Dù còn gặp nhiều khó khăn trong công tác nhưng VKSND huyện N trong những năm qua đã luôn cố gắng hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ của mình để nâng cao chất lượng công tác THQCT. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác THQCT trong GĐĐT vụ án hình sự vẫn còn những hạn chế nhất định cần tiếp tục được khắc phục để hoàn thiện hơn. Chính vì những lí do trên, em xin lựa chọn Đề tài số 10: “Thực trạng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án tại VKS nơi thực tập” làm đề tài cho báo cáo thực tập chuyên môn của mình.
Trang 1BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÁO CÁO THỰC TẬP CHUYÊN MÔN
HỢP ( MÔN: LUẬT )
CƠ SỞ THỰC TẬP
ABC
Năm 2021
Trang 2BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÁO CÁO THỰC TẬP CHUYÊN MÔN
HỢP ( MÔN: LUẬT )
CƠ SỞ THỰC TẬP
ABC
Năm 2021
LỜI CAM ĐOAN
Trang 3Xác nhận của Cán bộ hướng dẫn
thực tập
Tôi xin cam đoan đây là báo cáo thực tập
do tôi thực hiện trong thời gian thực tập tại cơ quan tiếp nhận thực tập Các nội dung trong báo cáo là trung thực, đảm bảo độ tin cậy.
Tác giả báo cáo thực tập.
Nhận xét của cán bộ hướng dẫn thực tập
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
THQCT VKSNDTC VKS
GĐĐT CQĐT BLHS BLTTHS QĐKT
: Thực hành quyền công tố : Viện kiểm sát nhân dân tối cao : Viện kiểm sát
: Giai đoạn điều tra : Cơ quan điều tra : Bộ luật hình sự : Bộ luật tố tung hình sự : Quyết định khởi tố
Trang 4
M C L C Ụ Ụ
Trang 5MỞ ĐẦU
1.1. Tóm tắt tình hình cơ sở thực tập.
1.1.1. Khái quát chung.
Ngày 14 tháng 06 năm 2021, em được tiếp nhận thực tập tại Viện kiểm sát Nhân dân huyện N, tỉnh B có địa chỉ tại Phố Mới, thị trấn Y, huyện N, tỉnh B Với đội ngũ cán bộ được chọn lọc từ những cán bộ ưu tú và có kinh nghiệm nhiều năm trong làm việc, đội ngũ, cán bộ nhân viên của Viện kiểm sát Nhân dân huyện N đã thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong việc thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp đang diễn ra trên địa bàn huyện trong nhiều năm qua
1.1.2. Cơ cấu tổ chức.
Thành viên của cơ quan bao gồm:
1. Ban lãnh đạo:
- Viện trưởng: Nông Văn Huấn
- Phó viện trưởng: Nguyễn Xuân Thắng, Nông Minh Hiệp
1.1.3. Chức năng nhiệm vụ.
Tại Khoản 1, Điều 107, Hiến Pháp 2013 quy định: “1 Viện kiểm sát nhân dân thực
hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” VKSND huyện N thực hiện hai
chức năng, nhiệm vụ là cơ quan THQCT và kiểm sát các hoạt động tư pháp
- Thực hành quyền công tố: Thực hiện buộc tội đối với người phạm tội Quyền
công tố sẽ được áp dụng thực hiện ngay khi giải quyết các tố giác, những kiến nghị khởi tố, các thông tin báo tội phạm, và thực thi trong toàn bộ quá trình viện kiểm sát thực hiện việc khởi tố, truy tố, điều tra, xét xử các vụ án hình sự
- Kiểm sát các hoạt động tư pháp: Kiểm tra tính chất hợp pháp của những hành
vi, quyết định của các tổ chức, cá nhân ở trong hoạt động tư pháp, thực hiện vào thời điểm vừa tiếp nhận, giải quyết các tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố, quá trình giái quyết những vụ án hành chính, hình sự, dân sự, các vụ việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, thi hành án trong các hoạt động tư pháp,
1.2. Lý do lựa chọn đề tài và triển khai báo cáo.
1.2.1. Lý do lựa chọn đề tài.
THQCT là một trong hai chức năng của VKSND được pháp luật quy định tại Điều
107 Hiến pháp năm 2013 Thực tiễn cải cách tư pháp hiện nay đang đặt ra những nhiệm vụ rất nặng nề cho ngành tư pháp nói chung và VKSND nói riêng, đòi hỏi ngành kiểm sát nhân dân phải có những chuyển biến mạnh mẽ, tích cực trong tổ chức
và hoạt động
Để hoàn thành sứ mệnh của ngành Kiểm sát, VKSND huyện N đã cố gắng nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ Đảng và Nhà nước tin tưởng giao cho Huyện N là một huyện miền núi, nằm ở phía Đông Bắc tỉnh B Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm trên địa bàn huyện N qua các năm đang có sự diễn biến phức tạp, thủ đoạn của tội phạm ngày càng tinh vi và nguy hiểm hơn gây khó khăn trong giai đoạn điều tra
Trang 6giải quyết vụ án Huyện N là một huyện nghèo, còn khó khăn, có địa hình phức tạp, chủ yếu là đồi núi và nhiều núi đá vôi, thung lũng hẹp, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số vì thế mà đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nhận thức về pháp luật của người dân còn rất nhiều hạn chế dẫn đến tình trạng người dân vi phạm pháp luật trên dịa bàn huyện đang có xu hướng ngày càng tăng lên Các đặc điểm về điều kiện địa lí, tự nhiên của huyện N đã có ảnh hưởng không nhỏ đến công tác thực hiện chức năng nhiệm vụ của VKSND huyện N Dù còn gặp nhiều khó khăn trong công tác nhưng VKSND huyện N trong những năm qua đã luôn cố gắng hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ của mình để nâng cao chất lượng công tác THQCT Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác THQCT trong GĐĐT vụ án hình sự vẫn còn những hạn chế nhất định cần tiếp tục được khắc phục để hoàn thiện hơn Chính vì
những lí do trên, em xin lựa chọn Đề tài số 10: “Thực trạng thực hành quyền công
tố trong giai đoạn điều tra vụ án tại VKS nơi thực tập” làm đề tài cho báo cáo thực
tập chuyên môn của mình
1.2.2. Kế hoạch triển khai báo cáo.
Đối với đề tài thực tập này, nội dung báo cáo chỉ tập trung nghiên cứu thực tiễn hoạt
động trong việc THQCT trong GĐĐT tại cơ sở nơi thực tập Phạm vi nội dung làm rõ hai vấn đề:
Chương 01: Khái quát chung về thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ
án hình sự.
Chương 02: Thực tiễn thi hành thực hành quyền công tố trong gia đoạn điều tra vụ
án ở huyện N và giải pháp đảm bảo thực tiễn
Để có được kiến thức lý luận và thực tiễn tốt, đạt hiệu quả cao trong quá trình thực tập, thì không thể thiếu sự giúp đỡ, hướng dẫn nhiệt tình, trực tiếp của chị Hoàng Thị Thu Thảo và anh Hoàng Văn Đức cán bộ Kiểm sát viên của VKSND huyện N đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp cho kỳ thực tập đạt hiệu quả tốt nhất Cuối cùng, em xin chân thành gửi lời cảm ơn tới toàn thể các bác, các cô chú, các anh chị trong cơ quan
đã giúp đỡ em hoàn thành báo cáo thực tập chuyên môn này
NỘI DUNG CHƯƠNG 01: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ.
I.1. Khái niệm.
Quyền công tố: là quyền của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền (cơ quan công
tố, xét xử, điều tra) dùng để điều tra, truy tố và buộc tội kẻ phạm pháp trước tòa án1 hay là quyền truy tố, buộc tội cá nhân, tổ chức trước pháp luật
Thực hành quyền công tố: là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng
hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực
1 Từ điển tiếng Việt (in lần thứ 6), Viện Ngôn ngữ học, chủ biên: Hoàng Phê, Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1998, trang 204.
Trang 7hiện ngay từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự.2
I.2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hiện thực hành quyền
công tố trong giai đoạn điều tra.
Nhiệm vụ, quyền hạn của VKS khi thực hiện hoạt động thực hành quyền công tố
trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự được quy định tại Điều 165 BLTTHS năm
2015 bao gồm những nội dung sau: “Điều 165 Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm
sát khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
1 Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi
tố bị can.
2 Phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can không có căn cứ và trái pháp luật.
3 Khởi tố, thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can trong các trường hợp do Bộ luật này quy định.
4 Phê chuẩn, không phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, việc tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, khám xét, thu giữ, tạm giữ đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt; phê chuẩn, không phê chuẩn các quyết định tố tụng khác không có căn cứ và trái pháp luật của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra theo quy định của Bộ luật này; hủy bỏ các quyết định tố tụng không có căn cứ và trái pháp luật của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Trường hợp không phê chuẩn hoặc hủy bỏ thì trong quyết định không phê chuẩn hoặc hủy bỏ phải nêu rõ lý do.
5 Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế theo quy định của Bộ luật này.
6 Đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra tiến hành điều tra để làm rõ tội phạm, người phạm tội; yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can, áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt.
7 Trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra trong trường hợp để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn lệnh, quyết định của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc trường hợp phát hiện có dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi phạm pháp luật mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng không được khắc phục hoặc trường hợp để kiểm tra,
bổ sung tài liệu, chứng cứ khi quyết định việc truy tố.
8 Khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm; yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi phát
2 https://tks.edu.vn/WebKiemSatVienCanBiet/Detail/44?idMenu=85.
Trang 8hiện hành vi của người có thẩm quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm.
9 Quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam; quyết định chuyển
vụ án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; hủy bỏ quyết định tách, nhập vụ án.
10 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công tố theo quy định của Bộ luật này”.
Giai đoạn điều tra đóng vai trò lớn trong việc xác định sự thật khách quan vụ án hình sự Trong mô hình tố tụng hình sự thiên về thẩm vấn như ở Việt Nam, phần lớn các chứng cứ được thu thập ở giai đoạn điều tra, do Cơ quan điều tra có thẩm quyền tiến hành
Trong giai đoạn này, Cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng nhiều biện pháp có tính chất cưỡng chế, nhiều biện pháp ảnh hưởng đến quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp quy định như quyền tự do đi lại, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, chỗ ở
Do đó, vai trò cùa Viện kiểm sát thực hành quyền công tố nhằm đảm bảo việc chứng minh sự thật của vụ án được khách quan, toàn diện và đầy đủ, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước
CHƯƠNG 02: THỰC TIỄN THI HÀNH THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIA ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN Ở HUYỆN N VÀ GIÁI PHÁP KHẮC PHỤC.
2.1 Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án ở huyện N.
Huyện N là một huyện miền núi, nằm ở phía Đông Bắc tỉnh B, có diện tích tự nhiên
là 85.300,30 ha, chiếm 17,54% diện tích tự nhiên tỉnh B, gồm 16 xã và 01 thị trấn với
233 thôn, bản Phía Bắc giáp huyện Ngân Sơn, phía Đông giáp huyện Bình Gia và Tràng Định tỉnh Lạng Sơn, phía Nam giáp huyện Chợ Mới và tỉnh Thái Nguyên, phía Tây giáp huyện Bạch Thông.3
Huyện N là một huyện nghèo, dân cư chủ yếu là dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Kinh Đời sống kinh tế của nhân dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, cơ sở
hạ tầng như đường giao thông, trường học, điện lưới quốc gia, trạm y tế xã mặc dù đã được Nhà nước quan tâm đầu tư song vẫn còn nhiều khó khăn ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển kinh tế của huyện Dân cư trên địa bàn huyện phần đa là dân tộc thiểu số nên trình độ và hiểu biết pháp luật còn rất nhiều hạn chế dẫn đến việc vi pháp pháp luật diễn ra có xu hướng tăng Chình vì những khó khăn của huyện N đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác thực hiện chức năng, nhiệm vụ của VKSND huyện N Nhưng với những nỗ lực, phấn đấu của đội ngũ cán bộ, nhân viên của cơ quan, VKSND huyện N luôn cố phát huy đúng nhiệm vụ, quyền hạn hoàn thành tốt sứ mệnh của ngành Kiểm sát
2.1.1 Những thành tựu đã dạt được.
3 Cổng thông tin điện tử N.
Trang 9Trong hoạt động THQCT, những năm qua, VKSND ở huyện N đã phải xử lý một số
lượng vụ án hình sự tương đối lớn, trong đó có nhiều vụ án phức tạp Tuy nhiên, VKSND N đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, phối hợp chặt chẽ với các
cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết các vụ án kịp thời, đúng pháp luật Thông qua công tác THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án của VKSND cho thấy ở từng lĩnh vực tội phạm còn nhiều diễn biến phức tạp, đáng chú ý là: Tội phạm ma túy, tội phạm trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, tội phạm về trật tự xã hội trong đó các tội phạm về trộm cắp tài sản xảy ra thường xuyên và có số lượng cao Cụ thể, việc THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án của VKSND huyện N trong 5 năm (từ năm 2016 đến năm 2020) đã đạt được một số thành tựu như sau:
Bảng 2.1 Cơ cấu các nhóm tội phạm khởi tố trong giai đoạn 2016-2020 trên địa
bàn huyện N
Năm
Tổng số
vụ án trong cùng kỳ
Tội phạm về
an ninh quốc gia
Tội phạm về
ma túy
Tội phạm về kinh tế,
sở hữu, môi trường
Tội phạm về trật tự
an toàn
xã hội
Tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp
Tội phạm tham nhũng chức vụ
(Nguồn: Theo báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm 2016,2017,2018,2019,2020
của VKSND huyện N)
Qua số liệu thống kê cho thấy, trong giai đoạn 2016-2020 các cơ quan tiến hành tố tụng đã thụ lý và khởi tố một số lượng án tương đối nhiều so với địa bàn một huyện nhỏ, dân cư thưa thớt Nhóm tội phạm về trật tự an toàn xã hội là nhóm có cơ cấu lớn nhất trong các vụ án khởi tố, chiếm khoảng 45,2% với 138 vụ án phần lớn là các tội phạm cố ý gây thương tích, tai nạn giao thông, đánh bạc, hiếp dâm, chống người thi hành công vụ Tiếp đến là tội phạm về kinh tế, sở hữu, môi trường chiếm tỉ lệ khá cao
là 39% với 119 vụ án có chiều hướng tăng qua các năm, chủ yếu là tội trộm cắp tài sản, hủy hoại rừng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng chiếm đoạt tài sản Nhóm tội phạm về ma túy chiếm tỉ lệ 14,8% với tổng số 45 vụ án tình hình tội phạm về ma túy không nhiều nhưng đang có xu hướng tăng chủ yếu là tội tàng trữ trái phép chất ma túy với mục đích sử dụng cho bản thân Nhóm tội phạm có tỉ lệ phạm tội thấp đó là nhóm tội xâm phạm hoạt động tư pháp chiếm 0,7% với 02 vụ, nhóm tội phạm tham nhũng chức vụ chiếm tỉ lệ 0,3% với 01 vụ án Tình hình an ninh, chính trị trên địa bàn huyện ổn định nên không có vụ án nào về tội phạm an ninh quốc gia
*Thực tiễn thực hành quyền công tố trong việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can.
Bảng 2.2 Kết quả THQCT trong khởi tố vụ án của VKSND huyện N
Trang 10Tổng số QĐKT
vụ án
VKS yêu cầu CQĐT khởi
tố vụ án
Số vụ VKS
ra QĐ khởi
tố vụ án
VKS yêu cầu CQĐT thay đổi, bổ sung QĐKT vụ án
(Nguồn: Theo báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm 2016,2017,2018,2019,2020 của VKSND huyện N).
VKSND huyện N đã chú trọng trong thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tiếp nhận, giả quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT và các
cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra Thông qua đó phát hiện kịp thời xử lý các vi phạm, nhất là tình trạng bỏ lọt tội phạm Từ năm 2016 đến năm 2020, theo số liệu thống kê của văn phòng VKSND huyện N, VKS huyện đã yêu cầu CQĐT khởi tố 04 vụ án, chiếm 1,4% tổng số vụ án đã khởi tố, có xu hướng tăng giảm không đều, số vụ án VKS yêu cầu khởi tố không nhiều Điều này cho thấy, VKSND huyện N
đã phối hợp chặt chẽ với CQĐT huyện N thực hiện tốt hoạt động THQCT trong khởi
tố vụ án, bám sát quá trình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, góp phần quan trọng vào việc làm giảm tình trạng bỏ lọt tội phạm
Số vụ án VKS trực tiếp khởi tố là 0 vụ án, không phải do VKS thực hiện không tốt hoạt động THQCT mà do công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác
về tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKS được thực hiện chặt chẽ Không để xảy ra trường hợp nào bỏ lọt tội phạm Ngoài ra VKSND huyện N còn yêu cầu CQĐT thay đổi quyết định khởi tố vụ án 02 vụ, chiếm 0,7% tổng số vụ án đã khởi tố
Bảng 2.3 Kết quả THQCT trong khởi tố bị can của VKSND huyện N
Năm VKS phê chuẩn
QĐKT
bị can
VKS yêu cầu CQĐT khởi
tố bị can
VKS yêu cầu CQĐT thay đổi bổ sung QĐKT bị can
VKS hủy
bỏ QĐKT
bị can
(Nguồn: Theo báo cáo tổng kết công tác kiểm sát năm 2016,2017,2018,2019,2020
của VKSND huyện N).