Lí do chọn đề tài Ngữ pháp luôn được xem là yếu tố cốt lõi để học tốt và đạt điểm cao trong các kìthi Tiếng Anh như kì thi học sinh giỏi các cấp hoặc các kì thi lấy chứng
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HÀ TĨNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI: “THIẾT KẾ LẠI MỘT SỐ BÀI TẬP NGỮ PHÁP TRONG SÁCH GIÁO KHOA TIẾNG ANH LỚP 12 THEO ĐỊNH DẠNG ĐỀ THI THPTQG DÀNH CHO HỌC SINH
TRUNG BÌNH – YẾU”
Bộ môn: Tiếng Anh
Trang 2MỤC LỤC
Trang
A PHẦN MỞ ĐẦU……….……… 4
1 Lý do chọn đề tài ………4
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ……… 4
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ……… 5
4 Phương pháp nghiên cứu……….5
5 Dự báo đóng góp mới của đề tài……… 6
B PHẦN NỘI DUNG………7
Chương 1 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn ………7
1.1 Cơ sở lý luận……….7
1.2 Cơ sở thực tiễn ……….7
1.2.1 Cấu trúc đề thi THPTQG môn Tiếng Anh năm 2019……… 7
1.2.2 Thực trạng học ngữ pháp chương trình sách giáo khoa tiếng anh 12 hệ 7 năm…7 Chương 2 Thiết kế lại một số bài tập ngữ pháp trong sách giáo khoa tiếng anh 12 theo định dạng đề thi THPTQG ……….9
2.1 Một số điểm ngữ pháp chính được đề cập đến trong đề tài………
9 2.2 Các hình thức trắc nghiệm trong đề thi THPTQG được áp dụng để thiết kế lại bài tập trong sách giáo khoa 12………
11 2.3 Một số bài tập ngữ pháp được thiết kế lại theo định dạng đề thi THPTQG……….12
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm ………24
3.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm……… 24
3.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm……… 24
3.3 Nội dung và cách tổ chức thực nghiệm sư phạm 24
3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm………25
C PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… ….27
1 Kết quả đạt được……… 27
2 Ý nghĩa của đề tài ……….…27
Trang 33 Hạn chế của đề tài……… 27
4 Kiến nghị và đề xuất……… …27
D KEYS……….……….28
E PHẦN TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 4A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Ngữ pháp luôn được xem là yếu tố cốt lõi để học tốt và đạt điểm cao trong các kìthi Tiếng Anh như kì thi học sinh giỏi các cấp hoặc các kì thi lấy chứng chỉ quốc tếnhư TOFEL, IELTS, CAE, SAT…và đặc biệt là kì thi tốt nghiệp trung học phổ thôngquốc gia (THPTQG) Theo cấu trúc đề thi THPTQG hiện nay, các câu trắc nghiệm liênquan đến ngữ pháp chiếm 16% (khoảng 8 câu trên tổng số 50 câu trắc nghiệm) Hơnnữa, ngữ pháp còn giúp ích rất nhiều trong phần kĩ năng viết (bao gồm 5 câu phần viếtlại câu có nghĩa gần nhất với câu đã cho và nối 2 câu thành một câu chiếm 10%) Rõràng, bên cạnh đọc hiểu (chiếm 30%) và từ vựng (chiếm 20%) thì ngữ pháp chiếm tỉ lệkhông nhỏ trong cấu trúc đề thi (26%) Vì vậy việc rèn luyện kĩ năng làm bài trắcnghiệm về ngữ pháp cho học sinh là vô cùng quan trọng Tuy nhiên, các bài tập đượcbiên soạn trong sách giáo khoa TA lớp 12 hệ 7 năm không còn phù hợp với cấu trúc đềthi trắc nghiệm THPTQG hiện nay Nhiều bài tập với nội dung khó và hình thức khôngsát với đề thi đã khiến học sinh không có hứng thú với việc làm các bài tập TA nóiriêng và việc học TA nói chung
Xuất phát từ những lí do nêu trên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “Thiết kế lại một
số bài tập ngữ pháp trong sách giáo khoa Tiếng Anh 12 theo định dạng đề thi THPTQG dành cho đối tượng học sinh trung bình - yếu” cho sáng kiến kinh
nghiệm của mình
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
- Giúp học sinh trung bình – yếu nắm vững và ghi nhớ các cấu trúc, quy tắc cũngnhư ý nghĩa của một số chuyên đề ngữ pháp quan trọng như: thì, câu bị động, câu trầnthuật, câu điều kiện và mệnh đề quan hệ qua các bài tập được thiết kế theo hình thứctrắc nghiệm
- Rèn luyện cho học sinh trung bình – yếu kĩ năng làm bài tập trắc nghiệm theođịnh dạng đề thi THPTQG ngay từ những bài đầu tiên trong sách giáo khoa TA 12
Trang 5- Tạo cho học sinh hứng thú và say mê với việc học ngữ pháp TA nói riêng vàviệc học TA nói chung qua các bài tập ngữ pháp được thiết kế lại đơn giản và sát vớiđề thi hơn
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho giáo viên trong quá trình dạy ngữ phápchương trình TA lớp 12 hệ 7 năm cho đối tượng học sinh trung bình – yếu
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của các dạng bài tập ngữ pháp dưới hìnhthức trắc nghiệm theo định dạng đề thi THPTQG
- Thiết kế lại một số bài tập ngữ pháp trong sách giáo khoa TA 12 cho phù hợpvới đối tượng học sinh trung bình – yếu
- Tiến hành khảo sát thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hiệu quả phươngpháp dạy học mà đề tài đã sử dụng
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Việc thiết kế lại một số bài tập ngữ pháp theo định dạng đề thi THPTQG hướngtới đối tượng chính là học sinh lớp 12 mức độ trung bình – yếu
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu: Các bài tập ngữ pháp của 5 đơn vị bài học trong SGKTA12 gồm: unit 2, unit 3, unit 4, unit 5 và unit 6
4 Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu lý thuyết của một số chuyên đề ngữ pháptrong SGK TA 12 được đưa vào đề tài và các dạng trắc nghiệm trong cấu trúc đề thiTHPTQG được áp dụng để thiết kế lại các bài tập liên quan đến các điểm ngữ phápnày
- Phương pháp điều tra: Tiến hành phát phiếu khảo sát cho giáo viên và học sinh đểđiều tra về thực trạng dạy học, sau đó xử lý số liệu và đưa ra kết luận;
Trang 6- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành dạy học có đối chứng để rút ra nhữngkết luận khái quát và đề xuất một số biện pháp sư phạm;
- Sử dụng các phương pháp thống kê số liệu đối chiếu, phân tích, tổng hợp, so sánh,lập luận để giải quyết nội dung đề tài
5 Dự báo những đóng góp mới của đề tài
- Biến đổi các bài tập tự luận khó và nhàm chán với học sinh bằng những bài tập trắc nghiệm dễ và sát với dạng đề thi THPTQG, gây hứng thú học tập cho học sinh
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho GV trong quá trình dạy chương trình TA lớp
12 hệ 7 năm
Trang 7Về tổng quan, đề thi vẫn chủ yếu nằm trong chương trình lớp 12 với 60% kiến thức cơbản và 40% kiến thức nâng cao
1.2 Cơ sở thực tiễn
Qua thực tiễn dạy học hơn 10 năm ở trường THPT và nhiều năm trong số đó dạy
ôn thi tốt nghiệp cho học sinh khối 12, tôi rút ra một số kết luận về thực trạng dạy vàhọc ngữ pháp ở trường THPT hiện nay:
1.2.1 Cấu trúc đề thi THPTQG môn Tiếng Anh năm 2019
Dựa vào ma trận đề thi THPTQG năm 2019, dễ dàng nhận thấy rằng tổng sốlượng câu liên quan đến ngữ pháp (gồm phần Ngữ pháp - Từ vựng và phần Kỹ năngviết) là 13/50 câu (chiếm 26%) Trong đó, 8 câu ở phần trắc nghiệm ngữ pháp đượcchia đều cho 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp và vận dụng cao (2câu/mức độ) và 5 câu phần kỹ năng viết thì có 1 câu thông hiểu, 3 câu vận dụng thấpvà 1 câu vận dụng cao Dựa vào cách phân chia tỉ lệ các mức độ này ta thấy rằng nếulàm được hơn 5 câu nhận biết, thông hiểu và vận dụng thấp thì học sinh đã có thể thoátđiểm liệt Vì vậy phương pháp dạy và ra bài tập ngữ pháp cho học sinh theo hình thứctrắc nghiệm là vô cùng quan trọng để giúp học sinh đạt điểm số tương đối trong kỳ thiTHPTQG
Trang 81.2.2 Thực trạng học ngữ pháp chương trình sách giáo khoa tiếng anh 12 hệ
7 năm
Một thực tế dễ nhận thấy là mặc dù học sinh học ngữ pháp nhiều và thườngxuyên hơn so với các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết nhưng rất nhiều em vẫn không nắmvững được các điểm ngữ pháp cơ bản và quan trọng Vì thế khi được yêu cầu làm bàitập hay bài thi liên quan đến ngữ pháp, điểm trung bình - yếu chiếm một tỉ lệ khôngnhỏ Để làm rõ thực trạng này, tôi đã tiến hành khảo sát học sinh ở 2 lớp 12A6 và12A7 Cụ thể, sau khi giảng đầy đủ và chi tiết lý thuyết về câu tường thuật ở Unit 3 –SGK tiếng anh 12, tôi đã cho học sinh làm hai bài tập 1 và 2 (trang 38, 39, 40) trongvòng 15 phút trên giấy kiểm tra Sau khi chấm cho điểm, tôi tổng hợp được kết quảnhư sau:
hỏi: “Em hứng thú với việc làm bài tập ngữ pháp hình thức tự luận hay trắc
nghiệm?” Học sinh có thể chọn đánh dấu vào ô trắc nghiệm hoặc tự luận Kết quả thu
được là chỉ có 7/80 học sinh trả lời “tự luận” (chiếm 8.8%), 73/80 học sinh trả lời “trắc
Trang 9nghiệm” (chiếm 91.2%) Đa số các em được hỏi đều nói rằng vì các bài tập dạng tựluận này khó và không sát với đề thi THPTQG nên các em không có hứng thú khi làmbài
Thực trạng trên cho thấy, việc thay đổi và thiết kế lại các bài tập ngữ pháp trong
sách giáo khoa tiếng anh lớp 12 theo định dạng đề thi THPTQG là vô cùng cần thiết đểnâng cao hiệu quả dạy và học ngữ pháp Nếu các bài tập tự luận trong sách giáo khoađược biến đổi thành các bài tập trắc nghiệm dựa trên nội dung có sẵn nhưng dễ và sátvới đề thi THPTQG hơn thì sẽ có tác dụng kích thích hứng thú học và làm các bài tậpngữ pháp cho học sinh hơn rất nhiều
Chương 2:
Thiết kế lại một số bài tập ngữ pháp trong sách giáo khoa tiếng anh lớp 12 theo
định dạng đề thi THPTQG cho học sinh trung bình – yếu 2.1 Một số điểm ngữ pháp chính được đề cập đến trong đề tài
Đề tài lựa chọn 5 đơn vị bài học tương ứng với 5 điểm ngữ pháp chính để thiết kếlại các bài tập ngữ pháp, bao gồm: thì, câu bị động, câu điều kiện, câu trần thuật vàmệnh đề quan hệ Với mỗi điểm ngữ pháp này, ngoài cấu trúc, cách sử dụng và dấuhiệu nhận biết, giáo viên cần lưu ý cho học sinh những trường hợp đặc biệt thườngxuất hiện trong các đề thi THPTQG những năm gần đây Cụ thể:
- Với thì, ngoài 13 thì cơ bản, giáo viên cần giúp cho học sinh hiểu về sự phốihợp thì và cách vận dụng khi làm bài tập
Ví dụ: (Mã đề thi 423 – THPTQG 2019)
The teacher entered the room while the students _ their plan for the excursion
Đáp án đúng là C vì đây là sự phối hợp của thì QKĐ ở mệnh đề chính và thìQKTD ở mệnh đề trạng ngữ chỉ thời gian
Trang 10- Với câu tường thuật, ngoài các quy tắc chung khi chuyển từ một câu trực tiếp
sang gián tiếp, giáo viên cần lưu ý cho học sinh cách chuyển từ câu hỏi trực tiếp sangcâu hỏi gián tiếp và một số trường hợp đặc biệt thuật lại bằng các động từ như: invite,advise, suggest, warn,…
Yes/No questions:
S+asked/wanted to know/wondered+if/wether+S+V
Wh-questions:
S + asked(+O)/wanted to know/wondered + Wh-words + S + V
Câu gián tiếp có động từ tường thuật đi với to V:
+ Offer/ advise / invite / remind / warn / threaten… + to V
Câu gián tiếp có động từ tường thuật đi với Ving:
+ Apologize (to sb) for st/ doing st: xin lỗi (ai) về điều gì/ vì đã làm gì
+ Accuse sb of st/ doing st: Buộc tội ai về điều gì/ vì đã làm gì…
- Với câu điều kiện, giáo viên cần cung cấp cho học sinh một số trường hợp đặc
biệt như cấu trúc đảo ngữ, unless, but for
Câu điều kiện loại 1
Should + S1 + (not)+ V (hiện tại), S2 +will/may/might/should/can… + V (infinitive) E.g: Should you meet her, please ask her to call me at once
Câu điều kiện loại 2 Were + S1 + (not) + O, S2 + would/might/could… + V(infinitive)
E.g: Were I you, I would not do such a rude thing
Câu điều kiện loại 3
Had + S1 + (not) + past participle, S2 +would/might/could… + have + past participle
E.g: Had it not been for your help, I wouldn’t havesucceeded
+ Unless… = If … not …
+ Without/ but for + N = If it weren’t for / hadn’t been for + N
- Với mệnh đề quan hệ, ngoài việc cung cấp cho học sinh các lý thuyết cơ bản vềmệnh đề quan hệ như đại từ quan hệ, các loại mệnh đề quan hệ, giới từ trong mệnh đềquan hệ, giáo viên cần lưu ý cho học sinh ba trường hợp rút gọn mệnh đề quan hệ:
Trang 11+ Rút gọn dùng V_ing (nếu mệnh đề quan hệ ở dạng chủ động)
+ Rút gọn dùng quá khứ phân từ (nếu mệnh đề quan hệ ở dạng bị động)
+ Rút gọn dùng to_inf (nếu danh từ đứng trước mệnh đề quan hệ có chứa các từ:first, second, next, only, last…)
Ví dụ: (Mã đề thi 412 – THPTQG 2018)
The children by social networks are likely to suffer from depression and otherhealth problems
- Với câu bị động, ngoài việc học sinh phải nắm vững quy tắc chuyển đổi từ câuchủ động sang câu bị động của các thì, giáo viên cần lưu ý cho học sinh một số trườnghợp đặc biệt hay gặp trong các đề thi như bị động của động từ trần thuật:
S2 + be + V1-pII + to have + V2-PII + O
2.2 Các hình thức trắc nghiệm trong đề thi THPTQG được áp dụng để thiết
kế lại bài tập trong sách giáo khoa 12.
2.2.1 Trắc nghiệm chọn đáp án đúng
Đây là dạng bài điền vào chỗ trống, học sinh cần phải lựa chọn một trong bốnphương án để hoàn thành phần câu bị thiếu đảm bảo tính logic và đúng ngữ pháp Căncứ vào cấu trúc ngữ pháp để loại bỏ dần các phương án sai và chọn phương án hợp línhất
Ví dụ: (Mã đề 424 – THPTQG 2019)
If you follow my directions, you her house easily
Đáp án D đúng vì đây là cấu trúc câu điều kiện loại 1, động từ cần điền ở mệnhđề chính có dạng will + Vbare
Trang 122.2.2 Dạng bài nhận biết lỗi sai
Với dạng câu hỏi này, 1 trong 4 từ hoặc cụm từ được gạch chân sẽ sai, học sinhphải nhận biết được phương án sai, cần sửa để đảm bảo tính đúng ngữ pháp của câu
2.2.3 Hoàn thành câu/từ cho sẵn, viết lại câu
Ở phần viết lại câu này có hai dạng: tìm câu đồng nghĩa và nối câu Để loại bỏcác phương án sai và lựa chọn phương án chính xác nhất, học sinh cần xem xét các cấutrúc được sử dụng trong các lựa chọn có đúng ngữ pháp không
Ví dụ: (Mã đề 402 – THPTQG 2017)
"We will not leave until we see the manager," said the customers
A The customers promised to leave before they saw the manager
B The customers refused to leave until they saw the manager
C The customers agreed to leave before they saw the manager
D The customers decided to leave because they did not see the manager
Đáp án đúng là B vì đây là dạng câu trần thuật mà câu trực tiếp là một lời từ chối
sẽ làm gì nên khi thuật lại cần sử dụng cấu trúc đúng: refuse to do sth
2.3 Một số bài tập ngữ pháp được thiết kế lại theo định dạng đề thi THPTQG
Sau đây là một số bài tập ngữ pháp ở 5 đơn vị bài học: bài 2,3,4,5,6 mà tôi tựthiết kế lại theo hình thức trắc nghiệm dựa trên nội dung có sẵn Các bài tập thiết kếtheo dạng phát hiện lỗi thường được tôi sử dụng trong phần ôn tập và xáo trộn các chủđiểm ngữ pháp với nhau để học sinh không nhận biết lỗi một cách dễ dàng
Trang 132.3.1 Unit 2: Review of tenses
Exercise 1: Mark the letter A, B, C, or D on your answer sheet to indicate the underlined part that needs correction in each of the following questions (Exercise
2 I them to turn it down several times
3 They _ the noise yet
4 I am a student and I _ every night
Trang 14A studies B am studying C will study D study
5 I _ my final exams next month unless this noise stops
6 I would be grateful if you _ to my neighbours and ask them to turn downtheir steoreo after 10.00 p.m
2.3.2: Unit 3: Reported speech
Exercise 1: Mark the letter A, B, C, or D on your answer sheet to indicate the sentence that is closest in meaning to each of the following questions (Exercise 1 – p.38)
1 “I am going to work in Ho Chi Minh City next July,” said Thuan
A Thuan said he was going to work in Ho Chi Minh City next July
B Thuan said he is going to work in Ho Chi Minh City next July
C Thuan said he was going to work in Ho Chi Minh City the next July
D Thuan said he would be going to work in Ho Chi Minh City next July
2 Thuan said, “I work for a big company.”
A Thuan said he worked for a big company
B Thuan said he had worked for a big company
C Thuan said he has worked for a big company
D Thuan said he would work for a big company
3 “I am their marketing manager,” said Thuan to me
A Thuan said me he was their marketing manager
B Thuan told me he was their marketing manager
C Thuan told me he is their marketing manager
D Thuan told me he had been their marketing manager
4 “The company has opened an office in Ho Chi Minh City,” said Thuan
A Thuan said the company opened an office in Ho Chi Minh City
B Thuan said the company has opened an office in Ho Chi Minh City
C Thuan said the company had opened an office in Ho Chi Minh City
Trang 15D Thuan said the company had been opened an office in Ho Chi Minh City.
5 Thuan said, “It has been very successful.”
A Thuan Thuan said it was very successful
B Thuan said it has been very successful
C Thuan said it is successful
D Thuan said it had been very successful
6 Thuan said, “ I have been chosen to run an office in District 5.”
A Thuan said he had been chosen to run an office in District 5
B Thuan said he had chosen to run an office in District 5
C Thuan said he has been chosen to run an office in District 5
D Thuan said he was chosen to run an office in District 5
7 Thuan asked, “How long have you been learning English?”
A Thuan asked me how long had he been learning English
B Thuan asked me how long I had been learning English
C Thuan asked me how long had I been learning English
D Thuan asked me how long he had been learning English
8 “I don't have much time to enjoy myself,” said Thuan
A Thuan said he doesn’t have much time to enjoy himself
B Thuan said he hadn’t had much time to enjoy himself
C Thuan said he wouldn't have much time to enjoy himself
D Thuan said he didn't have much time to enjoy himself
9 “I hope you will come and visit me in Ho Chi Minh City,” said Thuan
A Thuan hoped I would come and visited him in Ho Chi Minh City
B Thuan hoped I will come and visit him in Ho Chi Minh City
C Thuan hoped I would come and visit him in Ho Chi Minh City
D Thuan hoped he would come and visit him in Ho Chi Minh City
10 Thuan said, “I hope I will be successful in Ho Chi Minh City.”
A Thuan hoped he would successful in Ho Chi Minh City
B Thuan hoped he would be successful in Ho Chi Minh City