Danh mục tư liệu tham khảoSự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu Cơ sở hình thành và một số nội dung cốt lõi của lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới Nhận thức về thời đại
Trang 1BÀI TẬP THẢO LUẬN
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Chủ đề: Bình luận về lý luận "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới" và bài học kinh nghiệm cho quá trình xây dựng đất nước định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam
Nhóm 13 Lớp Luật chung 2050A01
Trang 2Danh sách các thành viên trong nhóm 13:
Bảng theo dõi chi tiết công việc
Trang 3Mục lục:
Phần I: Phân tích thuật ngữ "Chủ nghĩa xã hội", thuật ngữ "Thời đại mới" và thuật
ngữ “Định hướng xã hội chủ nghĩa”.
Phần II: Cơ sở hình thành của lý luận "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc TQ thời đại mới" Phần III: Một số nội dung cốt lõi của lý luận "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc TQ thời
đại mới"
Phần IV: Bài học kinh nghiệm cho quá trình xây dựng đất nước định hướng xã hội
chủ nghĩa tại Việt Nam
Trang 4Danh mục tư liệu tham khảo
Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu
Cơ sở hình thành và một số nội dung cốt lõi của lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới
Nhận thức về thời đại ngày nay
Hiểu đúng bản chất của thời đại ngày nay
Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa trong điều kiện Việt Nam hiện nay
CNXH và con đường đi lên CNXH - Nhìn từ thực tiễn Việt Nam
Thuật ngữ "Chủ nghĩa xã hội"
Tư tưởng Mao Trạch Đông
Lý luận Đặng Tiểu Bình
5 thế hệ lãnh đạo Đảng cộng sản Trung Quốc
CNXH và thời kỳ quá độ lên CNXH
35 năm đởi mới: bước phát triển ngoạn mục của nền kinh tế
Đánh giá 100 năm Đảng cộng sản Trung Quốc
Tìm hiểu Trung Quốc
Trang 5Lời mở đầu
Trung Quốc là 1 đất nước có chủ quyền thuộc khu vực Đông Á Với dân số ước tính đạt khoảng 1,405 tỉ dân, đây là quốc gia đông dân nhất trên thế giới Từ khi được thành lập vào năm 1921 đến nay, Đảng cộng sản Trung Quốc đã lãnh đạo nhân dân Trung Hoa vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ, đưa đất nước phát triển trở thành quốc gia có nền kinh tế đứng thứ 2 thế giới
Về mặt chính trị, Đảng cộng sản Trung Quốc luôn khẳng định lấy chủ nghĩ Mác Lênin làm kim chỉ nam cho hành động của Đảng Song song đó, ở Trung Quốc cũng hình thành rất nhiều các tư tưởng, lý luận, sáng kiến, chính sách nổi bật khác nhau dựa trên nền tảng triết học Mác Nổi bật trong số đó phải kể tới "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới" Được chính thức ghi vào văn kiện tại Đại hội XII (1982), được đưa ra quan điểm xây dựng vào Đại hội XIX (10/2017), cho đến nay Đảng cộng sản Trung Quốc đã tương đối chứng minh được với thế giới tính đúng đắn của lý luận này
Đất nước Việt Nam đã trải qua hàng nghìn năm lịch sử lao động và chiến đấu vinh quang Ngày nay, trong thời đại hòa bình thế giới, dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đang từng bước phát triển trên con đường mang tên định hướng xã hội chủ nghĩa Từ chỗ là một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, thiếu thống, chúng ta đã vươn lên trở thành top 16 nền kinh tế mới nổi thành công nhất trên thế giới (theo Tạp chí The Economist thàng 8/2020 xếp hạng) Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước có sự phát triển đáng kể, phát huy được những lĩnh vực thế mạnh như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, du lịch…, hội nhập quốc tế sâu rộng, Việt Nam đang dần nâng cao vị thế kinh tế, chính trị, quốc phòng và mọi mặt đời sống Con đường phát triển phía trước còn rất dài và gian nan, tác động của Việt Nam trên bản đồ thế giới tuy chưa thể so sánh được như Trung Quốc nhưng với nhiều điểm tương đồng về chế độ chính trị, nền văn hóa và nhiều khó khăn tương tự nhau trong quá trình cải cách mở cửa ở cả hai nước, kinh nghiệm cải cách
và phát triển chính sách của Trung Quốc có nhiều điểm chúng ta có thể rút kinh nghiệm và học hỏi
Trang 6Phần I: Phân tích thuật ngữ "Chủ nghĩa xã hội", thuật ngữ "Thời đại mới" và thuật
ngữ “Định hướng xã hội chủ nghĩa”.
1) Về thuật ngữ “Chủ nghĩa xã hội”
Có thể hiểu “chủ nghĩa xã hội” theo các nghĩa khái quát sau đây:
- Chủ nghĩa xã hội với tư cách là ước mơ, nguyên vọng, nhu cầu của nhân dân lao động về một xã hội không có chế độ tư hữu, giai cấp, áp bức, bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu, chiến tranh và tội ác… Trong xã hội đó, nhân dân được giải phóng và có quyền làm chủ
- Chủ nghĩa xã hội với ý nghĩa là phong trào đấu tranh thực tiễn của nhân dân lao động chống chế độ tư hữu, áp bức, bóc lột, bất công, nhân dân đòi quyền dân chủ
- Chủ nghĩa xã hội với tư cách là những tư tưởng, lý luận, học thuyết về: Giải phóng xã hội loài người khỏi chế độ tư hữu, áp bức, bóc lột, bất công, nghèo nàn, lạc hậu; Xây dựng xã hội mới dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, không
có sự phân chia giai cấp và mọi sự khác nhau về tài sản, không có bất công, không
có chiến tranh… - một xã hội tốt đẹp nhất trong lịch sử nhân loại
- Chủ nghĩa xã hội với ý nghĩa là một chế độ xã hội mà nhân dân lao động xây dựng trên thực tế dưới sự lãnh đạo cảu đáng tiên phong với giai cấp công nhân 2) Về thuật ngữ “Thời đại mới”
Có thể hiểu thời đại theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp
- Theo nghĩa rộng, thời đại là một khái niệm chính trị - kinh tế - xã hội khái quát tiến trình phát triển của lịch sử loài người, là thời gian rất dài để chỉ sự phân kỳ lịch
sử xã hội và để phân biệt những nấc thang phát triển của hình thái kinh tế xã hội mà theo đó nấc thang cao hơn, tiến bộ hơn sẽ phủ định nấc thang cũ, lạc hậu để mở đường cho sự phát triển một thời đại mới Sau Cách mạng Tháng Mười Nga, nhân loại bắt đầu một thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
Trang 7- Thời đại theo nghĩa hẹp là khái niệm về thời gian để chỉ xu thế và nội dung phát triển trên mọi phương diện kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, công nghệ…
Theo quan điểm của Lê-nin, nội dung thời đại mới - thời đại ngày nay, là xóa bỏ chủ nghĩa tư bản đồng thời thiết lập những cơ sở của xã hội là hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Đây là một quá trình lịch sử lâu dài, được bắt đầu từ nước Nga sau Cách mạng Tháng Mười năm 1917, và sau đó là nhiều nước khác trên thế giới Nội dung thời đại mới có hai vấn đề mấu chốt:
- Một là, thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
- Hai là, thời đại mới được mở ra từ Cách mạng Tháng Mười Nga Nhận định về nội dung thời đại như vậy là sự khái quát mang tính lý luận và thực tiễn sâu sắc, đầy tính thuyết phục, đã được sự nhất trí cao trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
3) Về thuật ngữ “Định hướng xã hội chủ nghĩa”
Xã hội chủ nghĩa là một xã hội nơi mà con người được giái phóng để có thể phát triển toàn diện, xã hội do nhân dân lao động làm chủ Một xã hội với nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, nơi mà Nhà nước đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chỉ của nhân dân lao động Chủ nghĩa xã hội với nền văn hóa phát triển cao, kế thừa và phát huy những giá trị của văn hóa dân tộc và văn minh nhân loại, nơi mọi dân tộc đều được đảm bảo quyền bình đẳng và đoàn kết với nhau
Cụm từ “định hướng xã hội chủ nghĩa” mang ý nghĩa là Việt Nam chưa đạt đến chủ nghĩa xã hội mà đang trong giai đoạn xây dựng nền tảng cho một hệ thống xã hội chủ nghĩa trong tương lai
Phần II: Cơ sở hình thành của lý luận "Chủ nghĩa xã hội đặc sắc TQ thời đại mới".
- Cơ sở lý luận:
Trang 8+ Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở tư tưởng chủ yếu của lý luận “Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới” Đại hội XVIII xác định: “Chủ nghĩa Mác -Lênin chỉ rõ quy luật phát triển của lịch sử loài người, nguyên lý cơ bản của nó là đúng đắn có sức sống mạnh mẽ… Kiên trì nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin, đi con đường mà toàn thể nhân dân Trung Quốc đã tự nguyện lựa chọn, phù hợp với tình hình Trung Quốc, sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc nhất định sẽ giành được thắng lợi cuối cùng” Đại hội XIX tiếp tục khẳng định: “kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên trì chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử” Sự phát triển lý luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc sau này đều là quá trình vận dụng chủ nghĩa Mác vào điều kiện cụ thể của Trung Quốc, hay còn gọi là quá trình “Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác” Chủ nghĩa Mác - Lênin được Đảng Cộng sản Trung Quốc vận dụng bao gồm cả nội dung và phương pháp luận khoa học
Về nội dung, đó là tư tưởng về mục tiêu, mô hình và con đường đi lên Chủ nghĩa
xã hội như: công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản với nhà nước và xã hội
Về phương pháp luận, Trung Quốc luôn quán triệt quan điểm “kết hợp chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác với thực tế cụ thể của Trung Quốc, xây dựng Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc”; xây dựng Chủ nghĩa xã hội phải dựa vào bối cảnh cụ thể của dân tộc và thời đại
+ Tư tưởng của các nhà lãnh đạo tiền bối của Đảng Cộng sản Trung Quốc, tiêu biểu như: “tư tưởng Mao Trạch Đông”, “lý luận Đặng Tiểu Bình”, “Tư tưởng quan trọng
“ba đại diện” và “Quan điểm phát triển khoa học”
Năm 1945, tại Đại hội Đảng VII, tư tưởng Mao Trạch Đông được đưa vào Điều lệ Đảng và trở thành tư tưởng chỉ đạo chủ yếu của Đảng Cộng sản Trung Quốc: “Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông” Điều đó được giải thích là sự áp dụng chủ nghĩa Mác - Lênin ở đất nước mà phần đông là nông dân Hội nghị Trung ương VI của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc khóa 11
Trang 9(6/1981) đã ra nghị quyết cho rằng “Tư tưởng Mao Trạch Đông là một hệ thống khoa học biểu trưng cho sự kết tinh trí tuệ tập thể của Đảng cộng sản Trung Quốc” Nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng cộng sản Trung Quốc đã đóng góp vào tư tưởng Mao Trạch Đông chứ không phải riêng Chủ tịch Mao Tư tưởng Mao Trạch Đông được Đảng Cộng sản Trung Quốc quan niệm là: “Sự vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin ở Trung Quốc, là nguyên tắc lý luận và sự tổng kết kinh nghiệm đúng đắn về công cuộc cách mạng và xây dựng của Trung Quốc đã được thực tiễn chứng minh”
Lý luận Đặng Tiểu Bình bao gồm 4 nguyên tắc: Chủ nghĩa Mác – Lênin; Sự trung thành với Đảng; Sự phục tùng lãnh đạo; Tư tưởng Mao trạch Đông Thời kỳ Mao Trạch Đông xây dựng Chủ nghĩa xã hội bằng hình thức bình quân chủ nghĩa, tức là xếp hàng ngang để đi, cuối cùng là không đi được, thậm chí có những bước phải thụt lùi Đến thời kỳ Đặng Tiểu Bình, xoá bỏ chủ nghĩa bình quân, chuyển sang xếp hàng dọc để tiến, vì đói nghèo không phải là Chủ nghĩa xã hội, phải có người giàu,
mà giàu thì phải có người giàu trước, người giàu sau, để cuối cùng tất cả cùng giàu Đảng công sản Trung Quốc quan niệm lý luận Đặng Tiểu Bình “Là giai đoạn phát triển mới của chủ nghĩa Mác ở Trung Quốc, là chủ nghĩa Mác của Trung Quốc ngày nay, là sự kết tinh trí tuệ của tập thể Đảng Cộng sản Trung Quốc, dẫn dắt sự nghiệp hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc không ngừng tiến lên”
Tư tưởng quan trọng “Ba đại diện” được Đại hội XVI (2002) chính thức đưa vào hệ
tư tưởng của Đảng Nếu lý luận của Đặng Tiểu Bình trả lời được câu hỏi: Chủ nghĩa xã hội là gì và đi lên Chủ nghĩa xã hội như thế nào thì thuyết của Giang Trạch Dân đã trả lời câu hỏi: Xây dựng một đảng như thế nào và xây dựng một đảng bằng cách nào? Thuyết Ba đại diện với nội dung là: Đảng Cộng sản Trung Quốc đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến; đại diện cho nền văn hóa tiên tiến; đại diện cho quyền lợi của đại đa số nhân dân Trung Quốc và các dân tộc Trung Hoa Thuyết được cho “Là sự kế thừa và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông, lý luận Đặng Tiểu Bình, phản ánh yêu cầu mới của sự phát triển thay đổi của thế giới và Trung Quốc hiện nay đối với công tác của Đảng và
Trang 10Nhà nước, là vũ khí lý luận mạnh mẽ nhằm tăng cường cải tiến công tác xây dựng Đảng, thúc đẩy quá trình tự hoàn thiện và phát triển chủ nghĩa xã hội Trung Quốc” Được đưa ra vào năm 2002, đến kỳ Đại hội XVIII, “quan điểm phát triển khoa học”
do Hồ Cẩm Đào khởi xướng đã trở thành tư tưởng chỉ đạo xây dựng và phát triển Trung Quốc trong những năm tiếp theo Văn kiện Đại hội XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳng định: “Tư tưởng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc thời đại mới là sự kế thừa và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông,
lý luận Đặng Tiểu Bình, tư tưởng quan trọng “ba đại diện” và quan điểm phát triển khoa học, là thành quả mới nhất của việc Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác; là kết tinh của kinh nghiệm thực tiễn và trí tuệ tập thể của Đảng và nhân dân, là bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc, là kim chỉ nam hành động để toàn Đảng, toàn dân phấn đấu thực hiện công cuộc phục hưng vĩ đại dân tộc Trung Hoa”
- Cơ sở thực tiễn:
+ Thứ nhất là bối cảnh thời đại: sự sụp đổ của Chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên
Xô và các nước Đông Âu vào thập kỷ cuối của thế kỷ XX đặt ra yêu cầu phải nhận thức lại toàn diện, sâu sắc hơn lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về mô hình và con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội phù hợp với đặc điểm cụ thể của mỗi quốc gia, dân tộc và thời đại
Trong Thông điệp Liên bang Nga năm 2005, Tổng thống V Putin từng gọi đây là thảm họa địa chính trị tồi tệ nhất thế kỷ XX, khi mà chỉ trong vòng ba năm từ 1989 đến 1992, toàn bộ 8 nước Xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, Liên Xô và Mông Cổ đã sụp đổ Các đảng cộng sản nắm quyền bị giải thể, ngừng hoạt động hoặc phải đổi tên gọi Hàng triệu đảng viên cộng sản rời bỏ hàng ngũ và lý tưởng của mình Nhiều thành quả đạt được trong thời gian dài xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở các nước này bị xóa bỏ Phong trào cộng sản thế giới rơi vào khủng hoảng trầm trọng
cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức Các đảng xã hội chủ nghĩa và công nhân tại các nước Tây Âu đi vào thoái trào Quá trình “phi marxit hóa” lan rộng Xu hướng chuyển dịch quan điểm chính trị từ tả sang hữu diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới
Trang 11Cho đến nay đã đạt được sự nhất trí tương đối rộng rãi rằng sự sụp đổ của Liên Xô
và Đông Âu có nguyên nhân sâu xa từ thất bại của mô hình kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp Song song đó, chính những sai lầm nghiêm trọng của ban lãnh đạo Liên Xô đứng đầu là Gorbachev trong quá trình cải tổ đã dần xa rời các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, bắt đầu từ việc giáo điều, xơ cứng hóa học thuyết này, và kết thúc bằng việc xuyên tạc, phá bỏ các nguyên lý Mác - Lênin cơ bản mới
là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm họa này Ngoài ra, việc không bắt kịp bước phát triển của khoa học – kĩ thuật tiên tiến dẫn tới tình trạng trì trệ, khủng hoảng về kinh tế, xã hội Liên Xô trong những năm 70 của thế kỉ XX phải nhập lương thực của các nước Tây Âu Cuối cùng phải kể đến sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước có tác động không nhỏ càng làm cho tình hình trở nên thêm rối loạn Mặc dù sự kiện sụp đổ này đã qua gần 30 năm, nhưng những bài học kinh nghiệm lịch sử của nó vẫn còn nguyên giá trị
+ Thứ hai là bối cảnh cụ thể Trung Quốc: Những thành tựu phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học công nghệ của Trung Quốc sau gần 40 năm thực hiện cải cách,
mở cửa và 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XVIII đã tạo ra tiền đề mới cho xây dựng Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc
Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng cao, GDP tăng từ 54 nghìn tỷ nhân dân tệ (2012) lên 80 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 2 nghìn tỷ USD) vào năm 2017, đứng vị trí thứ hai thế giới, đóng góp trên 30% cho tăng trưởng GDP toàn cầu.Trong cải cách chính trị, qua 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XVIII, với dũng khí chính trị to lớn, Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳng định: “Đã đề ra một loạt các quan điểm mới, tư tưởng mới, chiến lược mới; ban hành một loạt những phương châm, chính sách lớn, giải quyết được nhiều vấn đề nan giải lâu nay muốn giải quyết nhưng chưa giải quyết được; làm được nhiều việc lớn lâu nay muốn làm nhưng chưa làm được” Vị thế của Đảng Cộng sản Trung Quốc và Nhà nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế: Trung Quốc đã
có nhiều sáng kiến, chính sách nổi bật như: sáng kiến xây dựng “Vành đai và con đường”; khởi xướng thành lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á; xây dựng Quỹ con đường tơ lụa; đăng cai tổ chức Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế “Vành
Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)