Đối tượng nghiên cứu sáng kiến.. Phạm vi nghiên cứu sáng kiến.. Giải pháp nghiên cứu sáng kiến... Thực trạng vấn đề cần giải quyết... Các giải pháp, biện pháp thực hiện... Luy
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn sáng kiến:
Năm học 2020-2021 là năm học tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29 Nghị quyết trung ương của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, trong đó phát triển phẩm chất, năng lực của người học là một trong những nhiệm vụ mà Nghị quyết đề ra Thực tế cho thấy, sản phẩm cuối cùng của giáo dục
- đào tạo chính là chất lượng người học có đáp ứng được yêu cầu nhân lực cho xã hội hay không, chính vì vậy ngành giáo dục và đào tạo đã có nhiều giải pháp học tập, quán triệt, tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết, nội dung đổi mới được thực hiện từ Bộ giáo dục và đào tạo cho tới mỗi cơ sở giáo dục; đổi mới chương trình, sách giáo khoa và đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh
Đối với bậc tiểu học, việc đổi mới cách đánh giá học sinh được quy định tại Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 và TT22 của bộ trưởng Đây cũng là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân, báo chí cũng như ngành giáo dục và đào tạo Môn Tiếng Việt là một trong những môn học được đánh giá theo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT Môn Tiếng Việt cũng góp phần tích cực thực hiện mục tiêu giáo dục, góp phần đào tạo con người toàn diện ở các bậc học Đặc biệt, bậc học tiểu học là bậc học nền tảng cho việc hình thành và phát triển nhân cách con người trong sự nghiệp giáo dục của đất nước Trên cơ sở cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) ứng dụng thiết thực trong đời sống để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy học Tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao tác của tư duy; bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng giàu đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Việc rèn kĩ năng đọc trong môn Tiếng Việt được đặc biệt chú trọng trong đó có rèn đọc diễn cảm Nếu đọc văn bản không diễn cảm sẽ không truyền tải được ý của người viết
Hiện nay nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, hội nhập kinh tế ngày càng mở rộng đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam không ngừng cải tiến, đổi mới phù hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực Mặt khác, trong bối cảnh đó, nền giáo dục còn có những bất cập về chất lượng giáo dục, nhiều giáo viên ngại tư duy ngại thay đổi Đặc biệt đối với môn Tiếng Việt, nhiều giáo viên chưa linh hoạt trong sử dụng phương pháp dạy học, chưa tích cực đổi mới phương pháp dạy học, thường sử dụng những phương pháp áp đặt một chiều đã gây nên tình trạng thụ động trong học tập của học sinh dẫn đến hiệu quả dạy học môn Tiếng Việt chưa cao, nhất là phân môn Tập đọc một số học sinh đọc bài chưa trôi chảy, còn lại đa
Trang 2số các em chỉ đọc bình thường, đơn điệu, không diễn cảm và còn sai một số âm chuẩn Giáo viên còn lúng túng: làm thế nào để giờ học thực sự có hiệu quả hơn, nâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho học sinh Đây là một vấn đề mà tôi luôn
trăn trở Vì vậy tôi đã nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp giúp học sinh học tốt môn tập đọc lớp 2” với mong muốn giải quyết được những bất cập trên.
2 Nhiệm vụ sáng kiến:
- Giúp giáo viên phát huy được tính tự giác, tích cực của học sinh khi học Tập đọc
- Giúp bản thân và đồng nghiệp bổ sung thêm vốn kinh nghiệm dạy đọc diễn cảm cho học sinh
- Nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói riêng, nâng cao chất lượng giáo dục nói chung
3 Đối tượng nghiên cứu sáng kiến.
- Học sinh lớp 2 Trường Tiểu học
4 Phạm vi nghiên cứu sáng kiến
- Nghiên cứu tại trường Tiểu học
- Thời gian nghiên cứu trong 3 năm học: Từ năm học 2018 - 2019 đến năm học 2020 - 2021
5 Giải pháp nghiên cứu sáng kiến
- Nghiên cứu Công văn số 9832/BGDDT- GDTH ngày 01 tháng 9 năm 2006
- Nghiên cứu Quyết định số 16/2016/QĐ-BGDĐT ngày 05/5/2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành chương trình giáo dục phổ thông
- Chuẩn kiến thức kĩ năng lớp 2 Nội dung chương trình phân môn Tập đọc lớp 2
- Các văn bản chỉ đạo chuyên môn theo từng năm học từ 2018 đến nay
* Nghiên cứu, phân tích thực trạng việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 2 ở Trường tiểu học
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi tiến hành sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
* Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Lập kế hoạch nghiên cứu;
- Chia giai đoạn nghiên cứu;
- Đàm thoại, phỏng vấn, trò chuyện, trao đổi với đồng nghiệp, học sinh nhằm tìm hiểu thực trạng dạy và học của trường
- Kiểm tra, giám sát những việc đã làm, tổng kết rút kinh nghiệm
- Nghiên cứu những tài liệu, sưu tầm những đồ dùng phục vụ cho bài dạy
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp trao đổi thảo luận;
- Phương pháp thực nghiệm;
Trang 3- Phương pháp thống kê, phân loại;
- Phương pháp điều tra;
- Phương pháp thi đua so sánh;
B PHẦN NỘI DUNG.
1 Cơ sở để viết sáng kiến.
Phương pháp dạy học là cách thức hành động có trình tự, phối hợp tương tác với nhau của giáo viên và của học sinh nhằm đạt được mục đích dạy học Nói cách khác phương pháp dạy học là hệ thống những hành động có chủ đích theo một trình tự nhất định của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và hoạt động thực hành của học sinh nhằm đảm bảo cho họ lĩnh hội nội dung dạy học và chính như vậy mà đạt được mục đích dạy học Phương pháp dạy học bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học với sự tương tác lẫn nhau, trong đó phương pháp dạy đóng vai trò chủ đạo, còn phương pháp học có tính chất độc lập tương đối, chịu sự chi phối của phương pháp dạy, song nó cũng ảnh hưởng trở lại phương pháp dạy
Phân môn Tập đọc có một vị trí quan trọng trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học Việc các em học sinh sử dụng Tiếng Việt trong hoạt động giao tiếp có trở thành kĩ năng, kĩ xảo hay không là nhiệm vụ của môn Tiếng Việt ở Tiểu học Bởi thế, phân môn Tập đọc đảm nhiệm một vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành 4 kĩ năng nghe-nói-đọc-viết cho các em
Như chúng ta đã biết phân môn Tập đọc lớp 2 có nhiệm vụ và đặc điểm riêng, rèn cho học sinh các kĩ năng đọc - nghe - nói, cung cấp cho học sinh những hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người, cung cấp vốn từ, tăng cường khả năng diễn đạt, trang bị một số hiểu biết ban đầu về tác phẩm văn học, chú ý đến yêu cầu biểu cảm, biết đọc các loại văn bản hành chính, khoa học, báo chí, văn học, thể hiện được tình cảm, thái độ của tác giả, giọng điệu của nhân vật Song làm thế nào để học sinh đọc diễn cảm tốt sẽ giúp học sinh hiểu bài văn, bài thơ một cách sâu sắc, cảm thụ được cái hay, cái đẹp của bài văn còn là việc khó khăn
Dạy cho học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm là giúp các em phát triển tư duy ngôn ngữ, tiếp xúc với kho tàng tri thức của loài người, đây cũng chính là một phương tiện giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho các em Vì thế, cần thiết phải nâng cao chất lượng đọc cho học sinh Tiểu học
Việc đọc đúng, đọc diễn cảm sẽ giúp các em nghe và cảm nhận văn bản tốt, viết đúng chính tả Ở mỗi tiết học, không chỉ là tiết Tập đọc, người giáo viên phải chú ý hơn việc rèn cho các em kĩ năng diễn đạt bao gồm kĩ năng nói, kĩ năng đọc, kĩ năng dùng từ, đặt câu “Đọc cho rõ ràng, rành mạch, đọc có ngữ điệu” là kĩ năng chính cần hình thành và rèn luyện cho các em qua phân môn này Học sinh học tốt phân môn Tập đọc sẽ có lợi cho việc học tốt các phân môn khác Chính vì vậy, khi dạy Tập đọc cho các em người giáo viên phải tạo ra những hoạt động mang tính tự
Trang 4giác cao và khơi dậy được niềm ham thích đọc sách; giúp các em biết tự đánh giá năng lực của bản thân Làm được như thế, trước hết giáo viên thực sự phải có kĩ năng đọc, năng lực dạy tập đọc tốt
2 Thực trạng vấn đề cần giải quyết.
a Những thành tựu đã đạt được
- Bản thân giáo viên chúng tôi đã được sự quan tâm chỉ đạo sát sao từ lãnh đạo ngành, chuyên môn Phòng Giáo dục đến ban Giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn khối lớp 2, 3
- Chúng tôi được học tập và tiếp thu kĩ nội dung chương trình và phương pháp dạy học mới Đội ngũ giáo viên trong trường yêu nghề, nhiệt tình trong công tác, thường xuyên thao giảng, dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm, nhằm cải tiến phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học
- Chương trình sách giáo khoa gồm các bài tập đọc đa dạng về thể loại (văn, thơ, kịch …), phong phú về nội dung, được bố trí phù hợp theo chủ điểm Phương pháp dạy học mới, có yêu cầu đạt chuẩn kiến thức kĩ năng của từng bài học rõ ràng giúp giáo viên tiến hành các tiết dạy một cách lôgic, nhẹ nhàng và hiệu quả
- Đa số học sinh thích học Tiếng Việt hơn nhất là các em học sinh ở các lớp mũi nhọn Kết quả cho thấy 3 năm học qua số học sinh tham gia giao lưu em yêu thích Tiếng Việt (cấp trường, cấp huyện) tăng cả về số lượng và chất lượng
b Những mặt còn tồn tại và hạn chế
- Phương tiện dạy học và đồ dùng chưa phong phú, đa dạng nên chưa hấp dẫn học sinh một cách tuyệt đối trong việc tập trung vào luyện đọc
- Các em còn ngại đọc, giọng đọc còn nhỏ, nhiều em chưa nắm được nội dung của bài đọc nên khi đọc, tôi thấy các em chưa bộc lộ được cảm xúc của bài đọc qua giọng đọc hoặc nếu có thì chỉ mang tính chất bắt trước giáo viên hoặc bạn bè
- Khi đọc bài, các em ngắt nghỉ không đúng chỗ, chưa chú ý đến các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật như làm chủ ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường điệu giọng để biểu đạt ý nghĩa tình cảm của tác giả gửi gắm trong bài đọc
- Một số em có hoàn cảnh khó khăn nên đã ảnh hưởng đến việc học tập của các em
c Nguyên nhân của thực trạng
- Nhiều phụ huynh chưa biết quan tâm đúng đến việc học tập của con em mình, bản thân họ sử dụng tiếng Việt còn chưa chính xác, phát âm sai lỗi
- Do vốn từ ngữ của các em còn hạn chế, chưa hiểu hết nghĩa các từ, cụm từ trong bài đọc nên nhiều lúc gây hiểu sai ý nghĩa của câu văn hay bài thơ
- Một số giáo viên chưa làm rõ trọng tâm và mối quan hệ lôgíc của mạch kiến thức bài học, dạy chưa sát đối tượng, chưa coi trọng bồi dưỡng học sinh trên chuẩn và kiên trì giúp đỡ học sinh chưa đạt chuẩn, liên hệ thực tế chưa sinh động
Trang 5để làm sâu sắc thêm bài giảng, còn coi nhẹ việc rèn các kĩ năng đọc cho các em, chỉ dừng lại ở yêu cầu học sinh đọc thành tiếng to là được
- Do ảnh hưởng của tiếng địa phương và cách phát âm của mỗi em khác nhau nên một số học sinh thường phát âm sai lỗi (Đặc biệt, khi đọc, các em sai ở
âm đầu l/n, s/x, ch/tr)
- Nguyên nhân chính khiến số lượng học sinh chưa đạt trong kỹ năng đọc diễn cảm là do cách dạy và học theo lối truyền thụ một chiều chưa lấy học sinh làm trung tâm, buộc các em phải lĩnh hội kến thức một cách thụ động Các em không được tự trải nghiệm hay khám phá những nội dung kiến thức trong quá trình học; nguyên nhân tiếp theo là các em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, phương tiện hỗ trợ cho việc học không có như: sách tham khảo, từ điển, máy tính Ngoài thời gian trên lớp các em còn phải phụ giúp việc cho gia đình không có thời gian học ở nhà nhưng nguyên nhân mà các em khẳng định khi được hỏi ý kiến là các em cảm thấy không hứng thú với môn học Các em đều cho rằng khó, ngại học, từ đó dẫn đến tiếp thu chậm, học lực không đồng đều
Nhà trường đang phấn đấu trường chuẩn quốc gia mức độ 2 như vậy đòi hỏi chất lượng dạy và học cần nâng cao, nhu cầu về kĩ năng giao tiếp cần đẩy mạnh nhưng trong quá trình dạy học còn gặp phải một số khó khăn như: cơ sở vật chất còn thiếu, phương tiện dạy học theo hướng đổi mới còn phụ thuộc vào mỗi giáo viên nên chất lượng và hiệu quả của việc dạy học chưa đảm bảo Vì vây giáo viên cần phải nghiên cứu các phương pháp dạy học để nâng cao kĩ năng đọc diễn cảm của học sinh đối với môn Tiếng Việt 2
3 Các giải pháp, biện pháp thực hiện.
a Nội dung
Căn cứ vào thực trạng điều tra thực tế học sinh trong lớp, tôi nhận thấy rằng: Giải pháp đưa ra phải giải quyết được những khó khăn trong quá trình dạy và học môn tập đọc lớp 2, các giải pháp phải phù hợp với các đối tượng học sinh và điều kiện thực tế của nhà trường Từ đó tôi đưa ra một số yêu cầu sau:
* Về phía giáo viên
- Tìm hiểu thực tế, phát hiện những yếu điểm học sinh thường mắc phải trong khi đọc bài
- Tìm hiểu về mức độ nhận biết của học sinh
- Tìm hiểu và vận dụng các phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh
- Sử dụng hiệu quả các phương pháp như: giảng giải, liên hệ, so sánh, phương pháp định nghĩa, trực quan (tranh, ảnh, vật thực, trình chiếu, giọng nói, giọng đọc, nét mặt, ánh mắt, dáng điệu, động tác, hình mẫu )
* Về phía học sinh
- Hiểu được nội dung bài đọc
- Tích cực luyện đọc lưu loát, trôi chảy
Trang 6- Khi đọc nên kết hợp thể hiện nét mặt, ánh mắt, động tác.
b Giải pháp thực hiện:
Bước 1: Quan sát, điều tra
Giáo viên ghi chép kết quả điều tra kĩ năng đọc của từng học sinh ngay từ ngày đầu nhận lớp và quan sát nhận xét học sinh trong giờ học Để từ đó có cái nhìn khái quát về việc sử dụng vốn ngôn ngữ của học sinh Từ đó giáo viên phân loại khả năng đọc của từng học sinh trong lớp, qua đó giáo viên lập kế hoạch bồi dưỡng, giúp các em phát huy khả năng của mình trong tiết học tập đọc
Khi phân loại khả năng đọc của học sinh, giáo viên tổ chức cho học sinh luyện đọc cho phù hợp
+ Đối với học sinh đọc đúng, lưu loát, hiểu nội dung bài thì giáo viên cho các em đọc mẫu trước ở các phần: Luyện đọc từ khó, luyện đọc đoạn, đọc cả bài
+ Đối với học sinh đọc phát âm chưa chuẩn, ngắt nghỉ hơi chưa hợp lý thì giáo viên nhắc nhở và cho các em luyện đọc nhiều lần Khi đọc ở lớp, giáo viên cho các em luyện đọc theo, sau khi cô giáo hay học sinh đã đọc mẫu và kèm theo lời nhận xét, tuyên dương kịp thời nhằm động viên, khuyến khích các em, giúp các
em có lòng tin và tự tin hơn trong khi đọc
+ Khi phân loại khả năng đọc của từng đối tượng học sinh, giáo viên phải sắp xếp chỗ ngồi học của các em hợp lý, khoa học hơn: Những học sinh đọc tốt ngồi rải đều trong lớp để khi luyện đọc trong nhóm thì nhóm nào cũng có một hoặc hai học sinh đọc đúng, đọc trôi chảy, lưu loát và những em này sẽ là nhóm trưởng để hỗ trợ, giúp đỡ các bạn trong nhóm mình đọc tốt hơn
Bước 2 Luyện phát âm
Muốn học sinh đọc đúng, chúng ta phải chú ý quan tâm đến tất cả các đối tượng học sinh trong lớp mình và khi dạy học chúng ta phải phụ thuộc vào trình độ của học sinh, phải hướng dẫn cho các em đọc đúng, phát âm chuẩn Ngoài ra còn phải biết cách tổ chức một giờ học nhẹ nhàng, sinh động Mà quy trình dạy tập đọc theo hướng đổi mới của lớp 2 gồm các bước chính sau:
+ Luyện đọc đúng
+ Tìm hiểu nội dung
+ Luyện đọc nâng cao (rèn đọc hay, dọc diễn cảm)
Nếu học sinh đọc chưa tốt, đọc còn phát âm sai và ấp úng thì giáo viên phải dừng lại ở bước 1 là luyện đọc đúng Nếu học sinh đọc đúng, đọc tốt rồi thì giáo viên dành cho luyện đọc nâng cao (bước 3) Động viên các em và giao nhiệm vụ cho cả lớp cùng giúp bạn bằng cách không trêu ghẹo, đùa mà tạo cơ hội cho bạn sửa chữa
Qua tìm hiểu tôi thấy đại đa số các em phát âm sai là do các nguyên nhân sau:
+ Do môi trường sống (nhiều hơn)
+ Do bộ máy phát âm (ít hơn)
Trang 7+ Do phương ngữ
Đa số học sinh lớp 2C do tôi chủ nhiệm thường phát âm sai: âm đầu: r/d/gi, s/x, phát âm sai “thanh sắc, thanh ngã” Tùy theo từng bài tập đọc, giáo viên lưu ý học sinh phân biệt cách phát âm đúng để hướng dẫn học sinh đọc đúng chính
tả,đúng nghĩa của từ ngữ trong bài thơ, bài văn
Ví dụ: Tuỳ theo từng bài Tập đọc, giáo viên chữa phát âm sai các từ ngữ
cho học sinh:
+ Bài “Mẩu giấy vụn” học sinh thường phát âm sai ở âm s / x: “sáng sủa” đọc sai thành “xáng xủa”; “sạch sẽ” đọc sai thành “xạch xé”…
+ Bài “Ngôi trường mới” học sinh phát âm sai ở “thanh sắc, thanh ngã”:
“bỡ ngỡ” thành “ bớ ngớ”; “ những” thành “nhứng”…
Ngoài việc sửa chữa trong mỗi tiết Tập đọc và các môn học khác, thì cuối mỗi buổi học tôi còn giao những bài tập đọc nhỏ để học sinh tự luyện đọc ở nhà và về nhà đọc trước bài của ngày hôm sau Hàng ngày kiểm tra về cách đọc của học sinh và nhận xét Qúa trình này tôi thực hiện thường xuyên trong tất cả các tiết học
Bước 3 Luyện đọc ngắt giọng, nhấn giọng.
Qua điều tra thực tế tôi thấy học sinh trường tôi nói chung lớp 2C nói riêng chưa biết cách đọc ngắt giọng, nhấn giọng Để học sinh biết ngắt giọng, nhấn giọng trong khi đọc, trước hết phải hướng dẫn các em đọc đúng Muốn đạt được điều đó cần phải dựa vào nghĩa và quan hệ ngữ pháp giữa các tiếng, từ để ngắt hơi cho đúng Khi đọc tuyệt đối không được tách từ ra làm hai, không tách từ chỉ từ loại với danh từ nó đi kèm theo Không tách giới từ với danh từ đi sau nó, không
tách quan hệ từ là với danh từ đi sau nó.
Ví dụ: Không được đọc ngắt giọng:
Tự xa/ xưa thủa nào Trong rừng/ xanh sâu thẳm
(Gọi bạn - Tiếng Việt 2 tập 1 trang 28)
Hay:
Con ve cũng/ mệt vì hè nắng oi
Mẹ là/ ngọn gió của con suốt đời
(Mẹ - Tiếng Việt 2 tập 1 trang 101)
Mà phải đọc:
Tự xa xưa / thủa nào Trong rừng xanh / sâu thẳm Con ve cũng mệt / vì hè nắng oi…
Mẹ là ngọn gió / của con suốt đời
Khi đọc các bài văn xuôi cũng vậy, việc ngắt giọng phải phù hợp với dấu câu Ngắt hơi ở dấu phẩy, nghỉ hơi ở dấu chấm, trùng hợp với danh giới ngữ đoạn Trên thực tế học sinh thường mắc lỗi ngắt giọng, nhấn giọng ở những câu văn dài có cấu trúc phức tạp hoặc mắc lỗi ngay ở câu ngắn Nhưng các em chưa nắm được
Trang 8quan hệ ngữ pháp giữa các từ
Ví dụ:
+ Khi dạy bài “Người thầy cũ” giáo viên giúp học sinh đọc với giọng vui
vẻ, trìu mến và ngắt hơi, nhấn giọng ở những từ ngữ có nghĩa, thể hiện tình cảm
của thầy giáo: “À / Khánh.// Thầy nhớ ra rồi.// Nhưng …// hình như hôm ấy / thầy có phạt em đâu!//”
Vì vậy trước khi hướng dẫn học sinh đọc bài cụ thể giáo viên cần dự tính những chỗ học sinh hay ngắt giọng, nhấn giọng sai để xác định điểm cần luyện ngắt giọng, nhấn giọng Bên cạnh dạy học sinh ngắt giọng thể hiện đúng quan hệ ngữ nghĩa, ngữ pháp còn cần phải dạy ngắt giọng biểu cảm, nhằm gây ấn tượng về cảm xúc, nhằm tập trung sự chú ý của người nghe vào những từ ngữ mang trọng
âm ngữ nghĩa
Bước 4 Luyện đọc diễn cảm
Đối với học sinh lớp 2 đọc diễn cảm chưa yêu cầu cao nên việc đọc đúng của học sinh cần chú trọng hơn Muốn rèn cho các em đọc diễn cảm thì trước hết phải rèn cho các em đọc đúng, đọc ngắt giọng và nhấn giọng đã Đọc diễn cảm là đọc văn bản sao cho giọng điệu phù hợp với tình huống miêu tả trong văn bản, thể hiện được tình cảm, thái độ, đặc điểm của nhân vật hay tình cảm, thái độ của tác giả đối với nhân vật và nội dung miêu tả trong văn bản
Đọc diễn cảm có nhiều mức độ:
- Biết nhấn mạnh các từ quan trọng trong câu
- Biết thể hiện ngữ điệu (Sự thay đổi cao độ, trường độ của giọng đọc) phù hợp với từng loại câu (câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến)
- Biết đọc giọng phân biệt lời kể của tác giả và lời nhân vật
- Biết đọc phân biệt lời của của các nhân vật
- Biết thể hiện ngữ điệu phù hợp với tình huống miêu tả trong đoạn văn hoặc văn bản
Đọc và cảm thụ là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc của học sinh tốt hơn Khi học sinh đã đọc chuẩn, nhanh thì trong mỗi tiết học tôi không cảm thụ thay học sinh, mà khêu gợi vốn hiểu biết sẵn có của học sinh phát huy tư tưởng của các em để tái hiện được bức tranh mà tác giả vẽ lên bằng ngôn ngữ sinh động
Ví dụ: Bài: Sáng kiến của bé Hà (Tiếng Việt 2 tập 1 trang 78)
Theo em bé Hà có những sáng kiến gì?
Hà đã tặng ông món quà gì?
Bé Hà trong truyện là một cô như thế nào?
Với những câu hỏi trên cùng với những câu hỏi gợi ý nội dung bài học sinh sẽ tìm ra cách đọc thích hợp để diễn tả được cái không khí tưng bừng của cả gia đình bé Hà
Để hình thành kĩ năng đọc diễn cảm học sinh cần phải:
Trang 9+ Biết thở sâu chỗ ngừng nghỉ để lấy hơi đọc.
+ Rèn cường độ giọng đọc (luyện đọc to)
+ Luyện đọc đúng
+ Đọc diễn cảm đúng
Trên đây là những giải pháp mà tôi đã thực hiện và đã có kết quả Tuy nhiên dù học sinh có tiến bộ ở mức độ nào đi nữa thì sự khen ngợi, động viên kịp thời của người thầy, của bạn bè, của gia đình là vô cùng quan trọng Vì nó phù hợp với tâm lí đặc điểm của các em
4 Hiệu quả của sáng kiến.
a Kết quả trước thực nghiệm
Ngay từ những tiết học đầu của 3 năm học, tình hình chung trong lớp 2 kỹ năng đọc diễn cảm của học sinh còn yếu mặc dù bài đọc đầu năm còn ngắn, còn đơn giản
Sau đây là kết quả khảo sát kỹ năng nghe đầu năm học (Từ năm học
2018 - 2019 đến 2020 - 2021: khảo sát học sinh lớp 2 tại Trường tiểu học
Khảo sát kĩ năng đọc Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn
thành
2 Kết quả sau thực nghiệm
Sau khi áp dụng các giải pháp của sáng kiến kết quả kiểm tra định kì cuối năm học (đối với kĩ năng Đọc) như sau:
Khảo sát kĩ năng đọc Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn
thành
Kết quả học kì I
2020 - 2021
Đối chiếu kết quả trước và sau thực nghiệm Tôi thấy chất lượng đọc tăng lên rõ rệt Tôi thấy mình đã tìm đúng hướng và cách dạy đúng đặc trưng bộ môn
Trang 10Các em học sinh rất hứng thú trong giờ tập đọc Bước đầu các em biết đọc diễn cảm ở tất cả các bài Tập đọc
Các văn bản nghệ thuật được nhiều em đọc hay, hấp dẫn Các em biết mạnh dạn hơn, biết tìm giọng đọc đúng ngữ điệu, sắc thái, lời nhân vật Biết nhận xét bạn để cùng tìm giọng đọc của bài, của đoạn
C PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHI
1 Kết luận.
a Hiệu quả của việc ứng dụng sáng kiến trong thực tiễn
Kĩ năng đọc tuy khó, nhưng nếu giáo viên biết dẫn dắt, điều khiển và sử dụng linh hoạt các thủ thuật làm cho không khí lớp học thêm sôi nổi, gây hứng thú cho học sinh thì hiệu quả giờ học đạt kết quả cao Đề tài này đã được thực nghiệm đối với học sinh lớp 2 tại trường TH huyện tôi thấy học sinh đã có tiến bộ rõ rệt:
- Kiến thức: Biết cách đọc diễn cảm, hiểu nội dung bài đọc
- Kĩ năng: Có kỹ năng phân biệt bài đọc theo các thể loại, phân biệt giọng đọc phù hợp với nội dung của bài, nhấn giọng ở từ ngữ chính, ngắt nghỉ đúng, đặc biệt có nhiều học sinh có kĩ năng đọc diễn cảm
- Thái độ: yêu thích môn học hơn (do nhận thức được ý nghĩa thực tiễn của bài học), trân trọng ý kiến người khác (thông qua thảo luận, tranh luận), nâng cao ý thức cộng đồng (thông qua làm việc nhóm), biết phê phán (thông qua
việc nhận xét các ý kiến của người khác)
Với những kết quả đã đạt được như trên, tôi đã phần nào yên tâm vào việc áp dụng lý luận vào thực tiễn bài giảng của mình Trong quá trình học tập đòi hỏi mỗi người giáo viên phải thật sự tâm huyết với nghề nghiệp, phải luôn tự học, tìm tòi, sáng tạo, có óc suy luận, linh hoạt trong việc vận dụng phương pháp dạy học để tiết học đạt hiệu quả cao nhất
b Ý nghĩa quan trọng nhất của sáng kiến
Chất lượng kĩ năng đọc diễn cảm của môn Tiếng Việt so với thời gian đầu năm học được nâng lên rõ rệt Tạo sự tự tin và niềm yêu thích cho bản thân các em khi học môn Tiếng Việt
Các phương pháp của sáng kiến này có thể áp dụng với nhiều lớp, nhiều đối tượng học sinh cấp tiểu học
2 Kiến nghị, đề xuất:
* Đối với nhà trường
- Cần tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên có đủ các trang thiết bị phục vụ bộ môn
- Tạo điều kiện về cơ sở vật chất để giáo viên và học sinh có thể học tập, nâng cao kiến thức trong và ngoài dạy học tạo cho các em những sân chơi để các
em có điều kiện thể hiện những hiểu biết về Tiếng Việt khả năng đọc hay (đọc diễn