Câu hỏi ôn thi môn lý luận chung nhà nước và pháp luật có lời giải HLU

Câu hỏi ôn thi môn lý luận chung nhà nước và pháp luật có lời giải HLU Câu hỏi ôn thi môn lý luận chung nhà nước và pháp luật có lời giải HLU Câu hỏi ôn thi môn lý luận chung nhà nước và pháp luật có lời giải HLU Câu hỏi ôn thi môn lý luận chung nhà nước và pháp luật có lời giải HLU

1 Phân tích các đặc trưng cơ bản của nhà nước Trên cơ sở đó, làm sáng tỏ biểuhiện một đặc trưng của nhà nước Việt Nam hiện nay

a Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội:

- Nhà nước là một trong các tổ chức của xã hội nhưng có quyền quản lý xã hội

Để quản lý xã hội, nhà nước phải có quyền lực Quyền lực nhà nước là khảnăng và sức mạnh của nhà nước có thể bắt các tổ chức và cá nhân trong xã hộiphải phục tùng ý chí của nó

- Quyền lực nhà nước tồn tại trong mối quan hệ giữa nhà nước với các cá nhân,

tổ chức trong xã hội Trong mối quan hệ này, nhà nước là chủ thể của quyềnlực, các cá nhân, tổ chức khác trong xã hội là đối tượng của quyền lực ấy, họphải phục tùng ý chí của nhà nước

- Quyền lực nhà nước cũng tồn tại trong mối quan hệ giữa nhà nước với cácthành viên cũng như các cơ quan của nó, trong đó thành viên phải phục tùng tổchức, cấp dưới phải phục tùng cấp trên

- Quyền lực nhà nước có tác động bao trùm lên toàn xã hội, tới mọi tổ chức, cánhân, mọi khu vực lãnh thổ và các lĩnh vực cơ bản của đời sống: kinh tế, chínhtrị, văn hóa, giáo dục…

- Để quản lý xã hội, nhà nước có một lớp người tách ra khỏi lao động sản xuất

để chuyên thực thi quyền lực nhà nước, họ tham gia vào bộ máy nhà nước đểlàm hình thành nên một hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương tới địaphương, trong đó có các cơ quan bạo lực, cưỡng chế như quân đội, cảnh sát, tòaán…

b Nhà nước thực hiện việc quản lý dân cư theo lãnh thổ:

Nếu như các tổ chức xã hội khác tập hợp và quản lý dân cư theo mục đích,chính kiến, lý tưởng, nghề nghiệp, độ tuổi học giới tính… thì nhà nước luôn lấyviệc quản lý dân cư theo lãnh thổ làm điểm xuất phát Người dân không phânbiệt huyết thống, dân tộc, giới tính… cứ sống trên một khu vực lãnh thổ nhấtđịnh thì chịu sự quản lý của một nhà nước nhất định và do vậy, họ thực hiệnquyền và nghĩa vụ đối với nhà nước ở nơi mà họ cư trú

Nhà nước thực hiện việc quản lý dân cư trong phạm vi lãnh thổ quốc gia củamình cũng theo địa bàn cư trú của họ hãy theo đơn vị hành chính – lãnh thổ.Nhà nước phân chia lãnh thổ thành các đơn vị hành chính và quản lý toàn bộdân cư của mình theo từng khu vực đó, vì thế, nhà nước là tổ chức có cơ sở xãhội và phạm vi tác động rộng lớn nhất trong quốc gia.

c Nhà nước nắm giữ và thực thi chủ quyền quốc gia:

Chủ quyền quốc gia là khái niệm dùng để chỉ quyền quyết định tối cao của quốcgia trong quan hệ đối nội và quyền độc lập tự quyết của quốc gia trong quan hệđối ngoại

Hiến pháp của đa số các nước trên thế giới đều tuyên bố chủ quyền quốc giathuộc về nhân dân, nhưng nhân dân ủy quyền cho nhà nước thực hiện nên nhànước là đại diện chính thức cho toàn quốc gia, dân tộc trong các quan hệ đối nội

và đối ngoại Trong quan hệ đối nội thì quy định của nhà nước có giá trị bắtbuộc phải tôn trọng hoặc thực hiện đối với các tổ chức và cá nhân có liên quan;nhà nước có thể cho phép các tổ chức xã hội khác được thành lập và hoạt độnghoặc nhà nước công nhận sự tồn tại và hoạt động hợp pháp của các tổ chức xãhội khác Trong quan hệ đối ngoại, nhà nước có toàn quyền xác định và thựchiện các đường lối, chính sách đối ngoại của mình Các tổ chức khác chỉ đượctham gia vào những quan hệ đối ngoại mà nhà nước cho phép

d Nhà nước ban hành pháp luật và dùng pháp luật làm công cụ quản lý xã hội:Nhà nước ban hành pháp luật, tức là hệ thống các quy tắc xử sự chung có giá trịbắt buộc phải tôn trọng hoặc thực hiện đối với các tổ chức và cá nhân có liênquan trong phạm vi lãnh thổ quốc gia

Nhà nước bảo đảm cho pháp luật được thực hiện bằng nhiều biện pháp: tuyêntruyền, phổ biến, giáo dục, thuyết phục, tổ chức thực hiện, động viên, khenthưởng, áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước, do đó, pháp luật được triểnkhai và thực hiện một cách rộng rãi trong toàn xã hội

Nhà nước dùng pháp luật để quản lý xã hội, điều chỉnh các quan hệ xã hội theomục đích của nhà nước và pháp luật là một trong những phương tiện quản lý cóhiệu quả nhất của nhà nước

e Nhà nước quy định và thực hiện việc thu thuế:

Thuế là khoản tiền hay hiện vật mà người dân buộc phải nộp cho nhà nước theoquy định của pháp luật Nhà nước là một bộ máy được tách ra khỏi lao động sảnxuất trực tiếp để chuyên thực hiện chức năng quản lý xã hội nên nó phải đượcnuôi dưỡng từ nguồn thuế do dân cư đóng góp, không có thuế bộ máy nhà nướckhông thể tồn tại được và thuế luôn là quốc sách của mọi nhà nước Thuế còn lànguồn của cải quan trọng phục vụ cho việc phát triển các mặt của đời sống.Ngoài thuế, nhà nước còn có quyền phát hành tiền, công trái vì thế, nhà nước cólực lượng vật chất to lớn, không chỉ có thể trang trải cho các hoạt động của nó,những hoạt động cơ bản của xã hội, mà còn có thể hỗ trợ một phần kinh phíhoạt động cho một số tổ chức khác

Những đặc trưng trên chỉ một mình nhà nước có và thể hiện đầy đủ khái niệmnhà nước

Một đặc trưng của nhà nước Việt Nam hiện nay:

Hướng dẫn ôn thi lý luận trang 17

2 Phân biệt nhà nước và xã hội, phân tích tính chất đại diện xã hội của nhà nước

3 Phân tích mối liên hệ giữa việc nhà nước quản lý dân cư theo lãnh thổ với quátrình hình thành bộ máy nhà nước

Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt sinh ra từ trong lòng xã hội, thực hiện 2nhiệm vụ chính là quản lí trật tự, mọi hoạt động chung của xã hội và đảm bảolợi ích chung của xã hội cũng như lợi ích của giai cấp cầm quyền.Chính vì đượcsinh ra trong lòng xã hội , thực hiện 2 nhiệm vụ chính nên NN tựa hồ như đứngtrên xã hội và mang 5 đặc trưng cơ bản: quản lí dân cư theo lãnh thổ, ban hànhpháp luật, phát hành tiền và thu thuế, mang quyền lực đặc biệt, nắm giữ và thựcthi chủ quyền quốc gia, trong đó , quản lí dân cư theo lãnh thổ là đặc trưng mànhà nước luôn lấy đó làm điểm xuất phát Theo đó, nhà nước thể hiện việc quản

lí dân cư theo thổ quốc gia của mình theo địa bàn cư trú của họ hay theo cácđơn vị hành chính

VD : lãnh thổ Việt Nam được chia thành 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh, cùngcấp với tỉnh là các thành phố trực thuộc trung ương, tiếp đến là các đơn vị hànhchính cấp huyện , cùng cấp với huyện là quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh.Nhỏ nhất là đơn vị hành chính cấp xã, cùng cấp với xã là phường, thị trấn

Để đảm bảo sự phối hợp đồng điệu, thống nhất trong việc thực hiện các hoạtđộng của nhà nước ban hành , các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng

và tối ưu phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả công việc thì nhà nước đãthành lập ra các CQ có thể là đại diện cho nhà nước hay đại diện cho CQNN,quản lí các hoạt động dân cư tại địa bàn được giao phó

VD: Xã được quản lí bởi Uỷ ban nhân dân xã, phường chịu sự quản lí của Uỷban nhân dân phường, rồi đến ủy ban nhân dân huyện, ủy ban nhân dân tỉnh,…

và các cơ quan này đều hoạt động theo hiện pháp, pháp luật, quy định của nhànước

Theo đó đã hình thành nên hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đếnđịa phương hoạt động trong khuân khổ quy định của nhà nước, theo hiến pháp

và pháp luật, đây chính là tiền đề để hình thành nên bộ máy nhà nước

4 Phân tích sự thống nhất giữa tính xã hội và tính giai cấp của nhà nước Trìnhbày ảnh hưởng của nó trong việc thực hiện chức năng nhà nước Việt Nam hiệnnay

- Định nghĩa nhà nước: Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội,bao gồm một lớp người được tách ra từ xã hội để chuyên thực thi quyền lực,nhằm tổ chức và quản lý xã hội, phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội cũngnhư lợi ích của lực lượng cầm quyền trong xã hội

- Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin thì tính giai cấp là thuộc tính cơbản và không thể thiếu của tất cả các nhà nước

+ Tính giai cấp của nhà nước thể hiện ở chỗ: nhà nước là bộ máy chuyênchính giai cấp, tức là công cụ để thực hiện, cùng cố và bảo vệ lợi ích, quyền

và địa vị thống nhất của lực lượng hoặc giai cấp cầm quyền trong xã hội trên

cả 3 lĩnh vực: Kinh tế, chính trị và tư tưởng

- Cùng với tính giai cấp thì tính xã hội cũng là thuộc tính cơ bản, khách quan

và không thể thiếu của tất cả các nhà nước

+ Tính xã hội của nhà nước thể hiện ở chỗ: nhà nước là bộ máy để tổ chức

và quản lý xã hội, nhằm thiết lập, giữ gìn trật tự và sự ổn định của xã hội,bảo vệ lợi ích chung của cả cộng đồng, vì sự phát triển của xã hội

Sự thống nhất giữa tính xã hội và tính giai cấp của nhà nước:

Tính xã hội và tính giai cấp là hai mặt cơ bản thống nhất thể hiện bản chấtcủa bất kỳ nhà nước nào, chúng luôn gắn bó chặt chẽ, đan xen nhau Sựthống nhất được thể hiện ở chỗ tính xã hội và tính giai cấp luôn song hànhtồn tại với sự tồn tại của nhà nước, thuộc tính này là cơ sở của thuộc tínhkia Ở phương diện xã hội, nhà nước là một hiện tượng xã hội, được sinh ra

từ xã hội để duy trì, quản lý xã hội khi xã hội đã phát triển đến một giai đoạnnhất định Xã hội muốn tồn tại ổn định, có trật tự phát triển thì đòi hỏi phải

có sự tổ chức và quản lý chặt chẽ và nhà nước là đại diện chính thức củatoàn xã hội sẽ có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ đó Nhà nước thực hiệnchức năng xã hội của mình thông qua chức năng giai cấp Cụ thể, nhà nướcduy trì sự lãnh đạo của giai cấp thống trị nhằm:

- Áp đặt sự thống trị lên giai cấp khác và toàn xã hội, từ đó không cho phépcác giai cấp xung đột, tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt luôn cả nhà nước Nhờvậy mà nhà nước duy trì được sự ổn định xã hội;

- Giai cấp thống trị sử dụng QLNN để lãnh đạo nhân dân phục tùng để thựchiện các công việc chung của xã hội như: trị thuỷ, chống giặc ngoại xâm,bệnh tật

Ở phương diện giai cấp, nhà nước nằm trong tay giai cấp thống trị và chủyếu phục vụ cho giai cấp thống trị, là công cụ thực hiện các mục đích màgiai cấp thống trị đề ra Thế nhưng, giai cấp thống trị chỉ duy trì được địa vịthống trị của mình đến khi nào nhà nước vẫn còn đáp ứng được các yêu cầuđòi hỏi của xã hội Ngày nay, xu hướng chung của các nhà nước trên thế giới

là mở rộng tính xã hội, thu hẹp tính giai cấp Tuy nhiên, tính thống nhất vàtính giai cấp là hai thuộc tính không thể thiếu của mọi nhà nước

Nếu triệt tiêu tính giai cấp thì nhà nước không thể tồn tại trong hoàn cảnh

xã hội tồn tại những giai cấp với lợi ích khác nhau Các giai cấp trong xã hội

không có động lực để giành lấy QLNN, nhà nước không được thành lập thìcác vấn đề của xã hội không được giải quyết, tính xã hội cũng vì thế màkhông tồn tại Ngược lại nếu xoá bỏ tính xã hội sẽ đẩy đấu tranh giai cấp đếnmức gay gắt, giai cấp thống trị càng ra sức đàn áp thì đấu tranh càng gay gắt,giai cấp thống trị sớm muộn sẽ bị lật đổ, nhà nước sẽ bị diệt vong, tính giaicấp cũng theo đó mà bị loại bỏ Như vậy, hậu quả của việc thiếu đi một tronghai thuộc tính giai cấp và xã hội là dẫn đến nhà nước bị tiêu diệt, xoá bỏ.Trong lúc nhân loại chưa đủ khả năng để vươn đến xã hội cộng sản chủnghĩa, việc nhà nước bị xoá bỏ là một hiện tượng vô cùng nguy hiểm của xãhội Tuy nhiên, tình trạng vô chính phủ sẽ không kéo dài lâu bởi vì nhà nước

là một nhu cầu khách quan của xã hội, cho nên, nhà nước mới ra đời có đủ

cả hai thuộc tính giai cấp và xã hội, sẽ thay thế cho nhà nước cũ

Ảnh hưởng của sự thống nhất giữa tính giai cấp và tính xã hội của nhà nước trongviệc thực hiện chức năng nhà nước Việt Nam hiện nay:

Dù trong xã hội nào, nhà nước cũng phải chú ý đến lợi ích chung của toàn xãhội và ở những mức độ khác nhau bảo vệ lợi ích của giai cấp (lực lượng) cầmquyền Tuy nhiên mức độ và sự thể hiện (công khai hay kín đáo, tế nhị) tính giaicấp, tính xã hội của mỗi nhà nước khác nhau thì khác nhau, trong mỗi giai đoạnkhác nhau cũng có thể khác nhau tùy thuộc vào điều kiện và nhận thức của lựclượng cầm quyền Nước Cộng hoà XHCN Việt Nam là một nhà nước xã hội chủnghĩa, là kiểu nhà nước có tính xã hội rộng rãi nhất trong lịch sử loài người TạiViệt Nam, Nhà nước quan tâm chăm lo đến lợi ích của quảng đại quần chúngnhân dân, tạo điều kiện mở rộng dân chủ tối đa Kể từ khi thành lập đến nay,Nhà nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đã đoàn kết toàndân, thực hiện thắng lợi nhiều mục tiêu, nhiệm vụ mang tính thời đại như chốnggiặc ngoại xâm, phát triển kinh tế, phòng chống dịch bệnh Covid-19 Đây làcác chức năng thể hiện tính xã hội của Nhà nước ta, tuy nhiên, để thực hiệnthành công, Nhà nước ta cũng phải dùng các biện pháp cưỡng chế, áp đặt ý chínhà nước, tức là có thể hiện tính giai cấp Mặt khác, Nhà nước ta càng thể hiệntính xã hội rộng rãi bao nhiêu, niềm tin của nhân dân vào Đảng, chính quyềncàng gia tăng bấy nhiêu, kể cả bạn bè quốc tế cũng phải thừa nhận vào sự lãnhđạo của Đảng đối với cả hệ thống chính trị Như vậy, Nhà nước ta càng củng cốvững chắc vị trí lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, của liên minh giai cấpcông nhân, nông dân và đội ngũ trí thức Như vậy, Nhà nước ta thể hiện tínhgiai cấp gián tiếp thông qua tính xã hội của mình Việt Nam đang ở trong giaiđoạn quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội, do đó, đấu tranh giai cấp chưa hoàn toàndịu bớt Kẻ thù của nhà nước xã hội chủ nghĩa trong thời kì này là giai cấp bóclột cũ, các thế lực phản động trong và ngoài nước được sự hỗ trợ, giúp sức của

các nước đế quốc tư bản chủ nghĩa Theo đó, các thế lực thù địch vẫn còn âmmưu chống phá với thủ đoạn hết sức tinh vi và thâm độc Do đó, việc thể hiệntính giai cấp vẫn cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia, chính quyền nhân dân.Nhà nước ta chủ trương giải quyết một cách hoà bình những xung đột nêu trên.Việc giải quyết hoà bình vừa tạo môi trường lành mạnh và ổn định cho xã hộiphát triển vừa đảm bảo tranh chấp được giải quyết một cách nhẹ nhàng, êmđềm Tuy nhiên, nếu những thế lực thù địch không chịu thương lượng thì buộcnhà nước phải dùng đến những biện pháp mạnh mẽ, cứng rắn hơn để quyết bảo

vệ thành quả cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Như vậy,

kể cả khi tiến hành bảo vệ lợi ích giai cấp, nhà nước vẫn luôn quan tâm tới lợiích chung của xã hội Điều này thể hiện sự hài hoà giữa tính xã hội và tính giaicấp của nhà nước CHXHCNVN Chính sự nhận thức đúng đắn, vận dụng mềmdẻo, linh hoạt các quy luật khách quan vào thực tiễn của đất nước, Nhà nướcCHXHCNVN đã thể hiện tính xã hội và giai cấp đúng nơi, đúng chỗ, đúng đốitượng để đạt được kết quả cao khi thực hiện chức năng nhà nước của mình

5 Phân tích các yếu tố quy định bản chất nhà nước

- Định nghĩa nhà nước: Nhà nước là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội, baogồm một lớp người được tách ra từ xã hội để chuyên thực thi quyền lực, nhằm

tổ chức và quản lý xã hội, phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội cũng như lợiích của lực lượng cầm quyền trong xã hội

- Khái niệm bản chất nhà nước: Bản chất nhà nước là nói tới tổng hợp nhữngmặt, những mối liên hệ, những thuộc tính tất nhiên, tương đối ổn định bên trongcủa nhà nước, quy định sự tồn tại, phát triển của nhà nước

Nhà nước mang bản chất giai cấp và bản chất xã hội, đây là hai mặt đối lập trongcùng một hiện tượng, vừa mâu thuẫn vừa thống nhất với nhau Có một số yếu tốlớn ảnh hưởng tới bản chất nhà nước, gồm:

1 Cơ sở kinh tế:

Đầu tiên, mỗi nhà nước đều được hình thành trên một cơ sở kinh tế nhất định vàhạt nhân của cơ sở kinh tế đó là quan hệ sản xuất Ví dụ: Nhà nước phong kiếnhình thành dựa trên quan hệ sản xuất phong kiến mà đặc trưng là sự sở hữu ruộngđất của địa chủ phong kiến, địa chủ bóc lột nông dân thông qua tô thuế Cơ sở kinh

tế có ảnh hưởng rất lớn tới bản chất nhà nước đó Một nhà nước hình thành dựatrên quan hệ sản xuất phong kiến thì nhà nước đó không thể có bản chất của nhà

nước tư sản, vì vốn dĩ nhà nước tư sản được hình thành trên cơ sở quan hệ sản xuất

tư bản chủ nghĩa Như vậy, “quan hệ sản xuất nào thì nhà nước đó”;

đã thay đổi;

3 Chủ thể lãnh đạo nhà nước:

Yếu tố quan trọng, chủ yếu quyết định đến bản chất nhà nước là cơ sở kinh tế và

cơ sở xã hội Về bản chất, các giai cấp, tầng lớp trong xã hội ra đời dựa trên một cơ

sở kinh tế nhất định, giai cấp nào nắm được quyền sở hữu đối với tư liệu sản xuấtthì giai cấp đó cũng nắm được QLNN và trở thành lực lượng lãnh đạo nhà nước.Lúc này, bản chất của nhà nước chịu sự ảnh hưởng bản chất giai cấp thống trị, thểhiện đường lối, chủ trương của giai cấp thống trị Tuy nhiên, tác giả muốn táchriêng phần chủ thể lãnh đạo nhà nước để phân tích rõ về ảnh hưởng của yếu tố cánhân thuộc về nhà cầm quyền đến bản chất của nhà nước Chủ thể lãnh đạo nhànước cũng có vai trò tương đối lớn trong quyết định bản chất nhà nước Chủ thểlãnh đạo nhà nước là chủ thể có sự điều hành, chỉ đạo và định hướng sự phát triểncủa nhà nước Việc các chủ thể lãnh đạo có những quan điểm, tư tưởng khác nhaucũng có thể dẫn tới bản chất của các nhà nước khác nhau Ví dụ: Nước Đức nhữngnăm Thế chiến II có Hitler là lãnh đạo Có thể thấy, nước Đức trong thời kì này bộc

lộ bản chất và tính giai cấp nhiều áp đảo so với vai trò, tính xã hội

6 Phân tích vai trò xã hội của nhà nước CHXHCNVN hiện nay

Hiện nay, vai trò xã hội của Nhà nước CHXHCNVN biểu hiện đậm nét, cụ thể:

1 Nhà nước CHXHCNVN thay mặt nhân dân, thực hiện và bảo vệ các lợi ích cơbản, lâu dài của quốc gia, dân tộc:

Điều này được thể hiện rõ trong Hiến pháp của nước CHXHCNVN năm 2013.Nhà nước CHXHCNVN hiện nay đang thực hiện tương đối tốt nhiệm vụ bảo vệcác lợi ích lâu dài của quốc gia dân tộc như: chủ quyền quốc gia, chú trọng đào tạo,phát triển con người, bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc… Một số điểm đáng chú ý

có thể kể đến như: Nhà nước tích cực đấu tranh trên mặt trận ngoại giao để bảo vệ

chủ quyền biển đảo thiêng liêng, bất khả xâm phạm của 2 quần đảo là Hoàng Sa vàTrường Sa bằng cách lên tiếng phản đối, kêu gọi ủng hộ của cộng đồng quốc tếtrong vấn đề biển Đông, thúc đẩy sự phát triển của Tuyên bố về ứng xử của các bên

ở biển Đông COC…; Nhà nước chú trọng phát triển giáo dục, tạo điều kiện để trẻ

em được hưởng nền giáo dục tốt nhất có thể, nhất là những trẻ em ở những vùngbiên giới, hải đảo…; Nhà nước CHXHCNVN tích cực bảo tồn các giá trị di sảnvăn hoá phi vật thể như ca trù, nhã nhạc cung đình Huế…;

2 Nhà nước CHXHCNVN thống nhất quản lý nền kinh tế quốc dân, đầu tư và pháttriển văn hoá - xã hội, từ đó hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh:

có thể thấy, Nhà nước ta có chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Ngoài ra, Nhà nước ta tích cực hợp tác quốc tế, tham gia

ký kết các hiệp định thương mại tự do nhằm đẩy mạnh đầu tư nước ngoài, thúc đẩykinh tế phát triển, tạo điều kiện cho đất nước vươn lên về mọi mặt, nâng cao đờisống nhân dân;

3 Tập hợp mọi tầng lớp trong xã hội vào nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, phát triểnkinh tế, văn hoá, xã hội, duy trì trật tự xã hội:

Dân tộc ta là một dân tộc đoàn kết, từ xưa tới nay, tinh thần đoàn kết luôn đượccác nhà nước trong suốt chiều dài lịch sử phát triển của Việt Nam nhận thức và vunđắp Trong thời đại mới, tinh thần đoàn kết cũng được Nhà nước CHXHCNVNphát huy trên mọi phương diện nhằm giúp đất nước phát triển đồng đều, toàn diện

4 Nhà nước CHXHCNVN hiện nay đã, đang và không ngừng đảm bảo quyền làmchủ mọi mặt của nhân dân, nghiêm trị mọi hành vi xâm phạm lợi ích quốc gia, dântộc, xây dựng đất nước giàu mạnh, thực hiện công bằng xã hội, xoá bỏ mọi áp bức,bóc lột, bất công

Trong Hiến pháp nước CHXHCNVN, Nhà nước ta luôn định hướng phát triểntheo hướng “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”, quyền lợi của người dân đượcNhà nước ta đặt lên hàng đầu, biểu hiện rõ ràng là đợt dịch Covid-19 năm 2020,Nhà nước thậm chí tạm thời quên đi việc phát triển kinh tế để dập dịch, đảm bảosức khỏe, tính mạng cho nhân dân Nhà nước ta được Chính phủ rất nhiều nướctrên thế giới khen ngợi và bày tỏ sự ngưỡng mộ với tinh thần vì nhân dân củamình Thêm vào đó, Nhà nước quan tâm đến các thành phần yếu thế trong xã hội,

hỗ trợ, giúp đỡ, bảo trợ họ

7 Trình bày sự hiểu biết của anh/chị về nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân Theo anh (chị), làm thế nào để một nhà nước thực sự là nhà nước củanhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Nhà nước của dân là nhà nước có những tính chất sau:

1 Dân là chủ, dân làm chủ, nhân dân là chủ thể có quyền quyết định những vấn đề

cơ bản, quan trọng của đất nước: “Nhà nước của dân” là khái niệm thể hiện quyền

sở hữu của nhân dân đối với nhà nước, nhân dân có quyền của một chủ sở hữu.Nhân dân có quyền tham gia, quyết định những vấn đề cơ bản, quan trọng của đấtnước, ví dụ: tham gia quá trình ban hành Hiến pháp, tham gia đóng góp cho các dựthảo Luật…

2 Nhân dân là chủ thể của QLNN: Quyền lực của nhà nước không tự nhiên phátsinh, quyền lực đó được người dân trao cho Người dân tin tưởng chủ thể nào thìngười dân trao quyền cho chủ thể đó thay mặt họ để thực hiện nhiệm vụ quản lý xãhội Chính vì vậy, người dân hoàn toàn có khả năng tước đi quyền lực khi nhànước không cho người dân thấy sự nỗ lực, tận tâm hết mình thực hiện nhiệm vụ.Biểu hiện của khả năng tước đi quyền lực là việc người dân có thể nổi dậy chốnglại nhà nước Khi người dân đã nổi dậy chống lại nhà nước, dù nhà nước có kháng

cự hay không thì việc nhà nước đó sụp đổ chỉ còn là vấn đề thời gian

Nhà nước do dân là một nhà nước:

1 Do nhân dân đấu tranh cách mạng để mở đường cho việc hình thành: Nhà nướcmuốn được thành lập thì bao giờ cũng phải trải qua đấu tranh, đây là quy luật tấtyếu của lịch sử Việc nhân dân đấu tranh cách mạng thể hiện sự khao khát có đượcmột chính quyền nhà nước do chính tay họ lập nên để thay mặt họ bảo vệ quyền lợicho xã hội, quản lý xã hội;

2 Do nhân dân bầu ra: Khi nhân dân tin tưởng vào nhà nước, người dân sẽ đồnglòng ủng hộ cho chính quyền đó;

3 Do nhân dân kiểm tra, giám sát, đóng góp ý kiến: Nhà nước được thành lập donhân dân nên nhân dân phải có quyền kiểm tra, giám sát, đóng góp ý kiến vào hoạtđộng của nhà nước Đây là cách để người dân kiểm soát quyền lực mà họ trao chonhà nước;

4 Do nhân dân đóng góp trí tuệ, sức người, sức của: Nhà nước là của dân, do dânlập nên, vì vậy, nhân dân có quyền đóng góp trí tuệ, công sức, của cải vật chất vàoviệc xây dựng, phát triển nhà nước ngày một tốt hơn Bởi vì nhà nước càng tiến bộ,phát triển thì khả năng quản lý, bảo đảm quyền lợi cho nhân dân sẽ càng tốt hơn.Nhân dân cũng có thể tham gia vào bộ máy nhà nước bằng con đường bầu cử,tuyển dụng, bổ nhiệm , pháp luật thừa nhận quyền tham gia vào bộ máy nhà nướccho mọi công dân có đủ điều kiện

Nhà nước vì dân là nhà nước:

1 Có mọi (đa số, phần nhiều) chính sách, pháp luật, hoạt động hướng tới đảm bảoquyền lợi cho nhân dân: Nhân dân trao quyền cho nhà nước vì nhân dân tin rằng

nhà nước sẽ đảm bảo quyền lợi cho họ Việc đảm bảo quyền lợi trước tiên thể hiện

ở cơ chế ban hành những chính sách tiến bộ, ban hành hệ thống pháp luật đảm bảoquyền lợi chính đáng cho người dân Từ đó, tăng niềm tin của nhân dân với nhànước, tăng động lực đóng góp của nhân dân cho nhà nước;

2 Biết kết hợp, điều chỉnh các lợi ích khác nhau, giữa các giai cấp, tầng lớp trong

xã hội: Trong xã hội bao giờ cũng tồn tại những giai cấp, tầng lớp và những nhómlợi ích khác nhau Việc của nhà nước là phải làm sao kết hợp, dung hoà đượcnhững nhóm lợi ích khác nhau, từ đó đảm bảo quyền lợi chung cho đa số ngườidân;

Giải pháp để phát triển một nhà nước thực sự “của dân, do dân, vì dân”:

1 Nhà nước cần có những quy định cho phép người dân tham gia hoạt động quản

lý xã hội với nhà nước; Nhà nước cần thực hiện cơ chế công khai hoá, minh bạchhoá hoạt động của mình để người dân nắm bắt, kiểm soát Từ đó có cơ sở để xácđịnh trách nhiệm của nhà nước trong việc thực hiện hoạt động quản lý;

3 Nhà nước cần thực thi tốt an sinh xã hội, tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân tộc.Việc thực hiện đoàn kết toàn dân cho thấy nhà nước có khả năng tập hợp, gia tăngsức mạnh của quốc gia, dân tộc, từ đó tạo niềm tin với người dân;

4 Nhà nước cần loại trừ tệ quan liêu, tham ô, tham nhũng Đây là những căn bệnhbóp chết niềm tin của nhân dân vào nhà nước nên cần nghiêm khắc loại bỏ;

5 Nhà nước phải thực hiện tốt việc phê bình, tự phê bình và dũng cảm nhận tráchnhiệm với nhân dân Việc phê bình, tự phê bình và nhận trách nhiệm chứng minhmột nhà nước tiến bộ, vì người dân, sai thì dũng cảm nhận sai và sửa sai để khôngphụ sự tin tưởng của nhân dân

8 Trình bày sự hiểu biết của anh/chị về nhà nước dân chủ Theo anh/chị, làm thếnào để một nhà nước dân chủ thực sự và rộng rãi

Thứ nhất, nhà nước dân chủ là nhà nước mà ở đó, người dân có quyền tham giavào việc tổ chức, hoạt động của các CQNN, bàn bạc, thảo luận và quyết địnhnhững vấn đề quan trọng của đất nước Hay hiểu một cách đơn giản hơn, một nhànước dân chủ là nhà nước mà ở đó người dân làm chủ, quyền làm chủ thuộc vềnhân dân, chính quyền thuộc về nhân dân

Thứ hai, trong nhà nước dân chủ, nhà nước thừa nhận các quyền tự do dân chủrộng rãi cho người dân, thừa nhận địa vị pháp lý cho các tổ chức xã hội, đoàn thểquần chúng thông qua pháp luật Bên cạnh đó, nhà nước quy định các biện phápbảo đảm thực hiện và bảo vệ các quyền tự do, dân chủ của người dân Ví dụ:

Thông qua Hiến pháp, Nhà nước CHXHCNVN thừa nhận các quyền dân chủ củangười dân như quyền bầu cử, quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham giathảo luận và kiến nghị với CQNN về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước.Bất kỳ ai xâm phạm tới những quyền tự do, dân chủ của người dân đều có thể bị ápdụng những chế tài pháp lý Ví dụ: Điều 166 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tộixâm phạm quyền khiếu nại, tố cáo

Thứ ba, trong quá trình quản lý xã hội, nhà nước cố gắng xây dựng nền dân chủbằng cách bảo đảm việc người dân được tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động củanhà nước

Ví dụ: Khoản 2 Điều 28 Hiến pháp nước CHXHCNVN năm 2013

Ngoài ra, một nhà nước dân chủ biểu hiện những tính chất khác hẳn một nhà nướcphản dân chủ Nếu như trong nhà nước phản dân chủ, người dân không có bất kỳquyền hành nào liên quan đến việc quyết định những vấn đề cơ bản, quan trọng củađất nước, thì trong nhà nước dân chủ, những vấn đề đó được coi là gắn liền vớiquyền và lợi ích của nhân dân, vì vậy, nhân dân tham gia bàn bạc, thảo luận, quyếtđịnh những vấn đề đó

VD: Thời nhà Tần - Trung Quốc, người dân không có quyền bầu ra người đạidiện cho ý chí, nguyện vọng của mình để tham gia vào hoạt động quản lý nhànước, quản lý xã hội Tuy nhiên, Nhà nước Trung Quốc hiện nay đã cho người dânquyền làm chủ thể hiện ở việc người dân có quyền đi bầu cử, bầu ra người đại diệncho ý chí, nguyện vọng của mình

Tuy nhiên, biểu hiện dân chủ ở mỗi nhà nước lại có những nét khác nhau Cónhững nhà nước biểu hiện tính dân chủ thực sự, cũng có nhà nước chỉ biểu hiệndân chủ một cách giả tạo, nghĩa là nhà nước có những chính sách dân chủ nhưngkhông thể thực hiện trên thực tế hoặc nếu muốn thực hiện thì sẽ có rất nhiều ràocản Nếu xét về mức độ biểu hiện tính dân chủ, có những nhà nước mang tính dânchủ rộng rãi, một số khác lại mang tính dân chủ hạn chế Hoặc xét về cách thứcthực hiện dân chủ, lại có nhà nước dân chủ trực tiếp, có nhà nước dân chủ giántiếp

9 Trình bày khái niệm chức năng nhà nước Phân tích ý nghĩa của việc xác định

và thực hiện chức năng nhà nước trong giai đoạn hiện nay

Chức năng nhà nước là những mặt hoạt động cơ bản, phù hợp với bản chất, mụcđích, nhiệm vụ của nhà nước và được xác định bởi điều kiện kinh tế - xã hội củađất nước trong những giai đoạn phát triển của nó Hiểu một cách đơn giản hơn,chức năng nhà nước là những việc nhà nước phải làm và nhà nước có thể làmđược, những công việc đó gắn liền với tính chất vốn có, sự tồn tại và phát triển củanhà nước Như vậy, chức năng của nhà nước là mặt hoạt động cơ bản, thườngxuyên và ổn định của nó Chức năng nhà nước có một số đặc điểm sau:

1 Chức năng nhà nước luôn phản ánh bản chất nhà nước: Có thể nói, bản chất nhưnào thì biểu hiện như thế Một biểu hiện rõ ràng rằng không một nhà nước theokhuynh hướng dân chủ nào lại có những chính sách pháp luật phản dân chủ, haykhông nhà nước nào mang bản chất phản dân chủ lại thi hành những chính sáchcho phép người dân tham gia vào quá trình quản lý nhà nước

VD: Nhà nước XHCN mang bản chất là nhà nước của dân, do dân, vì dân nêncác chức năng như kinh tế, giáo dục, khoa học - kỹ thuật là những chức năng phổbiến của nhà nước này

2 Chức năng nhà nước phụ thuộc vào nhiệm vụ cơ bản của nhà nước: Giữa chứcnăng và nhiệm vụ của nhà nước vừa có sự thống nhất, vừa có sự khác biệt, vừa cómối liên hệ mật thiết với nhau Nhiệm vụ của nhà nước là những công việc đặt rađòi hỏi nhà nước phải giải quyết theo những mục tiêu đã định sẵn Nhà nước có hailoại nhiệm vụ là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài và nhiệm vụ trước mắt, cấpbách

Ví dụ, trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Nhà nước Việt Nam có hainhiệm vụ chiến lược là xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa, tất cả các chức năng của nhà nước ta đều được xác định và thực hiệnnhằm thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược này Nhiệm vụ trước mắt, cấp bách lànhững công việc mà nhà nước phải giải quyết trong ngắn hạn, ngay lập tức để thựchiện một chức năng nào đó của nhà nước, do vậy, nhiệm vụ trước mắt, cấp bách cóphạm vi hẹp hơn so với chức năng nhà nước, được xác định nhằm thực hiện chứcnăng, do chức năng quyết định

VD: nhiệm vụ kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật môi trường của cácdoanh nghiệp hiện nay được xác định và thực hiện nhằm thực hiện chức năng quản

lý môi trường của nhà nước

3 Chức năng nhà nước có tính lịch sử: Chức năng nhà nước là một phạm trùmang tính lịch sử bởi ở mỗi thời kỳ, giai đoạn phát triển khác nhau thì nhà nước sẽthực hiện những chức năng khác nhau

Ví dụ: Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà giai đoạn kháng chiến chống đếquốc Mỹ có chức năng chính là phát triển kinh tế, bảo vệ tổ quốc là chủ yếu Tuynhiên, Nhà nước CHXHCNVN hiện nay lại có chức năng chính liên quan tới điều

hành và quản lý kinh tế, phát triển văn hoá, giáo dục… Không phải trong giai đoạnhiện nay thì nhà nước không thực hiện chức năng bảo vệ Tổ quốc, tuy nhiên, giaiđoạn kháng chiến chống đế quốc Mỹ thì chức năng này được thực hiện một cáchmạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn

Ý nghĩa của việc xác định và thực hiện chức năng nhà nước trong giai đoạn hiệnnay:

1 Việc xác định đúng đắn chức năng nhà nước hiện nay giúp nhà nước có địnhhướng phát triển một cách phù hợp trong thời kỳ mới:

Như đã phân tích, ở môi thời kỳ, ở mỗi giai đoạn phát triển khác nhau thì nhànước lại có những chức năng và yêu cầu về thực hiện các chức năng đó hoàn toànkhác nhau Việc xác định đúng chức năng nhà nước hiện nay giúp nhà nước có khảnăng hội nhập tốt trong thời kỳ Đổi mới, bắt kịp xu thế toàn cầu hoá

VD: Việc bảo tồn và phát huy truyền thống văn hoá dân tộc là một vấn đề đang rấtđược nhà nước ta quan tâm bởi trong giai đoạn hội nhập hiện nay, các xu hướngvăn hoá du nhập vào nước ta ngày càng nhiều và để tránh tình trạng “hoà nhậpnhưng bị hoà tan” thì nhà nước cần xác định rõ chức năng, vai trò của mình, từ đó

có hướng thực hiện đúng đắn, phù hợp chức năng đã được xác định;

2 Việc xác định và thực hiện đúng đắn chức năng nhà nước giúp thực hiện đúngđắn mục tiêu, nhiệm vụ mà nhà nước đề ra: Trong từng giai đoạn phát triển, nhànước lại có những mục tiêu, nhiệm vụ khác nhau đòi hỏi việc xác định và thực hiệnchức năng nhà nước phải thật chính xác để góp phần đạt được mục tiêu đề ra VD:Một trong những nhiệm vụ mà nhà nước ta xác định trong giai đoạn hiện nay làxoá đói, giảm nghèo bền vững thì chức năng quản lý, phát triển kinh tế cần đượcđẩy mạnh

10.Phân tích các yếu tố quy định chức năng nhà nước

Một số yếu tố quy định chức năng nhà nước, bao gồm:

1 Bản chất nhà nước:

Bản chất nhà nước là yếu tố tiên quyết quy định chức năng nhà nước, bởi bảnchất nhà nước thế nào thì chức năng nhà nước sẽ phát triển theo hướng như vậy.Một nhà nước dân chủ, của dân, do dân, vì dân sẽ có những chức năng chủ yếu liênquan đến phát triển kinh tế, xã hội, giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội cho ngườidân Mặt khác, một nhà nước sinh ra chỉ để bảo vệ quyền lợi cho giai cấp thống trị

sẽ thực hiện các chức năng đàn áp, nô dịch để phục vụ tốt nhất cho quyền lợi củamình