PHONG cáh làm VIỆC của đội NGŨ cán bộ LÃNH đạo, QUẢN lý ở VIỆT NAM HIỆN NAY (1)

Để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý có đủ năng lực, phẩm chấtchính trị cũng như có phong cách làm việc khoa học, dân chủ và gắn bó vớiquần chúng hơn hơn, đáp ứng được yêu cầu của

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Người cán bộ lãnh đạo quản lý luôn được coi là một trong những nhân tốquan trọng quyết định đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng, của công việcđược giao Như lời chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định:

"Cán bộ là gốc của công việc", công việc thành công hay thất bại đều docán bộ tốt hay kém, không có đội ngũ cán bộ tốt thì đường lối nhiệm vụ chính trịđúng cũng không thể trở thành hiện thực Trong đội ngũ cán bộ nói chung, cán

bộ lãnh đạo quản lý là là cái gốc của cái gốc đó, là lực lượng nòng cốt, là nhân

tố quan trọng nhất của bộ máy tổ chức của Đảng và Nhà nước

Trong hơn 20 năm đổi mới vừa qua, đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý đãđóng góp phần quan trọng làm nên những thành tựu hết sức to lớn của côngcuộc công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước Những thành côngtrong sự nghiệp cách mạng, đổi mới đất nước đều in đậm dấu ấn của họ

Tuy nhiên hiện nay, đôi ngũ cán bộ đặc biệt là cán bộ lãnh đạo quản lý ởnước ta còn chưa đáp ứng được yêu cầu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ,phẩm chất đạo đức chính trị suy thoái, xuống cấp Đặc biệt là phong cách làmviệc còn chưa thực sự dân chủ, thiếu kỷ cương, chưa sâu sát cơ sở, sâu sát quầnchúng, làm việc thiếu chương trình, kế hoạch, nói chưa đi đôi với làm xã rờiquần chúng, nhũng nhiễu nhân dân…đã và đang làm giảm niềm tin đối với nhândân và gây trở ngại cho tiến trình đổi mới đất nước

Để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý có đủ năng lực, phẩm chấtchính trị cũng như có phong cách làm việc khoa học, dân chủ và gắn bó vớiquần chúng hơn hơn, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá hiệnđại hoá đất nước trong giai đoạn hiện nay Tác giả tiểu luận này mạnh dạn chọn

đề tài: Phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay làm đối tượng nghiên cứu, góp một phần nhỏ bé vào sự nghiệp đào tạo,

bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong thời gian qua, đã có rất nhiều sách báo, công trình nghiên cứu vềđội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam, tuy nhiên những công trình nghiêncứu về phong cách làm việc của đội ngũ này còn chưa nhiều

Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:

Công trình nghiên cứu của các tác giả Liên Xô và Tiệp Khắc do Nguyễn

Lan dịch có nhan đề "Bàn về phong cách lãnh đạo và quản lý", NXB Bộ giao

thông và vận tải, 1974 Trong đó có nêu ra những tiêu chuẩn cần thiết của ngườilãnh đạo quản lý trong lĩnh vực kinh tế

Sách "Phong cách lãnh đạo" của Võ Thành Khối, NXB TP Hồ Chí Minh,

2000; tác giả đã nêu ra một số vấn cơ bản về hoạt động lãnh đạo và phong cáchlãnh đạo và các nhân tố ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo

Bài viết "Đổi mới phong cách lãnh đạo trước những đòi hỏi của đất nước

hiện nay" của Trần Nhật Duật đăng trên tạp chí Tâm lý học số 1 năm 2006 Trong

bài viết này, tác giả đã đưa ra khái niệm phong cách lãnh đạo, những vấn đề cầnchú ý trong xây dựng phong cách lãnh đạo mới của nhà cán bộ lãnh đạo quản ởViệt Nam hiện nay

Công trình nghiên cứu của Vũ Văn Hiền về: "Xây dựng đội ngũ cán bộ

lãnh đạo quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước", NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007 Trong đó các tác giả

đã phân tích thực trạng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ở nước ta trong giaiđoạn hiện nay

Nhìn chung, hầu hết các công trình nói trên mới chỉ đề cập đến những vấn

đề cơ bản của phong cách lãnh đạo của những người đứng đầu các cơ quan, đơn

vị Chưa có công trình nào chỉ bàn chuyên sâu về phong cách làm việc của cán

bộ lãnh đạo, quản lý và xây dựng phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạoquản lý ở nước ta hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Khái quát đặc điểm chính trong phong cách làm việc của đội ngũ quản lýlãnh đạo ở nước ta hiện nay Nêu ra thực trạng phong cách làm việc của đội ngũnhững nhà lãnh đạo quản lý lãnh đạo ở Việt Nam, đồng thời chỉ ra nguyên nhâncủa thực trạng đó.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Chỉ ta những mặt tích cực trong phong cách làm việc của cán bộ lãnhđạo trong những năm đổi mới vừa qua

- Làm rõ những hạn chế trong phong cách làm việc của đội ngũ cán bộlãnh đạo quản lý

- Nêu ra những nguyên nhân chủ yếu của những mặt tích cực và hạn chếtrong phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ lãnh đạo từ đó kiến nghị một số giảipháp xây dựng phong cách làm việc mới cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở Việt Nam

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Tiểu luận tập trung nghiên cứu phong cách làm việc của đội ngũ cán bộlãnh đạo quản lý ở Việt Nam từ sau khi đất nước tiến hành đổi mới đến giaiđoạn hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

- Thứ nhất, Dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

- Thứ hai, dựa vào những chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng

Cộng sản Việt Nam về xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý trong giai đoạnđẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong nghiên cứu và trình bày tiểu luận sử dụng các phương pháp nghiên cứuchung của chủ nghĩa Mác- Lênin đó là: nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kếthơp với các phương pháp Lôgíc-Lịch sử, phương pháp Phân tích - Tổng hợp

5 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận gồm

2 chương, 8 tiết

NỘI DUNG Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA CÁN BỘ LÃNH

ĐẠO QUẢN LÝ 1.1 Những khái niệm cơ sở

1.1.1 Khái niệm lãnh đạo

Theo lý thuyết điều khiển, khái niệm lãnh đạo được hiểu như sau:

"Lãnh đạo là định hướng và tác động vào đối tượng nào đó với tư cách là một hệ thống sao cho hệ thống ấy hoạt động một cách bình thường và phát triển theo hướng đã định''[21, tr.10]

Theo cách định nghĩa này thì hoạt động lãnh đạo chỉ có thể diễn ra với sự tồn tại và quan hệ với nhau của ba bộ phận là chủ thể; đối tượng và bản thân sự

định hướng, tác động Nói cách khác, hoạt động lãnh đạo bao gồm 3 yếu tố Một

là, Chủ thể lãnh đạo; Hai là, Đối tượng lãnh đạo; Ba là, Sự tác động từ chủ thể

lãnh đạo đến đối tượng lãnh đạo và ngược lại

1.1.2 Khái niệm quản lý

Theo Võ Thành Khối, quản lý có nghĩa là: "Coi chừng, giữ gìn, trông coi,tức là điều hành một đối tượng nào đó sao cho đối tượng ấy diễn ra một cáchbình thường hoặc phát triển được theo những mục tiêu xác định"[21, tr.5]

Mối quan hệ giữa lãnh đạo và quản lý:

"Lãnh đạo" và "quản lý" là hai khái niệm vừa có những điểm tương đồng,lại vừa có những điểm khác biệt và trong thực tế thực hiện sự lãnh đạo và sựquản lý cũng đòi hỏi những nội dung khác nhau

"Lãnh đạo" định hướng cho đối tượng, bao gồm xác định mục tiêu cho nó

và đảm bảo sao cho đối tượng không lệch khỏi mục tiêu đã xác định

Còn "quản lý" là "trông coi", "chăm sóc" cho đối tượng

Tuy nhiên giữa lãnh đạo và quản lý lại có mối liên hệ, tác động tới nhau.Lãnh đạo định hướng cho đối tượng, tức chỉ mục tiêu cho nó mà không "trông

coi", "chăm sóc" thì cũng không thể tự đi đến mục tiêu; ngược lại "trông coi",

"chăm sóc" tử tế mà không theo mục tiêu nào thì chăm sóc chẳng để làm gì

Vì vậy, khái niệm "lãnh đạo" và "quản lý" trong thực tế bao giờ cũng cóliên quan đến nhau một cách chặt chẽ, không tách rời nhau thậm chí là thốngnhất với nhau Cho nên, ở nước ta nhiều người thường đồng nhất khái niệm

"lãnh đạo" với khái niệm "quản lý"

1.1.3 Khái niệm phong cách lãnh đạo

Theo Nguyễn Lan trong cuốn sách Bàn về phong cách lãnh đạo và

Theo Võ Thành Khối trong cuốn sách "Bàn về phong cách lãnh đạo":

"Phong cách lãnh đạo chính là một hình thái đặc thù hay là một đặctính xác định cuả hoạt động lãnh đạo được thể hiện ra một cách cụ thểthành một đặc tính xác định trong việc định hướng mục tiêu lãnh đạo, trongviệc thực hiện hành động lãnh đạo, trong việc lựa chọn và sử dụng phươngpháp lãnh đạo"[21, tr38]

Đồng thời tác giả cũng có đưa ra một cách tiếp cận khác về khái niệmnày, theo đó phong cách lãnh đạo còn được hiểu là: "Một đặc tính xác định của

sự phối hợp giữa người lãnh đạo với tập thể mànó lãnh đạo mà một chủ thể lãnhđạo nào đó cùng với đối tượng lãnh đạo của nó có thể thực hiện một cách lặp đilặp lại tương đối ổn định trong toàn bộ hoạt độnglãnh đạo của mình hoặc trongnhững giai đoạn, những tình huống nhất định"[21, tr 208]

Khái niệm này của Võ Thành Khối cũng có một số nét tương đồng vớikhái niệm của Trần Nhật Duật đưa ra:

"Phong cách lãnh đạo là những cách thức, phương pháp, lối làm việcriêng ổn định và độc đáo của người lãnh đạo thể hiện thông qua hệ thống thái

độ, hành vi, cử chỉ, diện mạo của người đó, là một trong những nhân tố cơ bảnquyết định chất lượng và hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý"[4, tr 5]

1.1.4 Khái niệm phong cách lãnh đạo, quản lý

Theo các tác giả trong Tập bài giảng Kỹ năng lãnh đạo, quản lý của Khoa

chính trị học- Học viện Báo chí và Tuyên truyền:

"Phong cách lãnh đạo, quản lý là kiểu hoạt động đặc thù của nhà lãnh đạo,quản lý được hình thành trên cơ sở sự kết hợp chặt chẽ và tác động qua lại biệnchứng giữa yếu tố tâm lý chủ quan của nhà lãnh đạo và yếu tố môi trường xã hộitrong hệ thống quản lý"[22, tr.7]

Như vậy, chúng ta có thể hiểu phong cách lãnh đạo quản lý chính làphương pháp, cách thức làm việc của nhà lãnh đạo quản lý, là dạng hành vi của

họ thể hiện các nỗ lực ảnh hưởng tới hoạt động của những người khác

1.1.5 Phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý

Hiện nay, chúng ta khó có thể phân biệt được rõ ràng giữa khái niệm "nhàlãnh đạo quản lý" và "người cán bộ, quản lý", đã có không ít người đống nhấthai khái niệm này với nhau Và theo ý kiến chủ quan của người viết tiểu luậnnày thì hai khái niệm này có nội hàm tương đối đồng nhất với nhau cùng để chỉnhững người làm làm công tác lãnh đạo, quản lý trong các tổ chức có liên quanđến con người

Cũng giống như vậy, "phong cách lãnh đạo, quản lý" và "phong cách làmviệc của nhà lãnh đạo, quản lý", về thực chất cũng chỉ là một khái niệm để chỉcách thức lãnh đạo và quản lý của những người có quyền lực trong tổ chức vớicác thành viên trong tổ chức của mình

Từ những khái niệm và cách hiểu như trên, ta có thể đưa ra khái niệmphong cách làm việc của nhà lãnh đạo quản lý (hay chính là phong cách làmviệc của cán bộ lãnh đạo quản lý):

"Là tổng thể các phương pháp đặc trưng và ổn định nhất nhằm giải quyết những nhiệm vụ nảy sinh trong quá trình thực hiện chức năng lãnh đạo quản lý"[22 tr.7]

1.2 V.I Lênin với vấn đề cán bộ và phong cách làm việc của người cán bộ lãnh đạo, quản lý

Trong những ngày đầu của cách mạng, Lênin cũng đó chỉ rõ: "Trong lịch

sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu nó không đào tạo

ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiênphong có đủ năng lực tổ chức và lãnh đạo phong trào"[19, tr 14]

Trong suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Lênin luôn chú ýquan tâm xây dựng đội ngũ lãnh đạo trong đó có phong cách của người cán bộ

và chính Lênin là một tấm gương sáng về phong cách làm việc khoa học Điều

đó được chứng minh qua công việc hằng ngày; qua cách làm lãnh đạo, nguyêntắc làm việc, lời nói, cử chỉ, diện mạo và sự dày công nghiên cứu xây dựng, pháttriển, tổng kết, đưa ra lý luận khoa học của Chủ nghĩa Mác vào thực tiễn cáchmạng nước Nga để đi đến thắng lợi Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin vềphong cách người lãnh đạo được thể hiện trong các tác phẩm, bài nói, bài viếtcủa Người và tất cả đến nay vẫn cũn giữ nguyên giá trị Theo Lênin, phong cáchlàm việc của người lãnh đạo quản lý phải thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, Tuân thủ nghiêm túc các nguyên tắc của Đảng và Nhà nước,

trước hết là nguyên tắc dân chủ Khi bàn về vai trí tập trung quyền lực củangười lãnh đạo trong quá trình xây dựng chính quyền mới Lênin nhấnmạnh nguyên tắc tập trung dân chủ trong việc sử dụng quyền lực Ngườichỉ rõ, cán bộ cách mạng có phong cách khoa học và làm việc có hiệu quả

là người tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, sử dụng đúng quyền lựccủa mình vào thực tiễn lãnh đạo quản lý

đi đôi với chống những hiện tượng quan liêu, thiếu trách nhiệm của người lãnhđạo Về vấn đề này, Lênin nhắc nhở:

"Lãnh đạo tập thể là điều cần thiết để giải quyết công việc của nhànước công nông, nhưng mọi sự thái quá về lãnh đạo tập thể, mọi sự lệchlạc đưa đến tình trạng chậm chạp, quan liêu, thiếu tinh thần trách nhiệm…hiện tượng thiếu trách nhiệm, lấy cớ lãnh đạo tập thể, đó là một tai hoạnguy hiểm nhất" [25, tr52- 53]

Người cũng chỉ rõ:

"Chế độ tập thể lãnh đạo là cần thiết trong việc thảo luận các vấn đề cơbản thì cũng cần có chế độ trách nhiệm cá nhân và cá nhân điều khiển để tránhhiện tượng lề mề và hiện tượng trốn tránh trách nhiệm."[24, tr 486]

Thứ hai, trong quá trình giải quyết công việc, người cán bộ lãnh đạo, quản

lý phải liên hệ mật thiết với người cán bộ dưới quyền và quần chúng nhân dân.Quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử Vì vậy, trong hoạt độngcách mạng, người cán bộ lãnh đạo quản lý phải luôn luôn liên hệ mật thiếtvới nhân dân Đây là điều kiện tất yếu đảm bảo thành công của người lãnhđạo ở bất cứ cơ quan nào, tổ chức nào của Đảng cũng như của Nhà nước.Người lãnh đạo quản lý phải tin tưởng, động viên và biết phát huy sứcmạnh của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đấu tranh vì lợi ích thiết thực củaquần chúng nhân dân lao động

Lênin chỉ rõ rằng: "Chỉ có người nào tin tưởng vào nhân dân, dấn mìnhvào nguồn sáng tạo sinh động của nhân dân, mới là người chiến thắng và giữđược chính quyền" [25, tr 35].

Lênin cũng chỉ dẫn phương pháp tốt nhất để tiếp cận quần chúng nhândân là tích cực lôi cuốn nhân dân tham gia công việc quản lý của nhà nước Sựtham gia của nhân dân có thể bằng hình thức trực tiếp như tham gia trong bộmáy nhà nước, hoặc gián tiếp thông qua các cuộc bầu cử những người đại diệncho lợi ích của mình vào bộ máy nhà nước

Thứ ba, phương pháp làm việc khoa học, sự thống nhất giữa nói và làm,

giữa lý luận và thực tiễn lãnh đạo

Từ hoạt động lãnh đạo cách mạng, nghiên cứu lý luận và tổng kết thựctiễn, Lênin đã chỉ rõ: mọi hoạt động của người lãnh đạo quản lý phải dựa trên cơ

sở khoa học; mọi quyết định, chính sách được đưa ra đều phải có căn cứ khoahọc, chứ không thể chủ quan, cảm tính Bản thân Lênin luôn nêu gương mẫumực về tác phong, phong cách lối làm việc nghiêm túc, khoa học Theo Lênin,mọi quan điểm của người lãnh đạo đưa ra đều dựa trên sự suy nghĩ sâu sắc, toàndiện bằng những tư liệu khoa học và thực tiễn; phải thống nhất giữa lời nói vàviệc làm, giữa lý luận và thực tiễn, phải kết hợp một cách hữu cơ hoạt động lýluận và hoạt động thực tiễn đòi hỏi lý luận phải được đúc rút từ tổng kết thựctiễn, còn thực tiễn phải được soi sáng bằng lý luận

Thứ tư, Tính kỷ luật, tinh thần tự phê bình và phê bình, kiên quyết chống

chủ nghĩa quan liêu Theo Lênin, bất kỳ tổ chức, tập thể hay cá nhân nào khithực hiện công việc cũng phải có kỷ luật, đồng thời phải nghiêm túc tự phê bình

và phê bình Đối với người lãnh đạo, tính kỷ luật càng trở nên cần thiết vì họ làđầu tầu của một tổ chức, nếu không có tính kỷ luật nghiêm minh thì tập thể sẽmất kỷ cương, người lãnh đạo quản lý sẽ mất dần vai trò lãnh đạo của mình

Người lãnh đạo quản lý phải tuân thủ kỷ cương, hoàn thành trách nhiệm,luôn luôn đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình trong Đảng, gương mẫu trong

lối sống, hành vi, cách ứng xử và giao tiếp gần gũi với nhân dân, Lênin khẳngđịnh, sở dĩ chính quyền Xô viết thắng lợi chính là vì:

"Ngay từ đầu, nó đó áp dụng những nguyên tắc mà chủ nghĩa xã hộixưa nay vẫn hằng dạy, nó dựa vào quần chúng một cách triệt để và cươngquyết" [25, tr 323]

Để hình thành phong cách lónh đạo quản lý với các nội dung trên, trướchết và chủ yếu từng người lãnh đạo phải tích cực, thường xuyên tự rèn luyệnmình, đồng thời tổ chức đảng và nhà nước phải giúp đỡ họ Chăm lo đào tạo cán

bộ một cách toàn diện là điểm mấu chốt để hình thành phong cách lãnh đạo củangười cán bộ cách mạng

Lênin luôn coi việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là công việc quan trọng củaĐảng Công tác cán bộ cần chú ý đến tất cả các khâu đào tạo, bố trí, bồi dưỡng

và rèn luyện cán bộ lãnh đạo quản lý trong thực tiễn

Người coi tiêu chuẩn hàng đầu trong xây dựng phong cách lãnh đạo củangười cán bộ lãnh đạo quản lý là: Coi trọng năng lực chuyên môn, giác ngộchính trị; có kinh nghiệm quản lý, gần gũi gắn bó với cấp dưới và công việc củatập thể Và yêu cầu không thể thiếu của người cán bộ lãnh đạo quản lý là là nănglực chuyên môn, Lênin cho rằng:

"Muốn quản lý thì phải là người thông thạo chuyên môn, phải biết mộtcách đầy đủ và chính xác tất cả những điều kiện của sản xuất; phải hiểu được kỹthuật của nền sản xuất, phải có một cách nhìn khoa học nhất định Đó là nhữngđiều kiện mà bất luận thế nào chúng ta cũng phải có đầy đủ, nhưng không phảibẩm sinh ra là người đó có nghệ thuật quản lý rồi mà phải trải qua kinh nghiệmmới có được" [25, tr 248]

Toàn bộ những nội dung về phong cách của người lãnh đạo quản lý đượcLênin đề cập đến đều rất đúng đắn và và khoa học trong rèn luyện đội ngũ cán

bộ lãnh đạo, quản lý Chính những tư tưởng này đã được áp dụng rất thành côngtrong việc xây dựng đội ngũ cán bộ của Liên xô, góp phần to lớn vào thắng lợicủa chủ nghĩa xã hội ở Liên xô Đồng thời những tư tưởng này cũng có ảnh

hưởng nhất định đến việc xây dựng phong cách của nhà lãnh đạo quản lý ởViệt Nam hiện nay, đặc biệt từ sau khi đất nước ta tiến hành công cuộc đổimới đất nước.

1.3 Hồ Chí Minh với vấn đề cán bộ và phong cách làm việc của cán

bộ lãnh đạo quản lý

Sinh thời Hồ Chí Minh rất quan tâm tới công tác cán bộ và huấn luyệncán bộ của Đảng Tư tưởng về công tác cán bộ của Người nhằm xây được độingũ cán bộ vừa "Hồng" vừa "Chuyên", có năng lực lãnh đạo, biết tổ chức quầnchúng, thực hiện tốt nhiệm vụ của cách mạng nước ta, đi đến mục tiêu đã chọn

Những tư tưởng cơ bản của người về xây dựng cán bộ và phong cách làmviệc của người cán bộ được thể hiện rất rõ nét trong các bài nói chuyện, trongcác sách, báo mà người viết Theo người, phong cách làm việc của người cán bộlãnh đạo quản lý phải được thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, kết hợp tính nguyên tắc cứng rắn với biện pháp thực hiện

linh hoạt, mềm dẻo.

Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến phong cách làm việc, lãnhđạo, quản lý của cán bộ, đảng viên Về mặt này, Người đã để lại cho chúng

ta nhiều giáo huấn quan trọng, đặc biệt trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm

việc" Sau Cách mạng Tháng Tám, trên cương vị là người sáng lập Đảng và

là Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng, rènluyện phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý

Yêu cầu quan trọng đầu tiên trong phong cách làm việc của người lãnhđạo, quản lý là phải có sự thống nhất giữa tính Đảng, tính nguyên tắc caovới tính năng động, sáng tạo, sự nhạy cảm với cái mới

“Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốtđường lối chính sách của Đảng Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân laođộng lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sứcphục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫutrong mọi công việc”[14, tr 285]

Trong mọi công tác, tuỳ theo hoàn cảnh cụ thể, người lãnh đạo, quản

lý có thể sử dụng nhiều hình thức, biện pháp khác nhau để hoàn thành chứctrách, nhiệm vụ của mình Tuy nhiên, ở đây cần có sự vững vàng, khôngthay đổi trong những vấn đề thuộc về nguyên tắc Những vấn đề có tínhchiến lược, quan điểm, đường lối của Đảng, mục tiêu, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước là bất biến, phải giữ vững như sắt đá

Thứ hai, kết hợp tính cách mạng với tính khoa học

Nhiệt tình cách mạng là yếu tố cơ bản trong phẩm chất của người cán bộlãnh đạo Vì có nhiệt tình cách mạng, người cán bộ lãnh đạo mới say mê, tận tuỵvới công việc để tìm ra những phương án sáng tạo nhằm thực thi nhiệm vụ đạthiệu quả cao Chính lòng thiết tha yêu nước, thương dân là động lực lớn thôithúc người lãnh đạo, quản lý chuyên tâm lo toan công việc Chỉ có tận tuỵ, say

mê với công việc, người lãnh đạo, quản lý mới có sự tìm tòi sáng tạo, mới đềxuất được những ý kiến hay, mới hình thành được những phương án sáng tạo đểthực thi được nhiệm vụ đạt hiệu quả cao

Hồ Chí Minh cho rằng các cán bộ, đảng viên nhất là cán bộ lãnh đạo,quản lý nhờ có tinh thần anh dũng, gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ đisau, mà đã làm nên những thành tích rất vẻ vang Không những vậy, người cán

bộ lãnh đạo, quản lý còn phải là người được trang bị các tri thức khoa học Nhiệttình cách mạng chỉ thực sự đem lại hiệu quả khi nó được thống nhất với các trithức khoa học và trên cơ sở khoa học Nếu cán bộ lãnh đạo, quản lý thiếu trithức, không am hiểu và thành thạo công việc thì sẽ là người cán bộ kém về nănglực công tác, chỉ có phong cách làm việc kinh nghiệm chủ nghĩa, áp đặt giáođiều, bảo thủ, trì trệ Thiếu tính khoa học cũng dẫn đến khó quyết đoán côngviệc, thiếu tự tin, dễ nghiêng ngả, nhất là khi cách mạng chuyển giai đoạn.Người cán bộ dễ chao đảo, lệch lạc phương hướng, dẫn tới có thể chuyển từ cựcnày sang cực khác và hành động một cách tuỳ tiện, vô nguyên tắc

Hồ Chí Minh cho rằng tính khoa học phải được đảm bảo bằng tri thứckhoa học, do vậy nếu không chịu khó học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ

về chính trị, văn hoá, nghiệp vụ cũng như ít hiểu biết về tình hình trong và ngoàinước, ít nghiên cứu lý luận và thực tiễn nên gặp thuận lợi dễ lạc quan, gặp thànhcông sớm mắc phải căn bệnh kiêu ngạo cộng sản nhưng khi gặp khó khăn dễdao động bi quan, lập trường cách mạng không vững, thiếu độc lập suy nghĩ,thiếu chủ động sáng tạo

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở các cán bộ lãnh đạo quản lý:

"Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời Suốt đời phải gắn liền lý luậnvới công tác thực tế Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi Thếgiới ngày càng đổi mới, nhân dân ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếptục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân"[14, tr 285]

"Bất kỳ ở hoàn cảnh nào, đảng viên và cán bộ cần phải luôn luôn ra sứcphấn đấu, ra sức làm việc, cố gắng học tập để nâng cao trình độ văn hoá, tri thức

và chính trị của mình"[14, tr 285]

Thứ ba, kết hợp tập thể lãnh đạo với cá nhân phụ trách và quyết đoán

Cán bộ lãnh đạo, quản lý là những người có trọng trách trong một tập thể.Bởi vậy, xây dựng phong cách làm việc đúng đắn, trước hết, phải xây dựngphong cách làm việc dân chủ, tập thể Thực hành nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cánhân phụ trách Bởi vì một người dù tài giỏi đến đâu cũng không thể nắm đượchết mọi mặt của một vấn đề, cũng không thể biết hết được mọi việc trong đơn vịcũng như đời sống xã hội Cho nên, cần phải có cách làm việc tập thể để pháthuy được trí tuệ của tập thể, của đông đảo quần chúng nhân dân nhằm hoànthành sự nghiệp của một tập thể, một đơn vị hay địa phương mà người cán bộlãnh đạo quản lý Tập thể lãnh đạo là dân chủ Lãnh đạo không phát huy trí tuệtập thể, thì sẽ dẫn đến cái tệ bao biện, độc đoán, chủ quan, chuyên quyền

Có ý thức tập thể cao, biết tạo ra bầu không khí làm việc dân chủ, tôntrọng và lắng nghe ý kiến tập thể, phát huy trí tuệ tập thể, nhưng lại không cótính quyết đoán, không dám chịu trách nhiệm cá nhân trước tập thể, thì khôngthể có những quyết định kịp thời đáp ứng yêu cầu cuộc sống đòi hỏi và côngviệc cũng không thể tiến triển được

Phong cách làm việc của người cán bộ lãnh đạo, quản lý đúng đắn là phảikết hợp thống nhất giữa cách làm việc dân chủ tập thể với tính quyết đoán, dámchịu trách nhiệm cá nhân trước tập thể, quốc dân đồng bào, kịp thời đưa ranhững quyết định đúng Những hiện tượng coi thường tập thể, hoặc dựa dẫm, ỷlại tập thể, không dám quyết đoán, không nêu cao trách nhiệm cá nhân đều làmtrì trệ, suy yếu năng lực lãnh đạo, hiệu quả quản lý của người cán bộ.

Thứ tư, thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, nói với làm

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rõ: "Lý luận là sự tổng kết những kinhnghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích tụlại trong quá trình lịch sử” [13, tr 497]

"Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trongcông việc thực tế Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”, làm màkhông có lý luận thì không khác gì đi mò trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hayvấp váp”[11, tr 47]

Cán bộ lãnh đạo quản lý cần phải có lý luận mới có thể hoàn thành nhiệm

vụ của mình Một trong những yêu cầu về phong cách làm việc của cán bộ lãnhđạo, quản lý là không được "lý luận suông", mà phải có năng lực vận dụng lýluận vào thực tiễn

Hồ Chí Minh chỉ rõ:

"Học tập chủ nghĩa Mác- Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc,đối với mọi người và đối với bản thân mình; là học tập những chân lý phổ biếncủa chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thựctiễn ở nước ta"[14, tr 292]

Người chủ trương “phải gắn lý luận với công tác thực tế” Mọi chủtrương, chính sách của Đảng một mặt phải xuất phát từ tình hình cụ thể, mặtkhác lý luận còn phải có nhiệm vụ giải thích cho quần chúng hiểu và thực hiệncác chủ trương, chính sách đó Như thế “lý luận mới không tách rời thực tế”

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh là đạo đức gắn liền với hành động, nói

để làm nhất là nói về đạo đức phải đi đôi với thực hành đạo đức, mà phải làm có

hiệu quả Nếu một người làm việc gì cũng không có hiệu quả, theo Hồ Chí Minhkhông thể coi là một người có đạo đức Mà không có đạo đức thì không thể làmngười lãnh đạo, quản lý Người nói: “Phải lấy kết quả thiết thực đã giúp sức baonhiêu cho sản xuất và lãnh đạo sản xuất mà đo ý chí cách mạng của mình Hãykiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lối làm việc khôngnhằm mục đích nâng cao sản xuất”[ 15, tr 312].

Cả cuộc đời Hồ Chí Minh là một tấm gương mẫu mực về sự nhất quántuyệt vời giữa nói và làm, để cho các thế hệ cán bộ lãnh đạo, quản lý nước ta họctập và làm theo

Thứ năm, phong cách làm việc quần chúng

Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên cán bộ, đảng viên nói chung và các cán bộlãnh đạo, quản lý trong mọi công tác của Đảng, của Chính phủ, Đoàn thể, phongcách làm việc tốt nhất là phải:

Từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng Nghĩa là gom góp mọi ýkiến rời rạc, lẻ tẻ của quần chúng, rồi phân tích nó, nghiên cứu nó, sắp đặt nóthành những ý kiến có hệ thống Rồi đem nó tuyên truyền, giải thích cho quầnchúng và làm nó thành ý kiến của quần chúng, và làm cho quần chúng giữ vững

và thực hành ý kiến đó Đồng thời, nhân lúc quần chúng thực hành, ta xem xétlại, coi ý kiến đó có đúng hay không Rồi lại tập trung ý kiến của quần chúng,phát triển những ưu điểm, sửa chữa những khuyết điểm, tuyên truyền, giải thích,làm cho quần chúng giữ vững và thực hành

Hồ Chí Minh dành nhiều công sức giáo dục cho các cán bộ lãnh đạoquản lý phong cách làm việc đi sâu, đi sát quần chúng, mong muốn họ trởthành những người lãnh đạo, quản lý được dân tin, dân yêu, dân phục, dântheo, dân ủng hộ

Cán bộ lãnh đạo quản lý không được quan liêu, hách dịch, coi thườngquần chúng nhân dân Phải biết đời sống thực của nhân dân như thế nào, khảnăng thực của nhân dân ra sao? họ đang nghĩ và đang mong muốn những gì?Mỗi lời nói, mỗi việc làm của người cán bộ phải phù hợp với quần chúng, phản

ánh đúng được khát vọng của quần chúng Cán bộ phải biết được những bănkhoăn trăn trở của dân để kịp thời uốn nắn và tháo gỡ cùng dân

Người khuyên cán bộ không nên:

"Là người cán bộ phụ trách nhưng xa rời thực tế, xa rời quần chúng Đốivới công việc thì không điều tra nghiên cứu kỹ lưỡng Chỉ đạo thì đại khái,chung chung Không lắng nghe ý kiến của quần chúng, tác phong không dânchủ, Sợ phê bình và tự phê bình Không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thểphân công phụ trách"[16, tr 111]

"Cán bộ phải đi sát thực tế thường xuyên đấu tranh chống tư tưởng lạchậu bảo thủ, phát huy tư tưởng tiên tiến Cán bộ tỉnh phải đến các huyện, các

xã Cán bộ huyện phải đến tận các xã, các thôn Cán bộ phải chân đi, mắt thấy, tainghe, miệng nói, tay làm, óc nghĩ, để thiết thực điều tra, giúp đỡ, kiểm soát rút kinhnghiệm, trao đổi kinh nghiệm giúp đỡ nông dân và hỏi dân"[ 12, tr 392]

Cán bộ lãnh đạo, quản lý phải liên hệ mật thiết với dân để tuyên truyền giáodục dân, giúp dân hiểu đúng, hiểu thấu các chủ chương, chính sách của Đảng, Nhànước, biến các chủ chương chính sách ấy thành hành động thực tiễn, phong tràocách mạng Họ phải nắm được tâm tư, nguyện vọng và cả những trăn trở, bức xúccủa quần chúng, kịp thời phản ánh với Đảng và Nhà nước để Đảng và Nhà nước cónhững điều chỉnh hợp lý trong chỉ đạo, điều hành

Cán bộ phải có phong cách làm việc liên hệ mật thiết với quần chúng bởicán bộ vừa là người lãnh đạo vừa là công bộc của dân Bất kỳ ở địa vị nào, làmcông tác gì, chúng ta đều là đầy tớ của nhân dân, cơm chúng ta ăn, áo chúng tamặc, vật liệu chúng ta dùng đều do mồ hôi nước mắt của nhân dân mà ra Cógần dân, hiểu dân, tin dân và được dân tin yêu mến phục, người cán bộ mới

có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình Liên hệ mật thiết với dân còn là đểhọc hỏi dân, để làm tốt chức năng cầu nối giữa dân với Đảng, Nhà nước Xarời quần chúng, người cán bộ sẽ giống như cá bị tách ra khỏi nước, mất hếtkhả năng và sức sống

Thứ sáu, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư

Chữ "Cần" theo cách hiểu thông thường tức là siêng năng, chăm chỉ.Song, nếu chỉ hiểu chữ cần như thế thì dân tộc ta khó thoát khỏi nghèo nàn, lạchậu Học và làm theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh, thì nhân dân ta, màtrước hết là cán bộ lãnh đạo quản lý cần thực hiện chữ Cần với nhiều nghĩa mới,hiện đại phù hợp với yêu cầu xây dựng một xã hội dân giàu nước mạnh trongthời hiện đại Cần đòi hỏi người lao động, mà trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản

lý phải có sức làm việc bền bỉ, dẻo dai hết ngày này sang ngày khác, tháng nămnày sang tháng năm khác trong cuộc đời sống và làm việc của mình Phải biếtlàm việc dẻo dai, bền bỉ, vì như Hồ Chí Minh vạch rõ: Nếu 1 ngày cần mà 10ngày không cần, thì cũng vô ích Cần không phải là làm xổi Cần còn có nghĩa làphải cố gắng hết sức mình trong công tác, học tập trong suốt cả năm, trong cảđời mỗi người; có chí tiến thủ, không coi có việc gì là khó, chỉ sợ lòng khôngbền; công tác nào cũng có thể thực hiện được nếu có quyết tâm, bền bỉ dẻo dai.Hơn nữa, còn phải phấn đấu làm việc với năng suất cao "Cần thì việc gì dù khókhăn mấy cũng làm được" [10, tr 632.]

Trong truyền thống cần cù, người Việt Nam còn thiếu tính tổ chức và

kế hoạch Cho nên, là cán bộ lãnh đạo, quản lý phải học tập, rèn luyện đểlàm việc có sức bền, có kế hoạch, biết phân công, đặc biệt là biết dùngngười, nhất là người tài

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư làphong cách làm việc và cũng chính là phẩm chất đạo đức cách mạng chủ yếu, lànhân cách của con người

1.4 Quan điểm của Đảng về xây dựng phong cách làm việc cho cán

bộ lãnh đạo, quản lý

Công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ "then chốt" của Đảng, trong đó vấn

đề xây dựng đội ngũ cán bộ lại là vấn đề "then chốt" của nhiệm vụ "then chốt".Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng:

"Cán bộ là cái gốc của mọi công việc; huấn luyện cán bộ là côngviệc gốc của Đảng", "công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốthay kém"[10, tr 273]

Chính vì vậy, các kỳ Đại hội Đảng cũng như các nghị quyết chuyên đềcủa Trung ương đều đã có đánh giá về cán bộ, công tác cán bộ và xây dựng độingũ cán bộ, tuy nhiên phải đến Hội nghị Trung ương III khoá VIII Đảng ta mới

có Nghị quyết chuyên đề về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước

Trong nghị quyết Hội nghị lần thứ III Ban Chấp hành trung ương Đảngkhoá VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước, Đảng ta đã khẳng định:

Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vậnmệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong xây dựngĐảng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã dày công đào tạo, huấn luyện, xâydựng được một đội ngũ cán bộ tận tuỵ, kiên cường, hoàn thành xuất sắc nhiệm

vụ qua các giai đoạn cách mạng

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá Nhiệm vụ chính trị mới rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi Đảng taphải xây dựng được đội ngũ cán bộ ngang tầm, góp phần thực hiện hai nhiệm vụchiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.”1

Tháng 12 năm 2008, Hội nghị lần thứ IX Ban Chấp hành Trung ươngkhoá X đã có Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương bakhoá VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước Báo cáo tổng kết với nội dung chính là tập trung kiểm điểm việc thựchiện những vấn đề có tính chất chiến lược trong công tác cán bộ theo Nghị quyếtTrung ương 3 (khoá VIII) và đề xuất việc tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chiếnlược từ nay đến năm 2020 Những nội dung cơ bản về xây dựng đội ngũ cán bộ

mà Hội nghị đề ra là:

"Một là, cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, là khâuthen chốt trong công tác xây dựng Đảng Phải thường xuyên chăm lo xây dựngđội ngũ cán bộ, đổi mới công tác cán bộ gắn với đổi mới phương thức lãnh đạocủa Đảng… gắn việc xây dựng đội ngũ cán bộ với xây dựng tổ chức và đổi mới