BÀI GIẢNG môn KHOA học CHÍNH SACH CÔNG đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp của khoa học chính sách công

BÀI GIẢNG Môn: Khoa học chính sách công Bài: Chương I: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp của khoa học chính sách công Tiết: Khái niệm và vai trò của chính sách công   1. Phần soạn Chương I: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của khoa học chính sách công. Phần được phân giảng: Khái niệm và vai trò của chính sách công. 2. Mục tiêu Kiến thức: Bài giảng nhằm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về chuyên ngành chính sách công,những quan niệm khác nhau từ đó có cái nhìn toàn diện hơn về chính sách công – một khoa học mới lạ không chỉ trên thế giới và còn rất mới ở Việt Nam hiện nay. Kỹ năng: Hiểu và nắm bắt được các khái niệm về chính sách công cũng như khoa học chính sách công , đặc điểm chức năng và phân loại chính sách công và các phương pháp nghiên cứu của khoa học chính sách công Thái độ: thông qua đó mà nắm bắt được những điều căn bản nhất, cơ bản và là nền tảng cho các chương và các môn học khác trong quá trình học tập chuyên ngành chính sách công. 3. Mô tả vắn tắt tiết học +Giúp sinh viên nắm bắt qua về môn học + Giới thiệu khái niệm chính sách công + Đưa ra vai trò của chính sách công 4. Yêu cầu Người học nắm được các nội dung chính của chương 1: Gồm khái niệm chính sách công là gì,quá trình hình thành và phát triển của khoa học chính sách công và khái niệm của khoa học chính sách công, đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu khoa học chính sách công. 5. Tài liệu học tập Tài liệu bắt buộc: +Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Khoa học chính sách công, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008 Tài liệu tham khảo: + Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Chính sách công đại cương. + Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Quyền lực chính trị và cầm quyền. +Khoa Chính trị học – Học viện chính sách và phát triển: giáo trình Chính sách công.

BÀI GIẢNGMôn: Khoa học chính sách công Bài: Chương I: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp của

khoa học chính sách công Tiết: Khái niệm và vai trò của chính sách công

Kiến thức: Bài giảng nhằm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về

chuyên ngành chính sách công,những quan niệm khác nhau từ đó có cái nhìn toàndiện hơn về chính sách công – một khoa học mới lạ không chỉ trên thế giới và cònrất mới ở Việt Nam hiện nay

Kỹ năng: Hiểu và nắm bắt được các khái niệm về chính sách công cũng như

khoa học chính sách công , đặc điểm chức năng và phân loại chính sách công và

các phương pháp nghiên cứu của khoa học chính sách công

Thái độ: thông qua đó mà nắm bắt được những điều căn bản nhất, cơ bản và là

nền tảng cho các chương và các môn học khác trong quá trình học tập chuyênngành chính sách công

3 Mô tả vắn tắt tiết học

+Giúp sinh viên nắm bắt qua về môn học

+ Giới thiệu khái niệm chính sách công

+ Đưa ra vai trò của chính sách công

4 Yêu cầu

Người học nắm được các nội dung chính của chương 1: Gồm khái niệm chínhsách công là gì,quá trình hình thành và phát triển của khoa học chính sách công và

khái niệm của khoa học chính sách công, đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm

vụ và phương pháp nghiên cứu khoa học chính sách công

5 Tài liệu học tập

- Tài liệu bắt buộc:

+Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Khoahọc chính sách công, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008

- Tài liệu tham khảo:

+ Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Chínhsách công đại cương

+ Khoa Chính trị học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền: giáo trình Quyềnlực chính trị và cầm quyền

+Khoa Chính trị học – Học viện chính sách và phát triển: giáo trình Chínhsách công

6 BÀI GIẢNG

pháp

Phương tiện

Thời gian

2.Hôm nay tôi rất vui vì được có mặt ở đây

để trao đổi mới các bạn về một môn họcmới đó chính là môn Khoa học Chính sáchcông

3.Hôm nay , tôi rất vinh dự khi nhận được

sự phân công của khoa học chính tri đếntrao đổi với các bạn về môn khoa hoc chính

Thuyếttrình

Micro 5

phút

sách công.

4.Xin hỏi bạn lớp trưởng của lớp mình là

ai? Lớp trưởng cho thầy biết sĩ số của lớp làbao nhiêu? Có bạn nào vắng không?

5.Các em là sinh viên chuyên ngành chính

sách công năm thứ 2 rồi Vậy các em chothầy biết em hiểu thế nào là chính sáchcông?

6.Hôm nay thầy sẽ giảng dạy với các em nội

dung chương : I Về khái niệm và vai tròchính sách công đã được nghiên cứu mộtcách khoa học nhất

MỞ BÀI

*Dẫn vào

bài:

1.Môn học của chúng ta là một môn học của

chuyên ngành chính sách công Môn họcnày sẽ bổ trợ và cung cấp cho các bạnnhững thông tin cơ bản và quan trọng về cácvấn đề của chính sách công

2.Với môn học này chúng ta sẽ cùng nhau

tìm hiểu qua 6 chương đó là:

+C1: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ vàphương pháp của khoa học CSC

+C2: Chủ thể, quy trình và phân tích CSC+C3: Hoạch định CSC

+C4:Tổ chức thực hiện CSC+C5: Đánh giá, hoàn thiện chính sách công+C6: Chính sách công của Việt Nam

3.Để các bạn có thể hiểu được môn học này

các bạn cần phải nghiên cứu về chương 1 để

Thuyếttrình

Micro 5

phút

các bạn hiểu về đối tượng của môn họchướng đến là gì, nó có chức năng như thếnào, nhiệm vụ mà môn học này sẽ cần đưađến cho các bạn là nội dung gì? Và vớinhững phương pháp nào được áp dụng trongmôn học này.

4.Bây giờ chúng ta sẽ bắt đầu vào bài giảng.

5.Đầu tiên chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu

về khái niệm chính sách và chính sáchcông?

Thuyếttrình

-Micro-Bảng-Phấn-Loa

90phút

Thuyếttrình

-Micro

- Máychiếu

30phút

-Thomas R Dye, B Guy Peters… cho rằng:

chính sách công như là sản phẩm của hoạtđộng có mục đích của nhà nước

-John Dewey, Jones, William Jenkin lạiquan niệm: Chính sách như là quá trình củacác bước giải quyết những vấn đề công

Thuyếttrình

-Micro

- Máychiếu

10phút

cứu:

cộng-Theo G.Brewer và P.de Leon thì CSC lànhững quyết định quan trọng nhất của XH,

là những hành động có tính chức năng dựatrên sự đồng thuận cũng như phê chuẩn cảtoàn hệ thống

-E.M.Gramlich quan niệm CSC là toàn bộcác chương trình của nhà nước nhằm mụctiêu cung cấp hàng hóa công cộng và cảithiện bất bình đẳng

cụ thể của nhà nước trong một lĩnh vực nàođó

Câu hỏi: Như chúng ta đã thấy chính sách công có

rất nhiều quan điểm khác nhau Vậy chúng ta có thể nhận biết chính sách công

Hỏi đáp Micro

Phấn,bảng

10phút

dựa vào những đặc điểm nào?Bay giờ thầy sẽ chia lớp làm 4 nhóm ( Nhóm 1… Nhóm 2… Nhóm 3… Nhóm 4….) Các nhóm hãy tìm hiểu và ghi ra giấy các ý kiến về các đặc điểm để nhận dạng CSC Sau 10’ thầy sẽ gọi đại diện các nhóm lên trình bày?

Đặc điểm

2:

CSC bao gồm hàng loạt các bước, các giaiđoạn và các quyết định có liên quan đếnnhau do 1 hay nhiều cấp khác nhau trong bộmáy nhà nước ban hành cùng hướng vàogiải quyết 1 vấn đề cụ thể trong một thờigian dài

Đặc điểm

3:

CSC là những quyết định hành động thểhiện ở việc thể hiện dự định của các nhàhoạch định chính sách nhằm thay đổi hoặcduy trì 1 hiện trạng nào đó và sau đó lànhững hành vi thực hiện các dự định đó.Đặc điểm

4:

CSC tập trung giải quyết những vấn đề đangđặt ra trong đời sống xã hội theo những mục

Đặc điểm

7:

CSC được nhà nước đề ra nhằm phục vụ lợiích chung của cộng đồng hoặc của quốc gia,gắn với việc phân phối và sử dụng cácnguồn lực công cộng của nhà nước

CSC là quyết định của các chủ thể quyền lực nhà nước nhằm quy định mục đích, cách thức và chế định hành động của những đối tượng liên quan, để giải quyết những vấn đề nhất định mà xã hội đặt ra.

Đó là tổng thể các chuẩn mực, biện pháp

mà nhà nước sử dụng để quản lý xã hội.

Thuyếttrình

-Micro

- Máychiếu

10phút

Khái niệm

hệ thống

chính sách

Các chính sách trong thực tiễn luôn liên kết

và chi phối lẫn nhau từ đó hình thành hệthống do vậy, ta có thể quan niệm:

Hệ thống chính sách là tập hợp các chính sách thống nhất với nhau về mục tiêu hoặc tính chất, được sắp đặt theo một trật

tự nhất định theo yêu cầu của quản lý.

Khái niệm Mỗi một chính sách đều có môi trường

Môi trường chính sách có các đặc điểm:

+Quan hệ hữu cơ với chính sách:

Chuyểný

cả các chính sách

-Chính sách công ra đời trong thực tiễn đềuđóng những vai trò nhất định, với vị trí làcông cụ quản lý xã hội chính sách công cócác vai trò sau đây:

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

15phút

Vai trò

định

hướng

Vai trò định hướng thể hiện ở việc:

-Chính sách nhằm hướng dẫn, khai thôngcon đường phát triển của đất nước

-Chính sách định hướng hoạt động của cácchủ thể trong các lĩnh vực kinh tế - xã hộitheo những mục tiêu, phương hướng, kếhoạch xác định của nhà nước

- Chính sách hướng dẫn việc sử dụng và tậndụng các nguồn nhân tài, vật lực để giảiquyết những vấn đề mà nhà nước quan tâm

trình -Máy

chiếu-Máytính

Vai trò này của CSC thể hiện ở:

-CSC được ban hành hướng vào giải quyết

1 vấn đề bức xúc đang đặt ra trong đời sống

xã hội làm cho sự vật phát triển lên mộtbước

- CSC có vai trò kích thích , tạo động lựcmạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

Ba là:

Vai trò

điều tiết

Vai trò điều tiết được thể hiện:

+CSC là công cụ để Nhà nước điều tiết cácquan hệ lợi ích đặc biệt là quan hệ lợi íchvật chất

+CSC điều tiết sự mất cân bằng hoặc nhữnghành vi không phù hợp nhằm bảo đảm sự ổnđịnh, phát triển của xã hội và bảo vệ lợi íchcủa giai cấp thống trị

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

-Micro-Máychiếu-Máy

3phút

+Lựa chọn lợi ích – tức là việc xác định đốitượng thụ hưởng: Điều này xuất phát từ điềukiện khách quan, về thời điểm mà chínhsách có thể ưu tiên cho nhóm người nàyhoặc nhóm người khác.

+Tổng hợp lợi ích: Để giải quyết nhữngmâu thuẫn nảy sinh trong quan hệ lợi íchphức tạp nhà nước cần xem xét trên cơ sởtổng hợp nhu cầu của các chủ thể lợi íchkhác nhau nhằm đề ra chính sách phù hợp

+Phân phối lợi ích: CS có vai trò phân phốilợi ích cho các thành viên trong xã hội cũngnhư bảo vệ lợi ích lâu dài, lợi ích của đa số

và lợi ích của xã hội

+Thực hiện lợi ích là việc quán triệt nộidung của chính sách vào thực tiễn

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máy

15phút

-Khi giai cấp chuyển hóa được quyền lựcchính trị thành quyền lực nhà nước thì giaicấp đó sẽ sử dụng các công cụ để xây dựngcác chính sách triển khai trong đời sống xãhội nhằm bảo vệ lợi ích của mình.

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

là tạo ra được một trật tự quan hệ lợi ích mà

xã hội có thể chấp nhận thông qua ý chí củachủ thể cầm quyền

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

đó để bảo vệ cho chính giai cấp cầm quyền

đó trong thực tiễn

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

Thứ tư:

CSC đóng

-Với mỗi một chủ thể cầm quyền thì họ sẽ

sử dụng CSC để giữ và thực hiện QLCT của

Thuyếttrình

-Micro-Máy

3phút

-Đồng thời chính sách công là công cụ quantrọng của việc quản lý nhà nước do nhànước ngày càng sử dụng chính sách để từ đóquản lý nền kinh tế - xã hội

Thuyếttrình

-Micro-Máychiếu-Máytính

3phút

đó là:

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

30phút

3.1 Phân

loại theo

chức

năng

- Chính sách tự điều tiết: là chính sách tạo

ra một cơ chế bảo vệ cho một nhóm đốitượng

- Chính sách phân phối: là những chính sáchđảm bảo cho tất cả các công dân có cơ hộihưởng thụ công bằng đối với các nguồn lợi

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

và tài sản chung của quốc gia.

- Chính sách phân phối lại: là những đốitượng nào mà có lợi ích nhóm khi mà thựchiện chính sách mà bị thiệt thòi về mặt lợiích sẽ có một chính sách nào đó phân phốilại

Thứ 2: Chính sách về xã hội: cũng có rấtnhiều, tất cả những chính sách điều tiết cácmối quan hệ trong xã hội chúng ta đều gọi

là chính sách xã hội

Thứ 3: Chính sách văn hoá: là những chínhsách phát triển nền văn hoá với tư cách lànền tảng tinh thần của xã hội, hình thành hệ

Thứ 4: Chính sách giáo dục và khoa họccông nghệ: là những chính sách khuyếnkhích phát triển giáo dục- đào tạo, phát huynhân tố con người, ứng dụng và phát triểnkhoa học- công nghệ trong đời sống kinh tế-

xã hội giá trị và chuẩn mực xã hội mới phùhợp với truyền thống, bản sắc dân tộc vàyêu cầu của thời đại

Thứ 5:Chính sách an ninh, quốc phòng: lànhững chính sách hướng vào việc tăngcường tiềm lực quốc phòng, an ninh quốc

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

gia nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủquyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, tạođiều kiện cho công cuộc xây dựng và pháttriển đất nước

- Chính sách đối ngoại: Chính sách mà quốcgia đấy có cách ứng xử phản ứng đối vớiquốc gia bên ngoài lãnh thổ của mình

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

- Chính sách do địa phương ban hành: là

những chính sách do chính quyền cấp tỉnh,huyện và xã đề ra, nhằm giải quyết nhữngvấn đề phát sinh trong phạm vi địa phươngmình

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

- Chính sách trung hạn: là những chính sách

được áp dụng trong khoảng thời gian từ 3

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

đến 5 năm Những chính sách này tập trungvào những vấn đề có ảnh hưởng không nhỏđến đời sống kinh tế- xã hội, nhưng có thểgiải quyết được trong một thời gian nhấtđịnh

- Chính sách ngắn hạn: là những chính sách

được áp dụng trong khoảng thời gian dưới 2năm đối với những vấn đề phát sinh có thểgiải quyết tương đối nhanh chóng

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

ra, gọi là chính sách cấp tiến

Những chính sách theo xu hướng ngược lại

là chính sách bảo thủ.

Do chú trọng đón bắt nhu cầu mới, giảiquyết tình huống triệt để, có tinh thần cải

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

cách mạnh nên các chính sách cấp tiếnthường có thiên hướng tạo ra những thayđổi trong xã hội Trong khi đó, các chínhsách bảo thủ có khuynh hướng nệ cổ, trungthành với truyền thống nên thường khôngmuốn thay đổi trật tự đang tồn tại

sinh hoạt thường ngày… của nhân dân

- Chính sách thủ tục: là những chính sách đi

kèm và hướng dẫn việc thực hiện chính sáchthực chất

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

- Chính sách cho toàn thể: là những chính

sách không thể phân chia hay không thể hạnchế, được áp dụng cho mọi người

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

- Chính sách mang tính cưỡng chế: được

triển khai bằng ép buộc bởi các công cụ luậtpháp

- Chính sách mang tính thuyết phục: là các

chính sách coi trọng việc thực hiện dựa trêncách thức thuyết phục đối tượng, không ép

Thuyếttrình

LoaMicroMáychiếuMáytính

3phút

số vấn đền cơ bản về chính sách công trong

đó đã làm rõ khái niệm, chức năng và phânloại của chính sách công Chương hai chúng

ta sẽ cùng nhau tìm hiêu những vấn đề hếtsức quan trọng liên quan đến khoa họcchính sách công

GhibảngThuyếttrình

Micro-Bảng-Phấn-Loa

70phút

- Tri thức về chính sách công đã xuất hiện

từ thủa ban đầu của văn minh nhân loại, từkhi loài người xuất hiện các hoạt động tậpthể đã có sự quản lý hoạt động theo một chủđích gắn với cách thức để đạt được mụctiêu

Các hoạt động chính sách công đầu tiênđược ghi chép lại thuộc thời kỳ Hy lạp- la

Thuyếttrình

-Loa-Máychiếu-Máytính

25phút

xã hội cũng có thể làm sáng tỏ ý nghĩa củahành động bằng cách đưa ra nhận định vềhành động đó”

-Sự phát triển nhanh chóng của hoa học xãhội sau thế chiến thứu 2 xuất hiện xu hướngphân công theo chiều dọc cùng với sự dunghợp theo chiều ngang làm xuất hiện nhiềungành khoa học mới, đặc biệt sự phát triểncủa phan tích hệ thống và vân trù học đã tạo

cơ sở phương pháp luận cho sự ra đời củakhoa học chính sách công

- Trước thế chiến 2, các ngành khoa họcphát triển riêng rẽ , lý thuyết ít gắn với thựctiễn, khoa học ít gắn với nghiên cứu giảiquyết các vấn đề xã hội

- Từ thập kỷ 40, khoa học chính sách đã trởthành lĩnh vực thu hút sự quan tâm củanhiều nhà khoa học và quan chức chính phủ

và chú ý đến phân tích chính sách công

- Năm 1951 lĩnh vực nghiên cứu độc lập vềchính sách đã trở nên rõ rang hơn với sự rađời của cuốn sách “chính sách công: sự pháttriển gần đây về phạm vi và phương pháp”

- Trong bài định huớng chính sáchD.Lasswell đã đặt nền móng cho sự pháttriển của khoa học chính sách công bằng sựtrình bày phuơng huớng nghiên cứu chínhsách trong khoa học xã hội- ông đựoc coi là

cha đẻ của khoa học chính sách công hiệnđại.

- Tới cuối nhữung năm 60 của thế kỷ XXnhu cầu về phân tích và đánh giá chính sáchđặt ra rầm rộ khi các chưong trình phát triểncủa các quốc gia phuơng tây tăng nhanh.Nhận thức của các chính phủ về tầm quantrọng của các chính sách ngày càng cao.Các tác phẩm ở giai đoạn này đặt cột mốcthứ hai cho sự phát triển thông qua việctrình bày các vấn đề về đối tựong , tính chất,phạm vi và phuơng pháp luận của nghiêncứu chính sách công

- Hàng loạt các nhà khoa học nghiên cứu đãcống hiến cho sự phát triển mạnh mẽ củakhoa học chính sách công trong đó phải kểtới vai trò nổi bật của Yehezkel Dror, kếthừa và phát triển tư tuởng chính sách côngcủa Lasswell hình thành nên truyền thốngchính sách công D.Lasswell- Dror

- Cuối những năm 70 nhiều công trìnhnghiên cứu, tạp chí về chính sách công đựợc

ấn hành tại Mỹ và nhiều nuớc khác, cuốinhững năm 70 nguời ta bắt đầu quan tâmđến đánh giá chính sách( PolicyEvaluation)

- Sang những năm 80 khoa học chính sáchcông phát triển nhanh chóng và thu đựơc