BÀI 18 một số vấn đề về cải CÁCH HÀNH CHÍNH ở cơ sở

Gợi ý trả lời: Tiếp công dân có các đặc điểm sau: - Tiếp công dân là trách nhiệm của nhà nước; - Chủ thể tiếp công dân là cơ quan nhà nước hoặc cá nhân có thẩm quyền; - Nội dung tiếp cô

A KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG

1 Tên bài giảng: Một số vấn đề về cải cách hành chính ở cơ sở

2 Thời gian giảng: 4 tiết (180 phút)

3 Đối tượng người học: Cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Lai Châu

c Về thái độ:

Tích cực trong học tập đặc biệt là trong việc chia sẽ những kiến thức đã họccủa bản thân liên quan đến cải cách hành chính ở cơ sở để mọi cá nhân, tổ chứcbiết mục tiêu, nhiệm vụ cải cách đến năm 2020 bao gồm những nhiệm vụ cụ thểnào

5 Kế hoạch chi tiết:

Thời gian

- Câu hỏi1.2 Yêu cầu cải cách hành

thị trấn

- Thuyết trình

- Thảo luận nhóm

- Micro

- Phấn

- Bảng

- Câu hỏi thảo luận

45 phút

Bước 4 Chốt kiến thức - Thuyết trình - Micro 5 phút

Bước 5 Câu hỏi ôn tập và thảo

luận

- Thuyết trình - Micro 5 phút

B TÀI LIỆU PHỤC VỤ SOẠN GIẢNG

1 Tài liệu bắt buộc

- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2014), Giáo trình Những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội.

- Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011-2020

2 Tài liệu tham khảo

- Đảng cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ xi, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2011

- Đảng cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trungương khóa x, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2007

- Nghị quyết 30c/ NQ-CP ngày 8-11-2011 ban hành Chương trình cải cách tổng thểgiai đoạn 2011-2020.

Ngoài ra còn nhiều tài liệu có liên quan khác

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG Bước 1: Ổn định lớp (2 phút)

Bước 2: Kiểm tra bài cũ đưa ra câu hỏi (3phút)

Trong buổi học trước các đồng chí đã đi nghiên cứu về Tiếp công dân, giảiquyết khiếu nại, tố cáo của công dân ở cơ sở Trước khi chuyển sang bài mới tôimuốn đưa ra câu hỏi để củng cố kiến thức bài cũ của các đồng chí

GV: Đồng chí hãy trình bày các đặc điểm của việc tiếp công dân?

Gợi ý trả lời: Tiếp công dân có các đặc điểm sau:

- Tiếp công dân là trách nhiệm của nhà nước;

- Chủ thể tiếp công dân là cơ quan nhà nước hoặc cá nhân có thẩm quyền;

- Nội dung tiếp công dân là phía cơ quan nhà nước hoặc cá nhân có thẩm quyềntiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân, đồng thời giảithích, hướng dẫn cho công dân về việc thực hiện khiếu nại, tố cáo, kiến nghị,phản ánh theo đúng quy định của pháp luật;

- Tiếp công dân được thực hiện tại các địa điểm nhất định;

- Tiếp công dân được tiến hành theo những nguyên tắc nhất định

Bước 3: Giảng bài mới

Đặt vấn đề:

Trong giai đoạn hiện nay cải cách hành chính là một vấn đề mang tính toàncầu Cả các nước phát triển và các nước đang phát triển đều xem cải cách hànhchính như một động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển dânchủ, bảo vệ quyền con người và các mặt khác của đời sống xã hội Tuy nhiênhiện nay vẫn còn một số đồng chí hiểu chưa sâu và rõ về cải cách hành chính làgì? Vì sao chúng ta phải cải cách? Và muốn cải cách thì phải thực hiện nhữngcông việc nào?

Bài 11 Một số vấn đề về cải cách hành chính ở cơ sở hôm nay sẽ giúp chúng

1 KHÁI NIỆM VÀ YÊU CẦU CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH

1.1 Khái niệm cải cách hành chính

a, Khái niệm cải cách

Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về cải cách tuy nhiên chúng

ta có thể hiểu một cách chung nhất:

“Cải" là từ Hán-Việt có nghĩa là thay đổi, “cách” là phương pháp, hình thức hành động Cải cách là thay đổi phương pháp, hành động của một công việc, hoặc một hoạt động cụ thể để đạt mục tiêu tốt hơn.

Ví dụ: Để ghi nhớ tốt hơn chúng ta có thể thay đổi phương pháp học sao cho đạthiệu quả

b, Khái niệm cải cách hành chính

GV đặt câu hỏi: Từ khái niệm cải cách đồng chí hiểu thế nào là cải cách hành

chính?

Khái niệm cải cách hành chính đã được nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu đưa

ra do đó các định nghĩa về cải cách hành chính là không hoàn toàn giống nhau.Tuy nhiên xuất phát từ quan niệm về hành chính công chúng ta có thể hiểu:

Cải cách hành chính là quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chính nhà nước nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại.

Ví dụ: Cải cách về thể chế, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, tài chínhcông, vv

Đứng trên phương diện quản lý nhà nước của hệ thống các cơ quan thực

thi quyền hành pháp thì cải cách hành chính là cải cách cách thức quản lý tác

động đến đời sống chính trị - văn hóa - xã hội và con người nhằm đạt được mụctiêu phát triển một cách bền vững

Từ khái niệm chúng ta có thể thấy hành chính công bao gồm: luật pháp,các quy tắc, quy chế, thiết chế để điều tiết hoạt động quyền hành pháp; Cơ cấu

tổ chức và cơ chế vận hành của tổ chức bộ máy hành chính cũng như mối quan

hệ mà trong đó các cá nhân làm việc; Đội ngũ cán bộ, công chức làm việc trong

bộ máy hành chính công quyền những người này là người thực thi công vụ donhà nước giao.

1.2 Yêu cầu cải cách hành chính ở cơ sở

Nói đến cải cách là nói đến việc thay đổi cơ bản một trạng thái, một đốitượng, làm cho đối tượng đó có sự biến đổi phù hợp với yêu cầu khách quan củaquá trình phát triển, làm cho nó tốt hơn theo nhu cầu của con người

Hiện nay xuất phát từ thực tiễn và nhu cầu khách quan Việc cải cáchhành chính ở cơ sở đang là một nhu cầu cấp thiết được đảng và nhà nước quantâm đặt lên hàng đầu

1.2.1 Những yếu tố thúc đẩy cải cách hành chính cơ sở

 Yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở

Trong giai đoạn hiện nay các quốc gia trên thế giới nói chung và ViệtNam nói riêng đều tập trung các nguồn lực vào phát triển kinh tế và đảm bảo cácvấn đề xã hội Tuy nhiên hoạt động sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ pháttriển ngày càng đa dạng và ở nhiều cấp độ Điều đó đặt ra cho chính quyền cơ sởkhông chỉ quan tâm bảo đảm trật tự, an toàn xã hội mà còn phải quan tâm quản

lý về kinh tế, tổ chức và quản lý các dịch vụ công trên địa bàn

Vai trò của chính quyền cơ sở ngày càng gia tăng trên một vài phươngdiện như: tham gia thẩm định, đánh giá các dự án đầu tư, vv Trong bối cảnhphát triển đa dạng các lĩnh vực để bảo đảm quản lý và tổ chức đời sống xã hộiđòi hỏi phải cải cách tổ chức, phương thức hoạt động của chính quyền cơ sở

 Vai trò của cấp chính quyền cơ sở trong bộ máy nhà nước ngày càng gia tăng

Chính quyền cơ sở của quản lý hành chính nhà nước có vai trò là hình ảnhđại diện của nhà nước, của chính phủ ở cơ sở

Chính quyền cơ sở vốn là nơi tiếp xúc trực tiếp với nhân dân nơi triểnkhai các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà Nước; chính quyền

cơ sở có nhiệm vụ trực tiếp giải quyết các nhu cầu, các công việc có ý nghĩathiết thực nhất đến đời sống hằng ngày của người dân

Chính quyền cơ sở cũng chính là nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất, tậptrung huy động sức mạnh nhân dân tham gia vào các công việc ở cơ sở Thựchiện nguyên tắc nền hành chính gần dân, sát với dân, phục vụ nhân dân, cán bộcông chức là công bộc của nhân dân Đẩy mạnh phân cấp quản lý xuống tậnchính quyền cơ sở.

Vì vậy, những công việc phù hợp với khả năng, nhiệm vụ của chínhquyền cơ sở thì phân cấp cho chính quyền cơ sở Với phạm vi thẩm quyền giatăng đòi hỏi phải tiến hành cải cách toàn diện để hoàn thành tốt nhiệm vụ củamình

 Xu hướng tăng cường dân chủ trực tiếp ở cơ sở và phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý nhà nước.

Chính quyền cơ sở phải tổ chức cho nhân dân bàn bạc thảo luận những vấn

đề trong cuộc sống cộng đồng, tổ chức cho nhân dân tham gia trực tiếp các côngviệc ở địa phương Như chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao tầm quan trọng củadân chủ ở cơ sở Để người dân thực hiện quyền làm chủ của mình một cách thực

sự, Người yêu cầu: “bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinhnghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địaphương”

Thực hiện quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở thực chất là thực hiệnphương châm “dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra” Dân chủ ở cơ sở làmột cơ chế đặc biệt, nó bao gồm cả các hình thức dân chủ trực tiếp khác nhưbầu cử và bãi miễn đại biểu cơ quan dân cử, các tổ chức, chức danh đại diện cho

ý chí và nguyện vọng của nhân dân ở cấp cơ sở; bàn bạc, thảo luận, tham giaquyết định, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các công việc trong đời sống cộngđồng ở cơ sở, ở cơ quan, doanh nghiệp

Do vậy trong giai đoạn hiện nay chính quyền cơ sở phải cải cách bảo đảmhoạt động theo quy trình, thủ tục đơn giản, rõ ràng, công khai, minh bạch vàtiết kiệm

 Yêu cầu của hội nhập quốc tế

Mở rộng quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế trong giai đoạn hiện nay đang là

xu thế phát triển chung của thế giới và Việt Nam Các quan hệ xã hội phát sinh

có sự tham gia của người nước ngoài ngày càng tăng về số lượng và tính chấtphức tạp

Ví dụ: hôn nhân có yếu tố nước ngoài; kinh doanh có yếu tố nước ngoài vv

Mà nhu cầu lại phải được giải quyết ngay trên địa bàn cơ sở để tiết kiệmđược về mặt thời gian, công sức, tiền bạc cho các chủ thể tham gia Để thực hiệnđược chúng ta cần phải có sự cải cách cả về vật chất và nguồn lực con ngườinhư hiện đại hóa trụ sở, phương tiện làm việc của chính quyền cơ sở

1.2.2 Những thách thức về tổ chức bộ máy và năng lực của chính quyền cơ sở

Trong giai đoạn hiện nay yêu cầu cải cách hành chính là một vấn đề cấp thiếtcần phải giải quyết nhưng tuy nhiên khi bắt tay vào thực hiện thì chúng ta gặpphải những thách thức về tổ chức bộ máy và năng lực của chính quyền cơ sở

 Những thách thức về tổ chức bộ máy

- Ngoài Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm (2003) vàhiện nay thay thế bằng Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 được Quốchội khóa XIII kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 19/6/2015 chính thức có hiệu lực thihành kể từ ngày 1/1/2016 thì Chính phủ chưa ban hành được nghị định quy định

rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cho từng cấp hành chính Do đó chính quyền

cơ sở ngày càng gia tăng vai trò, những quyền hạn chưa cụ thể và chưa tươngxứng

-Tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở chậm đổi mới Luật tổchức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ban hành từ năm 2003 theo tinhthần của Hiến Pháp năm 1992 mặc dù 2013 chúng ta đã có Hiến pháp mớinhưng mãi đến năm 2015 chúng ta mới có Luật tổ chức chính quyền địaphương thay thế sửa đổi và phát triển toàn diện để phù hợp theo tinh thần Hiếnpháp mới

 Những thách thức về năng lực của chính quyền cơ sở

- Năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức, năng lực tài chính của chínhquyền cơ sở và các nguồn lực khác chưa đáp ứng được yêu cầu.

Ví dụ: Cơ sở vật chất trang thiết bị để thực thi công vụ vẫn còn được trang bịchưa đồng bộ, hiện đại

Một số cán bộ, công chức cấp xã trình độ còn thấp chưa đáp ứng được yêu cầucông việc

- Chưa có những bước chuyển cơ bản đổi mới về tổ chức và hoạt động củachính quyền cơ sở ở nông thôn và đô thị

=>Kết luận: Trên đây là một số thách thức chúng ta gặp phải khi tiến hành

thực hiện công cuộc cải cách hành chính Để thực hiện tốt việc cải cách chúng tacần đưa ra những giải pháp phù hợp để biến thách thức thành cơ hội

2 NỘI DUNG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CƠ SỞ

2.1 Tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011-2020

2.1.1 Những nội dung chủ yếu của Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011-2020

Trọng tâm cải cách hành chính trong giai đoạn 10 năm tới là: Cải cách thểchế; xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chútrọng cải cách chính sách tiền lương nhằm tạo động lực thực sự để cán bộ, côngchức, viên chức thực thi công vụ có chất lượng và hiệu quả cao; nâng cao chấtlượng dịch vụ hành chính và chất lượng dịch vụ công

Tiến hành thực hiện các nội dung đó nhằm mục tiêu:

+ Thứ nhất, xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Mục đích: nhằm giải phóng lực lượng sản xuất, huy động và sử dụng cóhiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển đất nước

+ Thứ hai, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi, minh bạch

Mục đích: nhằm giảm thiểu chi phí về thời gian và kinh phí của các doanhnghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong việc tuân thủ thủ tục hành chính

Mở rộng hàng dào thuế quan đưa ra nhiều chính sách ưu đãi cho doanh nghiệptrong nước và nước ngoài

+ Thứ ba, xây dựng hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở thông suốt, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả

Mục đích: tăng tính dân chủ và pháp quyền trong hoạt động điều hành củaChính phủ và của các cơ quan hành chính nhà nước

+ Thứ tư, bảo đảm thực hiện trên thực tế quyền dân chủ của nhân dân, bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, của đất nước.

Mục đích: đảm bảo cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình “dânbiết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

+ Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Đảng phải lãnh đạo quyết liệt việc xây dựng đội ngũ công chức theohướng chuyên nghiệp, hiện đại, tinh thông và có phẩm chất đạo đức Đội ngũnày chính là nhân tố quyết định của nền hành chính hiện đại Phải xem đây lànhiệm vụ chiến lược cần phải tập trung mạnh mẽ bởi lẽ trong bối cảnh đẩynhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chủ động và tích cực hội nhậpkinh tế quốc tế, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa

2.1.2 Thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính theo Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011-2020

Trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011-2020 đãđưa ra một số nhiệm vụ phải thực hiện để có thể hoàn thành công cuộc cải cáchhành chính

Một là, cải cách thể chế hành chính

+ Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trên cơ sở Hiến pháp năm

2013 Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật, trước hết là

quy trình xây dựng, ban hành luật, pháp lệnh, nghị định, quyết định, thông tư vàvăn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương nhằm bảo đảm tínhhợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, cụ thể và khả thi của các văn bản quy phạmpháp luật

+ Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách, trước hết là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo

đảm sự công bằng trong phân phối thành quả của đổi mới, của phát triển kinh tế

- xã hội; hoàn thiện thể chế về sở hữu, trong đó khẳng định rõ sự tồn tại kháchquan, lâu dài của các hình thức sở hữu, trước hết là sở hữu nhà nước, sở hữu tậpthể, sở hữu tư nhân, bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sở hữukhác nhau trong nền kinh tế; sửa đổi đồng bộ thể chế hiện hành về sở hữu đấtđai, phân định rõ quyền sở hữu đất và quyền sử dụng đất, bảo đảm quyền củangười sử dụng đất

+ Tiếp tục đổi mới thể chế về doanh nghiệp nhà nước mà trọng tâm là xác định rõ vai trò quản lý của Nhà nước với vai trò chủ sở hữu tài sản, vốn

của Nhà nước; tách chức năng chủ sở hữu tài sản, vốn của Nhà nước với chứcnăng quản trị kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước; hoàn thiện thể chế về tổchức và kinh doanh vốn nhà nước

+ Sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về xã hội hóa theo hướng quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; khuyến khích các thành phần kinh tế tham

gia cung ứng các dịch vụ trong môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh

+ Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế về tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước; sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện

các văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động của Chính phủ, Hộiđồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp

+ Xây dựng, hoàn thiện quy định của pháp luật về mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân, trọng tâm là bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của

nhân dân, lấy ý kiến của nhân dân trước khi quyết định các chủ trương, chínhsách quan trọng và về quyền giám sát của nhân dân đối với hoạt động của cơquan hành chính nhà nước

Ví dụ: Chính phủ ban hành Nghị định quy định về chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn của nhân dân khi tham gia thảo luận, bàn bạc, đóng góp ý kiến về chủtrương, chính sách

Hai là, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính.

+ Cắt giảm và nâng cao chất lượng thủ tục hành chính trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước, nhất là thủ tục hành chính liên quan tới người dân,

doanh nghiệp

Nhà nước cần phải tiến hành cải cách các thủ tục hành chính sao cho đơngiản, rõ ràng, công khai, minh bạch tiết kiệm về thời gian công sức cho các chủthể tham gia

+ Thực hiện cải cách thủ tục hành chính để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực của xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một số lĩnh vực trọng tâm cần tập trung là: Đầu tư; đất đai; xây dựng; sởhữu nhà ở; thuế; hải quan; xuất khẩu, nhập khẩu; y tế; giáo dục; lao động; bảohiểm; khoa học, công nghệ và một số lĩnh vực khác do Thủ tướng Chính phủquyết định theo yêu cầu cải cách trong từng giai đoạn

+ Cải cách thủ tục hành chính giữa các cơ quan hành chính nhà nước, cácngành, các cấp và trong nội bộ từng cơ quan hành chính nhà nước Kiểm soátchặt chẽ việc ban hành mới các thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật

Các cơ quan, các cấp, các nghành cần phải có sự thay đổi trong tư duylàm việc linh hoạt không dập khuôn máy móc theo văn bản quy định vì cónhững trường hợp trong văn bản quy định nhưng trên thực tế lại khác