Thực trạng pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế và một số kiến nghị”.

Trước thực trạng các hành vi trốn thuế, gian lận thuế diễn ra phổ biến và ngày càng tinh vi, phức tạp, vì vậy công tác thanh tra, kiểm tra thuế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế ngày càng được chú trọng và tăng cường. Việc kiểm soát của Nhà nước đối với lĩnh vực thuế hiện nay được thực hiện thông qua nhiều phương thức khác nhau, trong đó thanh tra, kiểm tra là phương thức kiểm soát chủ yếu, quan trọng của các cơ quan quản lý Nhà nước. Hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó thực hiện đúng các quy định phức tạp của pháp luật hiện hành, giúp hoàn thiện cơ chế, chính sách về thuế. Đây cũng là một trong những yêu cầu lớn của Đảng và Nhà nước ta hiện nay đối với hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế. Mặc dù, Công tác thanh tra, kiểm tra thuế đã được chú trọng, quan tâm và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, song công tác thanh tra, kiểm tra vẫn còn tồn tại một số những hạn chế nhất định, cần được tiếp tục hoàn thiện. Để phân tích và đánh giá vấn đề trên em xin được chọn Đề bài 10: “Thực trạng pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế và một số kiến nghị”.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TIỂU LUẬN HẾT HỌC PHẦN

Hà Nội, 2021

M c l c ục lục ục lục

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 Khái niệm 1

2 Pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế 2

3 Thực trạng pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế 8

4 Một số kiến nghị về kiểm tra, thanh tra thuế 12

KẾT LUẬN 13

PHỤ LỤC 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

MỞ ĐẦU

Trước thực trạng các hành vi trốn thuế, gian lận thuế diễn ra phổ biến vàngày càng tinh vi, phức tạp, vì vậy công tác thanh tra, kiểm tra thuế nhằmnâng cao hiệu quả quản lý thuế ngày càng được chú trọng và tăng cường.Việc kiểm soát của Nhà nước đối với lĩnh vực thuế hiện nay được thực hiệnthông qua nhiều phương thức khác nhau, trong đó thanh tra, kiểm tra làphương thức kiểm soát chủ yếu, quan trọng của các cơ quan quản lý Nhànước Hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó thựchiện đúng các quy định phức tạp của pháp luật hiện hành, giúp hoàn thiện cơchế, chính sách về thuế Đây cũng là một trong những yêu cầu lớn của Đảng

và Nhà nước ta hiện nay đối với hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế Mặc dù,Công tác thanh tra, kiểm tra thuế đã được chú trọng, quan tâm và đã đạt đượcnhững kết quả đáng khích lệ, song công tác thanh tra, kiểm tra vẫn còn tồn tạimột số những hạn chế nhất định, cần được tiếp tục hoàn thiện Để phân tích

và đánh giá vấn đề trên em xin được chọn Đề bài 10: “Thực trạng pháp luật

về kiểm tra, thanh tra thuế và một số kiến nghị”

NỘI DUNG

1 Khái niệm.

- Kiểm tra thuế

“Kiểm tra thuế là công việc thường xuyên, mang tính nhiệm vụ của cơ quanquản lý thuế được thực hiện ngay tại trụ sở cơ quan quản lý thuế dựa trên hồ

sơ khai thuế của người nộp thuế Việc kiểm tra thuế được thực hiện tại trụ sởcủa người nộp thuế, chỉ thực hiện khi họ không tự giác sửa đổi, bổ sungnhững nội dung sai sót mà cơ quan thuế đã kiểm tra, phát hiện và yêu cầu.Nội dung kiểm tra thuế là kiểm tra tính đầy đủ, chính xác của các thông tin,tài liệu trong hồ sơ thuế nhằm đánh giá sự tuân thủ của người nộp thuế trongviệc kê khai thuế”1

1

https://luatduonggia.vn/thanh-tra-kiem-tra-thue-la-gi/

1

“Kiểm tra thuế được hiểu là việc xem xét các chủ thể chấp hành các chínhsách pháp luật về thuế có đúng hay không, kiểm tra việc thực hiện chính sách

về thuế do nhà nước ban hành Dưới góc độ pháp lý, kiểm tra thuế là côngviệc thường xuyên mang tính chất nghiệp vụ của cơ quan quản lý thuế đượcthực hiện tại cơ quan quản lý thuế dựa trên hồ sơ kê khai của người nộp thuế,nhằm đánh giá tình hình đầy đủ, chính xác các thông tin, chứng từ trong hồ sơthuế hoặc đánh giá việc tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế”2

- Thanh tra thuế

“Thanh tra thuế là hoạt động kiểm tra của tổ chức chuyên trách làm công táckiểm tra của cơ quan thuế đối với đối tượng thanh tra nhằm phát hiện, ngănchặn và xử lý những hành vi trái pháp luật Công việc thanh tra thuế dựa trên

cơ sở xác minh và thu thập chứng cư về hành vi vi phạm pháp luật về thuếqua phân tích thông tin dữ liệu liên quan đến người nộp thuế”2

“Thanh tra thuế là kiểm tra đối tượng nộp thuế ở mức cao hơn, hoàn thiệnhơn Thanh tra thuế được thực hiện định kì đối với các đối tượng nộp thuếlớn, ngành nghề kinh doanh đa dạng, quy mô lớn hoặc với người nộp thuế códấu hiệu vi phạm pháp luật thuế và thanh tra thuế để giải quyết các khiếu nại,

tố cáo về thuế hoặc theo yêu cầu của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế các cấphoặc Bộ trưởng bộ Tài chính”1

2 Pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế.

- Pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế được quy định tại Chương XIII từ Điều

107 đến Điều 120 Luật quản lý thuế 2019 So với Luật quản lý thuế 2006 sửađổi, bổ sung 2012 thì Luật quản lý thuế 2019 đã có nhiều điểm tiến bộ hơn vềquy định kiểm tra, thanh tra thuế

- Trước tiên về nguyên tắc kiểm tra thuế, thanh tra thuế (Điều 107 Luật quản

lý thuế 2019) đã có sự sửa đổi, bổ sung lên thành 5 Khoản so với 3 Khoản*1

2

tu-2015-den-nay-va-nhung-van-de-can-hoan-thien-o-viet-nam/

https://wikiluat.com/2020/06/24/van-de-thanh-tra-kiem-tra-va-xu-li-vi-pham-phap-luat-ve-thue-thuc-trang-2

của Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012 Để đảm bảo các nguyêntắc trên được phù hợp với sự thay đổi của thực tế.

“1 Áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế và ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra thuế, thanh tra thuế.

2 Tuân thủ quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan và mẫu biểu thanh tra, kiểm tra, trình tự, thủ tục, hồ sơ kiểm tra thuế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính

3 Không cản trở hoạt động bình thường của người nộp thuế.

4 Khi kiểm tra thuế, thanh tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế, thủ trưởng cơ quan quản lý thuế phải ban hành quyết định kiểm tra, thanh tra.

5 Việc kiểm tra thuế, thanh tra thuế nhằm đánh giá tính đầy đủ, chính xác, trung thực nội dung các chứng từ, thông tin, hồ sơ mà người nộp thuế đã khai, nộp, xuất trình với cơ quan quản lý thuế; đánh giá việc tuân thủ pháp luật về thuế và quy định khác của pháp luật có liên quan của người nộp thuế

để xử lý về thuế theo quy định của pháp luật”.

- Về xử lý kết quả kiểm tra thuế, thanh tra thuế (Điều 108 Luật quản lý thuế2019)

+ Tại Khoản 1 được giữ nguyên câu từ và đã được bổ sung thêm câu: “Thu

hồi số tiền thuế đã hoàn không đúng quy định của pháp luật về thuế” và câu

“Trường hợp xác định rõ hành vi vi phạm hành chính tại biên bản thanh tra

thuế, kiểm tra thuế thì biên bản thanh tra thuế, kiểm tra thuế được xác định là biên bản vi phạm hành chính” so với Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung

2012*2

Việc bổ sung này cho thấy được rằng thu hồi tiền thuế đã hoàn không đúngquy định sẽ tạo điều kiện về mặt pháp lý cho việc thu hồi thuế và tránh gâythất thoát ngân sách cho nhà nước Ngoài ra việc quy định biên bản thanh trathuế, kiểm tra thuế là biên bản vi phạm hành chính được xác định khi có hành

vi vi phạm hành chính tại biên bản đó là hợp lý vì nó sẽ tạo điều kiện chongười vi phạm được khiếu nại hoặc khởi kiện ra tòa đối với biên bản này

3

+ Tại khoản 2 bỏ câu “Trong thời hạn mười ngày làm việc, kể từ ngày phát

hiện”; thay câu “điều tra theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự” sửa

thành “điều tra theo quy định của pháp luật” và thay câu “Cơ quan quản lý

thuế có trách nhiệm phối hợp với cơ quan điều tra trong việc thực hiện điều tra tội phạm về thuế theo quy định của pháp luật” thành câu “Cơ quan quản

lý thuế có trách nhiệm phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng trong việc điều tra, truy tố, xét xử theo quy định của pháp luật” so với Luật quản lý thuế 2006

sửa đổi, bổ sung 2012*2

Không phải ngẫu nhiên mà nhà làm luật lại có sự thay đổi, lược bỏ đi câu từ

như vậy Việc thay câu “Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự” thành

“Điều tra theo quy định của pháp luật” cho thấy được mối liên hệ giữa các

luật với nhau và Luật quản lý thuế cũng không ngoại lệ, nếu chỉ quy định điềutra theo pháp luật tố tụng hình sự thì việc điều tra sẽ chỉ gói gọn trong đó; nên

việc thay thành câu theo “quy định của pháp luật”sẽ giúp cho việc điều tra

được dễ dàng, bao quát hơn tránh bỏ lọt tội phạm

Việc thay thành câu “Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm phối hợp với cơ

quan tiến hành tố tụng trong việc điều tra, truy tố, xét xử theo quy định của pháp luật” cũng cho thấy được sự rộng mở hơn tạo điều kiện cho cơ quan

quản lý thuế được tham gia vào các giai đoạn tham gia tố tụng

- Kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuế (Điều 109 Luật quản lýthuế 2019)*4 Cũng có sự thay đổi nếu như Điều 77 Luật quản lý thuế 2006sửa đổi, bổ sung 2012*3 tách kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuếthành 3 Khoản thì Luật quản lý thuế 2019 đã rút gọn, thay đổi lại thành 2Khoản (Khoản 1 về kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuế do cơquan quản lý thuế thực hiện đối với các hồ sơ thuế; Khoản 2 về Việc xử lý kếtquả kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuế) Việc rút gọn, thay đổinày sẽ làm cho việc kiểm tra thuế tại trụ sở của cơ quan quản lý thuế được dễdàng, đơn giản hơn

- Kiểm tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế (Điều 110 Luật quản lý thuế

4

2019)*5 so với Điều 78 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012*6 đã có

sự thay đổi và bổ sung nâng lên thành 5 Khoản, tăng các trường hợp kiểm trathuế tại trụ sở của người nộp thuế; rút gọn Điều khoản về giảm trình tự, thủtục kiểm tra thuế; để có sự tách bạch từng nội dung, từ đó làm cho cho Điềuluật này trở nên bao quát và dễ thực thi hơn

- Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong kiểm tra thuế tại trụ sở củangười nộp thuế (Điều 111 Luật quản lý thuế 2019)*7 so với Điều 79 Luật quản

lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012 chỉ thêm câu vào Điểm d Khoản 2 thành

“Chấp hành kiến nghị tại biên bản kiểm tra thuế, kết luận, quyết định xử lýkết quả kiểm tra thuế” các nội dung còn lại đều giữ nguyên Việc mở rộngthêm nghĩa vụ của người nộp thuế là phù hợp, đáp ứng được yêu cầu thực tế

- Nhiệm vụ, quyền hạn của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế ra quyết địnhkiểm tra thuế và công chức quản lý thuế trong việc kiểm tra thuế (Điều 112Luật quản lý thuế 2019)*8 so với Điều 80 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ

sung 2012 bổ sung thêm cụm từ “về quản lí thuế” tại Điểm d Khoản 1 thành:

“Quyết định xử lý về thuế, xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc kiến nghị người có thẩm quyền kết luận, ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế” và bổ sung thêm cụm từ “về thuế” tại Điểm d

Khoản 2 thành: “Xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc kiến

nghị với người có thẩm quyền ra kết luận, quyết định xử lý vi phạm về thuế”.Việc thêm các cụm từ này là hợp lý để khẳng định Điều luật này chỉ áp

dụng về quản lý thuế mà không phải các lĩnh vực khác Việc hầu như giữnguyên Điều luật còn cho thấy sự ít thay đổi về nhiệm vụ, quyền hạn của thủtrưởng cơ quan quản lý thuế ra quyết định kiểm tra thuế và công chức quản lýthuế trong việc kiểm tra thuế từ 2006 đến nay

- Các trường hợp thanh tra thuế (Điều 113 Luật quản lý thuế 2019)

“1 Khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế.

2 Để giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc thực hiện các biện pháp phòng,

5

chống tham nhũng.

3 Theo yêu cầu của công tác quản lý thuế trên cơ sở kết quả phân loại rủi

ro trong quản lý thuế.

4 Theo kiến nghị của Kiểm toán nhà nước, kết luận của Thanh tra nhà nước và cơ quan khác có thẩm quyền”.

So với Điều 81 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012*9 thì đã có sựthay đổi hoàn toàn về các trường hợp thanh tra thuế Từ những quy định cụthể đó sẽ làm cho trường hợp thanh tra thuế được mở rộng ra phù hợp vớithực tế và góp phần cho công tác thực thi luật được diễn ra đúng quy địnhhơn

- Các trường hợp thanh tra thuế (Điều 114 Luật quản lý thuế 2019)

“1 Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế các cấp có thẩm quyền ra quyết định

thanh tra thuế.

2 Quyết định thanh tra thuế phải có các nội dung chính sau đây:

a) Căn cứ pháp lý để thanh tra thuế;

b) Đối tượng, nội dung, phạm vi, nhiệm vụ thanh tra thuế;

c) Thời hạn tiến hành thanh tra thuế;

d) Trưởng đoàn thanh tra thuế và các thành viên của đoàn thanh tra thuế.

3 Chậm nhất là 03 ngày làm việc kể từ ngày ký, quyết định thanh tra thuế phải được gửi cho đối tượng thanh tra.

4 Quyết định thanh tra thuế phải được công bố chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày ra quyết định thanh tra thuế”.

So với Điều 82 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012 thì nội dungkhông có gì thay đổi vẫn đáp ứng được với yều cầu của thực tại

- Thời hạn thanh tra thuế (Điều 115 Luật quản lý thuế 2019)

“1 Thời hạn thanh tra thuế thực hiện theo quy định của Luật Thanh tra.

Thời hạn của cuộc thanh tra được tính là thời gian thực hiện thanh tra tại trụ

sở của người nộp thuế kể từ ngày công bố quyết định thanh tra đến ngày kết thúc việc thanh tra tại trụ sở của người nộp thuế.

6

2 Trường hợp cần thiết, người ra quyết định thanh tra thuế gia hạn thời hạn thanh tra thuế theo quy định của Luật Thanh tra Việc gia hạn thời hạn

thanh tra thuế do người ra quyết định thanh tra quyết định”

So với Điều 82 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012 thì Điều 115Luật quản lý thuế 2019 đã có sự thay đổi, thời hạn thanh tra thuế sẽ tiến hành

theo quy định của Luật Thanh tra so với trước đây được quy định “…không

quá ba mươi ngày, kể từ ngày công bố quyết định thanh tra thuế” (Khoản 1

Điều 82 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012); “…Thời gian gia hạn

không vượt quá ba mươi ngày” (Khoản 2 Điều 82 Luật quản lý thuế 2006 sửa

đổi, bổ sung 2012) Điều này sẽ tạo điều kiện cho quá trình thanh tra thuế mộtcách toàn diện, chính xác, tính chuyên môn hóa cao vì đã được quy định cụthể trong Luật thanh tra 2010

- Nhiệm vụ, quyền hạn của người ra quyết định thanh tra thuế (Điều 116 Luậtquản lý thuế 2019)*10 và Nhiệm vụ, quyền hạn của trưởng đoàn thanh trathuế, thành viên đoàn thanh tra thuế (Điều 117 Luật quản lý thuế 2019)*11 haiĐiều luật này đã bổ sung thêm các nhiệm vụ, quyền hạn của người ra quyếtđịnh thanh tra thuế, trưởng đoàn thanh tra thuế và thành viên đoàn thanh trathuế so với Điều 84, 85 Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012*12.Những quy định mới này vừa là yêu cầu của công tác quản lý, vừa đảm bảotính tự chủ, nhạy bén và tự chịu trách nhiệm của của người ra quyết địnhthanh tra thuế, trưởng đoàn thanh tra thuế và thành viên đoàn thanh tra

- Quyền và nghĩa vụ của đối tượng thanh tra thuế (Điều 118 Luật quản lý thuế2019)*13 giữa nguyên phần lớn nội dung và thay đổi kết cấu khi cho quyền củađối tượng thanh tra thuế lên Khoản 1; nghĩa vụ xuống Khoản 2 so với Điều 86Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012*14 Điều này giúp kết cấu Điềukhoản được mạch lạc chính xác hơn; góp phần thực thi pháp luật hiệu quảhơn

- Kết luận thanh tra thuế (Điều 119 Luật quản lý thuế 2019)*15 so với Điều 87

7

Luật quản lý thuế 2006 sửa đổi, bổ sung 2012*16 chỉ bổ sung câu“… trừ trường hợp nội dung kết luận thanh tra phải chờ kết luận chuyên môn của cơ quan,

tổ chức có thẩm quyền…” ở Khoản 1 thành : “Chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả thanh tra thuế trừ trường hợp nội dung kết luận thanh tra phải chờ kết luận chuyên môn của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, người ra quyết định thanh tra thuế phải có văn bản kết luận thanh tra thuế Kết luận thanh tra thuế phải có các nội dung chính sau đây:….” Điều

này sẽ tạo điều kiện cho việc kết luận được thực hiện theo đúng thẩm quyềntheo quy định của pháp luật, tránh việc kết luận vội vàng sẽ ảnh hưởng tới kếtquả thanh tra thuế

- Thanh tra lại trong hoạt động thanh tra thuế (Điều 120 Luật quản lý thuế2019)*17 Đây có thể coi là một điểm mới so với Luật quản lý thuế 2006 sửađổi, bổ sung 2012 lại không có Điều khoản này Việc thanh tra lại trong hoạtđộng thanh tra thuế sẽ có lợi cho các chủ thể bị thanh tra thuế trong trườnghợp việc thanh tra có dấu hiệu sai phạm, vi phạm pháp luật….Từ đó giúptránh xảy ra sai phạm, xử lý đúng người đúng tội trong việc thanh tra thuế

3 Thực trạng pháp luật về kiểm tra, thanh tra thuế.

- Ưu điểm và thành tựu đạt được

Công tác kiểm tra, thanh tra thuế là một chức năng cần thiết để đảm bảo cho

sự tồn tại và thực hiện các chức năng quản lý nhà nước Công kiểm tra, thanhtra nói chung và công tác kiểm tra, thanh tra về thuế nói riêng có vai trò hếtsức quan trọng Hàng năm, thông qua hoạt động này, đã góp phần tăng thungân sách hàng chục nghìn tỷ đồng, mang lại sự công bằng giữa các doanhnghiệp; góp phần ngăn chặn, răn đe đối với doanh nghiệp vi phạm pháp luật,gian lận, trốn thuế Công tác kiểm tra, thanh tra thuế khi có Luật quản lýLuật quản lý thuế năm 2019 đã đạt được những bước phát triển nhất định, đặcbiệt những năm gần đây công tác này cũng đạt được những thành tựu đáng kể “Trong năm 2019, cơ quan Thuế ước thực hiện 96.243 cuộc kiểm tra, thanh

8

tra , đạt 109,7% kế hoạch năm 2019; bằng 100,3% so với cùng kỳ năm 2018;kiểm tra được 517.554 hồ sơ tại trụ sở cơ quan thuế Tổng số kiến nghị xử lýqua thanh tra, kiểm tra đạt 64.524,8 tỷ đồng, bằng 103,7% so với cùng kỳ

2018 Trong khi đó, ngành Hải quan tiến hành 411 cuộc thanh tra, kiểm tra(169 cuộc thanh tra chuyên ngành và 242 cuộc kiểm tra nội bộ) Kiến nghịtruy thu và xử phạt vi phạm hành chính hơn 251 tỷ đồng tăng 0,8% so vớicùng kỳ năm 2018 và truy hoàn hơn 219,8 triệu đồng, đã nộp Ngân sách nhànước hơn 185,4 tỷ đồng”3

Mặc dù trong năm 2020 dịch bệnh COVID hoành hành gặp rất nhiều khókhăn, thách thức nhưng “Theo tin từ Tổng Cục thuế, kết quả thu thuế năm

2020 do Tổng cục Thuế quản lý đạt 1.278.649 tỷ đồng, bằng 101,9% dự toán,vượt 24.349 tỷ đồng, vượt 175.849 tỷ đồng so với số ước thu đã báo cáo Quốchội”4 Nhưng “Toàn ngành Thuế đã thực hiện được 83.979 cuộc thanh, kiểmtra tại trụ sở người nộp thuế; kiểm tra được 804.590 hồ sơ khai thuế tại cơquan thuế Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là 71.876 tỷđồng, bằng 114,7% so với cùng kỳ năm 2019 Trong đó: Tổng số thuế tăngthu vào ngân sách là 19.867 tỷ đồng, bằng 17,6% so với cùng kỳ; giảm khấutrừ là 2.248 tỷ đồng, giảm lỗ là 49.760 tỷ đồng, bằng 119,6% so với cùng kỳ.Tổng số tiền thuế nộp vào ngân sách là 12.435 tỷ đồng”4

Với chức năng, nhiệm vụ thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra đối tượngnộp thuế trong việc chấp hành pháp luật thuế, giải quyết tố cáo về hành vitrốn thuế, lậu thuế liên quan đối tượng nộp thuế thuộc phạm vi Cục thuế quản

lý, cơ quan thuế đã tăng cường kiểm tra đồng bộ và hiệu quả các biện phápchống thất thu ngân sách từ công tác kiểm tra, thanh tra về thuế Trong đó, tậptrung thanh tra khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, chú trọng các doanh nghiệp

có doanh thu lớn, số thuế giá trị gia tăng âm kéo dài hoặc không có số thuế

3

giam-ty-le-no-thue-318041.html

https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-phap-luat/nam-2020-tap-trung-thanh-tra-kiem-tra-chong-that-thu-va-4

https://www.sav.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=38130&l=TinTucSuKien

9

nộp, những doanh nghiệp có số lỗ lớn….

Trong năm 2020 đã “tăng cường công tác quản lý thu, chống thất thu, đẩy mạnh thu hồi nợ đọng thuế, trong đó sẽ đa dạng hóa các hình thức tuyêntruyền, hỗ trợ người nộp thuế; đã đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát kê khai, nộpthuế, theo đúng chính sách pháp luật; xây dựng và triển khai nhiệm vụ kếhoạch thanh tra, kiểm tra tập trung vào những doanh nghiệp thuộc ngànhnghề, lĩnh vực có rủi ro cao; triển khai thực hiện tốt công tác chống thất thuđối với khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh và hộ cá nhân kinh doanh”4

- Những vấn đề còn tồn tại

Bên cạnh những thành tựu đạt được thì hoạt động kiểm tra, thanh tra về thuếvẫn còn tồn tại nhiều vấn đề hạn chế cần được khác phục Các quy định vềthuế còn nhiều khoảng trống, chất lượng công tác kiểm tra, thanh tra thuếchưa cao vì vậy vẫn bỏ sót nhiều sai phạm của doanh nghiệp và tình trạng viphạm pháp luật thuế đang diễn ra ở hầu hết các địa phương, các loại hìnhdoanh nghiệp và các sắc thuế

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Đoàn Xuân Tiên cho biết: “Tiền thuế thấtthu còn lớn do tình trạng trốn thuế, gian lận thuế ngày càng diễn biến phứctạp, quy mô ngày càng lớn Trong khi đó công tác kiểm tra, thanh tra thuế cònhạn chế, còn bỏ sót nhiều sai phạm của doanh nghiệp, của người nộp thuế” “Theo số liệu của Kiểm toán Nhà nước, thì có tới hơn 90% số doanh nghiệp

và người nộp thuế đã được kiểm tra, thanh tra thuế, nhưng Kiểm toán Nhànước vẫn phát hiện thêm nhiều sai phạm bị bỏ sót và đã kiến nghị tăng thêm

số tiền thuế phải thu khá nhiều”5

Do tình trạng thiếu hiểu biết về thuế, ý thức chấp hành các luật, pháp lệnh

về thuế của đại bộ phận người dân còn hạn chế, chưa tạo dự luận xã hội lên ánmạnh mẽ các hành vi trốn thuế, gian lận thuế Đặc biệt là hiện nay khi nềnkinh tế đan phát triển hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng

5

https://thoibaonganhang.vn/kiem-toan-nha-nuoc-thanh-tra-kiem-tra-thue-bo-sot-nhieu-sai-pham-88064.html

10

thường xuyên và liên tục thì hành vi trốn thuế, gian lận thuế ngày càng nhiều,diễn ra ngày càng phổ biên với tính chất và mức độ khác nhau Đặc biệt làtình trạng trốn thuế, lậu thuế, lạm dụng thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặcbiệt, thuế nhập khẩu và các hành vi vi phạm khác được thực hiện bằng nhiềuthủ đoạn chuyên nghiệp và tinh vi dễ qua mặt được cơ quan kiểm tra, thanhtra thuế.

Mặc dù Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg về việcchấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp Nhưng trênthực tế vẫn còn một số tình trạng chồng chéo, trùng lặp về nội dung, đốitượng kiểm tra, thanh tra thuế gây phiền hà, ảnh hưởng đến quá trình làm việccủa doanh nghiệp

“Nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra ngoài phạm vi quyết định như ở Cục Thuế

Bà Rịa -Vũng Tàu, An Giang, Đồng Nai, Gia Lai; chất lượng đánh giá rủi roqua phân tích hồ sơ kê khai thuế để xác định doanh nghiệp cần kiểm tra chưacao như ở Phú Yên, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Thừa Thiên Huế, Bình Định”6 Một trong những vấn đề còn nhức nhối trong việc thanh tra, kiểm tra thuế làviệc một số cán bộ thanh tra, kiểm tra thuế quan liêu, sách nhiễu nhận hối lộ

để bỏ qua các vi phạm cho bên bị kiểm tra, thanh tra thuế Đơn cử như vụviệc “Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết, cơ quan cảnh sát điều tra tỉnh đangtiếp tục mở rộng điều tra vụ việc 1 cán bộ Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh bị bắtquả tang khi đang nhận hối lộ từ doanh nghiệp Qua điều tra ban đầu, do đượcphân công là trưởng một đoàn kiểm tra thuế doanh nghiệp, ông Hùng đã pháthiện một doanh nghiệp đóng trên địa bàn Hạ Long có vi phạm Sau đó, ôngHùng gợi ý nếu đưa một số tiền cho ông Hùng thì vi phạm doanh nghiệp sẽđược bỏ qua Trước gợi ý trên, doanh nghiệp này đã đồng ý và khi ông Hùngđang nhận số tiền 50 triệu đồng của doanh nghiệp tại quán cà phê thì bị bắt quả tang”7

6

ve-thue-1390607.html

https://kienthuc.net.vn/kinh-doanh/nghi-van-cong-ty-nhat-hoi-lo-5-ty-phat-hien-nhieu-dia-phuong-sai-sot-7

11

Gần đây nhất là vụ việc công ty Tenma Việt Nam (công ty mẹ tại Tokyo, Nhật Bản) đã khai báo 2 lần hối lộ tổng cộng 25 triệu Yên (hơn 5 tỉ đồng) chomột số cán bộ, công chức Việt Nam được khơi ra “Cụ thể, lần đầu tiên vàotháng 6/2017, công ty chủ động đề nghị trả tiền mặt 2 tỉ đồng cho cán bộthanh tra thuế địa phương Kết quả được miễn truy thu thuế giá trị giá tănghơn 400 tỉ đồng Lần thứ hai, vào tháng 8/2019, cán bộ thanh tra thuế địaphương yêu cầu phía công ty nộp trả tiền mặt 3 tỉ đồng để được giảm khoảntruy thu thuế từ gần 18 tỉ xuống còn chỉ khoảng hơn 500 triệu đồng”8.

4 Một số kiến nghị về kiểm tra, thanh tra thuế.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng nhân lực ngành Thuế, chú trọng giáo dụcchính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ kiểm tra, thanh tra thuế, đảm bảo tuânthủ nghiêm quy định của pháp luật, quy chế, kỷ luật trong thực thi công vụ;thực hiện nghiêm các quy định về công tác cán bộ, đảm bảo đúng quy định,công khai, minh bạch Tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lí thuế vàcán bộ kiểm tra, thanh tra thuế Không ngừng đào tạo, nâng cao chất lượng vềđạo đức và chuyên môn cho lực lượng kiểm tra, thanh tra thuế

Thứ hai, “tăng cường kiểm tra, thanh tra trong nội bộ ngành Trong hoạtđộng quản lí nhà nước, hoạt động kiểm tra, thanh tra mang tính tất yếu tronglĩnh vực thuế, việc kiểm tra, thanh tra là rất cần thiết để nhanh chóng pháthiện các trường hợp cán bộ thuế không thực hiện đúng nhiệm vụ mà pháp luậtyêu cầu Ngoài ra, cũng cần tăng cường sự kiểm tra, giám sát của nhân dânđối với cơ quan, cán bộ thuế Khi chịu sự giám sát cả ở trong lẫn ngoài thì cáchành vi vi phạm sẽ sớm bị phát hiện và loại trừ”9 tránh gây bức xúc kéo dàiảnh hưởng đến xã hội và kinh tế

https://wikiluat.com/2020/06/24/van-de-thanh-tra-kiem-tra-va-xu-li-vi-pham-phap-luat-ve-thue-thuc-trang-12

Thứ ba, cần rà soát lại toàn bộ các văn bản luật và hướng dẫn thi hành các luật thuế để sửa đổi những nội dung không rõ ràng, có thể hiểu nhiều cáchkhác nhau Đặc biệt, cần sửa đổi cách diễn đạt văn bản theo hướng tránh sửdụng những câu phức và câu ghép với những cụm từ liệt kê liên tiếp gắn vớinhững mệnh đề bổ nghĩa không rõ áp dụng cho trường hợp nào “Trongnhững trường hợp cần liệt kê nhiều nội dung quy định pháp luật thì nên ápdụng cách liệt kê tách biệt thành những đoạn văn riêng biệt Việc minh bạchhóa các văn bản pháp luật thuế giúp hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế có căn

cứ pháp lý vững chắc để kết luận đúng sai”10

Thứ tư, tiếp tục và thường xuyên rà soát để bổ sung cho đầy đủ các thủ tụccần thiết phải thực hiện trong quá trình kiểm tra, thanh tra thuế để tránh sựvận dụng tùy tiện của người thực thi pháp luật

Thứ năm, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rà soát, hoàn thiệncác quy định pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ 4.0, hiện đại hóaphương thức quản lý thuế Để dễ dàng kiểm soát khi có dấu hiệu vi phạm và

có thể tiến hành kiểm tra, thanh tra thuế nhanh chóng

Thứ sáu, Cơ quan quản lí thuế nâng cao ý thức pháp luật cho người nộpthuế thông qua các hình thức tuyên truyền, giáo dục họ chấp hành pháp luật

về thuế, kiểm tra thường xuyên, định kì những đối tượng có dấu hiệu vi phạmpháp luật về thuế

https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu trao-doi/trao-doi-binh-luan/hoan-thien-hanh-lang-phap-ly-cho-hoat-13

phần tăng thu cho ngân sách nhà nước hàng chục nghìn tỷ đồng Điều nàykhông chỉ đảm bảo nguồn thu cho ngân sách, mà còn mang lại sự công bằnggiữa các doanh nghiệp, góp phần ngăn chặn, răn đe đối với các doanh nghiệp

có vi phạm về thuế Hiện nay, việc lựa chọn kế hoạch thanh tra, kiểm tra thuếđược thực hiện theo nguyên tắc rủi ro, nghĩa là chỉ những doanh nghiệp cóđiểm rủi ro cao được lựa chọn qua ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ lập kếhoạch thanh tra, kiểm tra và cơ sở dữ liệu ngành Thuế quản lý mới đưa vào kếhoạch thanh tra, kiểm tra thuế Do đó đã tạo thuận lợi tối đa cho doanhnghiệp, giúp cho công tác quản lý thuế ngày càng hiệu quả

14

2 Không cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân làngười nộp thuế.

3 Tuân thủ quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật cóliên quan”

*2 Điều 76 Xử lý kết quả kiểm tra thuế, thanh tra thuế Luật quản lý thuế

2006 sửa đổi, bổ sung 2012

“1 Căn cứ vào kết quả kiểm tra thuế, thanh tra thuế, thủ trưởng cơ quanquản lý thuế ra quyết định xử lý về thuế, xử phạt vi phạm hành chính theothẩm quyền hoặc đề nghị người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực thuế

2 Trường hợp kiểm tra thuế, thanh tra thuế mà phát hiện hành vi trốn thuế

có dấu hiệu tội phạm thì trong thời hạn mười ngày làm việc, kể từ ngày pháthiện, cơ quan quản lý thuế chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền để điềutra theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Cơ quan quản lý thuế có tráchnhiệm phối hợp với cơ quan điều tra trong việc thực hiện điều tra tội phạm vềthuế theo quy định của pháp luật”

*3 Điều 77 Kiểm tra thuế tại trụ sở cơ quan quản lý thuế Luật quản lý thuế

2006 sửa đổi, bổ sung 2012

15