TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ ---?????--- BÁO CÁO ĐỀ TÀI THAM GIA HỘI NGHỊ SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ DIỄN ĐẠT THÁI ĐỘ TRONG BÀI BÌNH LUẬN KINH TẾ TIẾNG ANH VỀ TÁC ĐỘN
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
-🙞🙞🙞🙞🙞 -
BÁO CÁO
ĐỀ TÀI THAM GIA HỘI NGHỊ SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ DIỄN ĐẠT THÁI ĐỘ TRONG BÀI BÌNH LUẬN KINH
TẾ TIẾNG ANH VỀ TÁC ĐỘNG CỦA COVID-19
LINGUISTIC FEATURES OF ATTITUDE IN ENGLISH ECONOMIC OPINION
ARTICLES OF COVID-19 EFFECTS
Thuộc lĩnh vực: Ngôn ngữ học
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Quỳnh Anh - quynhanhnguyenkris@gmail.com
Ngô Đình Hoàng Vy - vyngo060801@gmail.com Lớp, khoa: 19CNATMCLC03
Năm thứ: 2 / Số năm đào tạo: 4
Ngành học: Ngôn ngữ Anh
Trang 2MỤC LỤC Thông tin sinh viên chịu trách nhiệm đề tài và giáo viên hướng dẫn 2
1.3 Đặc điểm ngữ nghĩa của Đánh giá (Appreciation) 16
Trang 3Thông tin sinh viên chịu trách nhiệm đề tài và giáo viên hướng dẫn
Giảng viên – Khoa tiếng Anh Chuyên ngành;
Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐHĐN
Giáo viên hướng dẫn
đề tài
2 Ngô Đình
Hoàng Vy
Sinh viên cử nhân ngành Ngôn ngữ Chuyên Ngành Tiếng Anh Thương Mại-Khoa Tiếng Anh Chuyên Ngành- Trường Đại học Ngoại Ngữ- Đại Học Đà Nẵng
Anh-Thành viên nghiên cứu
-Thành viên nghiên cứu
đề tài
Trang 4Danh mục từ viết tắt
(+) Nghĩa tích cực
(-) Nghĩa tiêu cực
VD ví dụ
Danh mục bảng biểu
1 Bảng 1.2 Các phạm trù con của Phán xét ……… 13
2 Bảng 1.1 Phân tích hiển ngôn Đánh giá……… 16
3 Bảng 1.2 Phân tích hiển ngôn Phán xét……… 18
4 Bảng 1.3 Phân tích hiển ngôn Đánh giá ……….23
5 Biểu đồ 1.4 Tần suất sử dụng các phạm trù Thái độ trong bài báo………25
Danh mục hình ảnh 1 Hình 1.1 Khung thẩm định ………… ……….13
Trang 5độ (Attitude) được sử dụng xuyên suốt các bài báo Hiển ngôn Tác động (Affect), Phán xét (Judgment) và Đánh giá (Appreciation) được thể hiện qua tính từ, phó từ, danh từ và các cụm tính từ, cụm danh từ Bên cạnh đó, giả thuyết ban đầu của chúng tôi nghiêng về việc phạm trù Tác động (Affect) sẽ được trọng dụng hơn; tuy nhiên các tác giả có xu hướng sử dụng Đánh giá (Appreciation) nhiều nhất trong các bài báo
Từ khóa: Khung đánh giá; thái độ; bài báo tiếng Anh; phán xét, tác động, đánh giá,
COVID-19
ABSTRACT
This paper attempts to apply a new theoretical framework-Appraisal Theory to the analysis of linguistic features of Attitude The authors worked on 70 opinion articles from online English newspaper platforms, such as The New York Times, WorldBank, etc A mixed-method approach was also applied to the process of research The results of the study show that all three subcategories of Attitude are used throughout the articles Affect, Judgment and Appreciation are expressed through adjectives, adverbs, nouns and adjective phrases, noun phrases Besides, our initial hypothesis is that the Affect category will be more important; however, authors tend to use Appreciation the most in articles
Key words: appraisal theory; attitude; English articles; judgment; affect,
appreciation; COVID-19
Trang 6PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đầu năm 2020, các chuyên gia từng lạc quan khi đưa ra dự báo về những mảng màu tươi sáng trong bức tranh triển vọng kinh tế thế giới Tuy nhiên, tất cả đã thay đổi khi đại dịch Covid -19 xuất hiện Sức tàn phá ghê gớm của đợt dịch Covid -19 là một "đòn chí mạng" đối với nền kinh tế thế giới Đại dịch trở thành "sát thủ vô hình" đẩy nền kinh tế toàn cầu vốn đang trong giai đoạn phục hồi mong manh rơi vào cuộc suy thoái tồi tệ nhất kể từ sau Thế chiến thứ hai Chưa bao giờ mọi hoạt động kinh tế - xã hội từ công nghiệp, giao thông vận tải đến dịch vụ, giải trí lại kéo theo một lực lượng lao động ước tính hơn tỷ người như hiện nay Nền kinh tế thế giới bỗng chốc “bốc hơi” hàng nghìn tỷ USD, kéo theo nhiều thành quả bao năm qua cũng tiêu tan Covid-19 đã xuất hiện từ lâu và ảnh hưởng của nó vẫn còn đáng kể cho đến thời điểm hiện tại Nó ảnh hưởng đến chúng ta từ nhiều khía cạnh, bao gồm cả khía cạnh kinh tế, y tế, du lịch và xã hội Sự tổn thất này là một đề tài nóng hơn bao giờ hết đối với những cây viết chính luận
Như đã đề cập ở trên, Covid-19 là một chủ đề có sức ảnh hưởng và được quan tâm bởi các độc giả nói chung trên thế giới Đồng thời, các độc giả học thuật cũng như những giáo sư nghiên cứu cũng lấy đề tài này làm công trình nghiên cứu của riêng mình Giới báo chí vốn dĩ không thể qua những đề tài có tính toàn cầu như thế này, họ tận dụng sức nóng của chủ đề Covid-19 với những người muốn có cái nhìn tổng quan về nó Sự gia tăng số lượng của những bài báo là việc có thể dự đoán được Muốn có được sự chú ý của độc giả, người viết báo phải có một hệ thống ngôn từ nhất định và kĩ năng viết bình luận sắc sảo
Từ đó, chủ đề Covid-19 đã được giới bình luận ưu ái đóng góp những nét đặc biệt về phương diện ngôn ngữ
Chính luận là một trong những thể loại tiêu biểu và thiết yếu; chúng tôi chọn nó như một nguồn nghiên cứu vì nó kết hợp cái nhìn chủ quan và khách quan của tác giả về sự việc
- tác giả sẽ sử dụng những con số khách quan để nhận xét, phản biện ý kiến chủ quan của mình Chính luận ngày càng đóng vai trò quan trọng trên báo chí, thường dành những trang
có vị trí trang trọng, bắt mắt để đăng những bài báo này Thực tiễn hoạt động báo chí cho
Trang 7thấy, những cây bút phê bình xuất sắc thường là những người có kiến thức sâu rộng, hiểu biết sâu rộng về nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống, xã hội, từ kinh tế chính trị đến văn hóa xã hội Chính luận cũng cần được phân tích về bình diện ngôn ngữ và Lý thuyết đánh giá của Martin và White (2005) là một khung phân tích có tính toàn diện và hợp lí đối với những thể loại chính luận
Rút ra được từ những khía cạnh đã được nêu trên, chúng tôi đi đến quyết định chọn
đề tài “Đặc điểm ngôn ngữ diễn đạt thái độ trong bài bình luận kinh tế tiếng Anh về tác động của Covid-19” làm chủ đề cho bài nghiên cứu của mình bởi đây là vấn đề mang
tính thời sự, được quan tâm trên toàn thế giới Từ việc nghiên cứu cách sử dụng ngữ nghĩa viết bình luận về ý kiến kinh tế trong đại dịch Covid-19, sử dụng lý thuyết đánh giá do Martin và White (2005) phát triển, chúng tôi sẽ hiểu được các đặc điểm ngôn ngữ biểu đạt thái độ phổ biến trong bình luận kinh tế bằng tiếng Anh về tác động của Covid-19, bổ sung kiến thức cần thiết, cái là nền tảng hỗ trợ con đường học thuật của chúng tôi sau này
2 Mục tiêu của đề tài
Nghiên cứu chuyên sâu những đặc điểm ngôn ngữ diễn tả Attitude (Thái độ) của những bài báo bình luận về kinh tế trong đại dịch Covid-19 dựa trên thuyết thẩm định của Martin and White (2005), cụ thể trên trên ba phương diện: Affect (Tác động), Judgement (Phán xét) và Appreciation (Đánh giá)
Phân tích hiển ngôn thái độ về mặt tích cực và tiêu cực trong cách sử dụng ngôn từ của tác giả qua quá trình đưa ra ý kiến về kinh tế ở đại dịch toàn cầu này
Việc nghiên cứu sẽ đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về tính thực tiễn của Thuyết đánh giá phát triển bởi Martin và White (2005), từ đó, cung cấp thêm nguồn tham khảo trên phương diện và xu hướng sử dụng ngôn ngữ ở bài bình luận nói chung và chủ đề kinh tế nói riêng trong đại dịch Covid-19
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu này được khảo sát trên 70 bài báo bình luận về kinh tế bằng tiếng Anh
về tác động của Covid-19 ở các nguồn báo trực tuyến có uy tín như The New York Times, Daily Mail, Worldbank, Forbes, The Wall Street Journey, The Economics và The Atlantics Những bài báo nghiên cứu được thẩm định và công khai bởi những kênh thông tấn xã có
Trang 8uy tín hàng đầu các nước nói tiếng Anh như Mỹ, Anh Quốc, Canada và Úc Đối với đặc điểm của hai bài báo được chọn, chúng tôi tập trung nghiên cứu cách sử dụng từ vựng, đặc điểm ngữ pháp dựa trên các yếu tố Tác động - Phán xét - Đánh giá của Lý thuyết đánh giá
của Martin và White (2005)
4 Câu hỏi nghiên cứu
(1) Đặc điểm ngữ nghĩa của Thái độ trong văn bản bình luận về tình hình kinh tế
trong tác động của đại dịch Covid-19 trên báo tiếng Anh được thể hiện như thế nào trên nền tảng của khung đánh giá?
(2) Đặc điểm ngữ pháp-từ vựng của ngôn ngữ diễn đạt Thái độ trong văn bản bình luận về về tình hình kinh tế trong tác động của đại dịch Covid-19 trên báo tiếng Anh được thể hiện như thế nào?
5 Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi phân tích và mô tả các đối tượng nghiên cứu bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (PPNCHH) Đây là phương pháp áp dụng những điểm mạnh của cả hai phương pháp nghiên cứu phổ biến, là nghiên cứu định tính (NCĐT) và nghiên cứu định lượng (NCĐL) Sự kết hợp mang đến sự thông hiểu tốt hơn và mở rộng hơn về phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu mà chúng tôi đã chọn trước đó
Cụ thể, chúng tôi tập trung vào thiết kế gắn kết (Concurrent Embedded Design) - một nhánh của PPNCHH; trong đó, NCĐT giữ vai trò trọng yếu trong việc vận hành nghiên cứu, và NCĐL đóng vai trò hỗ trợ Ngoài ra, công cụ SPSS được đưa vào sử dụng để thống
kê và hệ thống các dữ liệu của công trình nghiên cứu, từ đó diễn giải về tần suất sử dụng các từ ngữ diễn tả hiển ngôn về phương diện Thái độ
6 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu này được khảo sát sơ lược dựa trên 70 bài báo bình luận về Kinh tế bằng tiếng Anh về tác động của Covid-19 ở các nguồn báo trực tuyến có uy tín như The New York Times, Daily Mail, Worldbank, Forbes, The Wall Street Journey, The Economics và The Atlantics Những bài báo nghiên cứu được thẩm định và công khai bởi những kênh thông tấn xã có uy tín hàng đầu các nước nói tiếng Anh như Mỹ, Anh Quốc, Canada và Úc Đối
Trang 9với đặc điểm của hai bài báo được chọn, chúng tôi tập trung nghiên cứu cách sử dụng từ vựng, đặc điểm ngữ pháp dựa trên các yếu tố Tác động - Phán xét - Đánh giá của Lý thuyết
đánh giá của Martin và White (2005)
Trang 10PHẦN II NỘI DUNG CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1 Cơ sở lý thuyết
1.1 Tổng quan về Khung đánh giá
Khung đánh giá, được phát triển bởi Martin và White và các đồng nghiệp của họ trong những năm 1990 và 2000 (Martin & White, 2005), đưa ra những phân tích về những
ý nghĩa mà văn bản chuyển tải những đánh giá tích cực hoặc tiêu cực, theo đó cường độ hoặc tính trực tiếp của những phát ngôn cơ bản như vậy được củng cố hay hoặc bị suy yếu
đi và qua đó người nói/người viết tương tác đối thoại với những người nói trước hoặc với những người phản hồi có tiềm năng với vấn đề đang được nói đến ở thời điểm hiện tại Các nền tảng ý nghĩa này được tổng hợp lại với nhau thành "ngôn ngữ đánh giá" trên cơ sở rằng chúng là tất cả các phương tiện mà qua đó, sự tham gia mang tính chủ quan và đánh giá của người nói /người viết trong văn bản được hiển thị khi họ áp dụng các lập trường hoặc đối với các hiện tượng (các thực thể, diễn biến hoặc trạng thái của sự việc được giải thích bằng văn bản) hoặc đối với siêu hiện tượng (các mệnh đề về các thực thể, diễn biến và trạng thái
Với ý nghĩa đó, Khung đánh giá được phát triển bởi Martin và White (2005) bao gồm ba phạm trù: Thái độ - Attitude; Thỏa hiệp – Engagement; và Thang độ - Graduation cung cấp một phương pháp tương đối toàn diện cho việc xây dựng mô hình có tính hệ thống để phân tích các quan điểm mang tính đánh giá, đặc biệt trong lĩnh vực báo chí
1.2 Phạm trù Thái độ - Attitude
Trong thuyết thẩm định, thuật ngữ "thái độ" được sử dụng để tham chiếu hệ thống con của các ý nghĩa đánh giá mà theo đó những người vấn đề được xác định để diễn tả cái nhìn tích cực hoặc tiêu cực đối với các hiện tượng, sự vật, sự việc hoặc các định đề về những hiện tượng, sự vật, sự việc đó Sự phân loại ngữ nghĩa theo chiều tích cực hoặc tiêu cực này ra đời, đó là nhận thức các vấn đề được xem là cơ sở cho việc đánh giá cơ bản, bản chất của sự vật được đánh giá và liệu thái độ có được truyền đạt một cách rõ ràng hay truyền đạt ẩn dụ, ngầm hiểu
Trang 11Cụ thể hơn, tài liệu đánh giá chia các ý nghĩa cơ bản thành ba phạm trù lớn: (1) Tác động (Affect), (2) Đánh giá (Appreciation), (3) Phán xét (Judgement) Ba danh mục lớn hơn này sau đó được tiếp tục chia thành các danh mục phụ chi tiết hơn Ví dụ: đánh giá (đánh giá về hành vi của con người bằng cách tham chiếu đến các chuẩn mực xã hội) được phân loại thành các đánh giá đó liên quan đến vi phạm hoặc duy trì các giá trị đạo đức và pháp lý (gọi là giá trị “social sanction”) và những hành vi gây rủi ro cho lòng tin của một người trong cộng đồng nhưng không thuộc về một bản chất đạo đức hoặc đạo đức (đánh giá về thiên hướng tâm lý, năng lực và tính chuẩn mực, được gọi là “social esteem”) (Martin và White, 2005)
Hình 1.1 Khung đánh gi(Martin và White, 2005)
Những đơn vị trong Khung đánh giá bao gồm:
- Chủ thể thẩm định (CTTĐ): Hay chủ thể đánh giá– là người hoặc vật có lý trí, nêu thái
độ và chính kiến
- Bị thể thẩm định (BTTĐ): Là người hoặc vật bị/được đánh giá/phán xét
- Thể hiện ngôn ngữ (THNN): Đơn vị từ vựng mang chức năng đánh giá, phán xét
1.2.1 Tác động - Affect
Tác động (Affect) tập trung diễn tả những phản hồi của chủ thể về mặt tình cảm, cảm xúc đối với bị thể (hiện tượng, sự vật, sự việc) Cảm xúc này có thể là buồn, vui, tức giận, thất vọng, lạc quan, v.v…
1.1.2 Đánh giá - Appreciation
Đánh giá liên quan đồ vật, hiện vật, văn bản, trạng thái của sự việc và các quy trình về cách chúng được ấn định giá trị về mặt xã hội, nghĩa là về bản chất thẩm mỹ của chúng, khả năng gây hại hoặc lợi ích, sự quan tâm của dư luận Phạm trù này được chia thành ba danh mục con:
Trang 12Đánh giá
(Appreciation)
Tích cực (+) (Positive [admire])
Tiêu cực (-) (Negative [criticise])
buồn tẻ, nhàm chán ; khô khan, khổ hạnh, dễ đoán, đơn điệu ;
xấu, khó chịu ; đơn giản,
cân đối, hài hòa ; nhất quán, hợp lý ; tạo dáng
không cân bằng, bất hòa ; mâu thuẫn, ; vô định hình, méo mó
Kết cấu – phức tạp
(Composition
Complexity)
simple, pure, elegant…;
lucid, clear, precise…;
rich, detailed, precise…
ngông cuồng ; phức tạp, không rõ ràng, ; đơn giản, nguyên khối
có giá trị, vô giá, đáng giá ; hữu ích, hiệu quả
nông cạn, không đáng kể ; quá hạn, không kịp thời ;
vô giá trị, kém chất lượng, không hiệu quả, giả
Bảng 1.2 Các phạm trù con của Phán xét 1.1.3 Phán xét - Judgment
Phán xét (Judgement) đánh giá tích cực/tiêu cực về hành vi của con người và tính chất bằng cách tham chiếu đến đạo đức/luân lý và các hệ thống chuẩn mực được quy ước hóa hoặc thể chế hóa khác Như đã đề cập, khía cạnh Phán xét (Judgement) được phân loại thành các
Trang 13phạm trù bao gồm con (1) chuẩn tắc (2) năng lực (3) kiên định (4) tính Chân thành và (5) tính đạo đức dựa trên tính chất về phương diện chuẩn y đạo đức xã hội và cá nhân (Social Sanction vs Social Esteem)
2 Các nghiên cứu liên quan ở trong và ngoài nước
Trong những năm gần đây, lý thuyết đánh giá, đặc biệt ở phạm trù Thái độ (Attitude)
đã được sử dụng rộng rãi trong các thể loại khác nhau như nghị luận, báo chí, v.v Li (2016) đã dựa trên phạm trù Thái độ trong khung đánh giá để phân tích một số diễn ngôn
về nghị luận trong bài hát tiếng Anh Thông qua việc phân tích đặc điểm phân bố thái độ ở khía cạnh nghị luận tiếng Anh, mục đích tìm ra đặc điểm ngôn ngữ trong các bài hát truyền tải một thông điệp nhất định bằng tiếng Anh để người đọc hiểu được cảm xúc mà tác giả bài hát thể hiện Tác giả còn khẳng định tầm quan trọng của phương diện Thái độ trong việc xây dựng quan hệ giữa các cá nhân giữa tác giả bài hát và độc giả
Bên cạnh đó, sau khi phân tích những bài nghiên cứu hiện nay trên dựa trên Khung thẩm định, Wen và cộng sự (2015) cũng đã đưa ra nhận định rằng Khung thẩm định là một lý thuyết hiệu quả để phân tích thái độ được thể hiện và ý nghĩa giữa các cá nhân trong các kiểu diễn ngôn khác nhau, chẳng hạn như tác phẩm văn học, tin tức, nghị luận pháp luật, khoa học và học thuật
Xiao-yan (2011) đã khám phá các chiến lược trong phần đánh giá quan trọng của bài bình luận về sách học thuật tiếng Anh bằng cách thực hiện phân tích Thái độ Trong bài nghiên cứu, tác giả đã phân tích văn bản và thống kê phương thức sử dụng ngữ nghĩa, từ vừng để biểu đạt Thái độ ở 10 bài bình luận về sách được chọn ngẫu nhiên từ hai tạp chí hàng đầu về ngôn ngữ học và một nền tảng trực tuyến về ngôn ngữ học nổi tiếng ở Trung Quốc Kết quả cho thấy rằng chiến lược đánh giá của người bình luận chủ yếu nằm ở việc vận dụng một cách tỉ mỉ tần suất của các yếu tố con ở phạm trù Thái độ (Tác động, Phán xét, Đánh giá) và mối tương quan giữa khía cạnh tích cực và tiêu cực Những chiến lược này một mặt giúp người bình luận biết trước vai trò của mình và đưa ra đánh giá xác thực cho bị thể, mặt khác làm cho bài đánh giá trở nên khách quan và tôn trọng, góp phần vào
sự liên kết với độc giả mà họ nhắm tới
Ở trong nước cũng có những công trình nghiên cứu áp dụng Khung thẩm định để phân tích cách hành văn cũng như cảm xúc và thái độ mà chủ thể phản hồi