BÀI tập lớn dư LUẬN xã hội về nạn nạo PHÁ THAI SO SÁNH với HIỆN TƯỢNG xã hội TƯƠNG ỨNG bản CHẤT và CHỨC NĂNG, DUY TRÌ HAY xóa bỏ dư LUẬN xã hội

Trong bài tiểu luận này, tôi sẽ lần lượt đưa ra quan điểm của mình về dư luận xã hội cụ thể là trong lĩnh vực nạo phá thai, so sánh nó với hiện tượng xã hội tương ứng, khám phá bản chất,

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BÀI TẬP LỚN

HỌC PHẦN: TÂM LÝ HỌC XÃ HỘI

Học kỳ 1 năm học 2021-2022

Tên chủ đề

DƯ LUẬN XÃ HỘI VỀ NẠN NẠO PHÁ THAI SO SÁNH VỚI HIỆN TƯỢNG XÃ HỘI TƯƠNG ỨNG BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG, DUY

TRÌ HAY XÓA BỎ DƯ LUẬN XÃ HỘI

HÀ NỘI-2021

Tên chủ đề

DƯ LUẬN XÃ HỘI VỀ NẠN NẠO PHÁ THAI SO SÁNH VỚI HIỆN TƯỢNG XÃ HỘI TƯƠNG ỨNG BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG, DUY

TRÌ HAY XÓA BỎ DƯ LUẬN XÃ HỘI

MỤC LỤC

1 Mở đầu 1

2 Nội dung nghiên cứu 2

2.1 Cơ sở lý luận 2

2.2 So sánh dư luận xã hội với hiện tượng xã hội tương ứng 3

2.3 Bản chất và chức năng của dư luận xã hội 4

2.4 Duy trì hay xóa bỏ dư luận xã hội 10

3 Kết luận 12

Tài liệu tham khảo 13

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Tâm lý học xã hội có rất nhiều ứng dụng trong đời sống hiện tại Hiểu biết về xã hội, cách thức vận hành và quy luật tình cảm của đám đông trong xã hội có thể khai phá phần lớn những hiện tượng lịch sử, kinh tế mà nếu thiếu nó sẽ hoàn toàn không thể hiểu nổi Hippolyte Taine đôi khi đã hiểu không đầy đủ những biến cố của cuộc Đại cách mạng Pháp, đó là vì ông chưa bao giờ nghiên cứu tâm hồn những đám đông trong xã hội Trong việc nghiên cứu thời kì phức tạp ấy, ông đã dùng phương pháp mô tả của những nhà tự nhiên chủ nghĩa làm hướng đạo Nhưng, trong những hiện tượng mà nhà tự nhiên chủ nghĩa nghiên cứu, những lực lượng tinh thần ít có mặt Thực ra những lực lượng tinh thần ấy, hay còn được biết đến là cái tâm lý xã hội, mới là động lực chính của lịch sử

Do đó, nếu chỉ đơn thuần xem xét về mặt thực tiễn, việc nghiên cứu hiện tượng tâm lý xã hội là việc nên làm Thế nên, tôi đã chọn dư luận xã hội – một loại hiện tượng tâm lý xã hội làm đề tài nghiên cứu Trong bài tiểu luận này, tôi sẽ lần lượt đưa ra quan điểm của mình về dư luận xã hội (cụ thể là trong lĩnh vực nạo phá thai), so sánh nó với hiện tượng xã hội tương ứng, khám phá bản chất, chức năng của nó và nhận xét vị thế của nó trong thực tại xã hội hiện nay

1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

1.2.1 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài được xây dựng nhằm đi sâu nghiên cứu bản chất, chức năng, vai trò và ảnh hưởng của dư luận xã hội Từ đó, bàn luận về những vấn đề xoay quanh dư luận xã hội, đưa ra nhận xét nên duy trì hay xóa bỏ nó

1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Phân tích bản chất, chức năng, vai trò và ảnh hưởng của dư luận xã hội

- Liên hệ lý luận đó vào thực tiễn đời sống xã hội

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là dư luận xã hội về nạn nạo phá thai

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu bằng phương pháp tìm hiểu thông tin qua sách báo, tài liệu, phương pháp điều tra thực tế, phương pháp đàm thoại

1.5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

1.5.1 Ý nghĩa lý luận

Đem lại cái nhìn toàn cảnh về bản chất, chức năng, vai trò và ảnh hưởng của dư luận xã hội

1.5.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đưa ra nhận xét nên duy trì hay xóa bỏ dư luận xã hội trong hoàn cảnh thực tế

2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Định nghĩa hiện tượng tâm lý xã hội

Hiện tượng tâm lý xã hội chính là hợp thành của hiện tượng tâm lý cá nhân (quá trình xúc cảm, nhận thức, ) Các hiện tượng tâm lý cá nhân phản ánh cuộc sống, màu sắc riêng của mỗi người Tuy nhiên, con người không tồn tại độc lập

mà luôn luôn hiện diện trong các thuộc tính vận động của xã hội, gắn bó với các mối quan hệ xã hội (gia đình, bạn bè, trường lớp, ) Trong các mối quan hệ đó, con người tương tác với những cá thể khác, bộc lộ cái tôi, ghi dấu ấn chủ thể lên

xã hội và đồng thời cũng bị xã hội tác động ngược lại Từ đó, tâm lý của cá nhân một mặt chịu sự quy định của nhóm xã hội và sự tương tác xã hội, mặt khác điều chỉnh hành vi của bản thân cho phù hợp với yêu cầu và tình huống tương tác Hệ quả tất yếu là làm nảy sinh các hiện tượng tâm lý chung ở nhiều cá nhân trong một nhóm trong một cộng đồng, trong cả một dân tộc, thậm chí trong nhiều dân tộc Đó là các hiện tượng tâm lý xã hội Tâm lý học xã hội là khoa học nghiên cứu các hiện tượng tâm lý xã hội đó

2.1.2 Định nghĩa dư luận xã hội

Dư luận xã hội là một hiện tượng tâm lý xã hội Nó bao gồm những ý kiến, thái

độ của các cá nhân trong xã hội trước những vấn đề nhức nhối mang tính thời sự hay những vấn đề có ảnh hưởng đến quyền lợi chung của các cá nhân hay nhóm

xã hội đó Nhìn chung, dư luận xã hội thường mang chiều hướng phán xét

2.1.3 Chủ thể và khách thể của dư luận xã hội

Chủ thể của dư luận xã hội là các cá nhân hay nhóm xã hội mang dư luận xã hội, không phân biệt giai cấp, tầng lớp, số lượng Thậm chí, giữa các cá nhân hay nhóm xã hội đó có thể tồn tại đối kháng trực tiếp về lợi ích, chỉ có chung một điểm duy nhất chính là sự đồng điệu về ý kiến, nhận thức, tư duy về một vấn đề trong xã hội

Khách thể của dư luận xã hội, như đã nói ở trên, chính là điểm chung duy nhất gắn kết các cá thể hay nhóm xã hội Nó là những vấn đề trong xã hội, mang tính thời sự, cấp thiết, được nhiều người biết đến và ảnh hưởng đến quyền lợi chung của cộng đồng, ví dụ như vấn đề chính trị, văn hóa, đạo đức,

2.2 So sánh dư luận xã hội với hiện tượng xã hội tương ứng

Các hiện tượng xã hội và hiện tượng tâm lý xã hội không ở trong một khối thống nhất nhưng cũng không tồn tại riêng lẻ, tách rời nhau Hiện tượng xã hội có thể được hiểu là bất kì sự kiện, hiện tượng ngẫu nhiên nào xuất hiện trong xã hội, có mối quan hệ mật thiết đến đời sống của con người (hiện tượng chính trị, kinh tế, văn hóa, đạo đức, ) Cùng với sự vận động và phát triển không ngừng của xã hội, những hiện tượng này cũng biến đổi theo một quy luật Không phải quy luật nào cũng áp dụng cho mọi hiện tượng xã hội - Chúng mang tính đặc thù cho một lĩnh vực xã hội nào đó

Dư luận xã hội được lựa chọn làm ví dụ phân tích xuyên suốt trong bài tiểu luận này là dư luận xã hội về nạn nạo phá thai Ở đây, dư luận xã hội đóng vai trò là hiện tượng tâm lý xã hội, còn nạn nạo phá thai là hiện tượng xã hội Có thể nói, các hiện tượng xã hội chính là khởi thủy cho các hiện tượng tâm lý xã hội Nạn nạo phá thai gây nên trạng thái phẫn nộ, phản đối kịch liệt trong xã hội Những trạng thái phẫn nộ, phản đối đó chính là hiện tượng tâm lý xã hội, phản ánh hiện tượng xã hội một cách chân thực nhất và có sự tham gia của quá trình nhận thức (lý tính lẫn cảm tính) Các hiện tượng xã hội diễn ra theo một quy luật nhất định nhưng cũng có mặt tâm lý xã hội vì những chủ thể của chúng chính là những con người với ý thức, tinh thần của mình

Cũng cần thấy rằng các hiện tượng tâm lý xã hội có tính độc lập tương đối với các hiện tượng xã hội Với tư cách là các hiện tượng thứ phát, các hiện tượng

tâm lý xã hội có thể tồn tại lâu hơn và tương đối bền vững, trong khi các hiện tượng xã hội lại dễ thay đổi Các hiện tượng tâm lý xã hội diễn ra trong cộng đồng lại có tác động điều chỉnh hành vi của các cá nhân trong cộng đồng đó và thông qua đó tác động ngược trở lại đến các hiện tượng xã hội

2.3 Bản chất và chức năng của dư luận xã hội

2.3.1 Bản chất của dư luận xã hội

Dư luận xã hội là những đánh giá của người dân đối với những vấn đề mà họ quan tâm, vì vậy, nó liên quan đến nhận thức của họ đối với những vấn đề đang xảy ra đó Theo lý luận về nhận thức thì đó là “một quá trình phản ánh sáng tạo thế giới khách quan gắn liền với việc nảy sinh và giải quyết mâu thuẫn, là quá trình mà trong đó con người thông qua hoạt động thực tiễn tác động lên thế giới

để nhận thức ngày càng sâu sắc hơn thế giới Như vậy, lý luận nhận thức duy vật biện chứng khẳng định bản chất nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc con người Nhận thức chia làm hai giai đoạn: Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Hai giai đoạn này ảnh hưởng đến sự hình thành và bản chất của dư luận xã hội Nếu như nhận thức cảm tính xuất phát điểm cho những tri thức cảm tính, là những phản ánh trực tiếp, bề ngoài sự vật, hiện tượng tạo ra những luồn dư luận, ý kiến khác nhau do những khác biệt trong khả năng nhận thức của mỗi cá nhân thì nhận thức lý tính sẽ tạo ra sự thống nhất các luồng dư luận, ý kiến này Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính thống nhất biện chứng với nhau, giúp thúc đẩy quá trình nhận thức, tạo điều kiện hình thành và kết thúc quá trình dư luận Như vậy, có thể nói, bản chất của dư luận xã hội là quá trình nhận thức lý tính và cảm tính, chịu sự điều khiển của hệ thống tư tưởng chính thống

Bản chất dư luận xã hội còn được thể hiện rõ nhất trong các thuộc tính của nó:

a Tính khuynh hướng

Dư luận xã hội thể hiện thái độ qua sự phán xét, đánh giá Khuynh hướng chung trong các ý kiến đánh giá và thái độ của công chúng đối với mỗi sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội bao gồm tán thành, phản đối hay lưỡng lự, mang tính chất có thể tiêu cực hoặc tích cực; tiến bộ hoặc lạc hậu… Ở mỗi khuynh hướng,

thái độ tán thành hoặc phản đối lại có thể phân chia theo các mức độ cụ thể như rất tán thành, tán thành, lưỡng lự, phản đối, rất phản đối

Sự thống nhất hoặc xung đột trong thái độ của dư luận xã hội cũng được bộc lộ trong tính khuynh hướng Xét theo các mức độ tán thành hoặc phản đối được nêu ở trên, nếu đồ thị phân bố dư luận xã hội có dạng hình chữ U thì biểu thị sự xung đột khi trong xã hội có hai loại quan điểm mâu thuẫn, đối lập nhau về cùng

sự vật, hiện tượng Nếu đồ thị có dạng hình chữ J biểu thị sự thống nhất khi trong xã hội chỉ có một loại quan điểm có tỉ lệ số người ủng hộ cao mà thôi Mỗi năm, tại Việt Nam, có khoảng 700.000 phụ nữ nạo phá thai Riêng ở TP.HCM, với khoảng 7 triệu dân, mỗi năm có khoảng hơn 100.000 ca sinh, nhưng số ca nạo phá thai cũng tương đương.Còn theo báo cáo của Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe Sinh sản Thành phố Hồ Chí Minh năm 2017, cứ 100 trường hợp trẻ sinh ra sống lại có 73 trường hợp phá thai Tại bệnh viện Từ Dũ, mỗi năm tổng số sinh khoảng 45.000 người nhưng nạo phá thai hơn 30.000 người

Cả nước có 5% em gái sinh con trước 18 tuổi và 15% sinh con trước 20 tuổi, trong đó số thanh niên chưa lập gia đình chiếm khoảng 30% Dù tất cả các trường hợp đến phá thai đều được tư vấn, nhưng vẫn có rất nhiều người quay trở lại phá thai lần hai Còn tại khoa KHHGĐ – Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, trung bình mỗi năm có từ 12.000 – 15.000 ca nạo hút thai Trong số các ca nạo phá

thai ở tuổi vị thành niên có 60 – 70% là học sinh, sinh viên Đứng trước thực

trạng này, có người bày tỏ sự tức giận, phẫn nộ trước hành động vô nhân tính, thiếu trách nhiệm của những bà mẹ trẻ, tước đoạt đi quyền làm người của chính con mình Ngược lại, có ý kiến cho rằng, nếu không thể đảm bảo nuôi dưỡng đứa trẻ và cho nó một cuộc sống tử tế, người phụ nữ hoàn toàn có quyền phá thai Như vậy, ở vụ việc này, dư luận xã hội đã chia làm hai khuynh hướng tán thành và phản đối Sự không đồng nhất quan điểm này gây ra bởi sự khác nhau

về nhân sinh quan, tình cảm, tâm lý, hiểu biết xã hội, của mỗi cá nhân trong cộng đồng

b Tính lợi ích

Như đã nói ở trên, không phải bất kì một sự kiện, hiện tượng ngẫu nhiên nào trong xã hội cũng trở thành dư luận xã hội Muốn trở thành dư luận xã hội, sự kiện, hiện tượng đó phải ảnh hưởng đến một lợi ích chung nhất định của cộng

đồng trên phương diện tinh thần và vật chất Lợi ích vật chất được thể hiện rõ nét khi các sự kiện, hiện tượng trong xã hội có mối quan hệ mật thiết đến hoạt động kinh tế và đời sống của con người Nó có thể mang tính tính cực hoặc tiêu cực Lợi ích tinh thần xuất hiện khi những vấn đề đang diễn ra trong xã hội có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp lên những quy chuẩn đạo đức, thuần phong

mỹ tục, chung của cộng đồng

Theo số liệu ghi nhận tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương, mỗi năm có khoảng

900 ca trẻ vị thành niên tới bệnh viện để nạo phá thai Có những em đã phải trở thành bà mẹ "bất đắc dĩ" khi mới 10 tuổi và có những em 15 tuổi đã nạo phá thai

2 lần Cá biệt, có những trường hợp phát hiện có thai thì đã quá to (trên 7 tháng) mới đến xin phá thai nhưng lúc đấy đã không thể bỏ thai được nữa Thực trạng này gợi lên trong cộng đồng biết bao suy nghĩ, nhức nhối và cả sự phẫn nộ, tức giận trước hành động vô lương tâm, vi phạm nghiêm trọng hệ thống giá trị đạo đức của xã hội

Nhìn chung, lợi ích là điều kiện cần để thúc đẩy việc tạo ra dư luận xã hội nhưng quan trọng chính là sự nhận thức của các nhóm xã hội về lợi ích của mình và mối quan hệ giữa chúng với các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội đang diễn

ra Bản thân nhận thức về lợi ích là một tiến trình biến đổi và phát triển giữa tính

cá nhân và tính xã hội, giữa tính vật chất và tính tinh thần, giữa tính trước mắt

và tính lâu dài Đồng thời, quá trình trao đổi, thảo luận ý kiến để dẫn đến dư luận xã hội là một quá trình giải quyết mâu thuẫn lợi ích Khi các luồng thông tin ảnh hưởng đến các hành động quan tâm của công chúng, dư luận xã hội sẽ hình thành mạnh mẽ và lan truyền nhanh chóng

c Tính lan truyền

Dư luận xã hội được coi như biểu hiện của hành vi tập thể do đó cơ sở của nó là hiệu ứng phản xạ quay vòng, mà khởi điểm từ cá nhân hay nhóm xã hội nhỏ sẽ gây nên các chuỗi kích thích của các cá nhân khác, nhóm xã hội khác Để duy trì chuỗi kích thích này luôn cần các nhân tố tác động lên cơ chế hoạt động tâm lý của các cá nhân hay nhóm xã hội Đối với dư luận xã hội, các nhân tố tác động

đó có thể được coi là các thông tin bằng hình ảnh, âm thanh sống động, trực tiếp

và có tính thời sự Dưới tác động của các luồng thông tin này, các nhóm công chúng khác nhau sẽ cùng được lôi cuốn vào quá trình bày tỏ quan tâm của mình

thông qua hoạt động trao đổi bàn bạc, tìm kiếm thông tin, cùng chia sẻ trạng thái tâm lý của mình với người xung quanh

Chỉ từ một bài viết trên mạng xã hội, đặt một câu hỏi vu vơ về nạn nạo phá thai:

“Thai nhi có được coi là con người hay không?” mà dư luận đã truyền tay nhau, lây lan thông tin và chia sẻ quan điểm về vấn đề đó Đặc biệt là khi một người nổi tiếng tự xưng là “bác sỹ tâm lý” phát biểu góc nhìn của mình thì mọi người

có xu hướng nghe theo, hình thành nên dư luận xã hội ủng hộ việc nạo phá thai

vì họ cho rằng thai nhi vẫn chưa được coi là trẻ em, dù chưa có cơ quan chức năng hay cơ quan có thẩm quyền ra bất kì một bộ luật nào nói về điều đó

d Tính dễ biến đổi

Như đã nói ở trên, do tính lan truyền của dư luận xã hội nên những người mang

dư luận hầu như bị vô thức dẫn dắt Những hành vi của họ chịu nhiều ảnh hưởng của tủy sống hơn là của não bộ Ở điểm này, họ hoàn toàn giống với người nguyên thủy, họ hành động tùy theo những ngẫu nhiên của các kích thích Đám đông là con rối của mọi kích thích bên ngoài và phản ánh những biến đổi của chúng, là nô lệ của những xung động mà họ tiếp nhận Những tác nhân kích thích có thể tác động lên đám đông một cách đa dạng và đám đông luôn tuân theo chúng, do vậy đám đông cực kì dao động, dễ biến đổi Họ có thể liên tiếp đi qua các sắc thái tình cảm rất trái ngược nhau, nhưng bao giờ cũng chịu ảnh hưởng của những kích thích tại thời điểm Vì thế, tính dễ biến đổi của dư luận xã hội được thể hiện ở các phương diện sau:

Một là, dư luận xã hội biến đổi theo thời gian Xã hội không đứng yên, lúc nào

nó cũng ở trong trạng thái vận động và phát triển Bởi lẽ đó, các hệ thống giá trị, chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục, cũng được biến đổi sao cho phù hợp với thời đại mới, dẫn đến sự thay đổi trong nhân sinh quan, góc nhìn của dư luận

xã hội Thời xưa, nước ta vẫn còn là một nước phương Đông cổ hủ, phong kiến cùng những quy luật hà khắc với người phụ nữ Đàn bà khi ấy nếu bị phát hiện phá thai sẽ bị dân làng và thậm chí chính những người thân coi là “ác quỷ” Ngày nay, xã hội phát triển, do ít nhiều ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, quan niệm về việc người phụ nữ phá thai cũng đã không còn gay gắt Thậm chí, nhiều người còn chuộng nạo phá thai khi không đủ điều kiện nuôi dưỡng đứa trẻ (?!)

Hai là, dư luận xã hội biến đổi theo không gian Mỗi vùng miền, lãnh thổ khác

nhau sẽ có hệ thống giá trị, chuẩn mực đạo đức, quy tắc xã hội khác nhau, dẫn đến sự đánh giá, thái độ khác nhau với cùng một sự việc, hiện tượng Malta là quốc gia duy nhất trong Liên minh Châu Âu cấm phá thai hoàn toàn, áp dụng hình phạt tù từ 18 tháng đến 3 năm nếu vi phạm Tại Djibouti, việc phá thai chỉ

có thể được thực hiện để "giữ gìn sức khỏe" - theo Trung tâm Quyền sinh sản Ở

El Salvador, việc quốc tế chỉ trích hình sự hóa những người phá thai đã khiến 27 phụ nữ bị bỏ tù, một số nhận án lên tới 30 năm Tuy nhiên, việc phá thai lại được chấp nhận ở hầu hết các khu vực Bắc Mỹ, Châu Âu và Bắc Á cũng như Campuchia, Guyana, Mozambique, Nam Phi, Uruguay và Việt Nam Hầu hết các nước EU cho phép phá thai theo yêu cầu khi thai nhi từ 10 hoặc 14 tuần tuổi, bao gồm Pháp, Bỉ, Đan Mạch và Hy Lạp Hà Lan có luật phá thai tự do nhất, cho phép phá thai "theo yêu cầu"

e Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội

Trong một quần tụ người, một sự gợi ý tuy nhỏ nhưng sức lan truyền rất lớn, nó định hướng nhanh chóng tình cảm của dư luận xã hội theo một chiều nhất định

Dù ta giả định những người mang dư luận xã hội có đặt mình vào vị trí trung lập đến mấy thì họ vẫn thường ở trong trạng thái chờ đợi, làm cho sự gợi ý trở nên

dễ dàng lây nhiễm hơn bao giờ hết Gợi ý đầu tiên được đưa ra, qua tính lan truyền, nó lập tức được áp đặt vào bộ não, và ngay tức khắc sự định hướng được thiết lập Bởi lẽ đó, sự phản ánh của dư luận xã hội có thể đúng hoặc sai do đó không nên tuyệt đối hóa khả năng nhận thức từ dư luận xã hội Chân lý của dư luận xã hội không phụ thuộc vào tính chất phổ biến của nó Không phải lúc nào

dư luận của đa số cũng đúng hơn của thiểu số Cái mới lúc đầu thường chỉ có một số người nhận thấy, do đó dễ bị đa số phản đối Đối với những vấn đề trừu tượng, phức tạp, dư luận của giới trí thức, của những người có trình độ học vấn cao thường chín chắn hơn so với những người có trình độ học vấn thấp

Về chế độ phá thai ở Việt Nam, một số bộ phận thiếu hiểu biết đã tuyên truyền

về việc bỏ thai không tổn thương gì cho mạng sống, nạo thai là tôn trọng phụ nữ hay tung tin về những phương pháp nạo thai “tại gia” hết sức kì dị như uống nước lạnh, uống thuốc tránh thai, Những dư luận chúng tạo ra tác động đến