Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011). Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011). Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI: Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và

bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011).

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Hà Nội, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 3

NỘI DUNG 3

PHẦN I: LÝ LUẬN 3

1.Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa được xác định trong Cương lĩnh năm 2011 3

2 Điểm tiến bộ của Cương lĩnh năm 2011 với Cương lĩnh năm 1991 6

3.Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 8

PHẦN II: LIÊN HỆ THỰC TIỄN 9

1 Những thành quả đạt được nhờ Cương lĩnh 2011 9

2 Giá trị và vai trò của Cương lĩnh tính tới thời điểm hiện tại 12

3 Những tồn tại nên cải thiện của Cương lĩnh 2011 13

4 Giải pháp, đề xuất, kiến nghị 13

KẾT LUẬN 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Biết bao lớp ông cha ta đã ngã xuống; bao máu thịt, mồ hôi, nước mắt nằmlại nơi đất lạnh để đổi lấy cho dân ta cho đất nước ta, cho những thế hệ concháu sau này một nền độc lập, tự chủ Giành được độc lập tự do là yếu tố banđầu để mỗi người dân nước Việt được làm chủ bản thân, chủ cuộc đời Muốnthành quả ấy được bền lâu và vững bền, không có cách nào khác là phải bảo

vệ, xây dựng và phát triển đất nước theo con đường Chủ nghĩa Xã hội Vậychúng ta phải làm gì để đạt được mục tiêu đó?

Theo Zig Ziglar từng nói “Cùng một ngọn gió đưa đẩy chúng ta Ngọn giókinh tế, ngọn gió xã hội, ngọn gió chính trị Cùng ngọn gió ấy đưa đẩy tất cả mọi người.Sự khác biệt nơi bạn hạ cánh một năm sau, ba năm sau, năm năm sau Sự khác biệt ở điểm đến không phụ thuộc vào ngọn gió mà vào hướng buồm”, muốn đi đến đích đến của thành công bên cạnh sức mạnh kiên trì củakhối óc, việc lựa chọn được phương hướng đúng đắn cũng là một yếu tố vô cùng quan trọng

Trong những năm vừa qua, Cương lĩnh chính trị của Đảng là ngọn cờ chiếnđấu vì thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng đất nước từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, định hướng cho mọi hoạt động của Đảng, nhà nước, của cả hệ thống chính trị và nhân dân ta trong tương lai Trải qua bốn lần điều chỉnhCương lĩnh từ năm 1930 cho đến lần điều chỉnh mới đây nhất là năm 2011,

Cương lĩnh năm 2011 đã chỉ rõ được tám phương hướng cơ bản xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta từ đó xác định được mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta : Mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI là xây dựngnước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủnghĩa

Trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, Đảng và nhà nước vẫn thực hiện đúngđắn các phương hướng đặt ra trong Cương lĩnh năm 2011 Với sự lãnh đạocủa Đảng Cộng Sản Việt Nam ,Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực với quyếttâm cao nhất cùng với cộng đồng quốc tế đẩy lùi dịch bệnh, khôi phục , phát triển kinh tế của toàn cầu và trong khu vực.

Thấy được tầm quan trọng của việc lựa chọn phương hướng đúng đắn cũngnhư vai trò to lớn của việc phát triển đất nước, em lựa chọn nghiên cứu đề tài

“Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Ý nghĩa

lý luận và thực tiễn” với hi vọng mỗi người dân sẽ hiểu đúng, tin tưởng vào đường lối mà Đảng đề ra, đồng thời qua thực tiễn mới làm rõ những mặt còn hạn chế, cần phát triển bổ sung của Cương lĩnh này

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích: Nêu lên những phương hướng cơ bản của Cương lĩnh 2011; làm

rõ giá trị, vai trò của Cương lĩnh 2011; chỉ ra sự tiến bô của Cương lĩnh so với

Cương lĩnh 1991 và trước đó và đánh giá mức độ phù hợp với tình hình hiện tại của quốc gia và quốc tế

Nhiệm vụ: Khẳng định tính đúng đắn của phương hướng đã nêu ra trong

Cương lĩnh 2011; phân tích, đánh giá giá trị Cương lĩnh năm 2011 và liên hệ

để chỉ ra mặt hạn chế và nêu quan điểm về Cương lĩnh với thời kỳ hiện tại

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Thứ nhất là những phương hướng cơ bản của Cương lĩnh; thứ

hai là giá trị, vai trò của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỹ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và cuối cùng là tính phù

hợp của cương lĩnh này với điều kiện hiện tại của thế giới và đất nước

Phạm vi nghiên cứu: Giá trị vai trò của Cương lĩnh 2011 từ năm 2011 tới

nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Lý luận Mác-Lenin, chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam,…

Phương pháp nghiên cứu: Bài viết được nghiên cứu dựa theo các phương

pháp thống nhất, phân tích-tổng hợp, lịch sử-logic, diễn dich-quy nạp, khái quát hóa, so sánh, phương pháp đọc hiểu tài liệu, văn bản, chú giải học,…

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Góp phần nâng cao nhận thức về vai trò lãnh đạo của

Đảng và khẳng định lý luận, tư tưởng lãnh đạo của Đảng là đúng

Ý nghĩa thực tiễn: Nhận thức được vai trò lãnh đạo to lớn của Đảng đồng

thời bày tỏ quan điểm kiến nghị phát triển đất nước

NỘI DUNG PHẦN I: LÝ LUẬN

1 Những phương hướng cơ bản chỉ đạo quá trình xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa được xác định trong “Cương lĩnh năm

công nghiệp hóa, hiện đại hóa nói chung với hiện đại hóa, công nghiệp hóanông thôn, nông nghiệp.

Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Tiếp

tục hoàn thiện hệ thống sở hữu, phát triển các thành phần kinh tế và các loại hình doanh nghiệp; phát triển dồng thời các yếu tố thị trường và các loại thi trường; đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao năng lực lãnh đạo Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước nhằm phát huy vai trò làm chủ của nhân dân

Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội: Phương hướng xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cũng

như mối liên hệ giữa xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội được xác định rõ hơn Tư duy lý luận về vai trò của văn hóa đối với phát triển bền vững được khẳng định, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu và động lực của phát triển Khẳng định sự lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực văn hóa là tất yếu chính trị

Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội: Gắn nhiệm vụ quốc phòng, an ninh quốc gia với nhiệm vụ giữ

vững chế độ, bảo vệ Đảng, an toàn, trật tự xã hội, văn hóa; gắn phương

hướng bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia với yêu cầu giữ vững an toàn, trật tự xã hội, bảo đảm cuộc sống của nhân dân Bên cạnh đó cần nêu cao nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia, quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội trong quá trình ngoại giao Cần nhận thức về “đối tác” và “đối tượng” trong quốc phòng, an ninh cách mềm dèo, linh hoạt và phù hợp Đặc biệt, gắn xây dựng đường lối quốc phòng, an ninh nhân dân với kiên quyết, kiên trì giữ vững độclập, chủ

quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, vùng đất, vùng trời, vùng biển của Tổquốc.

Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế: Ngoại giao luôn

tôn để lợi ích chung của quốc gia trên hết, Tuân thủ đường lối ngoại giao độclập, hòa bình, hữu nghị và hợp tác cùng phát triển, tích cực hội nhập quốc tế

Từ “sẵn sàng là bạn”,“chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế” đến “Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy,là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế” và “chủ động,tích cực hội nhập quốc tế” Chúng ta luôn kiên định vàlinh hoạt trong việc áp dụng các biện pháp, hình thức linh hoạt, sáng tạo, đổi mới phù hợp với điều kiện, hạn chế bất đồng và giải quyết tranh chấp bằng giải pháp hòa bình

Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất: Chuyển

“dân

chủ xã hội chủ nghĩa là mục tiêu,động lực của công cuộc đổi mới” thành “dân chủ xã hội chủ nghĩa là mục tiêu,động lực của phát triển đất nước” Coi dânchủ xã hội chủ nghĩa như phương hướng cơ bản xây dựng xã hội chủ nghĩa Bên cạnh xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa cần thực hiện đại đoàn kết toàndân tộc, tăng cường củng cố và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất

Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân: Lần đầu tiên khẳng định đất nước xã hội chủ nghĩa

theo pháp quyền trong định hướng xây dựng đất nước Việt Nam Xem xét xâydựng và hoàn thiện đất nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong tất cả các khía cạnh của pháp luật: lập pháp, hành pháp, tưpháp và xây dựng đội ngũ công chức là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệthống chính trị

Tám là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh: Khẳng định và kiên định,

kiên trì nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác- Lenin, tư tưởng HồChí Minh Đảng không chỉ là đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động mà còn là bộ mặt của cả dân tộc Bên cạnh xây dựng tưtưởng, chính trị và tổ chức, Đảng rất coi trọng việc xây dựng đạo đức

2 Điểm tiến bộ của Cương lĩnh năm 2011 với Cương lĩnh năm 1991

Khác với Cương lĩnh 1911, Cương lĩnh 2011 đã ghi nhận vai trò to lớn của văn hóa đối với sự phát triển đất nước, cụ thể qua đề mục “Những định hướnglớn về phá triển kinh tếm văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại” (Cương lĩnh 1991 viết: Những định hướng lớn về chính sách kinh tế, xã hội, quốc phòng- an ninh, đối ngoại)

Cương lĩnh năm 2011 cũng đã nêu lên khẳng định mang tính khái quát nhất

về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam khi cho rằng “Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam

và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”

Về mô hình xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam theo đuổi, Cương lĩnh đã có bổ sung và phát triển thêm hai đặc trưng mới bao gồm: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và “có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng lãnh đạo” Khác với văn

kiện trước đó, Cương lĩnh 2011 đã khẳng định tính đúng đắn của lý luận dân

chủ là điều kiện, tiền đề của công bằng, văn minh; đồng thời khẳng định bản chất của xã hội Việt Nam là xã hội dân chủ theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh

Về chủ thể, Cương lĩnh cũng đã mở rộng hơn là “Do nhân dân làm chủ” không gói gọn trong “Do nhân dân lao động làm chủ” Điều này cho thấy sự tiến bộ về tư tưởng, nhận thức của Đảng về vai trò, sự đóng góp của các tầnglớp khác trong xã hội với quá trình phát triển đất nước

Đặc trưng về các mối quan hệ trong và ngoài nước cũng có phần được cải thiện thêm như: về các dân tộc, bên cạnh các yếu tố vốn có là bình đẳng, đoànkết và giúp đỡ nhau, Cương lĩnh còn đề cao sự tôn trọng giữa các dân tộc; vớicác dân tộc khác trên thế giới, Cương lĩnh 2011 đã mở rộng hơn, thay vì chỉ

“hợp tác hữu nghị với nhân dân các nước trên thế giới” Việt Nam cần “cóquan hệ hữu nghị với các nước trên thế giới”

Về mục tiêu, Cương lĩnh 2011 đã phát triển mục tiêu tổng quát thành “ xây dựng được về cơ bản nền tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, văn hoá phù hợp, tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh, hạnh phúc” bên cạnh mục tiêu chặng đường tới giữa thế kỷ XXI là “toàn Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa.”

Dựa trên tiền đề là bảy phương hướng cơ bản được xác định ở Cương lĩnh

1991, Cương lĩnh đã kế thừa và có những phát triển các phương hướng cơ bảnnhư: ở phương hướng đầu tiên có thêm việc gắn việc phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường; đề cao yếu tố con người như “xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội”; đứng trước tình hình thế giới căng thẳng, nhân dân không chỉ cần đảm bảo an ninh xã hội quốc gia

mà ở tầm vi mô hơn cần bảo đảm “ trận tự, an toàn xã hội”; ngoại giao cần

“chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế” và cuối cùng về vấn đề dântộc đã có thêm việc “tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất”.Đặc biệt chú trọng và phát triển hơn cả so với Cương lĩnh 1991 là việcCương lĩnh năm 2011 đã có thêm nội dung về việc nắm giữ và giải quyết tốtcác mối quan hệ lớn Cụ thể các mối quan hệ lớn được Cương lĩnh năm

2011 xác định là: giữa đổi mới, ổn định và phát triển; giữa đổi mới kinh tế

và đổi

mới chính trị; giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa; giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, hoàn thiện từng bước quan hệ sảnxuất xã hội chủ nghĩa; giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; giữaĐảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ Các mối quan hệ lớn

có được nắm giữ và điều tiết tốt thì các phương hướng cơ bản mới thực sựđược phát huy và đem lại hiệu quả

Bên cạnh việc giữu nguyên năm bài học như Cương lĩnh 1991 đã nêu ra,Cương lĩnh 2011 đã bổ sung thêm vấn đề về “tham nhũng” vào nội dung bài học thứ hai Để có thể thực hiễn phương hướng thứ tám, tham nhũng cần phảiđược dẹp bỏ, trả lại niềm tin cho nhân dân và góp phần bảo vệ sự trong sạch, vững mạnh của Đảng

3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Ý nghĩa tư tưởng, lý luận

Thứ nhất, Cương lĩnh năm 2011 là ngọn cờ tập hợp, cổ vũ toàn Đảng, toàn dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ tổ quốc:

Cương lĩnh là lời tuyên bố đanh thép về lập trường kiên định, bản lĩnh vững vàng của Đảng Đó cũng chính là nền tảng làm nên sự thống nhất trongtoàn

Đảng, sự vững vàng của đội ngũ cán bộ, Đảng viên, đồng thời cùng cốthêm niềm tin của nhân dân với chế độ và sự lãnh đạo của Đảng

Cương lĩnh củng cố, tăng cường sức mạnh đoàn kết, quyết tâm chính trị, tinh thần lao động, sáng tạo của toàn Đảng, toàn dân, mặt khác làm tăng thêm sức mạnh đề kháng của cán bộ, đảng viên, nhân dân trước những âm mưu, hành động xuyên tạc, kích động, chống phá chủ nghĩa xã hội, chống phá Đảngcủa các thế lực thù địch, phản động

Thứ hai, Cương lĩnh năm 2011 là nền tảng để Đảng tiếp tục phát triển

và hoàn thiện lý luận:

Cương lĩnh là nền tảng lý luận để Đảng ta tiếp tục phát triển nhận thức vềchủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Là cơ sở lý luận để Đảng cụ thể hóa, từng bước hoàn thiện định hướng pháttriển; xây dựng hệ thống chính trị, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng

Tạo cơ sở khoa học để Đảng tiếp tục hoàn thiện đường lối cách mạng,phương thức lãnh đạo của Đảng

Ý nghĩa thực tiễn

Định hướng và giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn

Tạo động lực phát triển mọi mặt cho đất nước

Củng cố niềm tin nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng

PHẦN II: LIÊN HỆ THỰC TIỄN

1 Những thành quả đạt được nhờ Cương lĩnh 2011

Đã 10 năm trôi qua, vậy trong quãng thời gian ấy việc thực hiện theo

những phương hướng cơ bản mà Cương lĩnh 2011 đã đề ra, Đảng và nhân dân

ta đã đạt được những thành tựu to lớn nào?

Thành tựu lớn lao nhất có lẽ chính là việc chúng ta đang ngày càng thực hiện hóa được các đặc trưng của xã hội theo xã hội chủ nghĩa Trong 10 nămqua, cuộc sống của nhân dân luôn được cải thiện không ngừng cả về vật chất

và tinh thần An sinh xã hội phát triển; tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo giảm mạnh; phúc lợi xã hội được bảo đảm; chăm sóc người có công, chăm sóc bà

mẹ, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi chuyển biến tích cực; các dịch

vụ cơ bản và điều kiện tiếp cận các dịch vụ cơ bản được cải thiện Mức sốngcủa nhân dân được nâng lên Giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức,đội ngũ doanh nhân có những chuyển biến mới về số lượng, chất lượng Đoànkết các dân tộc và thực hiện chính sách tôn giáo, tín ngưỡng có nhiều tiến bộ