elsevier.