Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở học viện chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

LỜI CAM ĐOANBan đề tài chúng tôi xin cam đoan đề tài “Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư” là kết quả ngh

LỜI CAM ĐOAN

Ban đề tài chúng tôi xin cam đoan đề tài “Phát triển kỹ năng nghiên cứu

khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư” là kết quả nghiên cứu của chúng tôi, không trùng lặp, sao chép bất cứ

công trình khoa học nào đã được công bố, nếu sai chúng tôi xin chịu trách nhiệmtrước Hội đồng khoa học các cấp

T/M BAN ĐỀ TÀI

MỤC LỤC

Tran g

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT

TRIỂN KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC VIÊN Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ TRONG CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

11

1.1 Một số vấn đề lý luận về phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học

cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ tư

1.2 Thực trạng và nguyên nhân phát triển kỹ năng nghiên cứu

khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư

Chương 2 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC VIÊN Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ TRONG CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

2.1 Những yêu cầu cơ bản đối với phát triển kỹ năng nghiên cứu

khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

2.2 Biện pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học

viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệplần thứ tư

KẾT LUẬN

KIẾN NGHỊ

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo nên sự biến đổi rấtnhanh, tác động sâu sắc đối với hệ thống chính trị, xã hội, kinh tế toàn cầu Trongbối cảnh đó, hiện nay, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa và xây dựng quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”đang đặt ra yêu cầu mới, hết sức cấp thiết là không ngừng đổi mới, nâng cao chấtlượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học ở các nhà trường quân sự trong cảnước nói chung, ở Học viện Chính trị nói riêng Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ XII của Đảng đã khẳng định rõ: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đàotạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụngkhoa học công nghệ; phát huy vai trò quốc sách hàng đầu của giáo dục, đào tạo vàkhoa học, công nghệ đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước”

Học viện Chính trị luôn coi nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là một trong hainhiệm vụ trọng tâm, cơ bản của đội ngũ học viên trong quá trình được đào tạo tạinhà trường Chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên ởHọc viện luôn chịu sự quy định, tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố mà trực tiếp

là việc nắm và vận dụng thành thạo hệ thống các kỹ năng nghiên cứu khoa học nhất

là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang trong giai đoạn pháttriển bùng nổ Do đó, phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Họcviện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu khách quan,cấp thiết, một nội dung quan trọng, yếu tố cơ bản trong việc nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo của nhà trường

Cùng với việc đổi mới các khâu, các bước của quá trình giáo dục và đào tạo,những năm qua, hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị

đã thường xuyên được quan tâm phát triển; việc xây dựng kế hoạch, nội dung, quytrình và phương pháp bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học

viên luôn được đổi mới bảo đảm tính khoa học, chặt chẽ và sát với thực tiễn Vìvậy, đội ngũ học viên ở Học viện Chính trị hiện nay sau khi được bồi dưỡng pháttriển kỹ năng nghiên cứu khoa học, đã bước đầu củng cố, nâng cao kiến thức và kỹnăng nghiên cứu khoa học cơ bản; vận dụng vào quá trình nâng cao chất lượng họctập và nghiên cứu khoa học theo yêu cầu, nhiệm vụ đạt hiệu quả

Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cũng cho thấy, hoạt động nghiên cứu khoa học

và phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị, nhất

là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang ở giai đoạn pháttriển bùng nổ vẫn chưa đạt chất lượng, hiệu quả cao, chưa có sự thuần thục, biểuhiện ở việc nắm và vận dụng hệ thống các kỹ năng nghiên cứu khoa học của họ còn

có những hạn chế, bất cập cả về số lượng và chất lượng các kỹ năng; việc nắm, vậndụng hệ thống tri thức về phương pháp luận nghiên cứu khoa học, các thành tựucủa cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào thực tiễn quá trình nghiên cứu vẫncòn yếu và thiếu sự sáng tạo Nguyên nhân chủ yếu là do hoạt động bồi dưỡng pháttriển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị hiện nay cònchưa được tiến hành đồng bộ theo một quy trình thống nhất Mặt khác, trước khitrở về Học viện tiếp tục học tập và nghiên cứu khoa học, đội ngũ học viên đã đượcđào tạo theo nhiều chuyên ngành cả trong và ngoài quân đội, trải qua nhiều cương

vị công tác khác nhau Đây cũng là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến mức độ hìnhthành, phát triển và sử dụng các kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Họcviện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh

mẽ Giải quyết tốt những mâu thuẫn cơ bản trên, góp phần nâng cao chất lượnghoạt động nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư đòi hỏi phải lựa chọn và sử dụng các nội dung, biệnpháp khoa học trong quá trình bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa họccho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư làmột yêu cầu cấp thiết

Xuất phát từ những lý do trên nhóm đề tài chúng tôi lựa chọn vấn đề: “Phát

triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc

cách mạng công nghiệp lần thứ tư” làm đề tài nghiên cứu Đây là vấn đề có ý

nghĩa quan trọng và cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học củahọc viên ở Học viện Chính trị hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Để luận giải và tìm ra cách thức, biện pháp nâng cao chất lượng hoạt độngNCKH cả ở trong và ngoài quân đội, từ trước đến nay đã có nhiều công trình khoahọc đi sâu nghiên cứu về hoạt động NCKH; về kỹ năng NCKH Trong đó có một

số công trình tiêu biểu như:

Các sách chuyên khảo có liên quan đến đề tài

Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức trong cuốn: “Phương pháp luận và cácphương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục” đã nêu lên khái niệm chung vềphương pháp luận, những nguyên tắc phương pháp luận, các phương pháp nghiêncứu và những giai đoạn nghiên cứu đề tài khoa học giáo dục

Vũ Cao Đàm (2005) biện soạn cuốn “Phương pháp luận nghiên cứu khoahọc” nhằm hướng dẫn cụ thể cho sinh viên, học viên sau đại học những kiến thức cơbản về cấu trúc, phương pháp luận của một công trình nghiên cứu khoa học, cáchtrình bày vấn đề khoa học theo một trình tự, mối liên hệ logic với ý tưởng khoa họcmình đã định

Tác giả Phạm Trung Thanh, trong tài liệu “Phương pháp học tập, nghiên cứucủa sinh viên cao đẳng, đại học” nhấn mạnh một trong những nhiệm vụ quan trọngcủa sinh viên các trường cao đẳng và đại học là tập dượt nghiên cứu khoa học Tác giảchỉ ra các hình thức nghiên cứu khoa học của sinh viên như tiểu luận, khóa luận, luậnvăn hoặc tham gia nghiên cứu đề tài cùng giảng viên Nói chung, trong các tài liệunày, các tác giả đã nêu lên những kiến thức lý luận về nghiên cứu khoa học như cơ

sở phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu, quy trình tiến hành và các kỹ năngnghiên cứu khoa học Đây thực sự là lượng kiến thức quan trọng giúp cho người

học có thể tiến hành đạt được hiệu quả cao nhất các công trình nghiên cứu khoa họccủa mình.

Trong cuốn “Thực hiện quốc sách giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệtrong đào tạo của Học viện Chính trị quân sự” của nhóm tác giả Lê Văn Quang, LêMinh Vụ, Nguyễn Tiến Quốc (2008), khẳng định tầm quan trọng của độ ngũ cán bộkhoa học đầu ngành và đội ngũ giảng viên trong nghiên cứu khoa học nhằm phục vụnhiệm vụ đào tạo chính ủy, giảng viên khoa học xã hội và nhân văn; phát huy vaitrò của các cơ quan nghiên cứu, quản lý và thông tin khoa học phục vụ nhiệm vụđào tạo chính ủy, giáo viên khoa học xã hội và nhân văn tại nhà trường

Các luận văn, luận án có liên quan đến đề tài

Lê Thị Thanh Chung (2005) trong Luận án tiến sĩ Giáo dục học: “Biện pháp nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của sinh viên đại học sư phạm”, đã luận

giải những vấn đề cơ bản của việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học cho sinhviên đại học sư phạm, phân tích những nhân tố tác động, từ đó đề xuất những biệnpháp nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học cho sinh viên đại học sư phạm

Nguyễn Văn Dân (2008) trong Luận án Tiến sĩ Giáo dục học: “Bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng hiện nay”,

luận giải những vấn đề cơ bản của việc bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa họccho sinh viên các trường đại học, cao đẳng hiện Đề tài đã khảo sát đánh giá thựctrạng nghiên cứu khoa học của sinh viên; những yếu tố tác động, thực trạng và đềxuất các giải pháp bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học cho sinh viên cáctrường đại học, cao đẳng

Bùi Đăng Hiếu (2008) trong Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học: “Kỹ năng nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội”, đã đề cập

một số vấn đề lý luận và thực tiễn, đưa ra các khái niệm về nghiên cứu khoa học,

kỹ năng nghiên cứu khoa học và kỹ năng nghiên cứu khoa học của sinh viên cáctrường đại học cao đẳng, khái niệm về bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học, các

quy trình, các khâu, các bước của bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học của sinhviên, đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học cho sinhviên trường Đại học Luật Hà Nội.

Nguyễn Văn Lan (2004) trong Luận văn Thạc sĩ Triết học: “Phát triển năng lực nghiên cứu khoa học của học viên đào tạo bậc đại học ở Trường Sĩ quan Lục quân 2 hiện nay”, phân tích làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, từ đó đề ra giải pháp để nâng

cao năng lực nghiên cứu khoa học cho học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2, đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ hiện nay

Hoàng Phổ Thông (2008) trong Luận văn thạc sĩ giáo dục học: “Biện pháp rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên Học viện Biên phòng”, đã làm

rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, những nhân tố tác động và đề xuất các giải pháp rènluyện kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên Học viên Biên phòng như xâydựng và rèn luyện kỹ năng nghiên cứu koa học cho học viên theo một quy trìnhkhoa học; đa dạng hóa các hình thức rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học chohọc viên trong quá trình dạy học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcviên trong quá trình rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học

Các bài báo khoa học có liên quan đến đề tài

Các bài báo khoa học nghiên cứu vấn đề liên quan như: “Về các loại hình hoạt

động liên quan đến nghiên cứu khoa học ở Trường Cao Đẳng Sư phạm”, tác giả Lê

Thị Thanh Chung, Tạp chí Giáo dục số 143/2005; “Rèn luyện cho học sinh kỹ năng

làm việc với tài liệu học tập” của tác giả Nguyễn Gia Cầu, Tạp chí Giáo dục, Số

177/2007; “Mấy suy nghĩ về kỹ năng nghiên cứu khoa học của sinh viên trường Đại họcLuật Thành phố Hồ Chí Minh” của tác Nguyễn Văn Vân, đăng trên Tạp chí Giáo dục,

Số 187/2009; “Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học của học viên góp phần nâng cao chấtlượng đào tạo chính uỷ ở Học viện Chính trị hiện nay”, tác giả Đỗ Minh Châu, Tạpchí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, Số 1/2009… Các bài báo tập trung nói lên vịtrí, vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học và đề cập đến các nhân tố cấu thành nên

kỹ năng nghiên cứu khoa học Tuy vậy, các vấn đề đó chỉ mang giới hạn ở một chuyên

đề khoa học, chưa nghiên cứu sâu để tìm hiểu thực trạng và đề ra các biện pháp tâm lýnhằm rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học cho sinh viên.

Nhìn chung, vấn đề nghiên cứu khoa học của sinh viên, học viên các nhà

trường trong và ngoài quân đội thời gian qua đã được nhiều tác giả quan tâmnghiên cứu với nhiều góc độ, phạm vi khác nhau Những nghiên cứu này đã khẳngđịnh nghiên cứu khoa học của sinh viên, học viên có vai trò quan trọng, góp phầnnâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học, giúp họ phát triển tư duy sángtạo, nền nếp làm việc của người làm công tác nghiên cứu khoa học Hệ thống cácbiện pháp đưa ra trong các công trình nghiên cứu đều phù hợp đặc điểm, yêu cầuthực tiễn của từng nhà trường và có tính khả thi Tuy vậy, việc rèn luyện phát triển

kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên chưa phù hợp với chuyên ngành đàotạo, đặc biệt chưa giải quyết được những yêu cầu bức thiết trong bối cảnh chungtoàn cầu và thực tiễn trong nước đặt ra Hiện nay, học viên ở Học viện Chính trị cónhu cầu, động cơ nghiên cứu khoa học rất cao, tuy nhiên, việc tiến hành hoạt độngnghiên cứu khoa học kết quả chưa cao do kỹ năng nghiên cứu của họ vẫn chưa thực

sự thuần thục Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học việnChính trị là rất cần thiết Đến nay, vẫn chưa có nhiều tác giả nghiên cứu một cách

hệ thống những cách thức tác động vào nhận thức, hành động để người học viênnghiên cứu khoa học đạt được kết quả cao nhất Các công trình khoa học của các

tác giả là những luận cứ quan trọng để chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài “Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư”

3 Mục tiêu và nội dung nghiên cứu của đề tài

* Mục tiêu nghiên cứu:

Phân tích, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất một số biện pháp cơ bảnphát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trongcuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

* Nội dung nghiên cứu:

Nghiên cứu, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về kỹ năng nghiên cứu khoahọc của học viên ở Học viện Chính trị.

Nghiên cứu thực trạng kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Họcviện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Đề xuất giải pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ởHọc viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Đối tượng nghiên cứu:

Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trịtrong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

* Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu biểu hiện, mức độ và yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kỹ năngnghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ 4

Thời gian nghiên cứu và các số liệu khảo sát của đề tài được tính từ năm 2016đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

* Phương pháp luận:

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giá dục, đào tạo

và nghiên cứu khoa học, Nghị quyết của Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng về đẩymạnh công tác nghiên cứu khoa học trong đội ngũ cán bộ quân đội nói chung, ở cácnhà trường quân đội nói riêng; các nguyên tắc, phương pháp luận của tâm lý học mác -xít như: Nguyên tắc quyết định luận duy vật các hiện tượng tâm lý; nguyên tắc thốngnhất giữa tâm lý - ý thức và hoạt động; nguyên tắc phát triển tâm lý người

* Phương pháp nghiên cứu:

Nhóm tác giả đã sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như: Nghiêncứu sách giáo khoa, tài liệu tham khảo nhằm phân loại và hệ thống hoá lý thuyếtnhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài; phương pháp điều tra; phương pháp quansát; phương pháp thu thập tài liệu, số liệu và các thông tin khác có liên quan; phươngpháp phỏng vấn; phương pháp xin ý kiến chuyên gia; các phương pháp xử lý số liệubằng phương pháp toán học, phương pháp phân tích, tổng hợp.

6 Đóng góp mới của đề tài

Đánh giá đúng thực trạng và đề xuất một số biện pháp cơ bản phát triển kỹnăng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạngcông nghiệp lần thứ tư

7 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn

kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị, có thể là cơ sở khoahọc giúp lãnh đạo, chỉ huy các cấp, trực tiếp là cấp ủy, chỉ huy các Hệ, các Khoachuyên ngành có những cơ sở lý luận và thực tiễn trong bồi dưỡng phát triển kỹnăng nghiên cứu khoa học cho học viên Qua đó tạo cơ sở nâng cao chất lượng,hiệu quả nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư

8 Kết cấu của đề tài

Đề tài gồm: Mở đầu; 2 chương (4 tiết); kết luận; kiến nghị; danh mục tài liệutham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC VIÊN Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

TRONG CUỘC CÁC MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

1.1 Một số vấn đề lý luận về phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

1.1.1 Kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

* Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học trong quân đội

- Bối cảnh ra đời

Từ “cách mạng” có nghĩa là một sự thay đổi đột ngột và căn bản theo hướngtích cực Các cuộc cách mạng trong lịch sử diễn ra khi những công nghệ và cáchthức mới trong việc nhận thức thế giới gây ra sự thay đổi sâu sắc trong hệ thốngkinh tế và cấu trúc xã hội Lấy lịch sử làm khung tham chiếu, những thay đổi độtngột này có thể mất nhiều năm để nhìn thấy

Biến đổi sâu sắc đầu tiên trong cách sống của chúng ta - sự chuyển đổi từ tìmkiếm thức ăn sang trồng trọt và chăn nuôi - xảy ra vào khoảng 10.000 năm trước vàđược thực hiện nhờ quá trình thuần hóa động vật Cuộc cách mạng nông nghiệp đãkết hợp nỗ lực thuần hoá động vật với nỗ lực của con người nhằm mục đích tạo rasản phẩm, vận chuyển và giao tiếp Từng chút một, sản xuất lương thực được cảithiện, thúc đẩy tăng trưởng dân số và tạo điều kiện cho các khu định cư lớn hơn.Điều này cuối cùng dẫn đến quá trình đô thị hóa và sự trỗi dậy của các thànhphố

Theo sau cuộc cách mạng nông nghiệp là một loạt các cuộc cách mạng côngnghiệp bắt đầu vào nửa sau thế kỷ XVIII Các cuộc cách mạng này đánh dấu sựchuyển đổi từ sức mạng cơ bắp sang năng lượng cơ học, tiến triển đến ngày nay,với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó năng lực nhận thức nâng caođang giúp tăng năng suất conngười

Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên trải dài từ năm 1760 đến khoảng năm

1840 Bắt đầu bằng việc xây dựng các tuyến đường sắt và phát minh ra động cơ hơinước, cuộc cách mạng này đánh dấu sự khởi đầu của kỷ nguyên sản xuất cơ khí.Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai, diễn ra từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ

20, với sản xuất hàng loạt, được thúc đẩy bởi sự ra đời của điện năng và dâychuyền lắp ráp Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba bắt đầu vào những năm

1960 Nó thường được gọi là cuộc cách mạng máy tính hay cách mạng số bởi vì nóđược xúc tác bởi sự phát triển của chất bán dẫn, máy tính cỡ lớn (mainframe) (thậpniên 1960), máy tính cá nhân (thập niên 1970 và 1980) và internet (thập niên1990)

Cùng với cuộc cách mạng số, được đặc trưng bởi mạng internet ngày càngphổ biến và di động, bởi các cảm biến nhỏ và mạnh mẽ hơn với giá thành rẻ hơn,

và bởi trí thông minh nhân tạo và máy học; Công nghệ kỹ thuật số với phần cứngmáy tính, phần mềm và hệ thống mạng trong cấu trúc của nó ngày càng phức tạp vàđược tích hợp nhiều hơn, và kết quả là đang làm biến đổi xã hội và nền kinh tế toàncầu Tại Đức, đã có những cuộc thảo luận về chủ đề "Công nghiệp 4.0", một thuậtngữ được nêu ra tại Hội chợ Hannover vào năm 2011, để mô tả rằng điều này sẽcách mạng hóa việc tổ chức các chuỗi giá trị toàn cầu như thế nào Bằng cách kíchhoạt các “nhà máy thông minh”, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo ra mộtthế giới mà ở trong đó các hệ thống sản xuất ảo và vật lý trên toàn cầu có thể liênkết với nhau một cách linh hoạt Điều này cho phép việc hoàn toàn tùy biến các sảnphẩm và tạo ra các mô hình hoạt động mới

Tuy nhiên, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư không chỉ là về máy móc

và hệ thống thông minh và được kết nối Phạm vi của nó rộng lớn hơn nhiều Các lànsóng đột phá trong các lĩnh vực khác nhau xảy ra đồng thời, từ giải mã trình tự gencho tới công nghệ nano, từ năng lượng tái tạo đến tính toán lượng tử Cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư là sự dung hợp giữa các công nghệ này và sự tương táccủa chúng trên các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học khiến cuộc cách mạngcông nghiệp lần thứ tư này về cơ bản khác với những cuộc cách mạng trước đó

Nếu so sánh giữa các cuộc cách mạng công nghiệp cho thấy, nếu cuộc cáchmạng công nghiệp 1.0 mất 100 năm để vượt ra ngoài Châu Âu Cuộc cách mạngcông nghiệp lần thứ hai vẫn chưa đến được với 17% dân số của thế giới – tức ướctính khoảng gần 1,3 tỉ người chưa tiếp cận được với điện Điều này cũng chính xácvới cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba, với hơn một nửa dân số thế giới, 4 tỷngười mà phần lớn đang sống ở những nước đang phát triển, chưa tiếp cận internet.Trục quay của công nghệ (dấu hiệu phân biệt cuộc cách mạng công nghiệp đầutiên) đã mất gần 120 năm để được lan tỏa ra ngoài châu Âu Ngược lại, internet đãtràn ngập khắp nơi trên thế giới chỉ trong vòng hơn một thập kỷ.

Với những tiền đề đó cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư chắc chắn sẽdiễn ra một cách mạnh mẽ, có sức ảnh hưởng và có tầm quan trọng với lịch sử như

ba cuộc cách mạng trước Tuy nhiên, theo các chuyên gia, có hai mối lo ngại chính

về các yếu tố có thể hạn chế khả năng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đượcdiễn ra một cách hiệu quả và có tính liên kết Trước tiên là trình độ yêu cầu về nănglực lãnh đạo và sự hiểu biết về những thay đổi đang diễn tiến trên tất cả các lĩnhvực, nhu cầu phải xem xét lại những hệ thống kinh tế, xã hội và chính trị của chúng

ta để đáp ứng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Do đó, cả ở cấp quốc gia vàtoàn cầu, khung thể chế cần thiết để quản lý việc phổ biến sự đổi mới và giảm thiểu

sự xáo trộn là không đủ, tệ hơn là hoàn toàn khôngcó.Thứ hai, thế giới đang thiếumột lời dẫn giải nhất quán, tích cực và chung để vạch ra những cơ hội và tháchthức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, để có những giải pháp đồng bộ,toàn cầu trước những tác động tiêu cực từ những thay đổi cơ bản đang diễn ra

- Những thành tựu và khả năng ứng dụng vào thực tiễn

Thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng công nghiệp với các bước phát triểnnhảy vọt về khoa học, công nghệ và hiện nay đang bước vào cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ Tư Bản chất của cuộc cách mạng này là dựa trên nền tảng côngnghệ số và sự tích hợp các công nghệ thông minh trên lĩnh vực vật lý và sinh học

với trung tâm là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), vạn vật kết nối (IoT), dữ liệulớn (Big Data), công nghệ na-nô, v.v

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có tốc độ đột phá chưa từng có trong lịch

sử, tạo ra những khả năng hoàn toàn mới, làm thay đổi hầu hết các ngành côngnghiệp ở mọi quốc gia, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội Trướcđây, sự phát triển, tăng trưởng chủ yếu dựa vào các yếu tố đầu vào có giới hạn(nhân công, tài nguyên, ), thì giờ đây, khi áp dụng Cách mạng công nghiệp 4.0, sựtăng trưởng lại chủ yếu dựa vào các yếu tố không bị giới hạn (công nghệ, sự đổimới sáng tạo, ); từ đó, tác động mạnh mẽ đến sản xuất, tiêu dùng, giá cả trên phạm

vi toàn cầu, hình thành các lĩnh vực hoạt động mới, như: “In-tơ-nét công nghiệp”,

“Nhà máy thông minh”, “Thành phố công nghệ”, “Xã hội siêu thông minh”, v.v.Đồng thời, tác động mạnh mẽ, tạo cơ sở tối ưu hóa quá trình, phương thức chỉ đạo,quản lý, điều hành các hoạt động chính trị, xã hội, kinh tế, quốc phòng, an ninh

Bên cạnh đó, cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đặt ra những tháchthức, như: có thể làm chậm lại, thậm chí làm đổi hướng sự chuyển dịch trọng tâmchiến lược kinh tế toàn cầu, gia tăng sự bất bình đẳng giữa các quốc gia, tác độngtiêu cực đến các nước chủ yếu dựa vào nguồn nhân công rẻ, buộc các nước phải tái

cơ cấu nền kinh tế; một số ngành kinh tế bị thu hẹp, đào thải; nhóm lao động giảnđơn, lớn tuổi, ít kỹ năng, gắn với công nghệ cũ có nguy cơ thất nghiệp rất cao

- Ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến hoạt động nghiên cứu khoa học trong quân đội

Đối với lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cách mạng công nghiệp lần thứ tưđang và sẽ có tác động mạnh mẽ, toàn diện, mang đến những bước phát triển caohơn cùng những thách thức lớn hơn Nhiều thành tựu mới trong nghiên cứu khoahọc, phát triển công nghệ được đưa vào ứng dụng rộng rãi; tạo ra các hệ thống vũkhí, trang bị kỹ thuật thế hệ mới, như: vũ khí năng lượng, gen sinh học, rô-bốt tácchiến, với những tính năng vượt trội, có sự nhảy vọt về chất; từ đó, làm xuất hiệncác hình thái chiến tranh và phương thức tác chiến mới Tuy nhiên, việc ứng dụng

các sản phẩm của cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong hoạt động quân sự, ở góc

độ nào đó có thể tạo ra hệ lụy nguy hiểm Các nước, nhất là nước lớn, có thể sửdụng thành tựu khoa học, công nghệ quân sự vào mục đích không chính nghĩa, sửdụng “sức mạnh mềm”, can dự, chi phối về chính trị, chính sách đối nội, đối ngoạicủa các nước khác; thực hiện “điều khiển” từ xa, từ bên ngoài, buộc các nước đangphát triển, chậm phát triển phải phụ thuộc, mất độc lập, tự chủ, khó nhận thấy hoặcnhận thấy nhưng khó cưỡng lại Nhu cầu đầu tư vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sựcông nghệ cao có thể dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang rất tốn kém và càng phải phụthuộc vào nguồn cung cấp từ các nước phát triển Trong khi đó, thế giới chưa có cơchế để quản lý, giám sát việc ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ quân sựmới để hạn chế tác động từ mặt trái của cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Những nhân tố nêu trên tác động lớn, nhiều mặt đến nhiệm vụ bảo vệ Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Để tận dụng thời cơ, hạn chế thách thức, tác độngtiêu cực của cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng,chúng ta cần có các chủ trương, giải pháp chiến lược đồng bộ

Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đã đề ra nhiệm vụ, giải pháp: phát triển khoa học, công nghệ, nghệ thuật

quân sự, an ninh và ứng dụng các thành tựu khoa học vào huấn luyện, sẵn sàngchiến đấu, v.v

Nhận thức sâu sắc quan điểm của Đảng, đổi mới tư duy, cần tiến hành đồng

bộ các nội dung, giải pháp trước mắt như:

Đổi mới tư duy về quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.Tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Nghiên cứu phát triển khoa học nghệ thuật quân sự, khoa học xã hội nhânvăn quân sự và khoa học kỹ thuật, hậu cần quân sự

Xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng công nghệ cao mang tínhlưỡng dụng

Xây dựng cơ chế, chính sách, chiến lược, tập trung nguồn lực thực hiện cácchương trình dự án trọng điểm

- Những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên ở các nhà trường trong quân đội ta

Những tác động tích cực

Vì bản chất của cuộc cách mạng này là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, vạn vậtkết nối và dữ liệu lớn, nên trong giáo dục, những yếu tố này hoàn toàn có khả năngđược áp dụng một cách có hiệu quả nếu các nhà nghiên cứu biết sử dụng hợp línhững tác động tích cực của cuộc cách mạng này Trên thế giới, người máy hay trítuệ nhân tạo đã được sử dụng trong giáo dục hòa nhập cho trẻ em tự kỉ, mở ra một

kỉ nguyên mới trong lĩnh vực này

Hiện nay, cùng với sự phát triển công nghệ của quốc gia, quân đội ta đã có

sự đầu tư và sự phát triển mạnh mẽ nguồn lực internet Việc truy cập internet hiệnnay trở nên rất thông dụng đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ trong quân đội, đây là điềukiện dễ dàng nhất để tìm kiếm kho dữ liệu thông tin khổng lồ trên thế giới và ởViệt Nam, là điều kiện rất thuận lợi cho giáo dục tại các trường đại học trong quânđội và cho quá trình nghiên cứu khoa học trong quân đội hiện nay Người nghiêncứu cũng có thể dễ dàng tìm kiếm những tri thức cần có thông qua thiết bị bắt wifi,

di động thông minh, laptop, máy tính bảng để tự tìm hiểu kiến thức phục vụ choquá trình nghiên cứu, bổ sung kiến thức, hoàn thành được mục tiêu nghiên cứu củamình Hơn nữa, đây cũng là nhân tố đạt được mục tiêu giáo dục - đào tạo mà Đảng,Nhà nước và quân đội ta đề ra, nhằm xây dựng một nền giáo dục đại học “đào tạo

và tự đào tạo” Hơn nữa, ngoài nguồn kiến thức vô cùng rộng lớn đó, người nghiêncứu tiếp cận được những tài liệu bằng tiếng nước ngoài để có những góc nhìn sâusắc, đa chiều về vấn đề tiếp cận Điều này hình thành ở người học kỹ năng tìmkiếm và chọn lọc các thông tin, xây dựng kỹ năng tư duy phản biện Nguồn tài liệuphong phú, đa chiều sẽ phục vụ đắc lực cho việc học tập và nghiên cứu khoa họccủa người học ở các trường đại học trong cả nước nói chung và học viên ở các nhàtrường quân đội hiện nay nói riêng

Xu thế cách mạng công nghệ hiện nay đòi hỏi người nghiên cứu phải làngười chủ động, tích cực học tập và rèn luyện bản thân, tự chịu trách nhiệm về mọihoạt động của mình Việc quản lý của giảng viên đối với học viên không còn bị gò

bó, thậm chí giảng viên chỉ là người hướng dẫn, định hướng việc học tập, nghiêncứu của học viên Phương pháp học tập của chính học viên trong các nhà trườngquân đội cần phải thay đổi để thích ứng với thời đại số, dữ liệu và vạn vật kết nối.Học viên có thể học tập, lĩnh hội kiến thức bằng những phương pháp mở rộng, tự

do, sáng tạo và vô cùng linh hoạt, chủ động học ở bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu,như vậy sẽ kích thích sự sáng tạo và trí tưởng tượng của học viên hơn là việc họcthuộc lòng để “trả bài” một cách hình thức Xây dựng một phương pháp học tập,nghiên cứu khoa học phù hợp với xã hội hiện đại là điều kiện để các học viên tiếpcận với nhiều tri thức khoa học trong cùng một thời gian học tập và nghiên cứu.Nội dung học tập và nghiên cứu của học viên cũng cần thay đổi, không còn gò bó,khép kín trong đề cương môn học nặng về lí thuyết; được bổ sung, hoàn thiện vàluôn luôn đổi mới, đáp ứng được sự thay đổi về tri thức khoa học trên thế giới và ởViệt Nam Đây cũng là một trong những yếu tố khác biệt mà cách mạng côngnghiệp lần thứ tư đem lại cho giáo dục, mở rộng, tối đa các lĩnh vực giáo dục, tạođiều kiện cho việc thay đổi phương pháp và nội dung học tập, nghiên cứu khoa họccủa học viên trong quân đội hiện nay

Tác động rõ ràng nhất của cách mạng công nghiệp lần thứ tư là trí tuệ nhântạo và sự xuất hiện của robot có thể thay thế con người về khả năng tính toán, ghinhớ, phân tích cùng hiệu suất công việc cao Theo đó, nhu cầu về nguồn nhân lựctrong quân đội có tay nghề cao, tư duy sáng tạo, thực hiện những công việc tronghoạt động quân sự phức tạp, làm chủ máy móc, vũ khí trang bị ngày càng tối tân,hiện đại lại tăng lên Điều này sẽ tác động trực tiếp tới nguồn nhân lực trong quânđội trong những năm tới - chính là những học viên đang học tập hôm nay trong môitrường đào tạo quân sự đặc biệt

Một trong những tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến ngườihọc viên và hoạt động nghiên cứu khoa học của họ là sự lựa chọn ngành nghề theohọc, lựa chọn vấn đề nghiên cứu chuyên sâu Để thích ứng với thời đại cách mạngcông nghiệp lần thứ tư thì nhu cầu nhân lực về công nghệ thông tin, an ninh mạng,công nghệ sinh học sẽ tăng cao Điều này là cơ hội cũng như là thách thức đối vớihọc viên quân đội, đòi hỏi họ phải có sự nỗ lực cao, bởi vì ngoài kiến thức chuyênngành, họ còn cần trang bị thêm các kĩ năng liên quan khác, đồng thời phải thíchứng với những phương pháp học tập, nghiên cứu mới Đặc biệt đối với nhữngnhóm ngành về xã hội - nhân văn, sáng tạo nghệ thuật cũng có nhiều cơ hội pháttriển vì robot khó có thể thay thế hoàn toàn con người trong những lĩnh vực này.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tác động mạnh đến nền giáo dục ở mỗinước khiến ranh giới giữa các ngành học sẽ không còn rõ ràng mà phải hỗ trợ, bổsung lẫn nhau Vì vậy, đây là cơ hội để học viên ở các trường quân đội ta chủ độngtích lũy tri thức, làm chủ công nghệ, cập nhật kịp thời những ứng dụng tiến bộ củakhoa học kĩ thuật mới nhất để có thể cạnh tranh về việc làm trong kỉ nguyên toàncầu hóa Ngoài ra, trau dồi ngoại ngữ là một yêu cầu không thể thiếu trong thời kìcách mạng công nghiệp lần thứ tư, giúp họ dễ dàng tìm kiếm cơ hội học tập vànghiên cứu, nhất là trong xu thế đa phương hóa, đa dạng hóa các mối quan hệ ngoạigiao, trong đó có lĩnh vực quốc phòng ở nước ta hiện nay Đây là cơ hội để mởrộng sự hiểu biết cũng như quan hệ trong và ngoài nước, giúp học viên ở các nhàtrường trong quân đội có nhiều trải nghiệm để hoàn thiện bản thân, trở thành

“những công dân toàn cầu” năng động, sáng tạo và tràn đầy nhiệt huyết

Những tác động tiêu cực

Bên cạnh những tác động tích cực thì cách mạng công nghiệp lần thứ tưđang thực sự tạo ra nhiều những thách thức, đòi hỏi các học viên cần nhiều nỗ lựchơn nữa trong hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học của mình:

Thứ nhất, nhiều công cụ hỗ trợ học tập và nghiên cứu khoa học đòi hỏi học

viên phải thường xuyên cập nhật các phương pháp học tập và nghiên cứu hiện đại

để tránh sự nhàm chán trong quá trình học tập và nghiên cứu Theo sự nghiên cứucủa các nhà khoa học giáo dục trên thế giới, hiện nay có rất nhiều công cụ hỗ trợ cóthể áp dụng vào quá trình học tập và nghiên cứu Tuy nhiên, những công cụ nàykhông phải ai cũng hiểu, ai cũng có thể sử dụng trong thực tiễn Hơn nữa, mỗingày công nghệ càng hiện đại hơn, nên nhiều học viên có thể không theo kịp vàkhó ứng dụng vào trong học tập và nghiên cứu khoa học của mình nếu họ khôngchịu tìm tòi, đổi mới, thích ứng sẽ làm cho hiệu quả hoạt động học tập và nghiêncứu khoa học bị giảm sút

Thứ hai, số giờ học trên lớp và hướng dẫn của giảng viên có thể sẽ bị giảm

bớt, thay vào đó là sự xuất hiện của việc tự học tập và nghiên cứu online rút ngắnthời gian học tập và quá trình tìm tài liệu như phương pháp thủ công truyền thống.Hiện nay có nhiều phần mềm công nghệ trợ giúp học viên học tập và nghiên cứuthông qua internet Thay vì học viên phải lên lớp thì hiện nay họ hoàn toàn có thể

tự học tập và nghiên cứu từ các website chính thống được các giảng viên giới thiệuhoặc mạng LAN nội bộ quân đội và của nhà trường, những clip giảng và tư liệukhoa học quân sự; nhờ đó học viên hoàn thành việc học tập và nghiên cứu khoahọc của bản thân tốt hơn

Thứ ba, học viên có thể gặp khó khăn trong lựa chọn và sử dụng nguồn tài liệu Do nguồn tài liệu “mở”, đa chiều, phong phú, vừa có khả năng giúp học viên

có thể sử dụng tốt các tài liệu nhưng cũng đem lại sự khó khăn cho họ trong việclựa chọn tài liệu phục vụ cho quá trình học tập và nghiên cứu khoa học của mình

Có nhiều nguồn tài liệu không chính thống, chưa được kiểm duyệt trên mạnginternet nên học viên sẽ khó xác định những tài liệu khoa học, đúng đắn, phù hợpvới mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường quân đội Bởi vậy, họ cần đượchướng dẫn và định hướng rõ ràng từ giảng viên, được phổ biến và quán triệt rõ cácquy định của cấp trên về phạm vi tiếp cận trong hoạt động học tập và nghiên cứu

Quan niệm coi kỹ năng không đơn thuần là mặt kỹ thuật của hành động màcòn là biểu hiện một mức độ của năng lực con người; những người đại diện nhưN.D Levitov, K.K Platonov, P.A Rudic, A.V Brabansicov.

Quan niệm coi kỹ năng là năng lực chuyên sâu ở mức độ cao giúp con ngườihành động khéo léo, thành thạo đến mức lành nghề, thạo nghề, giỏi nghề hay tàinghệ Theo đó, người có kỹ năng trong hành động hay hoạt động nào đó gọi làngười có tay nghề tương ứng với hành động hay hoạt động đó Ở đây muốn đề cậpđến trình độ cao của kỹ năng

Các quan niệm trên vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, có khi quá thiên

về mặt kỹ thuật của thao tác, nhưng có khi lại đồng nhất khái niệm kỹ năng và nănglực, hoặc quá nhấn mạnh kết quả của hành động, hoặc xác định kỹ năng quá chungchung như là phương thức của hành động Tuy nhiên cũng có thể thấy những điểmthống nhất cơ bản của các tác giả trên về kỹ năng như: người có kỹ năng hành độngphải có nhận thức hành động, là người thực hiện hành động một cách thành thạo,

kỹ năng hành động phụ thuộc vào điều kiện, phương tiện hành động… Như thế, khinói tới kỹ năng dưới khía cạnh tâm lý học là nhắc đến mối quan hệ giữa mục đíchhành động, các điều kiện và phương tiện hành động

Từ các quan niệm trên có thể hiểu: “Kỹ năng là khả năng vận dụng thành thạo những kiến thức, kinh nghiệm được tích lũy cùng với kỹ xảo đã được rèn luyện vào thực hiện một hành động có hiệu quả trong những điều kiện nhất định của thực tiễn”

- Kỹ năng nghiên cứu khoa học

Theo tác giả Phạm Viết Vượng: Kỹ năng nghiên cứu khoa học là khả năng thựchiện thành công một đề tài khoa học trên cơ sở nắm vững lý thuyết khoa học [ ]

Kỹ năng nghiên cứu khoa học còn được hiểu là phương pháp - cách thứcthực hiện các công đoạn trong hoạt động nghiên cứu khoa học Nói một cách rõhơn đó chính là phương pháp và cách tiến hành một đề tài nghiên cứu khoa họctheo một trình tự hợp lôgic và phù hợp với điều kiện cho phép, nhằm đạt được mụcđích mong muốn

Kỹ năng nghiên cứu khoa học là khả năng con người thực hiện có chất lượng,hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học trên cơ sở lý thuyết khoa học đã được tiếp thu

Nó được thể hiện ở sự lựa chọn và tiến hành các thao tác trí tuệ và thực hành nghiên cứukhoa học phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh nhất định nhằm đạt được mục đích vànhiệm vụ nghiên cứu đề ra

Từ quan điểm này, ta có thể hiểu: Kỹ năng nghiên cứu khoa học là hành động chủ thể vận dụng thành thạo những kiến thức lý luận và thực tiễn, kinh nghiệm của bản thân vào thực hiện có kết quả một đề tài khoa học theo mục tiêu, yêu cầu đã đề ra.

Đây là một trong những kỹ năng cơ bản của người làm công tác nghiên cứu khoahọc nói chung, mỗi người học nói riêng Hành động nghiên cứu khoa học là một hànhđộng phức tạp, thiên về hành động của trí óc, do đó, kỹ năng nghiên cứu khoa học cũng

là dạng kỹ năng phức hợp

Việc thực hiện có hiệu quả một đề tài nghiên cứu khoa học không phải là dễdàng, nhanh chóng, bởi vì đặc thù của nghiên cứu khoa học đòi hỏi người nghiên cứu

phải có sự trải nghiệm, nắm vững nền tảng phương pháp luận và phương pháp nghiêncứu, biết vận dụng linh hoạt vào quá trình nghiên cứu.

Một đề tài nghiên cứu khoa học để thực hiện có hiệu quả đòi hỏi chủ thể phảinhận thức được nhu cầu tự khẳng định mình, họ luôn giành thời gian thường xuyên tìmtòi, nghiên cứu dưới mọi hình thức để thu thập thông tin, làm sáng tỏ những nội dungcủa đề tài mình nghiên cứu

- Kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Nghiên cứu khoa học của học viên là hoạt động nhận thức, khám phá, sáng tạo

hệ thống tri thức nhằm thỏa mãn nhu cầu hoạt động học tập, rèn luyện tại nhà trường

và các hoạt động khác, đây là hoạt động khó khăn phức tạp, muốn nghiên cứu khoa họcđạt được kết quả tốt đòi hỏi học viên phải có những kỹ năng và phương pháp nghiêncứu nhất định, hay nói cách khác phải có các thao tác, kỹ thuật tác động vào đối tượngnghiên cứu

Nghiên cứu khoa học là một hình thức tổ chức dạy học bắt buộc ở bậc đại họcnói chung, ở các trường đại học trong quân đội nói riêng, là một hình thức khôngthể thiếu đối với học viên trong quá trình đào tạo Đối với học viên ở Học việnChính trị, trước hết nghiên cứu khoa học không chỉ là phương pháp học tập mà còn

là điều kiện phương tiện hành nghề của nhà sư phạm, là cách thức rèn luyện kỹnăng nghiên cứu, phân tích và đưa ra biện pháp giải quyết vấn đề một cách khoahọc của người cán bộ chính trị trong quân đội

Từ sự phân tích ở trên, theo chúng tôi: Kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là hành động vận dụng thành thạo những kiến thức lý luận và thực tiễn, kinh nghiệm đã được tích lũy trong hoạt động quân sự dưới sự hướng dẫn của giảng viên vào nghiên cứu thành công, có chất lượng và hiệu quả các công trình, sản phẩm nghiên cứu phát triển khoa học nghệ thuật quân sự, khoa học xã hội nhân văn quân sự

theo mục tiêu, yêu cầu đã đề ra, trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Qua khái niệm cho thấy:

Kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộccách mạng công nghiệp lần thứ tư là thành tố quan trọng trong năng lực nghiên cứukhoa học của học viên; được nảy sinh, hình thành trong thực tiễn hoạt động học tập,nghiên cứu khoa học và hoạt động quân sự của họ trong bối cảnh cách mạng côngnghiệp lần thứ tư đang bùng nổ mạnh mẽ

Kỹ năng nghiên cứu khoa học có vai trò quyết định trực tiếp đến chất lượng,hiệu quả thực hiện nhiệm vụ học tập và nghiên cứu khoa học của học viên

Kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị trong cuộccách mạng công nghiệp lần thứ tư là khả năng vận dụng kiến thức khoa học chuyênngành, kiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học và các kỹ xảo hoạt độngnghiên cứu vào các hình thức nghiên cứu cụ thể Kỹ năng nghiên cứu khoa học củahọc viên ở Học viện Chính trị được hợp thành từ hai bộ phận cơ bản là hệ thốngkiến thức khoa học chuyên ngành, kiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học

và hệ thống kỹ xảo nghiên cứu

1.1.2 Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Theo Từ điển Tiếng Việt, phát triển được hiểu là quá trình vận động, tiến triểntheo hướng tăng lên của một đối tượng nào đó

Từ cách tiếp cận trên cho thấy: Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là quá trình hoạt động của các lực lượng sư phạm ở Học viện Chính trị có mục đích, có tổ chức, trên cơ sở

sử dụng tổng hợp các biện pháp tác động vào học viên nhằm bổ sung kiến thức, rèn luyện

kỹ xảo và kỹ năng nghiên cứu khoa học phát triển khoa học nghệ thuật quân sự, khoa học xã hội nhân văn quân sự, qua đó nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của họ trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra.

Mục đích phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là bổ sung kiến thức, hình

thành kỹ xảo, kỹ năng nghiên cứu khoa học mới, còn yếu và thiếu ở học viên, đápứng yêu cầu giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học ở Học viện trong bối cảnhcuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang bùng nổ

Chủ thể phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện

Chính trị là các cấp ủy Đảng, đội ngũ cán bộ chỉ huy các cấp; đặc biệt là, lực lượng

sư phạm của các khoa giáo viên ở Học viện Chính trị Đội ngũ học viên ở Học việnChính trị vừa là đối tượng, nhưng họ cũng là chủ thể tích cực của quá trình tự bồidưỡng nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học của mình

Đối tượng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học là học viên ở Học viện

và quy trình tiến hành các hoạt động nghiên cứu, các giai đoạn nghiên cứu và phươngpháp tự bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho bản thân trong bối cảnhcuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra

Hình thức phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện

Chính trị như: qua thực tiễn tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học ở các lớp học, hệhọc viên; thông qua quá trình giảng dạy; các hình thức sinh hoạt khoa học, các hộithảo khoa học, thông qua các buổi nói chuyện của các chuyên gia, các nhà khoa họctrong và ngoài quân đội; thông qua quá trình tự bồi dưỡng phát triển kỹ năng kỹnăng nghiên cứu khoa học cho học viên

Biện pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị là tổng hợp các cách thức tiến hành hoạt động của các lực lượng sư phạm

trong nhà trường hướng vào việc hình thành, củng cố, bổ sung và phát triển hệthống kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên theo các mục tiêu đã xác định qua

đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của họcviên và chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường

1.1.3 Đặc điểm và những yếu tố tác động đến quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

* Đặc điểm quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị

trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là một quá trình tổng hợp gồm nhiều

khâu, nhiều giai đoạn được tiến hành đồng thời với quá trình bồi dưỡng và pháttriển các phẩm chất và năng lực nghề nghiệp cho học viên trong bối cảnh của cuộccách mạng công nghiệp lần thứ tư đang ảnh hưởng lớn đến quốc phòng - an ninh.Quá trình này có những đặc điểm sau:

Một là, quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư có tính định hướng rõ

ràng là thực hiện nhiệm vụ hình thành và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học vềnghệ thuật quân sự và khoa học xã hội nhân văn quân sự, qua đó bồi dưỡng cho ngườihọc viên, người cán bộ trên cương vị công tác sau khi ra trường có đủ phẩm chất vànăng lực nghề nghiệp theo mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ sĩ quan quân đội đã đề ra

Hai là, quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học

viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư được tiến hành đồng

thời, đan xen với các hoạt động bồi dưỡng phát triển hệ thống các phẩm chất, nănglực; hệ thống các kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự cho học viên.

Ba là, quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học

viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư được tiến hành trongđiều kiện môi trường sư phạm quân sự được tổ chức chặt chẽ, khoa học, vận dụngsáng tạo các thành tựu có tính ứng dụng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

* Những yếu tố tác động đến quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

- Những yếu tố khách quan

Một là, sự tác động của nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học của Học viện Chính trị trong bối cảnh phát triển mạnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng

Học viện hiện nay và trong những năm tiếp theo sẽ có bước phát triển mới, tácđộng trực tiếp và đặt ra yêu cầu cao hơn cho hoạt động phát triển kỹ năng nghiêncứu khoa học cho học viên Về quy trình, chương trình, nội dung đào tạo đã, đang và

sẽ tiếp tục có những điều chỉnh, đổi mới cho phù hợp với mục tiêu chung của nềngiáo dục Việt Nam và mục tiêu giáo dục - đào tạo riêng của Học viện Chươngtrình, kế hoạch đào tạo trong những năm tới sẽ tăng khối lượng kiến thức; chútrọng hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng hoạt động học tập và hoạt động nghiêncứu khoa học để học viên đáp ứng nhiệm vụ, chức trách được giao Về phươngpháp dạy học sẽ chuyển mạnh theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức củangười học, từng bước khắc phục cách dạy truyền thụ một chiều, cách học thụ động,máy móc; rèn luyện tư duy sáng tạo, năng động cho học viên, vận dụng tối đanhững thành tự đạt được của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào trong thựctiễn hoạt động dạy và học ở nhà trường Trong khi đó, nhiệm vụ nghiên cứu khoahọc ở Học viện Chính trị cũng ngày phát triển cả chiều rộng và chiều sâu đặt ra yêucầu về năng lực học tập và nghiên cứu khoa học ngày càng cao đối với người học là

nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa họccho học viên ở Học viện chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Hai là, mục tiêu, nội dung, hình thức và quy trình bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị Mục tiêu là cơ sở định

hướng cho quá trình lựa chọn và sử dụng các nội dung, hình thức và biện pháp pháttriển Việc xây dựng mục tiêu phát triển khoa học, chính xác, cụ thể, toàn diện và phùhợp với đặc điểm từng chuyên ngành và nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của các Hệhọc viên sẽ góp phần tạo tiền đề nền tảng để phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa họccho học viên ở Học viện Chính trị diễn ra thiết thực, đạt hiệu quả, chất lượng cao Nộidung, hình thức và quy trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở

Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư có ảnh hưởng trực

tiếp đến việc xác định các biện pháp bảo đảm cho quá trình này diễn ra đồng bộ, thốngnhất Xây dựng và thực hiện các biện pháp nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên ở Học viện Chính trị theo một quy trình, nội dung, hình thức khoahọc, thống nhất, chặt chẽ, logíc bảo đảm cho hoạt động bồi dưỡng nhằm phát triển kỹnăng nghiên cứu khoa học của học viên vừa bảo đảm tính chuyên sâu, đa dạng, đồngthời bảo đảm tính hệ thống, đồng bộ và vững chắc

Ba là, năng lực nghiên cứu khoa học học viên ở Học viện Chính trị Đây là

nhân tố ảnh hưởng đến việc hình thành năng lực nghiên cứu khoa học nói chung vàkhả năng sử dụng các kỹ năng nghiên cứu khoa học trong thực hành nghiên cứu nóiriêng của học viên ở Học viện Nếu học viên có trình độ, kinh nghiệm trong học tập

và nghiên cứu khoa học tốt; luôn nắm vững và sử dụng thành thạo hệ thống các kiếnthức, kỹ xảo và kỹ năng nghiên cứu khoa học thì sẽ bảo đảm cho quá trình phát triển

kỹ năng nghiên cứu khoa học diễn ra nhanh chóng và đạt chất lượng, hiệu quả cao

Bốn là, quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả và sản phẩm nghiên cứu khoa học của học viên cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến kết quả bồi dưỡng, rèn luyện, phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị Xây dựng và

thực hiện việc tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả và sản phẩm nghiên cứu khoa họccủa học viên theo một quy trình thống nhất, khoa học, khách quan, trung thực vàdân chủ giúp cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng phát triển kỹ năngnghiên cứu khoa học của học viên tạo cơ sở để nâng cao chất lượng, hiệu quả bồidưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho chính họ Vì vậy, nếu quá trìnhbồi dưỡng được phân thành những giai đoạn cụ thể, mỗi giai đoạn đều có sự kiểmtra đánh giá chặt chẽ thì kết quả phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học của họcviên ở Học viện càng được nâng lên.

Năm là, các điều kiện vật chất - kỹ thuật, phương tiện và các cơ chế, chính sách bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị Cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và các cơ chế, chính sách bảo đảm cho

hoạt động sư phạm nói chung và hoạt động nghiên cứu khoa học nói riêng ở Họcviện sẽ tạo ra những điều kiện cần thiết giúp cho hoạt động nghiên cứu khoa họccủa học viên diễn ra thuận lợi hơn Đồng thời, cơ sở vật chất, phương tiện kỹthuật tiên tiến, hiện đại và cơ chế, chính sách bảo đảm tốt là điều kiện quantrọng cho học viên vận dụng và sử dụng thành thạo các kỹ năng nghiên cứu khoahọc, làm tăng hiệu quả và rút ngắn thời gian hoàn thành các mục tiêu nghiên cứukhoa học đã đề ra Ngược lại, cơ sở vật chất nghèo nàn, thiếu thốn, phương tiện

kỹ thuật phục vụ cho nghiên cứu lạc hậu, thô sơ và cơ chế, chính sách bảo đảmkhông phù hợp sẽ ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả và chất lượng của việc pháttriển và hoàn thiện các kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học việnChính trị trong giai đoạn hiện nay

nhận thức đúng đắn sẽ có ý thức luyện tập, tinh thần, thái độ tự bồi dưỡng đúng vàkết quả tự bồi dưỡng cao do đó các kỹ năng nghiên cứu khoa học của họ được hìnhthành bền vững, tương đối nhuần nhuyễn thậm chí có một số kỹ năng đạt đượctrình độ phát triển cao.

Hai là, trình độ nắm kiến thức khoa học và kiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện chính trị trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ Hệ thống kiến thức khoa học cơ

bản, kiến thức chuyên ngành, liên ngành là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến việchình thành kỹ năng nghiên cứu khoa học Vì vậy, họ cần có những kiến thứcchuyên ngành để tiến hành các hoạt động nghiên cứu thiết thực, chất lượng, hiệuquả cao Ngoài ra, nếu học viên nắm vững hệ thống kiến thức chuyên ngành vàkiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học thì việc phát triển kỹ năng nghiêncứu khoa học được thuận lợi và đạt kết quả cao

Ba là, kinh nghiệm thực tiễn hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện chính trị Kinh nghiệm thực tiễn hoạt động nghiên cứu khoa học của học

viên biểu hiện ở khả năng nắm bắt và phát hiện các vấn đề thực tiễn nảy sinh tronghoạt động nghiên cứu và hoạt động chuyên môn; khả năng sử dụng các phương phápvào thực tiễn quá trình nghiên cứu khoa học; khả năng phân tích, đánh giá và điềuchỉnh hoạt động nghiên cứu của bản thân diễn ra theo đúng mục đích nghiên cứu đãxác định đây là nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hình thành, sử dụng và sự sáng tạotrong việc vận dụng các kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Học việnChính trị hiện nay

* Tiêu chí đánh giá thực trạng quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Thứ nhất, nhóm tiêu chí đánh giá trình độ nhận thức, trách nhiệm và năng lực

của các chủ thể bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ởHọc viện Chính trị

Nhận thức, trách nhiệm và năng lực của các chủ thể hoạt động bao giờ cũng

là những căn cứ, dấu hiệu trước tiên phản ánh thực trạng của hoạt động đó trên thực

tế Vì vậy, đánh giá thực trạng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho họcviên ở Học viện Chính trị trong giai đoạn hiện nay nhất thiết phải xem xét, đánh giátrình độ nhận thức, trách nhiệm, năng lực của các chủ thể tham gia vào hoạt độngbồi dưỡng và tự bồi dưỡng

Việc đánh giá nhận thức, trách nhiệm và năng lực của các chủ thể tham giavào hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên, trước hết phải tập trung xem xét đánh giá nhận thức của các cấp

uỷ, tổ chức đảng, người lãnh đạo, chỉ huy các cấp ở Học viện đối với việc phát triển

kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên Cụ thể, phải xem xét trách nhiệm củaĐảng ủy, Ban Giám đốc Học viện, các cơ quan quản lý hoạt động nghiên cứu khoahọc và đặc biệt, là cấp ủy ở các Hệ học viên, các Lớp học trong khâu ra nghị quyết,xác định mục tiêu, chủ trương, phương hướng, biện pháp lãnh đạo; chỉ đạo xâydựng kế hoạch và thực hiện kế hoạch đối với hoạt động bồi dưỡng phát triển kỹnăng nghiên cứu khoa học cho học viên Xem xét năng lực lãnh đạo, chỉ đạo củacác cấp uỷ biểu hiện ở tính đúng đắn, mức độ sát hợp của phương hướng, mục tiêuphát triển, của các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động phát triển;trình độ năng lực trong quán triệt triển khai các chủ trương, biện pháp lãnh đạo đóđến các chủ thể, lực lượng, đối tượng bồi dưỡng; khả năng phát huy vai trò của các

tổ chức, lực lượng trong bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho họcviên ở Học viện trong giai đoạn cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn

ra mạnh mẽ

Đánh giá nhận thức, trách nhiệm của học viên với tư cách là những chủ thể

tự bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho bản thân, cần phải tập trungvào đánh giá nhận thức, động cơ, thái độ, trách nhiệm của người học viên đối vớinhiệm vụ nghiên cứu khoa học

Thứ hai, nhóm tiêu chí đánh giá nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng

phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị

Xem xét, đánh giá nội dung, hình thức biện pháp phát triển kỹ năng nghiêncứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị, trước hết phải xem xét, đánh giátính đa dạng phong phú, mức độ phù hợp của nội dung, hình thức, biện pháp pháttriển so với các đối tượng của hoạt động này Coi trọng xem xét tính toàn diện,trọng tâm, trọng điểm và mức độ cập nhật của các nội dung; đồng thời xem xét tính

cụ thể thiết thực, tính cơ động linh hoạt của các biện pháp phát triển gắn với từngnội dung, từng chủ thể, lực lượng và đối tượng

Đánh giá tính toàn diện, bao quát, trọng tâm, trọng điểm của các nội dung pháttriển phải hết sức cụ thể, bao gồm xem xét nội dung trang bị tri thức tổng hợp; nângcao giác ngộ lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trang bị nhữngkiến thức cập nhật về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhànước, chức năng, nhiệm vụ quân đội; và những vận động biến đổi phát triển của thựctiễn tình hình cách mạng trong nước, thế giới, những tác động ảnh hưởng của cuộccách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học vềnghệ thuật quân sự, khoa học xã hội nhân văn quân sự của học viên Đồng thời xemxét tính cập nhật, hiện đại trong những nội dung; nhất là cập nhật mới những tri thức

về các vấn đề liên quan đến khoa học xã hội nhân văn quân sự, kiến thức về phươngpháp luận nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm trong tiễn nghiên cứu khoa học

Thứ ba, nhóm tiêu chí đánh giá mức độ hình thành và phát triển hệ thống kỹ

năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị

Mức độ chuyển biến về kỹ năng nghiên cứu khoa học của học viên ở Họcviện là yếu tố cơ bản, suy đến cùng phản ánh thực trạng phát triển kỹ năng nghiêncứu khoa học cho người học viên Đánh giá mức độ chuyển biến về kỹ năng nghiêncứu khoa học của học viên sẽ có cái nhìn đầy đủ, rõ ràng về thực trạng và kết quảhoạt động phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Vì thế,

xem xét đánh giá mức độ chuyển biến về kỹ năng nghiên cứu khoa học của họcviên được xem là một trong ba tiêu chí cơ bản trong xem xét, đánh giá thực trạngphát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị tronggiai đoạn hiện nay.

1.2 Thực trạng và nguyên nhân phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

1.2.1 Thực trạng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Khảo sát thực trạng quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học chohọc viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chúngtôi sử dụng tổng hợp các phương pháp như: Điều tra bằng bảng hỏi; phương phápphỏng vấn; phương pháp quan sát; phương pháp nghiên cứu kết quả hoạt động;phương pháp chuyên gia và phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học Cụthể như sau:

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Tiến hành điều tra xã hội học trên 2

nhóm khách thể cơ bản với tổng số 95 phiếu: Nhóm khách thể là học viên 55 phiếu;cán bộ, giảng viên ở các khoa khoa học xã hội nhân văn quân sự là 20 phiếu Nhómkhách thể là cán bộ các phòng, ban, hệ với số lượng là 20 phiếu

Mặt khác, để đánh giá thực trạng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học chohọc viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư mộtcách khách quan, chính xác chúng tôi chia sự đánh giá về các biểu hiện của quátrình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trịthành ba mức độ với quy ước điểm như sau: Cao (3 điểm); TB (2 điểm); thấp (1điểm)

(1)

ni: Tần số tương ứng với xin: Số các giá trị (số lần quansát)

Sử dụng công thức tính khoảng điểm: (trong đó L: là khoảng điểm,n: số các khoảng điểm), ta có L = 0,67

Điểm TB cộng của từng biểu hiện được xác định như sau: Mức Thấp (1≤

≤ 1,67); mức trung bình (1,67 < ≤ 2,34); mức cao (2,34 < ≤ 3,0)

Sau khi có được ( ) của từng biểu hiện cụ thể, so sánh kết quả của 2 nhómkhách thể, chúng tôi sẽ thu được các kết quả tương đối chính xác về thực trạng quátrình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trịtrong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

- Phương pháp nghiên cứu kết quả hoạt động: Tiến hành phân tích, hệ thống

hoá các văn bản, tài liệu đánh giá về chất lượng nghiên cứu khoa học cho học viên

ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

- Phương pháp phỏng vấn: Nội dung phỏng vấn xoay quanh những vấn đề liên

quan đến thuận lợi và khó khăn của quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứtư; đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả quá trình bồi dưỡng

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn đối với 01 chủ nhiệm khoa, 01 học viên và

phỏng vấn 01 cán bộ Phòng Khoa học quân sự theo mẫu phỏng vấn ở [phụ lục 4].

- Ngoài ra, chúng tôi đã tiến hành các phương pháp quan sát hoạt độngnghiên cứu khoa học của học viên ở Học viện Chính trị, xin ý kiến chuyên gia vềcác nội dung của đề tài

Qua nghiên cứu, phân tích thực trạng về phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư từ 2015 đến năm nay, đối chiếu với phần cơ sở lý luận; chúng tôi đã thu được kếtquả như sau:

* Những ưu điểm:

Một là, cơ bản các chủ thể bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học

cho học viên ở Học viện Chính trị hiện nay đều có nhận thức, trách nhiệm và nănglực tương đối tốt

Quán triệt Nghị quyết 86 của Quân ủy Trung ương về công tác giáo dục đào tạo trong tình hình mới, cấp uỷ, chỉ huy các cấp Học viện Chính trị đã nhậnthức được vai trò tầm quan trọng của hoạt động nghiên cứu khoa học học viên nóichung và quá trình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên nói riêng

-Do đó, đã và đang có những chỉ thị, nghị quyết chuyên đề về lãnh đạo hoạt độngnghiên cứu khoa học, đây được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm gópphần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học ở Học viện.Tiến hành điều tra, khảo sát với hai nội dung cơ bản gồm: Đánh giá về nhận thức,trách nhiệm của các chủ thể bồi dưỡng thông qua nội dung các câu hỏi 1, 7 [xemphụ lục 1, 2, 3] đối với đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý Kết quả thu được nhưsau: có 100% giảng viên và cán bộ quản lý ở Học viện được điều tra đều khẳngđịnh nghiên cứu khoa học là hoạt động có tác động, ảnh hưởng quan trọng đếnnhiệm vụ giáo dục - đào tạo và có quyết định đến mức độ hoàn thành nhiệm vụ củamỗi cá nhân

Kết quả đánh giá về vị trí, vai trò của việc phát triển kỹ năng nghiên cứukhoa học cho học viên ở Học viện Chính trị của các chủ thể đều đạt ở mức độ cao;đối với kết quả điều tra ở Hệ 2 với điểm trung bình là 2,60 (học viên) điểm và 2,65điểm (cán bộ quản lý); Hệ 6 với điểm trung bình là 2,61 điểm (học viên) và 2,60điểm (cán bộ quản lý); Hệ 1 là 2,58 điểm (học viên) và 2,60 điểm (cán bộ quản lý)[xem phụ lục 1,2,3] Thứ bậc của các dấu hiệu có sự thay đổi và có sự không đồngđều nhau giữa các hệ học viên, tuy nhiên sự khác biệt là không nhiều; học viên vàcán bộ quản lý khi được hỏi đều khẳng định: Phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên có vai trò rất quan trọng với điểm trung bình dao động trong

khoảng 2,58 - 2,65 điểm Điều đó chứng tỏ, các chủ thể đều có nhận thức tốt về vịtrí, vai trò của quá trình phát triển Đây là một trong những nguyên nhân chính gópphần quan trọng trong nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học và quátrình phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện

Việc triển khai và thực hiện kế hoạch phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa họccho học viên ở Học viện Chính trị cũng cơ bản được các chủ thể thực hiện một cách

nghiêm túc và có hiệu quả Qua khảo sát đối tượng học viên với nội dung: Theo

đồng chí việc chấp hành kế hoạch nghiên cứu khoa học và tiến độ triển khai, tínhhiệu quả, tính ứng dụng của các đề tài, công trình hiện nay đạt được ở mức độ nào?Kết quả thu được thể hiện trong bảng sau:

TT N i dung ội dung

TB chung

H c ọc viên

(n=25 )

Cán bội dung

qu n lý ản lý

(n=10)

TB chun g

H c ọc viên

(n=18 )

Cán bội dung

qu n lý ản lý

(n=15)

TB chun g

H c ọc viên

(n=12)

Cán bội dung

qu n ản lý lý

(n=10)

TB chung

bộ quản lý Bước đầu đem lại hiệu quả và ứng dụng ở một số lĩnh vực với các mức

độ khác nhau

Qua phỏng vấn, trao đổi với các chủ thể hoạt động phát triển kỹ năng nghiêncứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị hiện nay, chúng tôi nhận thấy việcxây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động nghiên cứu khoa học và phát

triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên đã được các đơn vị thực hiện kháchặt chẽ, thường xuyên, liên tục, kết hợp với các kế hoạch bồi dưỡng phát triển năng

lực khác cho học viên Đồng chí Lê Anh D học viên Hệ 6 cho rằng: “Học viên được đào tạo ở Học viện Chính trị có tính tổ chức kỷ luật tốt, có tính kế hoạch cao, bước đầu đem lại hiệu quả và tính ứng dụng trong nghiên cứu khoa học của học viên” Do

đó, hoạt động bồi dưỡng nhằm phát triển các kỹ năng nghiên cứu khoa học cho họcviên là hết sức cần thiết, giúp họ đam mê nghiên cứu khoa học, tìm tòi khám phá trithức mới, nâng cao trình độ nghiên cứu khoa học, phục vụ cho hoạt động học tập tạiHọc viện

Hai là, nội dung, hình thức, biện pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học

cho học viên ở Học viện Chính trị hiện nay là tương đối phù hợp và đa dạng

Nội dung, hình thức, biện pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học chohọc viên ở Học viện được thể hiện ở tính đa dạng phong phú và mức độ phù hợp

của nó so với đối tượng của hoạt động Để đánh giá thực trạng mức độ phù hợp về

nội dung, hình thức, biện pháp chúng tôi tiến hành điều tra, khảo sát với các nội dungcâu hỏi 9, 10, 11 dành cho đối tượng học viên và cán bộ quản lý của Hệ 2, Hệ 6, Hệ

1 [Xem phụ lục 1,2,3]; kết quả điều tra, khảo sát được biểu thị cụ thể qua bảng sốliệu sau:

TT N i dung ội dung

TB chung

H c ọc viên

(n=25 )

Cán bội dung

qu n lý ản lý

(n=10)

TB chun g

H c ọc viên

(n=18 )

Cán bội dung

qu n lý ản lý

(n=15)

TB chun g

H c ọc viên

(n=12)

Cán bội dung

qu n ản lý lý

(n=10)

TB chung

các ý kiến đánh giá chủ yếu ở mức phù hợp và rất phù hợp Các ý kiến cũng đánhgiá cao các biện pháp phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên vớiđiểm trung bình chung nằm ở mức cao đạt 2,34 điểm; chứng tỏ các biện pháp mà

đề tài đưa ra có sức thuyết phục và được học viên, cán bộ quản lý thống nhất cao

Đối với kết quả điều tra mức độ phù hợp của nội dung phát triển ở Hệ 2 vớiđiểm trung bình chung tương ứng là 2,06 điểm (học viên) và 2,23 điểm (cán bộ quảnlý) Trong đó, nội dung bồi dưỡng hệ thống các kiến thức khoa học chuyên ngành,liên ngành, đặc biệt là hệ thống kiến thức cơ bản và chuyên sâu về phương phápluận nghiên cứu khoa học được cả học viên và cán bộ quản lý đánh giá ở mức caohơn cả với điểm trung bình lần lượt là 2,24 điểm; và 2,47 điểm Khảo sát tại các Hệ

6 và Hệ 1 cho kết quả tương tự, chứng tỏ các kết quả khảo sát là khách quan,

trung thực [xem phụ lục 2,3] Đồng thời, kết quả điều tra cũng cho thấy các hệ

học viên đã quan tâm đến việc phát triển hệ thống kỹ năng nghiên cứu khoa hoc

cho học viên; việc này được thực hiện thông qua quá trình phát triển hệ tri thức

khoa học quân sự và tổ chức cho học viên tham gia nghiên cứu khoa học theo kếhoạch của Học viện và từng hệ học viên Tuy nhiên, theo đánh giá của học viên thìviệc đưa ra các quy định về tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học, các văn bản,chỉ thị, hướng dẫn hoạt động nghiên cứu khoa học cần cụ thể hơn, sâu sát hơn và cóchính sách hỗ trợ nhiều hơn nữa đến việc nghiên cứu của học viên; đặc biệt cần bồidưỡng cho học viên những kỹ năng nghiên cứu, phương pháp và quy trình tiếnhành, các giai đoạn nghiên cứu và phương pháp tự bồi dưỡng phát triển kỹ năngnghiên cứu khoa học Đồng thời, cần đưa học viên vào các hoạt động nghiên cứuthực tiễn, tham gia các hội thảo khoa học, tọa đàm, trao đổi học thuật để tích lũykinh nghiệm, nâng cao vốn hiểu biết Kết quả điều tra cũng cho thấy các nhóm kỹnăng chuẩn bị nghiên cứu và triển khai nghiên cứu được các Hệ quan tâm nhiềuhơn khi phát triển cho học viên

Ngoài nội dung, chúng tôi tiến hành điều tra, khảo sát về hình thức, biệnpháp bồi dưỡng nhằm phát triển Kết quả điều tra, khảo sát cho thấy hình thức bồidưỡng nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên cũng được các

chủ thể bồi dưỡng sử dụng rất phong phú, đa dạng; trong đó, các hình thức bồi

dưỡng nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học được các chủ thể đánh giá tíchcực đó là: Xây dựng kế hoạch và tổ chức viết bài báo khoa học có 2,28 điểm (Hệ2); 2,06 điểm (Hệ 6); 1,92 điểm (Hệ 1); và hoạt động rèn luyện thông qua thực tiễn

tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học ở các Hệ, các Lớp, các hình thức sinh hoạthọc thuật, được học viên ở các Hệ đánh giá tương đối cao Mặt khác, việc phát triển

kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên thông qua việc kết hợp giữa quá trìnhbồi dưỡng và tự bồi dưỡng cũng nhận được 100% ý kiến được hỏi khẳng định là rấtphù hợp và phù hợp Ngoài ra các hình thức khác cũng được quan tâm sử dụngnhư: Thông qua các đợt trao đổi tọa đàm về kinh nghiệm nghiên cứu khoa học hàngnăm của Học viện, bồi dưỡng theo kế hoạch; hay việc duy trì nền nếp sinh hoạtkhoa học cũng đem lại hiệu quả thiết thực Đây là những điều kiện quan trọng giúpphát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong

giai đoan hiện nay

Những biện pháp được các ý kiến tập trung đánh giá cao và cho rằng có vai tròrất quan trọng trong phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Họcviện Chính trị Trong đó, biện pháp nâng cao nhận thức, trách nhiệm và năng lựccho các lực lượng sư phạm ở Học viện là được xác định biện pháp có vị trí quantrọng nhất với 2,56 điểm (Hệ 2), 2,49 điểm (Hệ 6), 2,46 điểm (Hệ 1)

Ba là, mức độ hình thành và phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học

viên ở Học viện Chính trị hiện nay diễn ra tương đối nhanh và đã có sự thuần thục

ở một số kỹ năng

Kết quả bồi dưỡng, rèn luyện nhằm phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa họccho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

được biểu hiện đầy đủ và thuyết phục nhất ở mức độ chuyển biến về thái độ, động

cơ trong nghiên cứu khoa học; mức độ chuyển biến về trình độ nắm kiến thức, kỹxảo và khả năng vận dụng linh hoạt những kiến thức, kỹ xảo trong thực hiện nhiệm

vụ nghiên cứu khoa học; linh hoạt trong những tác động hai chiều của các thànhtựu cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào trong nghiên cứu khoa học của bảnthân; đặc biệt, nó còn được thể hiện ở số nghiên cứu khoa học của mỗi học viên.Thực trạng mức độ hình thành và phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học của họcviên được chúng tôi khảo sát, điều tra dựa trên nội dung ở các câu hỏi số 2, 4, 5 và thuđược kết quả tương ứng [Xem phụ lục 1,2,3]

Kết quả điều tra cũng cho thấy đánh giá của học viên và cán bộ quản lý ở cáctrường có sự thống nhất cao, đặc biệt là trong đánh giá các yếu tố đóng vai trò làđộng cơ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển kỹ năng nghiên cứukhoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong cuộc cách mạng công nghiệp lầnthứ tư là xuất phát từ mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo,nghiên cứu khoa học của quân đội và nền khoa học nước nhà với 100% ý kiến đánhgiá ở mức rất mạnh và mạnh

Khảo sát về mức độ hình thành các kỹ năng nghiên cứu khoa học của họcviên cho thấy, các kỹ năng nghiên cứu khoa học mà tỷ lệ học viên thuần thục là kỹnăng phát hiện vấn đề nghiên cứu (1,72 điểm) và kỹ năng xây dựng, lập đề cươngnghiên cứu (1,68 điểm), ngoài ra các kỹ năng khác như: Xây dựng kế hoạch nghiêncứu; Xử lý thông tin; Thu thập, thông tin số liệu, dữ liệu nghiên cứu được học viênđánh giá tương đối thành thục [Xem câu 4 phụ lục 1,2,3] Kết quả này cho thấy các

kỹ năng được chú trọng bồi dưỡng thì mức độ nắm và sử dụng của học viên vữngchắc và thành thục cao

Trao đổi với chúng tôi, Đại úy, Hoàng Văn M học viên Hệ 6, cho biết:

“Thông qua quá trình rèn luyện phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho họcviên nói chung và bản thân tôi nói riêng, đã giúp chúng tôi nắm và hiểu sâu sắc hơn

kiến thức chuyên sâu về phương pháp luận nghiên cứu khoa học, biết phân tíchphát hiện và lựa chọn vấn đề nghiên cứu Đồng thời, kỹ năng xây dựng và triểnkhai kế hoạch nghiên cứu khoa học của chúng tôi đã có sự thành thạo”.

* Những nhược điểm:

Một là, nhận thức, trách nhiệm và năng lực của một số chủ thể trong quá

trình bồi dưỡng phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học việnChính trị hiện nay có một số thời điểm chưa thực sự tốt

Nhận thức, trách nhiệm và năng lực bồi dưỡng nhằm phát triển kỹ năngnghiên cứu khoa học cho học viên của các chủ thể vẫn còn có những hạn chếnhất định Có 12,0% học viên và 6,7% cán bộ quản lý ở Hệ 2; 11,1% học viên và6,7% cán bộ quản lý ở Hệ 6; 16,7% học viên và 10,% cán bộ quản lý ở Hệ 1 chorằng nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ thứ yếu, chỉ hoạt động bổ trợ cho hoạtđộng học tập, chưa ngang tầm với nhiệm vụ giáo dục - đào tạo Do đó, họ cũngcho rằng việc phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên là khôngquan trọng bằng việc phát triển kỹ năng học tập của học viên Điều này cho thấynhận thức của một số chủ thể trong phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học chohọc viên về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng nghiên cứu khoahọc cho học viên còn chưa đầy đủ Đây là nguyên nhân của việc một số học viên

và cán bộ quản lý chưa tham gia tích cực vào hoạt động nhằm phát triển kỹ năngnghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị trong giai đoạn cuộccách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ và tác động nhiều đếnnền khoa học quân sự nói chung và khoa học xã hội nhân văn quân sự nói riêng

Kết quả khảo sát cho thấy có sự không đồng đều trong nhận thức về pháttriển kỹ năng nghiên cứu khoa học cho học viên ở Học viện Chính trị hiện nay,trong cùng một Hệ, giữa các học viên có độ tuổi khác nhau, có kinh nghiệm thựctiễn hoạt động quân sự và hoạt động nghiên cứu khoa học Nhận thức hạn chếtập trung chủ yếu ở học chưa có kinh nghiệm thực tiễn, nhận thức về chức năng,