Bài giảng xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam

- Sinh viên nhận biết được đặc điểm của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn hiện nay, thấy được xu thế tất yếu đi lên chủ nghĩa Cộng sản tại một số qu

BÀI SOẠN Nội dung: Xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã

hội ở Việt Nam

Giảng viên:

Thời gian thực hiện: … tiết

Ngày: …./…./…

A Mục tiêu bài giảng

*Về kiến thức:

- Sinh viên hiểu và nắm vững được khái niệm Thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

- Sinh viên nắm được các hình thức và đặc điểm cơ bản của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội nói chung và thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa

tư bản lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam nói riêng

* Về kỹ năng:

- Sinh viên vận dụng được những kiến thức đã học vào trong thực tiễn

- Sinh viên nhận biết được đặc điểm của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn hiện nay, thấy được xu thế tất yếu đi lên chủ nghĩa Cộng sản tại một số quốc gia trên thế giới

* Về thái độ:

- Sinh viên có thái độ nghiêm túc tìm hiểu bài học, hăng hái phát biểu khi giảng viên phát vấn câu hỏi

- Sinh viên có niềm tin hơn vào chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và đường lối phát triển đất nước của Đảng

B Kiến thức trọng tâm

Nội dung: Thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

C Tài liệu học tập và tài liệu tham khảo

* Tài liệu bắt buộc: Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học (khoa CNXHKH – Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

* Tài liệu tham khảo: Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Bước

lên

lớp

(2)

Phương pháp, Phương tiện (3)

Thời gian (4) (1)

Bước

1

Ổn định

lớp:

- Điểm

danh đầu

giờ

Hỏi – Đáp, Mic

Bước

2

Mở đầu bài

giảng:

- Dẫn vào bài mới, hỏi: Ở Việt Nam có thực hiện chế độ dân chủ, công bằng không?

Thuyết trình, Hỏi -đáp Mic

Bước

3

Nội

dung

1 Quan

niệm cơ

bản về xã

hội xã hội

chủ nghĩa

1.1 Khái

1.1.1. Định nghĩa xã hội chủ nghĩa

Xã hội xã hội chủ nghĩa là khái niệm của chủ nghĩa xã hội khoa học, dùng

để chỉ giai đoạn thấp của hình thái kinnh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, dựa trên chế độ sở hữu xã hội về tư

Mic Bảng Phấn

Phương pháp sàng

giảng

niệm xã

hội xã hội

chủ nghĩa

liệu sản xuất chủ yếu, thực hiện nguyên tắc “ làm theo năng lực hưởng theo lao động”, con người được giải phóng, có điều kiện phát triển toàn diện

1.1.2 Đặc trưng cơ bản của xã hội xã

hội chủ nghĩa.

* Trên lĩnh vực chính trị:

Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội do nhân dân lao động làm chủ và ở đó

"bao nhiêu lợi ích đều vì dân; bao nhiêu quyền lợi đều của dân; công việc đổi mới; xây dựng là trách nhiệm của dân quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân"

* Trên lĩnh vực kinh tế:

Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao trên cơ sở khoa học - công nghệ hiện đại và chế

độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu Chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ

do nhân dân lao động làm chủ, nhưng trình độ làm chủ đến đâu lại tùy thuộc vào trình độ hoàn thiện của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa…

lọc

+ Đính các phiếu sàng lọc lên bảng, cho phiếu đúng

và phiếu sai xen kẽ nhau

+ Sau khi phổ biến nhiệm

vụ, lần lượt gọi các sinh viên lên bảng sàng lọc phiếu đúng, sai

+ Yêu cầu cho cả lớp:

Sự hiểu biết của em

về Chủ nghĩa xã hội thông qua việc sắp xếp các phiếu.

1.2

Nguyên

nhân và

điều kiện

ra đời phát

triển của

xã hội xã

hội chủ

nghĩa.

* Trên lĩnh vực văn hóa:

Đời sống tinh thần và trình độ văn hóa của nhân dân càng cao là nhân

tố thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế nói riêng và sự phát triển bền vững toàn xã hội Văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển xã hội Đây là một trong những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa

* Trên lĩnh vực xã hội:

Xã hội xã hội chủ nghĩa từng bước thực hiện sự nghiệp giải phóng con người

Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, con người được giải phóng khỏi áp bức bóc lột, bất công Làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự

do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện của mỗi cá nhân

1.2.1 Nguyên nhân kinh tế - xã hội của quá trình phát sinh, phát triển của xã hội xã hội chủ nghĩa.

- Nguyên nhân kinh tế

- Ngyên nhân xã hội

1.2.2 Những điều kiện đảm bảo sự ra đời và phát triển của xã hội xã hội chủ nghĩa.

+ Khi lọc xong hết phiếu, hỏi xem sinh viên còn lựa chọn khác

ở phiếu đáp

án nào không Sau đó gọi sinh viên lên giải thích phiếu đáp án đã chọn

+ Đối với những phiếu sai thì phải chỉ

ra sai ở nội dung nào + Đối với phiếu trung gian sinh viên không xếp vào Đúng hay Sai thì

2 Thời

kỳ quá độ

từ chủ

nghĩa tư

bản lên

chủ nghĩa

xã hội.

2.1

Khái niệm

thời kỳ quá

độ từ chủ

nghĩa tư

bản lên

chủ nghĩa

xã hội

- Chính quyền là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng

- Yêu cầu khách quan, điều kiện tiên quyết để giai cấp công nhân xây dựng

xã hội mới

vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lênin vào điều kiện cụ thể của mỗi nước

- Nòng cốt là khối liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, trình độ giác ngộ cao

- Sự gắn bó máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với giai cấp công nhân, nhân dân lao động

2.1.1 Định nghĩa thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

Thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội là một thời kỳ lịch sử cần thiết để giai cấp công nhân sử dụng chính quyền, tác động và hoàn thành về căn bản toàn bộ sự chuyển biến, quá độ

từ các yếu tố, các tiền đề còn mang tính chất tư sản chủ nghĩa từng bước quá độ (chuyển biến) trở thành các yếu tố, các tiền đề xã hội chủ nghĩa, trên mọi lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội Thời

kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ

được xếp ra giữa cột Đúng - Sai + Cuối cùng, giảng viên phân tích tính đúng sai của phiếu đáp án

Phiếu sàng lọc: Có 10

phiếu

1 XH XHCN do Đảng và Nhà nước làm chủ Đ

2 XH XHCN có nền kinh tế phát triển cao Đ

3 Văn hóa

mà mục tiêu, động lực phát triển của XHCN Đ

4 Chính

2.2 Các

hình thức

quá độ từ

chủ nghĩa

tư bản lên

chủ nghĩa

xã hội.

nghĩa xã hội được tính từ khi giai cấp công nhân giành được chính quyền cho đến khi xây dựng xong vật chất - kỹ thuật và những quan hệ xã hội cơ bản của chủ nghĩa xã hội

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội.

- Thời kỳ "đau đẻ kéo dài và đau đớn"

- Thời kỳ đấu tranh giai cấp quyết liệt

và có những đột biến cách mạng "long trời, lở đất"

- Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội biểu hiện rõ nét nhất tính đặc thù dân tộc

+ Thứ nhất, quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội từ các quốc gia tư bản chủ nghĩa phát triển cao

+ Thứ hai, quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội từ các quốc gia

có trình độ tư bản chủ nghĩa trung bình hoặc thấp

+ Thứ ba, quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội từ các quốc gia tiền tư bản chủ nghĩa

3.1 Tính tất yếu khách quan con

quyền là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng Đ

5 XH XHCN là giai đoạn đầu của XHCS Đ

6 XH XHCN do Đảng và Nhà nước làm chủ S

7 XH XHCN chit tập trung phát triển kinh tế S

8 XHCN

là cái nôi của nền văn hóa S

9 Sở hữu tài sản là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng S

10 XH XHCN là một trong

3 Con

đường đi

lên chủ

nghĩa xã

hội ở Việt

Nam

đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trên cơ sở những luận điểm có tính nguyên tắc của chủ nghĩa Mác- Lê nin

về quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xuất phát từ hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam vào thập kỷ 30 của thế kỷ XX cho đến nay, cho phép chúng ta khẳng định: quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là

sự lựa chọn đúng đắn, phù hợp với thực tế lịch sử

3.2 Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu tổng quát trên, chúng ta cần thực hiện tốt các định hướng cơ bản sau:

+ Một là, đẩy mạnh công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

+ Hai là, phát triển nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa

+ Ba là, xây dựng nền văn hóa tiên

tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

ba giai đoạn của XHCS S

Thuyết trình, Hỏi – đáp

Hỏi: Việt Nam đã xây dựng thành công CNXH chưa?

+ Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc

phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội

+ Năm là, thực hiện đường lối đối

ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển; chủ động

và tích cực hội nhập quốc tế

+ Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội

chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết dân tộc, tăng cường và mở rộng mật trận dân tộc thống nhất

+ Bảy là, xây dựng nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

+ Tám là, xây dựng Đảng trong sạch,

vững mạnh

Bước

4

Chốt kiến

thức

- Hỏi: Hãy nhắc lại những nội dung đã học trong buổi học ngày hôm nay?

- Nêu tóm tắt các nội dung chính của buổi học

Mic Phấn Bảng Hỏi – đáp, Thuyết trình Bước

5

Giao nhiệm

vụ về nhà

- Ôn tập lại kiến thức đã được học

- Tìm hiểu trước bài mới

Mic, Thuyết trình

BÀI 2

XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.

1 Quan niệm cơ bản về xã hội xã hội chủ nghĩa

1.1 Khái niệm xã hội xã hội chủ nghĩa

1.1.1 Định nghĩa xã hội xã hội chủ nghĩa

+ Chủ nghĩa Mác cho rằng:

Hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa sẽ phát triển qua hai giai đoạn, giai đoạn thấp (chủ nghĩa xã hội) và giai đoạn cao (chủ nghĩa cộng sản) Ở giai đoạn thấp thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động

Khi nói về giai đoạn thấp của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, C Mác đã khẳng định:

“Cái xã hội mà chúng ta nói ở đây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những cơ sở của chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ xã hội tư bản chủ nghĩa, do đó là một xã hội, về mọi phương diện- kinh tế, đạo đức, tinh thần – còn mang những dấu vết của xã hội cũ mà nó đã lọt lòng ra”

+ V.I.Lênin tiếp tục phát triển quan điểm của Chủ nghĩa Mác.

V.I.Lênin luận chứng cho các đặc điểm cơ bản của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, các đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội -Giai đoạn thấp ( chủ nghĩa xã hội ) của chủ nghĩa cộng sản V.I.lênin tiếp tục phát triển những dự báo khoa học của C.Mác về giai đoạn cao của hình thái kinh

tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, trên các lĩnh vực cơ bản của xã hội

Trong đó, ông đặc biệt lưu ý những luận điểm nói về tính chất quá độ của chủ nghĩa tư bản, những phác thảo khoa học của C Mác về sản xuất, kinh tế, văn hóa, xã hội và con người… trong chủ nghĩa cộng sản ở giai đoạn cao

Mặt khác, Lê nin tiếp tục phát triển sáng tạo dự báo của C Mác về khả năng phát triển lên chủ nghĩa xã hội ở các quốc gia phương Đông, dựa trên sự chín muồi các mặt kinh tế, chính trị của thời đại đế quốc chủ nghĩa, đã làm cải biến mạnh mẽ các phong trào đấu tranh cho độc lập chống chủ nghĩa đế quốc …

Từ đó, ông bổ sung vào lý luận phân kỳ ấy của Mác những luận điểm về thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội như một tất yếu khách quan trong giai đoạn thấp của chủ nghĩa cộng sản và làm cụ thể thêm lý luận của Mác

về thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản

Dựa trên những luận điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin có thể định nghĩa: Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là khái niệm của chủ nghĩa

xã hội khoa học, dùng để chỉ hình thái kinh tế - xã hội tất yếu phủ định và từng bước thay thế hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa, tương ứng với quá trình hình thành, phát triển chế độ sở hữu xã hội đối với các tư liệu sản xuất phù hợp với từng bước phát triển một lự lượng sản xuất mới, có tính chất xã hội ngày càng đầy đủ, có trình độ công nghệ ngày càng tiên tiến, hiện đại là một kiểu kiến trúc thượng tầng thực sự của nhân, con người được phát triển tự do, toàn diện

Xã hội xã hội chủ nghĩa là khái niệm của chủ nghĩa xã hội khoa học, dùng

để chỉ giai đoạn thấp của hình thái kinnh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa, dựa trên chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất chủ yếu, thực hiện nguyên tắc “ làm theo năng lực hưởng theo lao động”, con người được giải phóng, có điều kiện phát triển toàn diện

1.1.2 Đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa.

+ Trên lĩnh vực chính trị:

Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội do nhân dân lao động làm chủ và ở đó " bao nhiêu lợi ích đều vì dân; bao nhiêu quyền lợi đều của dân; công việc đổi mới; xây dựng là trách nhiệm của dân quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân"

Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, bắt đầu chế độ mới – chế độ xã hội chủ nghĩa, mở đầu kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, kỷ nguyên nhân dân tự quyết định vận mệnh của mình Có chính quyền nhà nước nhân dân lao động được làm chủ về chính trị Chính quyền, với tính cánh là quyền lực chính trị là tiền đề quyết định để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa…và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, củng cố quyền làm chủ trên lĩnh vực chính trị + Trên lĩnh vực kinh tế:

Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao trên cơ sở khoa học - công nghệ hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu Chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ do nhân dân lao động làm chủ, nhưng trình độ làm chủ đến đâu lại tùy thuộc vào trình độ hoàn thiện của nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa… Xã hội xã hội chủ nghĩa-giai đoạn đầu của xã hội cộng sản- chỉ có thể tồn tại và từng bước phát triển lên giai đoạn cao của nó trên cơ sở một phương thức sản xuất với lực lượng sản xuất phát triển ngày càng cao, lấy khoa học và công nghệ làm động lực và quan hệ sản xuất ngày càng hoàn thiện trên cơ sở chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu Phương thức sản xuất phát triển ngày càng hoàn thiện, là cơ sở kinh tế cho sự phát triển và hoàn thiện của kiến trúc thượng tầng; củng cố, hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động

+ Trên lĩnh vực văn hóa:

Đời sống tinh thần và trình độ văn hóa của nhân dân càng cao là nhân tố thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế nói riêng và sự phát triển bền vững toàn xã hội Văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển xã hội Đây là một trong những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa

+ Trên lĩnh vực xã hội:

Xã hội xã hội chủ nghĩa từng bước thực hiện sự nghiệp giải phóng con người Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, con người được giải phóng khỏi áp bức bóc lột, bất công Làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no,

tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện của mỗi cá nhân Đây cũng là một đặc trưng cơ bản, thể hiện tập trung nhất lý tưởng của chủ nghĩa xa hội là “ giải phóng con người”

Bản chất của chủ nghĩa xã hội là hòa bình hợp tác và hữu nghị trong quá trình giải quyết các mối quan hệ quốc gia, quốc tế Xây dựng mối quan hệ hòa bình hợp tác hữu nghị là mục tiêu của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

1.2 Nguyên nhân và điều kiện ra đời phát triển của xã hội xã hội chủ nghĩa.

1.2.1 Nguyên nhân kinh tế - xã hội của quá trình phát sinh, phát triển của xã hội xã hội chủ nghĩa.

+ Nguyên nhân kinh tế:

Sự phát triển mạnh mẽ của nền đại công nghiệp ở giữa thế kỷ XIX bắt đầu một quá trình mới, đó là quá trình nảy sinh và phát triển gay gắt của những mâu thuẫn có tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với sự chiến hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa Khi mẫu thuẫn này được giải quyết bằng một cuộc cách mạng để thiết lập và xây dựng xã hội mới xã hội Xã hội chủ nghĩa, thì khi đó con người mới được giải phóng

+ Nguyên nhân xã hội:

Trong xã hội tư bản chủ nghĩa, lực lượng sản xuất cơ bản là giai cấp công nhân Giai cấp tư sản là chủ sở hữu tư liệu sản xuất, làm chủ quá trình sản xuất

và phân phối, là giai cấp đại diện cho quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất biểu hiện hiện về mặt xã hội

là mâu thuẫn giữ giai cấp công nhân với giai cấp tư sản Giải quyết mâu thuẫn